IV SA/Wa 807/16
WyrokWSA w Warszawie2016-05-17
Skład orzekający: Alina Balicka, Kaja Angerman, Wanda Zielińska-Baran
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi prawidłowo odmówił zgody na przeznaczenie gruntów rolnych klas III na cele nierolnicze, mimo że gmina wykazała potrzebę rozwoju gospodarczego i komunikacyjnego?Ratio decidendi
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi prawidłowo odmówił zgody na przeznaczenie gruntów rolnych klas III na cele nierolnicze, ponieważ gmina dysponuje znacznymi zasobami gruntów już przeznaczonych na cele nierolnicze i niezagospodarowanych, co uzasadnia priorytetowe traktowanie ochrony cennych gruntów rolnych. Decyzja Ministra mieści się w granicach uznania administracyjnego, a postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone prawidłowo.Stan faktyczny
Gmina M. wystąpiła o zgodę na przeznaczenie 5,4926 ha gruntów rolnych klas III na cele nierolnicze (aktywność gospodarcza i komunikacja). Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi częściowo wyraził zgodę (0,2145 ha na poszerzenie dróg), ale odmówił zgody na pozostałe 5,2781 ha, wskazując na dużą rezerwę niezainwestowanych gruntów w gminie. Gmina wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów k.p.a. i ustawy o ochronie gruntów rolnych, w tym błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przepisów, niewyjaśnienie istotnych okoliczności oraz błędną ocenę materiału dowodowego. WSA oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę Gminy M. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Alina Balicka (spr.), Sędziowie sędzia WSA Kaja Angerman, sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran, Protokolant sekr. sąd. Julia Durka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 maja 2016 r. sprawy ze skargi Gminy M na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie zmiany przeznaczenia gruntów rolnych na cele nierolnicze oddala skargę
Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23; dalej zwanej "k.p.a."), art. 3 ust. 1 pkt 1 i art. 7 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 3 lutego 1995 roku o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 909 ze zm.; dalej zwanej także "ustawą"), utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] października 2015 r. nr [...] w przedmiocie przeznaczenia na cele nierolnicze 5,4926 ha gruntów rolnych stanowiących użytki rolne klas III, w tym Rlllb - 4,8101 ha i Pslll - 0,6825 ha, położonych w granicach obrębu [...] na terenie gminy M.
Powyższa decyzja zapadła w następującym stanie sprawy.
Wójt Gminy M. (dalej zwany także "Wójtem"), działając na podstawie art. 7 ust. 3 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, wnioskiem z [...] lutego 2015 r., uzupełnionym pismami z [...] marca, [...] kwietnia, z [...] czerwca, [...] sierpnia 2015 r., wystąpił o wyrażenie zgody na przeznaczenie na cele nierolnicze 5,4926 ha gruntów rolnych stanowiących użytki rolne klas III, w tym Rlllb - 4,8101 ha i Pslll - 0,6825 ha, położonych w granicach obrębu [...], w granicach działek oznaczonych nr ew. [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...], przewidzianych w projekcie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego pod tereny aktywności gospodarczej oraz komunikacji.
Zdaniem Wójta przeznaczenie szczególnie chronionych gruntów rolnych na cele nierolnicze uzasadniają następujące okoliczności:
- projekt miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego jest zgodny z ustaleniami Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego Gminy M.;
- obszar planu ma bardzo korzystne położenie i bardzo dobrą obsługę komunikacyjną;
- tereny objęte projektem planu usytuowane są w sąsiedztwie obszarów zainwestowanych;
- rozwój terenów aktywności gospodarczej wynika z faktycznego zapotrzebowania miejscowości K. jak i całej gminy M.; tereny te stanowią szansę rozwoju ekonomicznego całej gminy, zapewnią stworzenie atrakcyjnych miejsc pracy dla mieszkańców oraz zwiększenia własnych wpływów budżetowych w postaci podatków od nieruchomości, czy nowej działalności gospodarczej; obecnie poszukuje się inwestorów, chętnych do prowadzenia działalności gospodarczej na terenach miejscowości;
- wyłączenie z produkcji rolnej wnioskowanych terenów nie spowoduje znaczącego pogorszenia warunków gospodarki rolnej w gminie.
Marszałek Województwa [...] przekazując ww. wystąpienie Wójta Gminy M. negatywnie zaopiniował przeznaczenie na cele nierolnicze wnioskowanych gruntów rolnych. W opinii wskazano, iż w Gminie M., w obrębie [...], znajduje się ponad 50 ha gruntów, które w ostatnich latach uzyskały zgodę na zmianę przeznaczenia, ale nie zostały jeszcze zainwestowane. Do wystąpienia Wójta dołączono także opinię [...] Izby Rolniczej, w której stwierdzono, iż grunty proponowane do zmiany planu są uzupełnieniem istniejącego zainwestowania wsi.
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z [...] października 2015 r., nr [...], wyraził zgodę na przeznaczenie na cele nierolnicze 0,2145 ha gruntów rolnych stanowiących użytki rolne klas III, położonych w części działek ewidencyjnych nr: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...], w obrębie ewidencyjnym [...] na terenie gminy M. oraz nie wyraził zgody na przeznaczenie na cele nierolnicze 5,2781 ha gruntów rolnych stanowiących użytki rolne klas III, położonych w części działek ewidencyjnych nr: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] w obrębie ewidencyjnym [...] na terenie gminy M.
Zdaniem Ministra zasadne jest przeznaczenie na cele nierolnicze 0,2145 ha gruntów rolnych przewidzianych pod poszerzenie istniejących dróg w celu umożliwienia właściwej obsługi komunikacyjnej tego obszaru. Tym samym częściowo podzielił opinię Marszałka. Natomiast odnosząc się do pozostałej części gruntów o pow. 5,2781 ha stwierdził, że nie stanowią one uzupełnienia istniejącego zainwestowania wsi, a jedynie zmiana ich przeznaczenia może spowodować poszerzenie terenów przeznczonych na cele nierolnicze. W ocenie Ministra, w sytuacji gdy istnieją jeszcze duże zasoby gruntów rolnych przeznaczonych na cele nierolnicze i nie wykorzystanych na cele inwestycyjne, w granicach gminy M., jak również przedmiotowego obrębu, brak jest uzasadnienia do zmiany przeznaczenia kolejnych gruntów rolnych na cele aktywności gospodarczej.
We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Wójt Gminy M. zwrócił się o wyrażenie zgody na zmianę przeznaczenia na cele nierolnicze i nieleśnie gruntów rolnych stanowiących użytki rolne klas III, położonych w granicach działek ozn. nr ew. [...], [...], [...], [...], [...] oraz w granicach działek ozn. nr ew. [...] i [...] (teren w granicach zadania nr 2). Zdaniem Wójta przeznaczenie na cele nierolnicze wnioskowanych gruntów rolnych klas III wynika z następujących argumentów:
- brak zgody uniemożliwi dostęp do gruntów, które już wcześniej uzyskały zgodę na ich przeznaczone na cele nierolnicze;
- brak możliwości dojazdu uniemożliwi wykorzystanie gruntów, które już wcześniej uzyskały zgodę na ich przeznaczone na cele nierolnicze, zgodnie z przeznaczeniem.
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, ponownie rozpatrując sprawę, decyzją z dnia [...] stycznia 2016 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Organ II instancji odnosząc się do wniosku Wójta stwierdził, iż przeznaczenie wnioskowanych gruntów rolnych na cele poszerzenia dróg publicznych, a tym samym wydzielenia szerszych pasów drogowych na gruntach rolnych o najwyższym wskaźniku bonitacji, jest uzasadnione bowiem wynika z konieczności dostosowania parametrów istniejących dróg do współczesnych potrzeb i wymogów technicznych. Poszerzenie istniejących już tras komunikacyjnych do obowiązujących obecnie standardów jest niezbędne w celu usprawnienia komunikacji i zwiększenia bezpieczeństwa dla ich użytkowników.
Natomiast w przypadku gruntów rolnych, o których mowa w pkt 2 zaskarżonej decyzji, mając na uwadze przesłankę określoną w art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, pomimo pozytywnej opinii [...] Izby Rolniczej, w ocenie Ministra z akt sprawy jednoznacznie wynika, że w granicach gminy M. w ramach aktualnie obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, przeznaczonych na cele nierolnicze, a zarazem niezagospodarowanych gruntów jest 916 ha, w tym 96,84 ha położonych w granicach obrębu [...], stąd też rezerwa ta obecnie oraz w latach najbliższych pozwoli bez wątpienia na zaspokojenie potrzeb mieszkańców gminy i okolic w zakresie realizacji celów, o których mowa we wniosku Wójta.
Minister wyjaśnił, iż możliwe jest wyrażenie zgody na przeznaczenie gruntów rolnych na cele nierolnicze, nawet wysokich klas bonitacyjnych, jednakże tylko w uzasadnionych przypadkach. Z akt sprawy wynika natomiast, że w granicach gminy M., a zarazem w obrębie [...] istnieje duży zasób gruntów rolnych przeznaczonych na cele nierolnicze i nie wykorzystanych na te cele. W ocenie Ministra nie można zatem podejmować działań "na zapas", w przypadku niewykorzystania istniejących już terenów inwestycyjnych, które zostały przeznaczone na planowane cele w uchwalonych już miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego. Na potwierdzenie swojego stanowiska przywołał wyrok Wojewódzkiego Sąd Administracyjny w Warszawie z 29 lutego 2012 r. sygn. akt IV SA/Wa 2040/11.
Z kolei odnosząc się do okoliczności podniesionych przez Wójta organ podzieli stanowisko, że projekt planu musi być zgodny ze Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Gminy, bowiem wynika to z przepisów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Jednak nie może to stanowić okoliczności przemawiającej za przeznaczeniem wnioskowanych gruntów rolnych na cele nierolnicze. Wskazał przy tym, iż studium określa politykę przestrzenną gminy, w tym lokalne zasady zagospodarowania przestrzennego, ale nie jest aktem prawa miejscowego. Dokument ten jest oceniany przez szereg organów zgodnie z ich właściwością, w tym przez wojewodę w zakresie jego zgodności z innymi przepisami prawnymi z kategorii planowania przestrzennego, ale nie pod względem zasadności zmiany przeznaczenia gruntów rolnych na cele nierolnicze (art. 12 ust. 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym). Gdyby ustalenia studium były wiążące dla organu właściwego w sprawach ochrony gruntów rolnych, wystąpienie do Ministra byłoby bezzasadne, gdyż organ rozpatrujący sprawę nie miałby możliwości zajęcia racjonalnego stanowiska, a jego decyzja stając się jedynie formalnością, sprowadzałaby się jedynie do potwierdzenia wcześniejszych ustaleń, które najczęściej poczyniono z pominięciem wymogów wynikających z ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych. W związku z powyższym powyższą okoliczność uznał za bezzasadną
W ocenie Wójta przeznaczenie na cele nierolnicze przedmiotowych gruntów będzie miało wpływ na uwarunkowania ekonomiczne gminy oraz jej mieszkańców, w tym na zmianę ich opodatkowania, jak również utworzenie nowych miejsc pracy - jednakże w ocenie Ministra - okoliczność ta w żaden sposób nie odnosi się do ochrony gruntów rolnych oraz do racjonalnego gospodarowania rolniczą przestrzenią produkcyjną, tylko do czynników ekonomicznych. Organ podkreślił, iż należy jednak pamiętać, że rolnictwo jest niekonkurencyjne dla innych sektorów, dlatego też nie można porównywać pod względem ekonomicznym działalności rolniczej z nierolniczą ze względu na specyficzny charakter działalności produkcyjnej.
Odnosząc się do okoliczności w kwestii lokalizacji Minister stwierdził, iż nie dotyczą one zasad ochrony gruntów rolnych. Organy właściwe w zakresie ochrony gruntów rolnych rozpatrują wnioski tylko z punktu widzenia zasadności ochrony gruntów rolnych najwyższej wartości produkcyjnej oraz zwartości przestrzeni rolniczej przed zainwestowaniem, co potwierdza orzecznictwo. W związku z powyższym nie można uwzględnić tych okoliczności za przemawiające za zmianą przeznaczenia przedmiotowych gruntów rolnych na cele nierolnicze.
Minister oceniając argument Wójta, iż brak zgody uniemożliwi dostęp do gruntów, które już wcześniej uzyskały zgodę na ich przeznaczone na cele nierolnicze, a zarazem uniemożliwi ich wykorzystanie zgodnie z przeznaczeniem, wskazał, że w ramach już przeznaczonych gruntów rolnych możliwe jest wydzielenie pasa terenów pod drogę (równoległego do drogi krajowej nr [...]), która umożliwi dojazd do gruntów przeznaczonych już wcześniej na cele nierolnicze.
Organ nie podzieli również stanowiska Wójta, iż wyłączenie z produkcji rolnej wnioskowanych terenów nie spowoduje znaczącego pogorszenia warunków gospodarki rolnej w gminie, bowiem pomimo, iż jest to pow. 5,2781 ha gruntów rolnych klas III, to opracowaniem procedowanego projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego objęto ponad 41 ha gruntów rolnych, co w przypadku uchwalenia tego planu spowoduje powiększenie 916 ha rezerwy inwestycyjnej, zaś po zainwestowaniu tych obszarów będzie miało wpływ na obniżenie potencjału produkcji rolniczej w gminie.
Minister ustosunkowując się także do opinii Marszałka Województwa [...] oraz opinii [...] Izby Rolniczej wskazał, iż opinie te będąc oceną grupy faktów przy użyciu ustawowych lub subiektywnych kryteriów opiniującego, są jednym z niezbędnych elementów materiału dowodowego każdego wniosku i mają znaczącą wartość dla organu podejmującego decyzję, jednak nie są wiążące przy podejmowaniu decyzji w sprawie zmiany przeznaczenia gruntów rolnych na cele nierolnicze. Tym samym organ przyjął odmienne stanowisko od wyrażonego w opinii [...] Izby Rolniczej, która odwołała się do uwarunkowań lokalizacyjnych. Z kolei Minister podzielił argumentacje Marszałka Województwa [...], który negatywnie zaopiniował przeznaczenie na cele nierolnicze kolejnych gruntów rolnych szczególnie chronionych.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi Gmina M. (dalej zwana "skarżącą") zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie:
1) art. 3 ust 1 i art. 6 ust. 1 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych przez błędną jego wykładnię i w rezultacie niewłaściwe jego zastosowanie, a w konsekwencji błędne przyjęcie, iż organ rozpatrujący wniosek powinien rozważyć czy interes społeczny będący podstawą żądania przez wnioskującą gminę zmiany przeznaczenia gruntów, należy ewentualnie przedłożyć ponad ustawowy obowiązek ochrony gruntów rolnych, w sytuacji gdy organ zobowiązany jest jedynie do zbadania czy na obszarze gminy znajdują się alternatywne, dotąd niezainwestowane grunty o nierolniczym przeznaczeniu;
2) art 77 k.p.a. przez niewyjaśnienie istotnych dla sprawy okoliczności tj. stopnia zainwestowania sąsiednich terenów, faktycznego rolniczego wykorzystywania obszarów objętych wnioskiem i terenów sąsiednich, przydatności wnioskowanych gruntów do racjonalnego, rolniczego wykorzystywania;
3) art. 80 k.p.a. przez błędną ocenę zebranego materiału dowodowego, w tym przyjęcie, że grunty rolne, których zmiany przeznaczenia odmówiono wraz z sąsiednimi gruntami rolnymi stanowią zwarty obszar oraz przyjęcie, że Wójt Gminy M., dążąc do zmiany przeznaczenia wnioskowanych gruntów działa niejako "na zapas", tworząc rezerwę gruntów na cele inwestycyjne, do wykorzystania w bliżej niesprecyzowanej przyszłości.
W oparciu o powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
Zdaniem skarżącej organ winien w sposób wyczerpujący rozważyć, czy interes społeczny będący podstawą żądania zmiany przeznaczenia gruntów, należy przedłożyć ponad ustawowy obowiązek ochrony gruntów rolnych. W jej ocenie należało dokonać analizy stanu zagospodarowania terenów przyległych, który nie zachęca do rolniczego wykorzystywania wnioskowanych gruntów, powodując, że są one od dawna odłogowane. Brak zainteresowania kontynuacją na gruntach produkcji rolnej, może w pewnych przypadkach stanowić poszlakę, iż grunty te nie nadają się racjonalnie do dalszego wykorzystania. Ponadto organ całkowicie błędnie przyjął, że grunty objęte wnioskiem tworzą wraz z gruntami przyległymi zwarty kompleks gruntów przydatnych do produkcji. Ze zgromadzonego materiału jasno wynika, że grunty, w stosunku do których odmówiono zgody na zmianę przeznaczenia, służyć mają realizacji konkretnej inwestycji, w naturalny sposób dopełniając pole inwestycyjne, tak by pozwoliłoby to na zaprojektowanie zjazdów drogowych, wobec braku takiej możliwości bezpośrednio z pobliskiej drogi krajowej.
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2014 r. poz. 1647) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270, ze zm.) dalej "p.p.s.a.", uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej ma stwierdzić, że doszło nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.) lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Sąd dokonując kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 909, ze zm.) przeznaczenia gruntów rolnych i leśnych na cele nierolnicze i nieleśne, wymagającego zgody, o której mowa w ust. 2, dokonuje się w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, sporządzonym w trybie określonym w przepisach o planowaniu i zagospodarowaniu
przestrzennym. Zgodnie zaś z art. 7 ust. 2 pkt 1 cyt. przepisu przeznaczenie na cele nierolnicze i nieleśne gruntów rolnych stanowiących użytki rolne klas I-III - wymaga uzyskania zgody ministra właściwego do spraw rozwoju wsi, z zastrzeżeniem ust. 2a.
Z kolei zgodnie z art. 7 ust. 2a nie wymaga uzyskania zgody ministra właściwego do spraw rozwoju wsi przeznaczenie na cele nierolnicze i nieleśne gruntów rolnych stanowiących użytki rolne klas I-III, jeżeli grunty te spełniają łącznie następujące warunki:
1) co najmniej połowa powierzchni każdej zwartej części gruntu zawiera się w obszarze zwartej zabudowy;
2) położone są w odległości nie większej niż 50 m od granicy najbliższej działki budowlanej w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2015 r. poz. 782, z późn. zm.);
3) położone są w odległości nie większej niż 50 metrów od drogi publicznej w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2015 r. poz. 460, 774 i 870);
4) ich powierzchnia nie przekracza 0,5 ha, bez względu na to, czy stanowią jedną całość, czy stanowią kilka odrębnych części.
Wójt Gminy M. wnioskiem z dnia [...] lutego 2015 r. wystąpił do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi o wyrażenie zgody na zmianę przeznaczenia gruntów rolnych klasy RIIIb i PsIII, o łącznej powierzchni 5,4926 ha znajdujących się w Gminie M. w granicach obrębu [...] na cele nierolnicze, zgodnie z projektem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego pod tereny aktywności gospodarczej oraz komunikacji. Do wniosku zostały dołączone pozytywne opinie Marszałka Województwa [...] oraz [...] Izby Rolniczej.
Decyzja wydawana przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w trybie art. 7 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych ma charakter uznaniowy. Organ administracyjny, działając w granicach uznania administracyjnego, przed podjęciem rozstrzygnięcia, ma obowiązek wnikliwego i wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a następnie rozpatrzenia go w odniesieniu do przepisów prawa materialnego mających zastosowanie w sprawie.
Sama ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych wskazuje, że ochrona gruntów rolnych polega m.in. na ograniczaniu przeznaczania ich na cele nierolnicze lub nieleśne (art. 3 ust. 1 pkt 1). Ograniczanie przeznaczania gruntów rolnych na cele
nierolnicze i nieleśne przejawia się m.in. tym, że na cele nierolnicze i nieleśne można przeznaczać przede wszystkim grunty oznaczone w ewidencji gruntów jako nieużytki, a w razie ich braku – inne grunty o najniższej przydatności produkcyjnej (art. 6 ust. 1). Zatem Ministrowi Rolnictwa i Rozwoju Wsi, jako organowi właściwemu do wyrażenia zgody na przeznaczenie gruntu rolnego na cele nierolnicze, pozostawiono ocenę każdej konkretnej sytuacji faktycznej, dokonanie pełnej analizy poczynionych ustaleń z punktu widzenia wiedzy specjalistycznej posiadanej przez ten organ i dopiero na tej podstawie wydanie rozstrzygnięcia.
W przedmiotowej sprawie organ nie wyrażając zgody na przeznaczenie na cele nierolnicze, zgodnie z projektem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy M. na obszarze w obrębie geodezyjnym [...] po północnej stronie drogi krajowej nr [...], 5,2781 ha gruntów rolnych stanowiących użytki rolne klas III, położonych w części działek ewidencyjnych nr: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] w obrębie ewidencyjnym [...], na terenie gminy M., oznaczonych na załączniku graficznym konturem barwy czerwonej z żółtym wypełnieniem, jako zadania nr: 1, 2 i 3 w sposób wyczerpujący ustalił stan faktyczny sprawy, omówił i uzasadnił swoje stanowisko. W szczególności wyjaśnił przesłanki, jakimi kierował się działając w granicach uznania administracyjnego do skorzystania ze swych uprawnień do odmowy wyrażenia zgody na przeznaczenie gruntów rolnych na cele nierolnicze.
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wskazał, że w granicach gminy M. w ramach aktualnie obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, przeznaczonych na cele nierolnicze, a zarazem niezagospodarowanych gruntów jest 916 ha, w tym 96,84 ha położonych w granicach obrębu [...]. W ocenie Ministra rezerwa ta obecnie oraz w latach najbliższych pozwoli na zaspokojenie potrzeb mieszkańców gminy i okolic w zakresie realizacji celów, o których mowa we wniosku związanych z aktywnością gospodarczą. W ocenie Sądu powyższe ustalenie świadczy, że aktualnie Gmina M. dysponuje terenem zapewniającym jej rozwój w tym samym zakresie, jakiego dotyczy przedmiotowy wniosek. Możliwości te nie zostały jeszcze zrealizowane, zatem obecnie przewagę należy dać argumentom służącym ochronie nowych terenów gruntów rolnych poprzez ograniczanie przeznaczania ich na cele nierolnicze.
Art. 10 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych określa co powinien zawierać wniosek o wyrażenie zgody na zmianę przeznaczenia gruntów rolnych na cele nierolnicze. Zgodnie z tym przepisem na pierwszym miejscu wymagane jest uzasadnienie potrzeby zmiany przeznaczenia gruntów. Jednakże w pkt 3 ust. 1 tego artykułu wymagane jest również ekonomiczne uzasadnienie projektowanego przeznaczenia. Względy ekonomiczne mogą uzasadniać wniosek z punktu widzenia interesu gminy. Natomiast pamiętać należy, że ustawowe wymagania dotyczących treści wniosku pozostają bez wpływu na fakt, że Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi jako organ odpowiedzialny za ochronę gruntów rolnych ocenia go z punktu widzenia ochrony zwartej przestrzeni rolniczej i ochrony gruntów o najwyższej przydatności produkcyjnej.
W ocenie Sądu, w przedmiotowej sprawie, Minister kierował się wskazanymi przez ustawodawcę zasadami ochrony gruntów, jednocześnie wziął pod uwagę interes publiczny, jakim jest ochrona gruntów rolnych i interes wnioskującej gminy. Brak jest podstaw do uznania zasadności zarzutu naruszenia art. 3 ust 1 i art. 6 ust. 1 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych przez błędną jego wykładnię i w rezultacie niewłaściwe jego zastosowanie. W rozpatrywanej sprawie Minister nie naruszył granic uznania administracyjnego, wykonując nałożony na niego ustawowy obowiązek ochrony gruntów rolnych. Postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone przez Ministra w sposób prawidłowy. Organ wyjaśnił stan faktyczny niezbędny do załatwienia sprawy. Powinnością organu wydającego decyzję w ramach uznania administracyjnego jest uzasadnienie rozstrzygnięcia w sposób świadczący o wyjaśnieniu okoliczności faktycznych oraz zbadaniu i rozważeniu przesłanek przemawiających za zajętym stanowiskiem zgodnie z przepisami postępowania administracyjnego. W niniejszej sprawie Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wyjaśnił przesłanki jakimi kierował się przy wydawaniu zaskarżonej decyzji, zatem zadośćuczynił wskazanemu obowiązkowi. Ustalenia w zakresie braku przesłanek do wyrażenia zgody na zmianę przeznaczenia gruntów rolnych na cele nierolnicze, wynikających z powołanych przepisów ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, zostały właściwie poczynione, ocenione i udowodnione w toku postępowania administracyjnego. Z powyższych względów, ocenę argumentacji Ministra dotyczącą braku podstaw do wyrażenia zgody na zmianę przeznaczenia terenów rolnych na cele nierolnicze, należało uznać za zasadną i zgodną z przepisami prawa.
Wobec powyższego, w ocenie Sądu, nie ma podstaw do uznania jako zasadnych zarzutów naruszenia w przedmiotowej sprawie art. 77 i art. 80 k.p.a.
Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło