II FSK 2121/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Jolanta Sokołowska, Sędzia NSA Maciej Jaśniewicz (sprawozdawca), Sędzia WSA del. Mirosław Surma, , po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej K. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 18 stycznia 2018 r. sygn. akt I SA/Wr 865/17 w sprawie ze skargi K. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 18 maja 2017 r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę kasacyjną 1. Wyrokiem z dnia 18 stycznia 2018 r., sygn. akt I SA/Wr 865/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę K. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 18 maja 2017 r. w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania. Treść uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia dostępna jest na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl/ (dalej zwana: "CBOSA"). 2.1. Skargę kasacyjną od powyższego rozstrzygnięcia złożył pełnomocnik skarżącego, zaskarżając wyrok w całości i wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Autor skargi kasacyjnej zarzucił naruszenie: - art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej zwana: "p.p.s.a.") oraz w zw. z art. 121 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r., poz. 613 ze zm., dalej zwana: "Ordynacja podatkowa") poprzez nieuwzględnienie tego, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze we Wrocławiu nie udzieliło skarżącemu niezbędnego pouczenia o przysługującym mu prawie do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż z uzasadnienie zaskarżonego wyroku wynika, że jedną z podstaw oddalenia skargi było uznanie Sądu, że skarżący nie powinien był zaskarżać do WSA postanowienia o uchybianiu terminowi do niesienia odwołania, lecz złożyć do SKO wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania; - art. 6 p.p.s.a. poprzez nie udzielenie skarżącemu niezbędnego pouczenia o przysługującym mu prawie złożenia do Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania oraz o możliwości złożenia wniosku o zawieszenie postępowania sądowego w związku ze złożeniem tego wniosku. Uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż Sąd oddalił skargę, m.in. z tego powodu, że skarżący powinien był złożyć wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, a nie skargę do Sądu. 2.2. Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 3.1. Skarga kasacyjna, jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw podlega oddaleniu. 3.2. Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i z urzędu bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania, która w niniejszej sprawie nie zachodzi. Rozpoznanie sprawy w granicach skargi kasacyjnej oznacza, że Naczelny Sąd Administracyjny związany jest wskazanymi w niej podstawami, a w niniejszej sprawie skarga kasacyjna została oparta wyłącznie na podstawie określonej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., tj. naruszenia przepisów prawa procesowego. 3.3. W pierwszej kolejności postawiono zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 3 § 2 w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a., gdyż dokonując kontroli legalności zaskarżonego postanowienia nie dostrzegł on z urzędu naruszenia przez organ podatkowy art. 121 § 1 i § 2 p.p.s.a. Zarzut ten należy uznać za bezpodstawny. Nie ulga wątpliwości, że organ odwoławczy przed wydaniem zaskarżonego postanowienia stwierdzającego uchybienie terminowi do wniesienia odwołania na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 w zw. z art. 223 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej nie pouczył skarżącego o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności procesowej. Należy jednak zauważyć, że warunkiem wniesienia, a następnie rozpoznania wniosku o przywrócenie uchybionego terminu jest w pierwszej kolejności stwierdzenie, że doszło w ogóle do jego uchybienia. Skoro punktem wyjścia do złożenia wniosku o przywrócenie terminu jest jego niedotrzymanie, to właśnie stwierdzenie tegoż uchybienia powinno być tym, co następuje w pierwszej kolejności. Przepisy art. 162 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej nie pozostawiają wątpliwości co do tego, że aby złożyć skuteczny wniosek o przywrócenie terminu, termin musi być uchybiony. Ponadto w ramach informowania o trybie odwoławczym organ podatkowy I instancji nie ma obowiązku pouczenia o trybie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Zakres w jakim organ podatkowy ma obowiązek poinformować podatnika co do możliwości zaskarżenia decyzji organu I instancji został wskazany w art. 210 § 1 pkt 7 Ordynacji podatkowej i wynika z treści art. 223 § 1 i § 2 pkt 1 oraz art. 220 tej ustawy. Prócz tego należy zauważyć, że w treści uzasadnienia zaskarżonego postanowienia Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że strona nie złożyła wraz z odwołaniem wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia tego środka zaskarżenia. Można zatem przyjąć, że skarżący otrzymał w momencie doręczenia zaskarżonego postanowienia informację o możliwości złożenia tego rodzaju wniosku, choć nie został ani w treści uzasadnienia ani później szczegółowo poinformowany o warunkach, terminie i trybie składania wniosku o przywrócenie terminu. Poniekąd można zgodzić się, że stanowi to naruszenie procedury związane z obowiązkiem informowania strony postępowania podatkowego o przepisach prawa podatkowego pozostających w związku z przedmiotem tego postępowania, który wynika z art. 121 § 2 p.p.s.a. Tym niemniej to uchybienie organu podatkowego dotyczy postępowania, które miało miejsce po wydaniu postanowienia z dnia 18 maja 2017 r. i nie może tym samym wpływać na jego prawidłowość. Jak trafnie podkreślono w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku sam skarżący przyznał w skardze, że uchybił terminowi do wniesienia odwołania, co jest okolicznością faktyczną pozostającą poza sporem. Zarzut tego rodzaju mógłby zatem mieć znaczenie dopiero w toku postępowania związanego z kwestią wpadkową dotyczącą prawidłowości postępowania związanego z wnioskiem o przywrócenie terminu lub ewentualnego terminu do złożenia takiego wniosku. W rozpatrywanej zaś przez WSA we Wrocławiu sprawie ewentualne uchybienie organu odwoławczego nie tylko nie miało istotnego wpływ na wynik sprawy, lecz wręcz nie miało żadnego wpływu. Należy bowiem pamiętać, że sąd administracyjny w oparciu o art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzyga w granicach danej sprawy. Sąd nie jest wprawdzie związany granicami skargi, ale zawsze jest związany granicami sprawy, w której skarga została wniesiona i nie może swoimi ocenami prawnymi wkraczać w sprawę nową w stosunku do tej, która była albo powinna być przedmiotem postępowania administracyjnego i wydawanych w nim decyzji lub postanowień (por. t. 6 w A. Kabat, Komentarz do art. 134 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i powołane tam orzecznictwo, publ. LEX/el 2018). W postępowaniu sądowoadministracyjnym wprawdzie obowiązuje zasada niezwiązania sądu granicami skargi z art. 134 § 1 p.p.s.a., jednakże nie oznacza ona, że sąd nie jest związany granicami przedmiotu zaskarżenia, którym jest konkretny akt lub czynność, kwestionowane przez uprawniony podmiot (por. podobnie uchwała siedmiu sędziów NSA z dnia 3 lutego 1997 r., publ. ONSA 1997/3/104). Potencjalne wobec tego naruszenie przez organ podatkowy w postępowaniu podatkowym zasady budzenia zaufania do organów podatkowych oraz powiązanej z nią zasady udzielania niezbędnych informacji i wyjaśnień co do możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu nie mogło w żadnej mierze wpłynąć na prawidłowość stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania. 3.4. Za bezzasadny należy uznać także zarzut naruszenia art. 6 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem sąd administracyjny w razie uzasadnionej potrzeby udziela stronom występującym w sprawie bez adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego niezbędnych pouczeń co do czynności procesowych i skutków ich zaniedbań. Wymienione w tym przepisie wskazówki i pouczenia sądu powinny dotyczyć dokonywanych przez stronę czynności procesowych na danym etapie postępowania sądowoadministracyjnego i w powstałej sytuacji procesowej. Sąd nie ma obowiązku udzielania pouczeń co do wszelkich możliwych zachowań, a obowiązek ten odnosi się jedynie do wskazówek i pouczeń celowych z punktu widzenia prawidłowego przebiegu procesu przed sądem administracyjnym i gwarancji procesowych strony. Nie dotyczy on zatem obowiązku udzielenia porad w zakresie możliwych do podjęcia przez stronę postępowania sądowoadministracyjnego czynności procesowych przed organami administracyjnymi lub podatkowymi niezależnie od stanu jej zdrowia i możliwości percepcji przez nią określonych zjawisk, czy skutków braku określonych inicjatyw w warstwie procesowej. Jak już wskazano powyżej rozpatrzenie sprawy z wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania w trybie art. 162 Ordynacji podatkowej jest na osi czasu etapem następującym po wydaniu postanowienia stwierdzającego uchybienie temu terminowi na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, niezależnie od tego, kiedy ów wniosek został złożony, a stwierdzenie uchybienia terminowi przed rozpatrzeniem wniosku o jego przywrócenie nie jest działaniem przedwczesnym, co zresztą uznać należy za pogląd ugruntowany w orzecznictwie (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 marca 2018 r., sygn. akt II FSK 3193/15, publ. CBOSA oraz powołane w nim inne orzeczenia). Wobec tego WSA we Wrocławiu nie miał żadnych podstaw ani do pouczania skarżącego o możliwości wystąpienia z wnioskiem o przywrócenie terminu w postępowaniu podatkowym, ani do zawieszenia z tej przyczyny z urzędu postępowania na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a., gdyż rozstrzygnięcie sprawy sądowoadministracyjnej nie zależało od wyniku żadnego innego toczącego się postępowania administracyjnego. 3.5. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.