II SA/Lu 611/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Czaja (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal, Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Beata Skubis-Kawczyńska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 12 października 2017 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [..] nr[...] w przedmiocie opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 8 maja 2017 r., znak: [...], po rozpoznaniu odwołania A. K. (dalej także: skarżąca), utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Wójta Gminy A. (dalej także: organ pierwszej instancji) z dnia 7 marca 2017 r. w przedmiocie ustalenia dla skarżącej opłaty za pobyt T. B. (dalej: ojciec skarżącej) w Domu Pomocy Społecznej w K. (dalej także: DPS). W uzasadnieniu decyzji Kolegium wyjaśniło, że ojciec skarżącej został skierowany do DPS w K. decyzją organu pierwszej instancji z dnia 4 stycznia 2017 r. Jednocześnie w decyzji tej ustalono, że ojciec skarżącej będzie ponosił opłatę za swój pobyt w wskazanej placówce w wysokości 70% przyznanego mu świadczenia emerytalnego – w kwocie [...]zł miesięcznie, zaś pozostałą część miesięcznego kosztem utrzymania tej osoby w domu pomocy społecznej będzie ponosić Gmina A., do czasu ustalenia odrębną decyzją obowiązku ponoszenia tej opłaty przez skarżącą. Następnie decyzją z dnia 7 marca 2017 r. organ: ustalił skarżącej – od dnia 11 stycznia 2017 opłatę za pobyt jej ojca DPS w K. w wysokości miesięcznej [...] zł, a w styczniu 2017 r. – [...] oraz zwolnił skarżącą częściowo z powyżej opłaty, ustalając ją w wysokości [...] zł miesięcznie, a w styczniu 2017 r. – [...] zł. Kolegium podzieliło stanowisko wyrażone w tej decyzji, podkreślając, że spełnione zostały przesłanki, o których mowa w art. 61 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2016 r. poz. 930 ze zm.; dalej także: "ustawa"), dające podstawę do ustalenia dla skarżącej odpłatności z tytułu przebywania jej ojca w domu pomocy społecznej. Ponadto, z uwagi na to, że skarżąca ponosi wydatki związane z leczeniem niepłodności oraz spłatą zobowiązań kredytowych, zwolnił zobowiązaną w części od ponoszenia opłaty w wysokości [...] zł, ustalając ją ostatecznie w wysokości [...] zł miesięcznie. W skardze do Sądu na powyższą decyzję organu odwoławczego skarżąca, wniosła o jej uchylenie. Skarżąca podkreśliła, że w rozpoznawanej sprawie kluczowe znaczenie ma pominięta przez organy administracji okoliczność, że ojciec skarżącej - porzucił rodzinę, gdy skarżąca była małym dzieckiem i nie interesował się losem córki, ani jej wychowaniem, nie partycypując w kosztach jej utrzymania, co w świetle zasad współżycia społecznego i słusznego interesu strony powinno przynosić wpływ na możliwość obecnego ustalenia konieczności ponoszenia kosztów jego utrzymania w placówce przez skarżąca. Okoliczność ta – zdaniem skarżącej – ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia tej sprawy z punktu widzenia realizacji naczelnych zasad ustrojowych, idei sprawiedliwości społecznej oraz zasad współżycia społecznego, a także dyrektyw procedury administracyjnej, które wymagają, aby uwzględniony został w toku postępowania administracyjnego słuszny interes obywatela. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga nie jest zasadna. W rozpoznawanej sprawie jest niekwestionowane, że stosownie do art. 61 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej, ojciec skarżącej – z uwagi na wysokość uzyskiwanego dochodu – uiszcza jedynie niewielką część kosztu swojego miesięcznego utrzymania w domu pomocy społecznej. Ojciec skarżącej osiąga bowiem miesięczny dochód w wysokości [...] zł z tytułu otrzymywanego świadczenia emerytalnego, a zatem jest on zobowiązany do uiszczania miesięcznej opłaty w wysokości [...] zł (70% x [...] zł). Koszt miesięczny pobytu we wskazanej placówce wynosi natomiast [...] zł, zgodnie z obwieszczeniem nr [...] Starosty [...] z dnia 11 marca 2016 r. w sprawie ustalenia średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca w domach pomocy społecznej prowadzonych przez Powiat [...]. Pozostaje więc do uregulowania pozostała część opłaty z tego tytułu w wysokości [...]), którą do czasu wydania zaskarżonej decyzji ponosiła tymczasowo Gmina A.. Oczywiste jest przy tym, że skarżąca jako zstępna jest osobą zobowiązaną w pierwszej kolejności do ponoszenia kosztów pozostałej części opłaty za pobyt swojego ojca w DPS. Niekwestionowane jest też, że dochód rodziny skarżącej osiągnięty w grudniu 2016 r. – miesiącu poprzedzającym złożenie przez nią wniosku z dnia 31 stycznia 2017 r. o zwolnienie z opłat za pobyt ojca w DPS – wynosił [...] zł netto. Dochód ten obliczono poprzez podzielenie sumy wynagrodzeń netto osiągniętych z tytułu zatrudnienia przez skarżącą w wysokości [...] zł netto oraz przez jej męża w wysokości [...] zł netto, wynoszącej łącznie [...] zł przez ilość osób wchodzących w skład rodziny odwołującej się, a więc 2 osoby ([...]). Niewątpliwie zatem dochód ten znacznie przekracza 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, określonego przepisami ustawy o pomocy społecznej, które wynosi 1 542,00 zł (514,00 zł x 3). Nie budzi zarazem wątpliwości, że po uiszczeniu przez skarżącą opłaty w kwocie [...]zł miesięcznie, pozostały do dyspozycji dochód jej rodziny wynoszący [...] zł netto na osobę w rodzinie ([...]) jest wyższy niż wspomnianego 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Oznacza to, że spełniona została przesłanka określona w art. 61 ust. 1 pkt 2 lit b ustawy o pomocy społecznej, w zakresie ustalenia wysokości opłaty. Zauważyć należy, że zgodnie z art. 64 ustawy osoby wnoszące opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej można zwolnić, na ich wniosek, częściowo lub całkowicie z tej opłaty, w szczególności jeżeli: 1) wnoszą opłatę za pobyt innych członków rodziny w domu pomocy społecznej, ośrodku wsparcia lub innej placówce; 2) występują uzasadnione okoliczności, zwłaszcza długotrwała choroba, bezrobocie, niepełnosprawność, śmierć członka rodziny, straty materialne powstałe w wyniku klęski żywiołowej lub innych zdarzeń losowych; 3) małżonkowie, zstępni, wstępni utrzymują się z jednego świadczenia lub wynagrodzenia; 4) osoba obowiązana do wnoszenia opłaty jest w ciąży lub samotnie wychowuje dziecko. Podkreślenia wymaga, że powyższy przepis odwołuje się do konstrukcji tzw. uznania administracyjnego. W orzecznictwie sądowym uznaje się, że konstrukcja uznania administracyjnego wyraża się w możliwości wyboru konsekwencji prawnych w ustalonym stanie faktycznym sprawy. Badając legalność zaskarżonej decyzji należy podkreślić, że decyzja wydana w oparciu o uznanie administracyjne – co do zasady – nie podlega kontroli sądowej z punktu widzenia celowości (zob. I. Bogucka, Państwo prawne a problem uznania administracyjnego, Państwo i Prawo 1992, z. 10, s. 32 i n.) Kontrola sądowa decyzji uznaniowych sprowadza się zatem wyłącznie do oceny, czy organ administracji uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych mających znaczenie w sprawie oraz, czy w ramach swego uznania nie naruszył zasady swobodnej oceny dowodów (zob. wyrok NSA z dnia 8 maja 2002 r., sygn. akt SA/Sz 2548/00, niepubl.), a więc dotyczy prawidłowości postępowania organu administracji poprzedzającego wydanie decyzji. W szczególności polega ona na sprawdzeniu, czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem dowodowym oraz wyjaśnieniem stanu faktycznego sprawy, zgodnie z obowiązkami nałożonymi na organy w przepisach art. 7, 77 § 1 i 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm.; dalej: k.p.a.). Sąd nie może natomiast wkraczać w sferę zastrzeżoną do kompetencji organów administracyjnych, a więc – o ile prawidłowo przeprowadzono postępowanie – nie może kwestionować wysokości ulgi udzielonej stronie na podstawie powołanego przepisu ustawy o pomocy społecznej. Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie nie można zarzucić organom administracji naruszenia obowiązujących przepisów przy rozstrzyganiu wniosku skarżącej o zwolnienie jej z odpłatności za pobyt ojca w domu pomocy społecznej, a w konsekwencji nie można zarzucić organom przekroczenia granic uznania administracyjnego w tej sprawie. W rozpoznawanej sprawie, mając na uwadze treść zarzutów podniesionych w skardze, wymaga przede wszystkim podkreślenia, na co trafnie zwróciły uwagę organy, że powołany przepis art. 64 ustawy nie uzależnia obowiązku ponoszenia opłat przez krewnych (wstępnych i zstępnych) od okoliczności subiektywnych, takich jak wzajemne stosunki w rodzinie. Obowiązek ten oparty został na kryteriach obiektywnych, stosunku pokrewieństwa oraz możliwościach finansowych osoby zobowiązanej. W ocenie Sądu, nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy podnoszony przez skarżącą zarzut braku jakichkolwiek więzi emocjonalnych z ojcem, za którego pobyt zobowiązana jest ponosić opłaty. Skarżąca ma bowiem prawny obowiązek uiszczać część kosztów pobytu ojca w domu pomocy społecznej, co wynika z art. 61 ust. 2 pkt 2 ustawy. Niewątpliwie również odwołanie się do zasad współżycia społecznego oraz zasad słuszności nie może prowadzić do stwierdzenia, że organy obu instancji przekroczyły w rozpoznawanej sprawie granice uznania administracyjnego, wyznaczone w treści przepisu art. 64 omawianej ustawy. Przede wszystkim unormowana w art. 5 kodeksu cywilnego konstrukcja nadużycia prawa podmiotowego jest właściwa dla prawa prywatnego i nie znajduje zastosowania w prawie publicznym (zob. przykładowo jedynie: wyroki NSA z dnia 16 czerwca 2008 r., sygn. akt I OSK 486/07 i z dnia 6 sierpnia 2008 r., sygn. akt I OSK 1214/07). Ponadto organy administracji prawidłowo rozważyły wszystkie istotne okoliczności sprawy i dlatego uwzględniając, zgodnie z art. 7 k.p.a., słuszny interes strony, a nie jedynie – jak zdaje się twierdzić skarżąca – interes publiczny, orzekły o zwolnieniu skarżącej w znacznym zakresie z obowiązku ponoszenia przez nią opłaty za pobyt ojca w DPS. Trzeba bowiem mieć na uwadze, że choć dochód na osobę w rodzinie skarżącej przekracza ponad ośmiokrotnie kryterium dochodowe na osobę w rodzinie, określone w ustawie o pomocy społecznej, organy administracji uznały za zasadne zmniejszenie skarżącej niemal o połowę ustawowo określonej wysokości opłaty za pobyt ojca we wspomnianej placówce. Podkreślić przy tym trzeba, że organy odniosły się wyczerpująco do wszystkich podnoszonych przez skarżącą okoliczności, wskazujących na brak możliwości ponoszenia przez nią omawianej opłaty. Niezasadne są więc zarzuty skarżącej, co do tego, że organy jednostronnie i dowolnie rozstrzygnęły jej wniosek o zwolnienie z obowiązku ponoszenia tej opłaty. Nieuzasadnione są również pozostałe zarzuty skarżącej. Sąd nie dopatrzył się w niniejszej sprawie podnoszonych przez stronę naruszeń przepisów Konstytucji, w tym jej zasady demokratycznego państwa prawnego, zasady sprawiedliwości społecznej, zasady bezpośredniego stosowania Konstytucji, zasady praworządności i legalizmu, zasady proporcjonalności i zasady słuszności. Ponadto, zdaniem Sądu, organy administracji nie naruszyły w niniejszej sprawie przepisów postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Mając powyższe na uwadze, Sąd na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.) oddalił skargę.