III SA/Gd 649/17
WyrokWSA w Gdańsku2017-10-12
Skład orzekający: Jacek Hyla, Bartłomiej Adamczak, Paweł Mierzejewski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy kontynuowanie nauki w szkole średniej w systemie dziennym, wymagające kilkugodzinnej obecności na zajęciach, stanowi przesłankę negatywną do przyznania świadczenia rodzicielskiego z uwagi na niemożność sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem?Ratio decidendi
Sąd uznał, że kontynuowanie nauki w szkole średniej w systemie dziennym, nawet jeśli wiąże się z okresową niemożnością sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem, nie stanowi przesłanki negatywnej do przyznania świadczenia rodzicielskiego. Przepis art. 17c ust. 9 pkt 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych, który wyłącza świadczenie w przypadku zaprzestania sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem, w tym w związku z zatrudnieniem lub inną pracą zarobkową uniemożliwiającą sprawowanie opieki, powinien być interpretowany ściśle i nie obejmuje aktywności o niezarobkowym charakterze, takich jak nauka.Stan faktyczny
Skarżąca złożyła wniosek o świadczenie rodzicielskie. Organ pierwszej instancji odmówił przyznania świadczenia, uznając, że jej obecność w szkole średniej przez około 4-5 godzin dziennie uniemożliwia sprawowanie osobistej opieki nad dzieckiem, co stanowi przesłankę negatywną z art. 17c ust. 9 pkt 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy tę decyzję. Skarżąca podniosła, że nauka nie jest pracą zarobkową i nie wyklucza sprawowania opieki, a dziecko pozostawia pod opieką babci.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza, zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Hyla, Sędziowie Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak, Sędzia WSA Paweł Mierzejewski (spr.), Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Beata Kaczmar, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 października 2017 r. sprawy ze skargi S. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 7 czerwca 2017 r., nr [...] w przedmiocie świadczenia rodzicielskiego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza [...] z dnia 19 kwietnia 2017 r., nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] na rzecz skarżącej S. K. 497 (czterysta dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Decyzją z dnia 19 kwietnia 2017 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 1, art. 2 pkt 5, art. 17c ust. 1 pkt 1, ust. 3 pkt 1, ust. 4 pkt 1, ust. 5 i 7, ust. 9 pkt 3, art. 20, art. 23 ust. 1 - 3, art. 24 ust. 1 i ust. 9, art. 25 ust. 1, art. 26 ust. 1 - 2, art. 27 ust. 5, art. 32 ust. 1d i ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 1518 ze zm.), rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 8 grudnia 2015 r. w sprawie postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz.U. z 2015 r., poz. 2284) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.) Burmistrz [...], po ponownym rozpatrzeniu wniosku złożonego dnia 17 listopada 2016 r. przez S. K. (dalej jako "skarżąca" albo "strona") odmówił przyznania świadczenia rodzicielskiego w związku z urodzeniem dziecka, K. K
W uzasadnieniu wydanej decyzji organ pierwszej wskazał, iż w dniu 17 listopada 2016 r. skarżąca złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia rodzicielskiego na dziecko, K. K. Decyzją z dnia 16 stycznia 2017 r. nr [...] organ odmówił skarżącej prawa do wnioskowanego świadczenia. Skarżąca odwołała się od tej decyzji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpoznaniu odwołaniu, decyzją z dnia 15 lutego 2017 r. nr [...] uchyliło w całości zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia.
Ponownie rozpoznając sprawę organ pierwszej instancji wskazał, że na podstawie postępowania dowodowego uzupełnionego o dokumenty dostarczone przez stronę i szkołę, do której strona uczęszcza na zajęcia organ ustalił, iż strona powinna przebywać w szkole 32 godziny lekcyjne w tygodniu: poniedziałek – 4 godziny, wtorek - 7 godzin, środa - 7 godzin, czwartek - 6 godzin, piątek - 8 godzin. Natomiast frekwencja skarżącej na zajęciach szkolnych wyniosła: w listopadzie 2016 r. - 64,71 % w grudniu 2016 r. - 69,70 %, styczniu 2017 r. - 87.88%, lutym 2017 r. - 77,50 %, marcu 2017r. - 69,63%, a więc średnio 73,88 %.
W związku z powyższym organ ustalił, że strona w szkole przebywa ok. 4,72 godzinny dziennie (6,4 godzin dziennie x 73,88 %). Okoliczności te świadczą w ocenie organu o braku możliwości pogodzenia nauki z opieką nad dzieckiem. Organ wskazał, iż strona uczęszczając do szkoły "traci" codziennie na kilka godzin kontakt z dzieckiem i osobistej opieki nad nim wtedy nie sprawuje. Chociaż w rozliczeniu dobowym sprawowanej opieki mogą istnieć przerwy w kontakcie dziecka z matką to sytuacji takich nie można jednakże porównywać z przerwami spowodowanymi nauką w szkole.
Dalej organ wskazał, iż jego zdaniem rzeczywisty czas spędzany przez stronę w szkole jest okolicznością niczym nie różniącą się od wykonywania pracy zarobkowej, w związku z powyższym skutki związane z rozłąką z dzieckiem są tożsame jak podczas zatrudnienia. Wymiar czasu przebywania strony w szkole w zakresie dobowym świadczy o braku możliwości pogodzenia nauki w szkole z osobistą opieką nad dzieckiem. W myśl art. 17 c ust. 9 pkt 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych, świadczenie rodzicielskie nie przysługuje, jeżeli osoba ubiegająca się o świadczenie rodzicielskie lub osoba pobierająca świadczenie rodzicielskie nie sprawuje lub zaprzestała sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem, w tym w związku z zatrudnieniem lub wykonywaniem innej pracy zarobkowej, które uniemożliwiają sprawowanie tej opieki. Okoliczności związane ze szkołą, a w szczególności jej charakter i wymiar świadczą o braku możliwości pogodzenia szkoły z osobistą opieką nad dzieckiem.
W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca podniosła, iż jest uczennicą trzeciej klasy liceum ogólnokształcącego. Skarżąca nie ma statusu pracownika, nie jest zatrudniona, nie prowadzi działalności gospodarzącej. Skarżąca nie zgodziła się ze stwierdzeniem organu, iż uczęszczanie do szkoły dziennej wywołuje takie same skutki jak wykonywanie pracy zarobkowej. Wskazała, że podczas pobytu w szkole dziecko zostawia pod opieką babci, ma stały kontakt z babcią i w przypadku, gdyby zaszła jakaś szczególna potrzeba może szybko dotrzeć na miejsce. Każdą dłuższą przerwę międzylekcyjną spędza z dzieckiem. Skarżąca przytoczyła też stanowisko ZUS-u, z którego wynika, iż fakt, że dziecko uczęszcza do przedszkola, żłobka, klubu dziecięcego albo szkoły, niezależnie od ilości godzin pobytu w tych placówkach nie powoduje trwałego zaprzestania sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem, natomiast przypadki parogodzinnego pozostawienia dziecka w jednej z wymienionych placówek powodują jedynie "przejściową", a nie "trwałą" utratę kontaktu z dzieckiem. Podnosząc powyższe skarżąca wniosła o wydanie pozytywnego dla niej rozstrzygnięcia.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia 7 czerwca 2017 r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu wydanej decyzji organ odwoławczy przedstawił stan faktyczny i prawny sprawy oraz przywołał treść art. 17c ust. 9 pkt 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Powołano ponadto orzeczenia sądów administracyjnych, z których wynika, że ocena możliwości sprawowania opieki nad dzieckiem w sytuacji podjęcia aktywności zawodowej rodzi wiele problemów. W ocenie Kolegium istotne w tej materii są takie okoliczności jak: wymiar czasu pracy, charakter wykonywanej pracy oraz miejsce jej wykonywania.
Zdaniem Kolegium, kontynuowanie nauki szkolnej w systemie dziennym należy traktować tak samo jak wykonywanie pracy zarobkowej i oceniać, w jakim stopniu ogranicza bądź uniemożliwia sprawowanie opieki nad dzieckiem. Zarówno wykonywanie pracy zarobkowej w wysokości 1/2 etatu, jak również przebywanie przez uczennicę w szkole w tymże wymiarze, tak samo jak wykonywanie pracy zarobkowej uniemożliwia sprawowanie osobistej opieki nad dzieckiem w tym czasie i konieczna jest potrzeba zapewnienia opieki nad dzieckiem przez osoby trzecie. Tym samym, zdaniem Kolegium, słusznie organ pierwszej instancji uznał, iż liczba godzin spędzanych przez stronę w szkole, wywołuje dla dziecka takie same skutki, jak praca zarobkowa wykonywana na 1/2 etatu. Kolegium dostrzegło, iż sprawowanie osobistej opieki nad dzieckiem nie oznacza, że kontakt z dzieckiem musi być ciągły, nieprzerwany, że sprawująca taką opiekę osoba nie może zostać zastąpiona w wykonywaniu czynności opiekuńczych przez domowników czy inne osoby przez krótsze okresy. W sytuacji jednak, kiedy strona nie ma elastycznych, dostosowanych do codziennego trybu wychowania dziecka godzin lekcyjnych, a wykonując obowiązek szkolny traci w dniach nauki na co najmniej 4 godziny kontakt z dzieckiem i nie sprawuje nad nim w tym czasie osobistej opieki, okoliczność tą potraktować należy za uniemożliwiającą sprawowanie w tymże czasie osobistej opieki nad dzieckiem. Wpływu na to ustalenie nie ma spędzanie dłuższej przerwy międzylekcyjnej z dzieckiem (z uwagi na 5-minutową odległość dzielącą szkołę od miejsca zamieszkania strony) albowiem przerwa ta ma jedynie charakter kilkuminutowy i nie sposób w oparciu o tę okoliczność przyjąć, iż opieka nad dzieckiem w tymże czasie, przez osoby trzecie zostaje przerwana. Tym samym w ocenie organu odwoławczego podzielić należało stanowisko organu pierwszej instancji wyrażone w uzasadnieniu zakwestionowanej decyzji.
W skardze na wyżej wskazaną decyzję skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku S. K. wniosła o uchylenie wydanych w jej sprawie rozstrzygnięć.
Rozstrzygnięciu organu odwoławczego skarżąca zarzuciła naruszenie:
1) art. 17c ust. 9 pkt 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez jego błędną wykładnię i w konsekwencji nieprawidłowe zastosowanie;
2) art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nieustalenie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy oraz nieprawidłowe uzasadnienie decyzji.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że przepis art. 17c ust. 9 pkt 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych nie zawiera zamkniętego katalogu okoliczności stanowiących podstawę odmowy przyznania świadczenia rodzicielskiego, a wskazana w tym przepisie przesłanka podjęcia zatrudnienia stanowi jedną z możliwych okoliczności odmowy przyznania świadczenia, przy czym nawet w tym przypadku nie będzie to każde podjęcie zatrudnienia, ale tylko takie, które uniemożliwia sprawowanie stałej opieki nad dzieckiem. Błędnym jest w związku z tym stanowisko Kolegium, które uznało, że przesłanką odmowy przyznania świadczenia rodzicielskiego jest kontynuowanie nauki w szkole ponadgimnazjalnej bowiem ta w żadnej mierze nie wyklucza sprawowania osobistej opieki na dzieckiem. Organy administracji ograniczyły się do językowej wykładni omawianego przepisu, która doprowadziła do wyników sprzecznych z celem ustawodawcy. Należy mieć zaś na uwadze, że wykładnia językowa nie jest jedyną dopuszczalną metodą wykładni przepisów prawa powszechnie obowiązującego. Celem wykładni przepisów prawnych jest odtworzenie z nich norm postępowania wraz z ich ostateczną percepcją. Służy temu katalog zasad i reguł wykształconych przez praktykę interpretacyjną oraz systematyzowanych i objaśnianych przez naukę.
W ocenie skarżącej brak jest jakiegokolwiek logicznego uzasadnienia ażeby na równi traktować pracujące matki sprawujące opiekę nad dzieckiem i matki uczące się. Zdaniem skarżącej, w zaskarżonej decyzji nie przedstawiono również logicznej argumentacji, dlaczego poświęcanie około 4 godzin dziennie na obowiązki szkolne wyklucza możliwość sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem, skoro - jak zostało to w zaskarżonej decyzji przyznane - wykazane sprawowanie opieki osobistej nad dzieckiem nie oznacza, że kontakt z dzieckiem musi być ciągły i nieprzerwany. Brak takiej argumentacji w zaskarżonej decyzji uzasadnia w ocenie skarżącej uznanie naruszenia wskazanych w skardze przepisów postępowania.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
W świetle art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; dalej w skrócie jako "p.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to między innymi, że sąd administracyjny nie musi w ocenie legalności zaskarżonej decyzji ograniczać się tylko do zarzutów sformułowanych w skardze, ale może wadliwości kontrolowanego aktu podnosić z urzędu. W tym celu Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszeń prawa w stosunku do aktów i czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).
Mając na uwadze wyżej wskazane kryterium kontroli Sąd uznał, że wniesiona skarga zasługuje na uwzględnienie.
Wskazać należy, że świadczenie rodzicielskie zostało wprowadzone do systemu świadczeń rodzinnych na mocy ustawy z dnia 24 lipca 2015 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych i niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r. poz. 2017). W zakresie odnoszącym się do świadczenia rodzicielskiego akt ten wszedł w życie z dniem 1 stycznia 2016 roku.
Zgodnie z art. 17c ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 1518 ze zm.; dalej w skrócie jako "u.ś.r.") świadczenie rodzicielskie przysługuje:
1) matce albo ojcu dziecka, z uwzględnieniem ust. 2;
2) opiekunowi faktycznemu dziecka w przypadku objęcia opieką dziecka w wieku do ukończenia 7. roku życia, a w przypadku dziecka, wobec którego podjęto decyzję o odroczeniu obowiązku szkolnego - do ukończenia 10. roku życia;
3) rodzinie zastępczej, z wyjątkiem rodziny zastępczej zawodowej, w przypadku objęcia opieką dziecka w wieku do ukończenia 7. roku życia, a w przypadku dziecka, wobec którego podjęto decyzję o odroczeniu obowiązku szkolnego - do ukończenia 10. roku życia;
4) osobie, która przysposobiła dziecko, w przypadku objęcia opieką dziecka w wieku do ukończenia 7. roku życia, a w przypadku dziecka, wobec którego podjęto decyzję o odroczeniu obowiązku szkolnego - do ukończenia 10. roku życia.
Powyższy katalog ma charakter zamknięty, co oznacza, iż świadczenie nie może być przyznane osobie nie spełniającej jednego z powyższych kryteriów.
Należy ponadto zauważyć, że odmowa uwzględnienia wniosku wymaga ustalenia, iż w sprawie zachodzi jedna z przesłanek negatywnych określonych w art. 17 ust. 9 u.ś.r. Zgodnie z powołanym przepisem świadczenie rodzicielskie nie przysługuje, jeżeli:
1) co najmniej jeden z rodziców dziecka lub osoba, o której mowa w ust. 1 pkt 2 lub 3, otrzymują zasiłek macierzyński lub uposażenie za okres ustalony przepisami Kodeksu pracy jako okres urlopu macierzyńskiego, okres urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego lub okres urlopu rodzicielskiego;
2) dziecko zostało umieszczone w pieczy zastępczej - w przypadku osób, o których mowa w ust. 1 pkt 1 i 4;
3) osoba ubiegająca się o świadczenie rodzicielskie lub osoba pobierająca świadczenie rodzicielskie nie sprawuje lub zaprzestała sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem, w tym w związku z zatrudnieniem lub wykonywaniem innej pracy zarobkowej, które uniemożliwiają sprawowanie tej opieki;
4) w związku z wychowywaniem tego samego dziecka lub w związku z opieką nad tym samym dzieckiem jest już ustalone prawo do świadczenia rodzicielskiego, dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, świadczenia pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów;
5) osobom, o których mowa w ust. 1, przysługuje za granicą świadczenie o podobnym charakterze do świadczenia rodzicielskiego, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej.
W realiach rozpatrywanej sprawy organy uznały, że skarżąca jako osoba ucząca się w szkole średniej w systemie dziennym nie może sprawować osobistej opieki nad dzieckiem, co stanowi negatywną przesłankę przyznania świadczenia wyrażoną w art. 17c ust. 9 pkt 3 wskazanej powyżej ustawy.
Skarżąca w opozycji do twierdzeń organów podnosiła z kolei, że niemożliwość sprawowania osobistej opieki ma miejsce wyłącznie w trakcie jej pobytu w szkole. Poza tym czasem skarżąca opiekuje się dzieckiem, co uprawnia ją do wnioskowanego świadczenia.
Mając na uwadze argumentację stron Sąd pragnie podkreślić, że wszelkiego rodzaju przesłanki wyłączające możliwość przyznania danego świadczenia ze strony organów administracji publicznej na tle stosowania danego aktu prawnego winny być interpretowanie ściśle. Stąd też powołana przez organ odwoławczy argumentacja odnosząca się do zagadnienia "sprawowania opieki" na tle innych niż ustawa o świadczeniach rodzinnych aktów prawnych nie może mieć charakteru zasadniczego w kontekście oceny czy potencjalny wnioskodawca jest uprawniony do określonego świadczenia. Ponadto należy uznać, że argumentacja organu nie może prowadzić do takiej wykładni przepisów ustawy, które stałyby w sprzeczności z jej literalnym brzmieniem jak i z celem przyjętym przez ustawodawcę dokonującego stosownych zmian legislacyjnych.
Mając na uwadze powyższe zapatrywania Sąd uznał, że decyzja organu odwoławczego jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego, to jest art. 17c ust. 9 pkt 3 u.ś.r. poprzez błędną jego wykładnię, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie.
W ocenie Sadu w tym składzie zasadnym jest bowiem wskazanie, że w ramach negatywnej przesłanki przyznania świadczenia rodzicielskiego, o której mowa w art. art. 17 ust. 9 pkt 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych nie mieszczą się sytuacje, w których strona jedynie okresowo nie sprawuje osobistej opieki nad dzieckiem z uwagi na dodatkową aktywność o charakterze niezarobkowym. Do takich aktywności zaliczyć należy m.in. naukę w szkolę średniej.
Należy mieć na uwadze, że w ramach przesłanki negatywnej określonej w art. 17c ust.9 pkt 3 u.ś.r. ustawodawcza wymienia sytuację, w której osoba ubiegająca się o świadczenie rodzicielskie lub osoba pobierająca świadczenie rodzicielskie nie sprawuje lub zaprzestała sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem, w tym w związku z zatrudnieniem lub wykonywaniem innej pracy zarobkowej, które uniemożliwiają sprawowanie tej opieki.
W ocenie Sądu kontynuowanie nauki w systemie dziennym zakładającym konieczność uczestnictwa w zajęciach lekcyjnych w wymiarze nieprzekraczającym 5 godzin dziennie w żadnej mierze nie wyklucza sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem. Mając na uwadze treść wyżej wskazanej przesłanki negatywnej należy mieć bowiem na względzie, że czym innym jest kontynuowanie nauki uniemożliwiającej sprawowanie osobistej opieki nad dzieckiem, a czym innym kontynuowanie nauki, które jedynie ogranicza sprawowanie osobistej opieki na dzieckiem (jak w rozpatrywanym przypadku). Ten drugi przypadek nie mieści się w zakresie analizowanej normy, która z założenia zakłada stan "trwałości" w odniesieniu do niemożliwości sprawowania opieki. Należy przy tym zgodzić się z organami, że uczestniczenie w zajęciach lekcyjnych uniemożliwia skarżącej sprawowanie osobistej opieki na dzieckiem. Niemniej jednak istotnym jest wskazanie, że sprawowanie osobistej opieki nad dzieckiem jest w danym przypadku niemożliwe wyłącznie w okresie pobytu skarżącej w szkole (w realiach sprawy w wymiarze nieprzekraczającym 5 godzin dziennie). Jest to jednak ustalenie niewystarczające do stwierdzenia, że skarżąca kontynuując naukę w systemie dziennym nie ma w ogóle możliwości sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem.
W ocenie Sądu należy ponadto uznać rację strony skarżącej, że wykładnia analizowanego przepisu dokonana przez organy administracji publicznej prowadzi do wyników sprzecznych z założonym przez ustawodawcę celem ustawy. Z uzasadnienia do projektu ustawy z dnia 24 lipca 2015 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (druk sejmowy nr 3335; VII kadencja; www.sejm.gov.pl) wynika bowiem wprost, że świadczenie rodzicielskie ma przysługiwać osobom, które urodziły dziecko, a które nie są uprawnione do zasiłku macierzyńskiego lub uposażenia macierzyńskiego. Uprawnionymi do pobierania tego świadczenia miały być m.in. osoby bezrobotne, studenci, a także osoby wykonujące prace na podstawie umów cywilnoprawnych. Zasadnie wskazuje na tym tle pełnomocnik skarżącej, że pominięcie w powyższym katalogu uczniów szkół ponadgimnazjalnych wynika z tego, że macierzyństwo kobiet w wieku ponadgimnazjalnym jest relatywnie rzadkie. Sytuacja skarżącej będącej uczennicą jest w związku z tym jak najbardziej zbliżona do sytuacji studenta a nie do sytuacji osoby podejmującej zatrudnienie.
Mając na uwadze to, że naruszenie art.17c ust. 9 pkt 3 u.ś.r. miało wpływ na wynik sprawy tak przed organem odwoławczym, jak i przed organem pierwszej instancji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił decyzje organów obu instancji, o czym orzeczono jak w punkcie pierwszym wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w związku z art. 135 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Orzeczenie o kosztach postępowania (punkt drugi wyroku) zostało wydane w oparciu o art. 200 i art. 205 § 2 wyżej wskazanej ustawy oraz § 14 ust. 1 punkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 184 ze zm.). Na zasądzoną od organu odwoławczego na rzecz skarżącej kwotę (497 zł) składają się: wynagrodzenie pełnomocnika w osobie radcy prawnego w wysokości 480 zł oraz 17 zł tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.
Wskazania co do dalszego postępowania wynikają z powyższych rozważań i wiążą organ pierwszej instancji w świetle art. 153 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ pierwszej instancji powinien wziąć pod uwagę rozważania zawarte w treści niniejszego uzasadnienia, co do prawidłowej wykładni art. 17c ust. 9 pkt 3 treści u.ś.r. Oceniając ponownie żądanie skarżącej w kontekście przesłanki negatywnej wymienionej w art. 17c ust. 9 pkt 3 u.ś.r. organ powinien mieć na względzie, że w ramach tej przesłanki nie mieści się sytuacja, w której strona jedynie okresowo nie sprawuje osobistej opieki nad dzieckiem z uwagi na dodatkową aktywność o niezarobkowym charakterze jaką jest nauka w szkole średniej.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło