II OSK 2530/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zofia Flasińska Sędziowie Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz Sędzia del. NSA Jerzy Stankowski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 11 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej A. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 14 czerwca 2016 r. sygn. akt IV SA/Wr 39/16 w sprawie ze skargi A. S. na postanowienie [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W. z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej I. oddala skargę kasacyjną; II. zasądza od A. S. na rzecz [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wyrokiem z dnia 14 czerwca 2016 r., sygn. akt IV SA/Wr 39/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę A. S. na postanowienie [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W. z dnia [...] listopada 2015 r., nr [...], w przedmiocie sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej. Powyższy wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym. Postanowieniem nr [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r., znak [...], Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w O. na podstawie art. 113 § 1 i 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 z późn. zm., dalej: "k.p.a.") sprostował oczywistą omyłkę pisarską w decyzji własnej nr [...] z dnia [...] marca 2015 r., znak [...], w ten sposób, że na stronie siódmej decyzji w akapicie szóstym, w zdaniu "Z treścią protokołu zapoznał się również pełnomocnik stron, zastępująca w sprawie Adwokata A. H. – Adwokat I. P., która również potwierdziła zgodność treści z zeznaniem podpisując dany protokół", wpisano "Z treścią protokołu zapoznał się również pełnomocnik strony, zastępująca w sprawie Adwokata G. M. – Adwokat I. P., która również potwierdziła zgodność treści z zeznaniem podpisując dany protokół". W uzasadnieniu postanowienia organ I instancji wyjaśnił, że decyzja z dnia [...] marca 2015 r. nakłada opłatę za przeprowadzone w dniach 9 sierpnia 2012 r. i 14 sierpnia 2012 r. czynności kontrolne, w wyniku których stwierdzono nieprzestrzeganie zakazu wprowadzania do obrotu środków zastępczych. Ponadto decyzja ta umarzała postępowanie administracyjne wszczęte w dniu 16 kwietnia 2013 r. w części dotyczącej [...] Sp. z o.o. W omawianym akcie błędnie wpisano nazwisko pełnomocnika, którego reprezentowała adwokat I. P., i omyłkowo użyto słowa "stron" zamiast wyrazu "strony" w odniesieniu do [...] Sp. z o.o. Powyższa omyłka miała wyłącznie charakter pisarski i nie wpłynęła na merytoryczną ocenę sprawy wyrażoną w uzasadnieniu decyzji. A. S. wniosła zażalenie na powyższe postanowienie, zarzucając organowi I instancji naruszenie art. 113 § 1 k.p.a. przez mylne uznanie, że błędne oznaczenie pełnomocnika jest oczywistą omyłką pisarską, podlegającą sprostowaniu w trybie powołanego przepisu. W uzasadnieniu skarżąca stwierdziła, że wydanie kwestionowanego postanowienia wiąże się z wniesieniem odwołania od decyzji z dnia [...] marca 2015 r., w którym wskazano na wiele uchybień proceduralnych. Działania organu I instancji zmierzają zatem do usunięcia tych naruszeń w niedopuszczalnym trybie sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej, zanim organ odwoławczy rozpatrzy środek zaskarżenia. W omawianym zażaleniu podano zarazem, że pełnomocnikiem M. S. i A. S. jest adwokat A. H.. [...] Sp. z o.o., właściciela środków zastępczych ujawnionych podczas kontroli, reprezentuje natomiast adwokat G. M., którego zastępcą była adwokat I. P.. Pełnomocnik skarżącej zaznaczył, że nie zna adwokat I. P. i nigdy nie udzielił jej pełnomocnictwa substytucyjnego. Spostrzeżenie to ma istotne znaczenie dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy, gdyż świadczy o braku wnikliwego zapoznania się z aktami przez organ I instancji. Rozważane sprostowanie zostało ponadto dokonane w zupełnie nieoczywistym zakresie, co również potwierdza negatywne nastawienie organu administracji publicznej. Błędne oznaczenie pełnomocnika, który miał pośrednio brać udział w czynności istotnej dla rozstrzygnięcia sprawy, nie może być w żaden sposób uznane za widoczne, niezgodne z zamierzonym, niewłaściwe użycie wyrazu lub błąd słowny, niebudzący najmniejszej wątpliwości. Dlatego organ I instancji nie był uprawniony do zastosowania art. 113 § 1 k.p.a. Tym bardziej, że omyłka ta wpływa na merytoryczną ocenę sprawy, wyrażoną w uzasadnieniu decyzji. Postanowieniem z dnia [...] listopada 2015 r., nr [...], [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny na podstawie art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2015 r., poz. 1412) oraz art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 i art. 113 § 1 k.p.a. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu organ odwoławczy zgodził się z poglądem organu I instancji co do zaistnienia omyłki pisarskiej. [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny uznał zarazem, że dokonane sprostowanie nie zmieniło ustalonego stanu faktycznego. W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] marca 2015 r. wskazano bowiem, że prawdziwość zeznań zawartych w protokole potwierdziła także adwokat I. P.. Kwestią drugorzędną jest natomiast udzielenie pełnomocnictwa substytucyjnego. Dlatego błędne podanie imienia i nazwiska adwokata nie miało wpływu na merytoryczną ocenę materiału dowodowego i kierunek wydanego rozstrzygnięcia. Organ II instancji wyjaśnił, że błędem pisarskim jest widoczne, wbrew zamierzeniu władzy, niewłaściwe użycie wyrazu, zastosowanie mylnej pisowni albo niezamierzone opuszczenie wyrazu. Inne oczywiste omyłki stoją na równi z błędami pisarskimi i rachunkowymi. Są to zatem omyłki powstałe w wyniku przeoczenia albo niewłaściwego doboru słów, polegające na zawarciu w decyzji zwrotu, który jest widocznie niezgodny z myślą wyrażoną niedwuznacznie przez organ administracji publicznej. Przedmiotem sprostowania nie mogą być błędne ustalenia faktyczne lub nieprawidłowe zastosowanie przepisu. Nie jest też dopuszczalne sprostowanie decyzji, które prowadziłoby do zmiany rozstrzygnięcia. Zdaniem organu II instancji zaistniała omyłka pisarska nie miała wpływu na wynik sprawy. Zarzut dotyczący braku wnikliwości Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w O. podczas analizy zebranego materiału dowodowego wykracza poza zakres niniejszego postępowania i zostanie wzięte pod uwagę w postępowaniu toczącym się na skutek odwołania od decyzji z dnia [...] marca 2015 r. A. S. zaskarżyła powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, zarzucając organowi II instancji naruszenie art. 113 § 1 k.p.a. przez uznanie, że wadliwe oznaczenie danych osobowych pełnomocnika strony w uzasadnieniu decyzji administracyjnej jest oczywistą omyłką pisarską, podlegającą sprostowaniu w trybie powołanego przepisu. Takie działanie stanowi natomiast przejaw dowolnej i błędnej oceny materiału dowodowego zebranego w sprawie. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia z dnia [...] kwietnia 2015 r. oraz o zasądzenie zwrotu kosztów sądowych, w tym kosztów zastępstwa prawnego, według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi A. S. powtórzyła argumenty przedstawione w zażaleniu. W odpowiedzi na skargę [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Organ administracji publicznej podniósł ponadto, że pomyłka organu I instancji polegała jedynie na mylnym przytoczeniu w uzasadnieniu decyzji imienia i nazwiska pełnomocnika, a nie na błędnym zastosowaniu pełnomocnictwa. Wymienione uchybienie nie miało istotnego znaczenia, gdyż w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] marca 2015 r. można było w ogóle pominąć wzmiankę o udzieleniu pełnomocnictwa substytucyjnego i nie stanowiłoby to wady. Opisanym na początku wyrokiem z dnia 14 czerwca 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił powyższą skargę. W uzasadnieniu sąd I instancji wyjaśnił, że istota niniejszej sprawy sprowadza się do pytania, czy wada, jaką obarczona była decyzja z dnia [...] marca 2015 r., stanowi błąd w rozumieniu art. 113 § 1 k.p.a. i czy zasadnie powołano się na ten przepis w toku kontrolowanego postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zauważył, że sprostowanie jest konstrukcją procesową, zmierzającą do naprawienia wadliwości decyzji przez nadanie jej brzmienia, jakie było objęte zamysłem organu administracji publicznej. Taka modyfikacja nie może jednak prowadzić do zmiany lub uchylenia decyzji. Przedmiotem sprostowania są bowiem wyłącznie niedokładności, błędy pisarskie lub rachunkowe albo inne oczywiste omyłki, dotyczące np. oznaczenia stron i innych uczestników postępowania, oznaczenia (daty, znaku, sygnatury) zaskarżonego aktu lub czynności oraz nazwy organu administracji publicznej. Wszystkie te nieprawidłowości muszą mieć charakter oczywisty, niebudzący wątpliwości, bezsporny i pewny. Oczywistość wady wynika z natury danej niedokładności, błędu lub omyłki oraz z porównania ich z innymi niebudzącymi wątpliwości okolicznościami. Sprostowanie może objąć zarówno sentencję, jak i uzasadnienie. Bez znaczenia pozostaje natomiast okoliczność, czy błędy lub omyłki powstały z winy organu administracji publicznej czy też winy strony. Sąd I instancji uznał, że w niniejszej sprawie zaistniały podstawy do sprostowania decyzji z dnia [...] marca 2015 r. Błędne oznaczenie pełnomocnika udzielającego pełnomocnictwo substytucyjne stanowiło bowiem oczywistą omyłkę. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zaaprobował przy tym pogląd organów administracji publicznej o oczywistości omyłki i możliwości jej usunięcia w trybie art. 113 § 1 k.p.a. Sprostowanie omawianego fragmentu decyzji z dnia [...] marca 2015 r. nie miało przy tym żadnego wpływu na merytoryczną zmianę rozstrzygnięcia. Trafnie ponadto w ocenie sądu I instancji organ odwoławczy zauważył, że informacja dotycząca pełnomocnika udzielającego pełnomocnictwo substytucyjne nie musiała być ujęta w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] marca 2015 r. Wystarczyłoby bowiem odnotowanie, że w czasie dokonywania czynności procesowej strona była reprezentowana przez pełnomocnika. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu nie podzielił również zarzutów skarżącej dotyczących nierzetelnego prowadzenia postępowania oraz negatywnego nastawienia organów administracji publicznej Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła A. S., zarzucając na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a.") naruszenie art. 113 § 1 k.p.a. przez uznanie, że organy administracji publicznej były uprawnione do sprostowania w trybie tego przepisu wadliwego oznaczenia pełnomocnika wymienionego w uzasadnieniu decyzji. Powołany przepis umożliwia natomiast sprostowanie nieprawidłowości o charakterze oczywistym i niemających wpływu na merytoryczną treść decyzji. Organ I instancji uzasadniał w decyzji z dnia [...] marca 2015 r. nieprawidłowym nazwiskiem pełnomocnika A. S. merytoryczną i formalną treść decyzji przez wykazywanie w ten sposób, że prawa A. S. nie zostały naruszone przez obecność pełnomocnika w czynności dowodowej, co było niezgodne z rzeczywistością. A. S. wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz uchylenie zaskarżonego postanowienia z dnia [...] listopada 2015 r. i poprzedzającego go postanowienia z dnia [...] kwietnia 2015 r. ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Skarżąca kasacyjnie wystąpiła także o zasądzenie zwrotu kosztów sądowych, w tym kosztów zastępstwa prawnego, przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu i Naczelnym Sądem Administracyjnym według nom przepisanych. W uzasadnieniu skarżąca kasacyjnie wskazała, że sąd I instancji wadliwie zinterpretował okoliczności w niniejszej sprawie. Postanowienie z dnia [...] kwietnia 2015 r. zostało wydane w wyniku wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...] marca 2015 r., w którym wskazano na wiele uchybień proceduralnych, a także wadliwą ocenę materiału dowodowego i poczynienie niesłusznych ustaleń faktycznych dotyczących udziału stron i ich pełnomocników w postępowaniu. Wymienione postanowienie miało na celu usunięcie opisanych nieprawidłowości przed rozpatrzeniem odwołania, przy czym uchybienia procesowe organu I instancji, wbrew stanowisku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, miały wpływ na rozstrzygnięcie zawarte w decyzji z dnia [...] marca 2015 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w O. przywołał bowiem w uzasadnieniu tej decyzji adwokata A. H. dla uzasadnienia braku naruszenia praw A. S. przez uczestniczenie pełnomocnika substytucyjnego w czynności dowodowej. Stwierdzenie to jest niezgodne z rzeczywistością, gdyż adwokat A. H. nigdy w takiej czynności nie brał udziału ani osobiście, ani przez pełnomocnika substytucyjnego. Skarżąca kasacyjnie wyjaśniła, że jej pełnomocnikiem jest adwokat A. H.. [...] Sp. z o.o. reprezentuje natomiast adwokat G. M., zastępowany przez adwokat I. P.. Uwaga ta świadczy o braku należytego zapoznania się z aktami sprawy przez organ I instancji przy wydawaniu decyzji z dnia [...] marca 2015 r. i uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia okolicznościami niezgodnymi z rzeczywistością. Błędne oznaczenie pełnomocnika, który miał rzekomo pośrednio brać udział w czynności istotniej dla rozstrzygnięcia sprawy, nie może być uznane za widoczne, niezgodne z zamierzonym, niewłaściwe użycie wyrazu lub błąd słowny niebudzący najmniejszej wątpliwości. Dlatego organ I instancji nie był uprawniony do sprostowania decyzji z dnia [...] marca 2015 r. W odpowiedzi na skargę kasacyjną [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie w całości i zasądzenie od skarżącej kasacyjnie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Organ II instancji podtrzymał dotychczasowe stanowisko. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje Skarga kasacyjna okazała się bezzasadna. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Skład orzekający w niniejszej sprawie nie dopatrzył się przesłanek nieważności postępowania. Jednocześnie Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł w granicach podstaw kasacyjnych zarzutów, które uzasadniałyby podważenie zaskarżonego wyroku. Podstawę skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie stanowił zarzut naruszenia prawa procesowego, tj. art. 113 § 1 k.p.a. przez uznanie, że organy administracji publicznej sprostowały decyzję z dnia [...] marca 2015 r. zgodnie z prawem. Powyższy sposób sformułowania zarzutu należy uznać za niepoprawny. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu dokonał wprawdzie kontroli powoływania się na wymieniony przepis przez organy inspekcji sanitarnej. Nie oznacza to jednak, że art. 113 § 1 k.p.a. był bezpośrednio stosowany przez sąd I instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oparł swoje rozstrzygnięcie na przepisach ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a nie na przepisach ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego. Dlatego w celu zakwestionowania prawidłowości oceny sądu I instancji należało w podstawie skargi kasacyjnej powołać art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. wraz ze wskazaniem przepisu procedury, który miał być naruszony w toku postępowania przed organami administracji publicznej. Z całości skargi kasacyjnej można przyjąć, że treść podstawy skargi kasacyjnej, a zwłaszcza jej uzasadnienie pozwalają przyjąć, że w rozpatrywanej sprawie zarzut procesowy dotyczył w istocie naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 113 § 1 k.p.a. Zgodnie z art. 113 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej może z urzędu lub na żądanie strony prostować w drodze postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez ten organ decyzjach. Błąd pisarski rozumiany jest jako widoczne, niezamierzone i niewłaściwe użycie słowa lub określenia, zastosowanie niewłaściwej pisowni bądź też pominięcie wyrazu lub litery. Błąd rachunkowy odnosi się natomiast do wykonania nieprawidłowej operacji matematycznej lub mylnych obliczeń matematycznych. Omyłki to natomiast inne postacie wadliwości decyzji administracyjnej o podobnym charakterze do wymienionych błędów. Wszystkie te wady muszą mieć charakter techniczny i nieistotny, tj. nie mogą prowadzić do zmiany rozstrzygnięcia lub znacząco modyfikować stan faktyczny ustalony w sprawie. Ponadto błędy pisarskie, rachunkowe i omyłki powinny być oczywiste, czyli łatwo dostrzegalne, niewymagające przeprowadzenia badań. Oczywistość danej nieprawidłowości wynika z jej natury lub z porównania wady z innymi okolicznościami, które nie budzą wątpliwości. Dopiero spełnienie tych wymogów otwiera drogę do sprostowania decyzji administracyjnej. Odnosząc powyższe uwagi do specyfiki rozważanej sprawy, należy uznać, że sprostowanie uzasadnienia decyzji z dnia [...] marca 2015 r. było poprawne w świetle art. 113 § 1 k.p.a. Zmiana wprowadzona przez organ I instancji polegała bowiem na zmianie fragmentu: "Z treścią protokołu zapoznał się również pełnomocnik stron, zastępująca w sprawie Adwokata A. H. – Adwokat I. P., która również potwierdziła zgodność treści z zeznaniem podpisując dany protokół" na następujące sformułowanie "Z treścią protokołu zapoznał się również pełnomocnik strony, zastępująca w sprawie Adwokata G. M. – Adwokat I. P., która również potwierdziła zgodność treści z zeznaniem podpisując dany protokół". Powyższa modyfikacja polegała zatem jedynie na skorygowaniu imienia i nazwiska pełnomocnika strony, który udzielił pełnomocnictwa substytucyjnego. Należy przy tym zaznaczyć, że imię i nazwisko adwokata, który brał udział przy dokonywaniu czynności procesowej pozostało bez zmian. Rozważana modyfikacja polegała zatem na usunięciu omyłki. Ponadto organ I instancji zamienił wyraz "stron" na "strony", co należy traktować jako poprawienie usterki literowej. Obie opisane wyżej wadliwości nie miały istotnego charakteru. Stanowiły one wynik przeoczenia, pozbawionego wpływu na rozstrzygnięcie zawarte w decyzji z dnia [...] marca 2015 r. Należy w tym miejscu zauważyć, że udział adwokat I. P. przy czynnościach procesowych w postępowaniu, w którym wydano powyższą decyzję, może podlegać ocenie w toku rozpatrywania odwołania od tego aktu administracyjnego. Wtedy też organ II instancji dokona weryfikacji, czy wspomniana osoba rzeczywiście była umocowana do reprezentowania A. S. oraz czy potwierdziła zgodność zeznań z protokołem. Badanie tych okoliczności w niniejszym postępowaniu wykraczałoby natomiast poza zakres art. 113 § 1 k.p.a. Konsekwentnie zatem sąd I instancji trafnie nie dopatrzył się naruszenia tego przepisu przez organy administracji publicznej, wobec czego zarzut skargi kasacyjnej okazał się nietrafny. Mając na uwadze dotychczasowe rozważania, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie zawierała usprawiedliwionych podstaw, wobec czego podlegała oddaleniu na mocy art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł o kosztach na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c i § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804 z późn. zm.).