II GSK 90/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Zabłocka (spr.) Sędzia NSA Mirosław Trzecki Sędzia del. WSA Dorota Dąbek Protokolant Paweł Gorajewski po rozpoznaniu w dniu 13 października 2017 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 czerwca 2015 r., sygn. akt VI SA/Wa 620/15 w sprawie ze skargi N.G. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] grudnia 2014 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w przedmiocie wniosku o przeprowadzenie leczenia poza granicami kraju oddala skargę kasacyjną Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 22 czerwca 2015 r., sygn. akt VI SA/Wa 620/15 po rozpoznaniu sprawy ze skargi małoletniego N.G. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] grudnia 2014 r. w przedmiocie wniosku o wykonanie zabiegu poza granicami kraju, uchylił zaskarżoną decyzję oraz stwierdził, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu. Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy: Decyzją z dnia [..] grudnia 2014 r. Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia umorzył postępowanie w sprawie wszczętej wnioskiem z dnia 26 sierpnia 2014 r. przedstawicieli ustawowych małoletniego N.G., (dalej zwanego małoletnim, skarżącym, pacjentem): J.I. G. (rodziców) o pokrycie kosztów leczenia małoletniego, które polegało na zabiegu selektywnej rizotomii tylnej z monitorowaniem elektrofizjologicznym korzeni rdzeniowych i mięśni (przecięciu korzeni nerwów rdzeniowych w celu redukcji spastyczności mięśniowej) w ośrodku zagranicznym - [...] Zabieg odbył się w dniu 2 sierpnia 2011 r. Rodzice skarżącego podkreślili, że uprzednio bezskutecznie składali wniosek o sfinansowanie ww. zabiegu ale NFZ go odrzucał, gdyż nie zawierał obowiązkowego poświadczenia procedury przez lekarza specjalistę z dziedziny neurologii dziecięcej, posiadającego odpowiedni tytuł naukowy. Ponieważ "nie zdołali przejść stosownej procedury administracyjnej" zdecydowali się poddać syna zabiegowi w dniu 2 sierpnia 2011 r., przy czym istotny był fakt, iż syn w dacie operacji miał już ukończone 5 lat i 4 miesiące, podczas, gdy optymalnym wiekiem do jej przeprowadzenia jest wiek do pięciu lat. We wniosku przywołano również wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 grudnia 2011 r., sygn. akt II GSK 82/11, wyrażający pogląd, zgodnie z którym dopuszczalne jest złożenie wniosku o sfinansowanie leczenia za granicą również w trakcie leczenia, lub nawet po jego przeprowadzeniu. Organ w uzasadnieniu decyzji o umorzeniu postępowania wskazał, że zabieg objęty wnioskiem o sfinansowanie, został przeprowadzony w dniu 2 sierpnia 2011 r., a zatem występuje bezprzedmiotowość postępowania, o której mowa w art. 105 k.p.a. Podkreślił, że wniosek małoletniego N.G. do Prezesa NFZ o przeprowadzenie leczenia poza granicami kraju został złożony po dwóch latach od chwili złożenia wniosku do Prezesa NFZ z brakami formalnymi. Wskazał, iż z treści wniosku wypełnionego w dniu 6 sierpnia 2014r. przez dr. hab. med. S.K. specjalistę neurochirurga z Oddziału Neurochirurgicznego USD w Krakowie wynika, iż leczenie poza granicami kraju, o przeprowadzenie którego aktualnie wnioskują przedstawiciele ustawowi dziecka zostało rozpoczęte i wykonane w sierpniu 2011 r. Z opinii lekarza kierującego na leczenie wynika, iż u małoletniego N.G. rozpoznano mózgowe porażenie dziecięce pod postacią obustronnego niedowładu kurczowego. Jak wynika z dalszej treści wniosku, pacjent był wielokrotnie leczony iniekcjami toksyny botulinowej - z dobrym, ale przemijającym efektem. Z uwagi na dużą spastyczność w zakresie wielu grup mięśniowych i dobrą siłę mięśniową w prostownikach stawów kolanowych oraz osiągnięty w procesie rehabilitacji stan ruchowy, wykonano zabieg leczenia spastyczności metodą chirurgiczną SDR (selektywna rizotomia grzbietowa). Wskazując na powody przeprowadzenia leczenia w ośrodku zagranicznym, lekarz wypełniający wniosek poinformował, iż w dacie jego wykonania, tj. w 2011 r. nie było możliwości jego zrealizowania w krajowych ośrodkach opieki medycznej. Prezes NFZ wskazał również, że instytucja ubiegania się o skierowanie na przeprowadzenie leczenia poza granicami kraju jednoznacznie przewiduje konieczność złożenia wniosku do Prezesa NFZ o przeprowadzenie leczenia poza granicami kraju przed udaniem się pacjenta na leczenie zagraniczne, niezależnie od charakteru leczenia. Powyższe wynika przede wszystkim z treści samego wniosku, który powinien odzwierciedlać sytuację zdrowotną osoby wnioskującej, która uzasadnia skierowanie na leczenie zagraniczne. Uwzględniony zatem winien być wyłącznie stan faktyczny dotyczący sytuacji zdrowotnej osoby wnioskującej na dzień złożenia wniosku, który to stan zdrowotny uzasadnia ubieganie się o skierowanie przez Prezesa NFZ na leczenie za granicą. Następcze wypełnienie wniosku oraz jego złożenie po przeprowadzeniu leczenia którego dotyczy, skutkuje sprzecznością w treści wniosku, wskazującego na konieczność uzyskania określonego leczenia - adekwatnego w stosunku do aktualnego stanu zdrowia. Złożenie wniosku oraz uzyskanie zgody Prezesa NFZ na przeprowadzenie leczenia poza granicami kraju, winno zatem mieć charakter pierwotny w stosunku do faktycznego rozpoczęcia leczenia, stanowiącego przedmiot ww. wniosku. Przedstawiciele ustawowi małoletniego złożyli skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której wnieśli o jej uwzględnienie i uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Sąd I instancji, powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 grudnia 2011 r., sygn. akt II GSK 82/11 wskazał, iż prokonstytucyjna, zgodna z art. 68 Konstytucji RP wykładnia art. 25 i 26 ustawy z dnia 27 grudnia 2007 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008 r., Nr 164, poz. 1027 ze zm.; dalej: ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych), pozwala na finansowanie ze środków publicznych świadczeń już wykonanych (w ogóle nie opłaconych lub opłaconych ze środków własnych) jeżeli spełnione są przesłanki materialnoprawne skierowania na leczenie za granicą. NSA wskazał, iż z art. 26 ustawy o świadczeniach zdrowotnych finansowanych ze środków publicznych nie wynika wprost, że skierowanie nie może być wydane w trakcie leczenia lub nawet po jego przeprowadzeniu. Podkreślił, że istota rzeczy polega przecież na tym, że Prezes NFZ kierując na leczenie poza granicami kraju ma na względzie zarówno potrzeby wnioskodawców, jak i możliwości finansowe budżetu. W tym stanie rzeczy co do zasady stosowne procedury powinny być przeprowadzane przed podjęciem leczenia. Brak jest jednak uzasadnienia prawnego dla uznania, że decyzja o zgodzie na finansowanie leczenia za granicą nie może być wydana także po jego przeprowadzeniu. NSA w przywołanym wyroku przypomniał również, że za prokonstytucyjną wykładnią art. 25 ustawy o świadczeniach zdrowotnych finansowanych ze środków publicznych wypowiedział się już Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 30 kwietnia 2009 r. o sygn. akt I OSK 1407/08. W orzeczeniu tym NSA wyjaśnił, że istnieją wyjątki od reguły, iż uzyskanie zgody jest warunkiem uzyskania prawa do podjęcia leczenia poza granicami kraju (finansowanego następnie ze środków publicznych). Podobnie wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 31 maja 2011 r. o sygn. akt II GSK 305/10. Oba wyroki dotyczyły pokrycia kosztów leczenia wykonywanego w kraju, ale ze względu na nagłą konieczność podjętego za granicą, bez przeprowadzenia procedury uzyskania zgody na to leczenie. WSA mając powyższe na względzie przyjął, że mogą istnieć wyjątkowe i nagłe przypadki, w których pierwszeństwo będzie miało podjęcie działań leczniczych, a nie procedur prawnych, co nie pozbawia wnioskodawcy prawa do ubiegania się o zgodę na sfinansowanie wykonanych już świadczeń. Wobec powyższego Sąd I instancji stwierdził, iż decyzja Prezesa NFZ dotknięta była wadami, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. i zobowiązał Prezesa NFZ do zbadania wszelkiej uprzedniej korespondencji oraz oświadczeń przedstawicieli małoletniego N.G., z których wynika zamiar ubiegania się o refundację przedmiotowego zabiegu, a także do rozważenia okoliczności sprawy, także obejmujących okres poprzedzający przeprowadzenie zabiegu, o którego sfinansowanie się ubiegali. Wskazał, że wyjaśnienia wymaga przesłanka istnienia bądź braku możliwości podjęcia wnioskowanego leczenia w kraju w dacie korelującej z datą faktycznego przeprowadzenia zabiegu (2 sierpnia 2011 r.), a także przyczyny nieuzyskania poświadczenia wniosku przez lekarza specjalistę, legitymującego się tytułem naukowym profesora lub stopniem naukowym doktora habilitowanego, o którym mowa w pkt 2 paragrafu 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 grudnia 2004 r. w sprawie kierowania świadczeniobiorców na leczenie lub badania diagnostyczne poza granicami kraju. Wymaga też wyjaśnienia kwestia, czy w wieku i stanie zdrowia małoletniego N.G. przeprowadzenie zabiegu było pilne. Zwrócił uwagę, na kwestię pokrycia przez NFZ kosztów tego samego, co objęty wnioskiem zabiegu w dwóch innych przypadkach, w okresie kiedy rodzice pragnęli przeprowadzenia zabiegu u ich syna. W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia wniósł o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi, a w obu przypadkach o zasądzenie kosztów postępowania. Wyrokowi zarzucił: I. Naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o którym mowa w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. polegające na naruszeniu art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. oraz art. 1 § 1 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych i uchyleniu zaskarżonej decyzji Prezesa NFZ w oparciu o niezgodne ze stanem faktycznym i prawnym ustalenie wyroku w zakresie: naruszenia przez organ art. 30 § 4, art. 7, 77 § 1 oraz art. 105 k.p.a. i błędne ustalenie, że Prezes NFZ: a) nie wyjaśnił wszystkich okoliczności sprawy odnośnie możliwości wyrażenia zgody na leczenie N.G. poza granicami kraju, między innymi tego dlaczego lekarz nie zaopiniował wniosku, co jest zarzutem niezasadnym w sytuacji, kiedy wniosek w ogóle nie został złożony, a zatem nie istniał przedmiot hipotetycznej opinii lekarskiej; b) pominął fakt, że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki do umorzenia postępowania na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., co jest ustaleniem nietrafnym, z uwagi na fakt, że od zakończenia leczenia minęło kilka lat, a po tak długim czasie nie można już było retrospektywnie ustalić dokładnie stanu zdrowia dziecka i de facto przedmiot sprawy był niemożliwy do odtworzenia, a wiec realnie nie istniał jako przedmiot sprawy; c) nie wziął pod uwagę stanu pilnego leczenia dziecka, co uzasadniało leczenie bez wniosku, - co jest ustaleniem WSA nieprawidłowym, gdyż takie leczenie uzasadnia jedynie stan nagły, który nie jest tożsamy z pilnym planowym leczeniem, a taki stan w sprawie nie wystąpił. II. Naruszenie prawa materialnego, o którym mowa w art. 174 pkt 1 p.p.s.a., poprzez błędną wykładnię art. 26 ustawy o świadczeniach i dopuszczenie zgód działających wstecz oraz błędną wykładnię i błędne zastosowanie art. 68 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez przyjęcie, że z art. 68 Konstytucji wynika niczym nieograniczone prawo do finansowania świadczeń opieki zdrowotnej ze środków publicznych, podczas gdy ust. 2-in fine art. 68 Konstytucji zastrzega, że warunki i zakres udzielania świadczeń określa ustawa, a ta z kolei (tj. ustawa o świadczeniach) w sposób wyraźny limituje dostęp do świadczeń, z czego nie da się wywieść wniosku, że dostęp ten jest nieograniczony i spełnia się w każdym przypadku w ramach prawa do ochrony zdrowia, deklarowanym w art. 68 ust. 1 Konstytucji (vide: wyroki w sprawach II GSK 1321/12, II GSK 1339/12). W odpowiedzi na skargę kasacyjną małoletni skarżący reprezentowany przez przedstawicieli ustawowych wniósł o jej oddalenie w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga kasacyjna została oddalona z uwagi na brak uzasadnionych podstaw. Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.jed. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej: p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu zaś bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Z akt sprawy nie wynika, by zaskarżone orzeczenie zostało wydane w warunkach nieważności, której przesłanki określa art. 183 § 2 ww. ustawy. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, a uzasadnione jest odniesienie się do poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1) lub na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2). Skarga kasacyjna została oparta na obu podstawach określonych w art. 174 p.p.s.a. Dla prawidłowej oceny zarzutów naruszenia przepisów prawa procesowego w pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutu dotyczącego błędnej wykładni przepisów prawa materialnego, bowiem prawidłowe rozumienie prawa materialnego wytycza zakres postępowania dowodowego. Na wstępie należy przypomnieć, że Naczelny Sąd Administracyjny niejednokrotnie zajmował już stanowisko, zgodnie z którym w sytuacji, gdy materiał dowodowy pozwala na ustalenie istnienia materialnoprawnych przesłanek skierowania wnioskodawcy na leczenie za granicą, możliwe jest udzielnie zgody na sfinansowanie ze środków publicznych kosztów leczenia, które już zostało przeprowadzone za granicą, a którego to leczenia nie przeprowadzało się w kraju, zaś było ono niezbędne dla ratowania zdrowia i życia wnioskodawcy. Skład orzekający w rozpoznanej sprawie podziela wykładnię art. 26 ustawy o świadczeniach zdrowotnych finansowanych ze środków publicznych, zgodnie z którą z przepisu tego nie wynika wprost, że skierowanie nie może być wydane w trakcie leczenia lub nawet po jego przeprowadzeniu. Co do zasady stosowne procedury powinny być przeprowadzane przed podjęciem leczenia. Brak jednak uzasadnienia prawnego dla uznania, że decyzja o zgodzie na finansowanie leczenia za granicą nie może być wydana także po jego przeprowadzeniu. Jeżeli stwierdzone zostanie ponad wszelką wątpliwość i w stosowny sposób spełnienie przesłanek materialnoprawnych skierowania na leczenie za granicą i finansowania tego leczenia ze środków publicznych, to fakt, że leczenie już przeprowadzono nie stoi na przeszkodzie podjęciu decyzji o jego sfinansowaniu ze środków publicznych. Z art. 68 Konstytucji wynika prawo każdego obywatela do ochrony zdrowia. Obywatel może zatem, realizując to prawo, podejmować wszelkie działania prawem dozwolone mające na celu realizację tego prawa konstytucyjnie chronionego. Nieuprawniona jest zatem taka wykładnia aktów prawnych niższego rzędu, która pozbawia obywatela uprawnienia do ubiegania się o pomoc Państwa z tego tylko względu, że sam podjął już zgodne z prawem działania dla ochrony swego zdrowia. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego prawidłowo i zgodnie z art. 68 Konstytucji wykładane przepisy krajowe, tj. art. 25 i art. 26 ustawy o świadczeniach zdrowotnych finansowanych ze środków publicznych, pozwalają na zgodne z prawem rozwiązanie sytuacji prawnych wyjątkowych i finansowanie ze środków publicznych także świadczeń już wykonanych, jeżeli są spełnione przesłanki takiego finansowania. Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie wyjaśniał, że art. 68 Konstytucji nie stanowi źródła roszczeń refundacyjnych, a skład orzekający w sprawie niniejszej pogląd ten podziela (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 grudnia 2004 r., sygn. akt I CK 320/04, LEX nr 369249; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 15 grudnia 2004 r., sygn. akt IV CK 361/04). Powołany przepis Konstytucji stoi jednak na przeszkodzie takiej interpretacji art. 26 ustawy o świadczeniach zdrowotnych finansowanych ze środków publicznych, która wyklucza możliwość finansowania świadczeń już udzielonych (w ogóle nieopłaconych lub opłaconych ze środków wnioskodawcy). Skoro każdy ma prawo do ochrony zdrowia, to rodzice, którzy podjęli niezbędne działania dla ratowania życia i zdrowia swojego dziecka nie tracą uprawnienia do wystąpienia w imieniu małoletniego dziecka o zgodę na finansowanie ze środków publicznych leczenia już wykonanego. Sytuacja takiego obywatela nie powinna być ani lepsza, ani gorsza niż tego, kto z rozpoczęciem leczenia czeka na zgodę Prezesa NFZ. Bywają sytuacje, w których stan zdrowia nie pozwala na oczekiwanie, a wykazanie aktywności dla ratowania swego zdrowia, a tym bardziej zdrowia dziecka jest prawem obywatela zagwarantowanym Konstytucją. Korzystając z tego prawa obywatel ryzykuje, że środki, które sam wyłożył nie będą pokryte z funduszy publicznych, nie zostaje jednak pozbawiony prawa do ubiegania się o taką pomoc. Jak w każdej innej sprawie tego rodzaju, decyzję merytoryczną uzależnioną od wykazania spełnienia przesłanek materialnoprawnych podejmuje Prezes Funduszu. Takie stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 6 grudnia 2011 r., sygn. akt II GSK 82/11, a skład orzekający w tej sprawie w całości je podziela. Przypomnieć należy, że za prokonstytucyjną wykładnią art. 25 ustawy o świadczeniach zdrowotnych finansowanych ze środków publicznych wypowiedział się też Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 30 kwietnia 2009 r. o sygn. akt I OSK 1407/08. W orzeczeniu tym NSA wyjaśnił, że istnieją wyjątki od reguły, iż uzyskanie zgody jest warunkiem uzyskania prawa do podjęcia leczenia poza granicami kraju (finansowanego następnie ze środków publicznych). Podobnie wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 31 maja 2011 r. o sygn. akt II GSK 305/10. Oba wyroki dotyczyły pokrycia kosztów leczenia wykonywanego w kraju, ale ze względu na nagłą konieczność podjętego za granicą, bez przeprowadzenia procedury uzyskania zgody na to leczenie. Analogiczne stanowisko dotyczące wykładni art. 25 i 26 ustawy o świadczeniach zdrowotnych finansowanych ze środków publicznych zajął NSA w wyroku z dnia 27 maja 2015 r. sygn. akt II GSK 915/14. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w sprawie niniejszej pogląd ten podziela i wyraża przekonanie, że mogą istnieć wyjątkowe i nagłe przypadki, w których pierwszeństwo będzie miało podjęcie działań leczniczych, a nie procedur prawnych, co nie pozbawia wnioskodawcy prawa do ubiegania się o zgodę na sfinansowanie wykonanych już świadczeń. Wobec podniesionego w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia art. 68 Konstytucji RP NSA zauważa, że z uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie wynika aby Sąd ten zaprezentował przypisane mu przez skarżącego kasacyjnie stanowisko, iż na podstawie przepisu art. 68 Konstytucji RP obywatelowi przysługuje niczym nieograniczone prawo do finansowania świadczeń opieki zdrowotnej ze środków publicznych. WSA przedstawił prokonstytucyjną wykładnię art. 26 ustawy o świadczeniach, którą, co zostało wyżej wyjaśnione, Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela. Pozbawione usprawiedliwionych podstaw są też zarzuty naruszenia przepisów prawa procesowego. Zarzucając Sądowi I instancji naruszenie przepisów procesowych skarżący kasacyjnie organ podnosi, iż Sąd błędnie przyjął, że Prezes NFZ nie wyjaśnił wszystkich okoliczności sprawy odnośnie możliwości leczenia pacjenta poza granicami kraju, podczas gdy, w ocenie organu, nie było faktycznych możliwości dokonania takich ustaleń ponieważ w dacie składania wniosku zabieg był już przeprowadzony, stan zdrowia pacjenta był inny niż przed przeprowadzeniem zabiegu, a od jego przeprowadzenia minęło kilka lat. Stanowiska tego nie sposób podzielić. Ustalenie stanu zdrowia pacjenta dokonywane jest przez Prezesa NFZ na podstawie dokumentacji medycznej, jego ustalenie nie powinno więc powodować żadnych trudności, pomimo wykonania zabiegu oraz pewnego upływu czasu. Ponieważ zgodnie z przedstawioną wyżej wykładnią art. 26 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej ze środków publicznych, jeżeli stwierdzone zostanie ponad wszelką wątpliwość spełnienie przesłanek materialnoprawnych skierowania na leczenie za granicą i finansowania tego leczenia ze środków publicznych, to fakt, że leczenie już przeprowadzono nie stoi na przeszkodzie podjęciu decyzji o jego sfinansowaniu ze środków publicznych, ustalenia stanu zdrowia pacjenta należy dokonać na datę przed wykonaniem zabiegu, a nie po jego wykonaniu. Inne okoliczności sprawy istotne dla wyrażenia zgody, też winny być badane na datę powiązaną z datą faktycznego przeprowadzenia zabiegu, na co trafnie wskazał Sąd I instancji. Nieuprawniony jest również zarzut, że ustalenia nie mogły być dokonane wobec braku złożenia wniosku. Wskazanych przez WSA ustaleń Prezes NFZ powinien był dokonać w postępowaniu zakończonym decyzją z dnia 22 grudnia 2014 r. uchyloną przez Sąd I instancji zaskarżonym skargą kasacyjną wyrokiem. Prezes NFZ dokona ich w tym postępowaniu, zgodnie ze wskazaniami WSA. W związku z przedstawioną wyżej wykładnią przepisu art. 26 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, prawidłowo Sąd I instancji stwierdził, że w sytuacji faktycznej odmowy pozytywnego rozstrzygnięcia wniosku, o którym mowa w art. 26 ustawy o świadczeniach, nawet złożonym po fakcie przeprowadzenia leczenia, którego ten wniosek dotyczy nie można mówić o bezprzedmiotowości postępowania, o której mowa w art. 105 § 1 k.p.a. Zatem, pozbawiony usprawiedliwionych podstaw jest zarzut naruszenia art. 105 § 1 k.p.a. Z przedstawionych wyżej przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.