II OSK 143/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Chlebny Sędziowie: Sędzia NSA Tomasz Zbrojewski (spr.) Sędzia del. WSA Piotr Korzeniowski po rozpoznaniu w dniu 25 września 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 18 października 2017 r. sygn. akt IV SA/Po 1026/17 w sprawie ze skargi S. S. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 18 października 2017 r., wydanym w sprawie o sygn. akt IV SA/Po 1026/17, po rozpoznaniu sprawy ze skargi S. S., uchylił decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Powyższy wyrok został podjęty w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy: Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z [...] lutego 2017 r. odmówił potwierdzenia S. S. statusu działacza opozycji antykomunistycznej, na podstawie przepisów ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz.U. z 2015 r., poz. 693 z późn.zm., przywoływanej dalej w skrócie jako "ustawa"). We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy S. S. nie zgodził się z powyższym rozstrzygnięciem i stwierdził, że powinien otrzymać status działacza opozycji. Decyzją z [...] marca 2017 r. Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, na podstawie art. 138 § 1 w zw. z art 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 23, dalej w skrócie "k.p.a."), art. 5 ust. 1 w związku z art. 2 oraz art. 3 pkt 3 lit. a i d ustawy, utrzymał w mocy decyzję z [...] lutego 2017 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że wnioskodawca zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy przedłożył decyzję Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej z [...] września 2016 r., w której stwierdzono, że S. S. nie był pracownikiem, funkcjonariuszem lub żołnierzem organów bezpieczeństwa państwa oraz, że w archiwach Instytutu nie zachowały się dokumenty wytworzone przez stronę lub przy jej udziale w ramach czynności wykonywanych przez nią w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa. Organ przyjął jednocześnie, iż powyższa decyzja Prezesa IPN nie potwierdza spełnienia przez skarżącego przesłanek określonych w art. 2 i 3 ustawy. Na podstawie zgormadzonego w sprawie materiału dowodowego Szef Urzędu potwierdził, że wnioskodawca nie był działaczem opozycji antykomunistycznej w rozumieniu przepisów wspomnianej ustawy. Wnioskodawca pracował w zmilitaryzowanym Okręgowym Zakładzie Transportu i Maszyn Drogowych w [...]. Z dniem [...] marca 1982 r. został z nim rozwiązany stosunek pracy, w związku z likwidacją etatów, choć - w ocenie skarżącego - w archiwum w [...] znajduje się świadectwo pracy nr [...] o innym sposobie rozwiązania umowy (porozumienie między zakładami pracy). S. S. przedłożył oświadczenie świadka R. W., według którego zwolnienie wnioskodawcy na początku 1982 r. z zakładu pracy prawdopodobnie związane było z udziałem w strajku, działalnością w związkach zawodowych, czy z odmówieniem współpracy z władzami. W treści wniosku wskazał, że zwolnienie go z pracy w lutym 1982r. nie może być traktowane inaczej niż zwolnienie z przyczyn politycznych. Zainteresowany załączył także oświadczenie J. B. z [...] marca 2017 r. dotyczące współpracy w latach 1980-1981 z W. B., internowanym w stanie wojennym. Prowadząc postępowanie dowodowe organ zwrócił się w dniu [...] grudnia 2016 r. do Archiwum Komisji Krajowej NSZZ Solidarność, Europejskiego Centrum Solidarności, Archiwum Państwowego w [...] oraz w dniu [...] listopada 2016 r. do IPN o udostępnienie informacji odnośnie działalności wnioskodawcy. W żadnej z wymienionych instytucji nie odnaleziono dokumentów dotyczących działalności strony. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu S. S. nie zgodził się ze stanowiskiem organu, że zwolnienie go z pracy nie nastąpiło w wyniku wzięcia udziału w wystąpieniu wolnościowym. Na potwierdzenie powyższej okoliczności przedłożył pisemne wyjaśnienia świadków. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Po rozpoznaniu skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu stwierdził, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem prawa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Motywując wyrok Sąd podkreślił, że z udzielonych w toku postępowania wyjaśnień skarżącego wynika, iż ubiegał się o potwierdzenie statusu osoby represjonowanej w rozumieniu art. 3 pkt 1 lit. a ustawy i ta kwestia jest przedmiotem sporu. Według Sądu I instancji analizy wystąpienia przesłanek warunkujących przyznanie skarżącemu statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej należało dokonywać w oparciu o treść normy wyrażonej w art. 3 pkt 3 lit. a i d ustawy, mając na względzie fakt, że organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Wskazując na obowiązki organu wynikające z dyspozycji art. 77 § 1, art. 80 i art. 7 k.p.a. Sąd I instancji stwierdził, że z akt sprawy nie wynika, aby postępowanie dowodowe było przeprowadzone w sposób wyczerpujący. Z tego też powodu organ II instancji rozpoznając sprawę na nowo winien uzupełnić postępowanie o przedłożoną ocenę zeznań świadków R. W. i J. B. na okoliczność zwolnienia skarżącego z pracy. Dodatkowo powinien wyjaśnić, czy skarżący był zatrzymywany, przesłuchiwany i poddawany rewizjom, czy przeprowadzane były z nim rozmowy ostrzegawcze. Dokonując analizy wystąpienia przesłanki z art. 3 pkt 1 lit. d ustawy, organ winien wziąć pod uwagę dwa elementy tej normy, które muszą wystąpić łącznie, aby można było przyjąć, że mamy do czynienia z osobą represjonowaną z powodów politycznych. Po pierwsze udział w wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce, po wtóre, czy w związku z tym została z taką osobą rozwiązana umowa o pracę. W ocenie Sądu I instancji celem rozważanej ustawy jest przyznanie szczególnego statusu działaczom opozycji i osobom represjonowanym z powodów politycznych angażujących się w latach 1956-1989 w działalność antykomunistyczną. Ma to być wyrazem docenienia wyjątkowej roli tych osób w procesie odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności. Potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych winno nastąpić stosownymi dokumentami takimi jak honorowa odznaką czy legitymacja działacza opozycji lub osoby represjonowanej. Przewiduje to pierwszeństwo w przyznaniu tym osobom pomocy socjalnej oraz stworzenia wyraźnej podstawy do udzielenia pomocy w zakresie udogodnień komunikacyjnych, świadczeń mieszkaniowych, kulturalnych, zdrowotnych i oświatowych realizowanych przez samorząd terytorialny. Zdaniem Sądu I instancji angażowanie się w działalność antykomunistyczną mogło przybierać różne formy, zaś pojęcie udziału w wystąpieniu wolnościowym, o którym mowa w art. 3 pkt 1 lit. d ustawy, to z pewnością także szereg działań o charakterze organizacyjnym, przygotowawczym, etc., jako że wystąpienie takie z natury swojej jest pewnym procesem, czego organ rozważając tę sprawę w ogóle nie poddał pod rozwagę. Organ ograniczył się jedynie do stwierdzenia, że skarżący w wystąpieniu wolnościowym udziału nie brał, nie pogłębiając tego zagadnienia. W tym zakresie – zdaniem Sądu I instancji - postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone w sposób niepełny, zaś zgromadzony materiał oceniony w sposób dowolny. Drugim niezbędnym elementem z art. 3 pkt 1 lit. d ustawy, aby można było uznać wnioskodawcę za osobę represjonowaną, jest wykazanie związku między udziałem w wystąpieniu wolnościowym, rozumianym jako proces, w skład którego wchodzą także przygotowania, czy działalność informacyjna, a rozwiązaniem z taką osobą umowy o pracę. Ze świadectwa pracy wynika, że stosunek pracy ze skarżącym został rozwiązany w związku z likwidacją etatów. Natomiast skarżący podaje, że w Archiwum w [...] znajduje się świadectwo pracy nr [...] o innym sposobie rozwiązania umowy. Wobec powyższego Sąd uznał, że organ niewystarczająco zbadał związek, jaki zachodził pomiędzy rozwiązaniem umowy o pracę a działalnością skarżącego, szczególnie wobec wyjaśnień skarżącego i świadków, arbitralnie przyjmując, iż w sprawie nie zachodzi okoliczność zawarta w art. 3 pkt 3 lit. d ustawy. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych reprezentowany przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Poznaniu oraz zasądzenie na rzecz organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Wyrokowi Sądu I instancji zarzucono: 1. naruszenie prawa materialnego, poprzez błędną wykładnię art. 3 pkt 3 lit. d ustawy, a w konsekwencji przyjęcie, że do grona osób represjonowanych z powodów politycznych, o których mowa w tym przepisie może być zaliczona osoba, której udział w angażowaniu się w działalność antykomunistyczną polegał na udziale w czynnościach, które nie były związane z żadnym konkretnym wystąpieniem wolnościowym w sytuacji, w której ustalenie znaczenia pojęcia "udział w wystąpieniu wolnościowym", jakie w polskim systemie prawa nadał mu ustawodawca, winno wiązać się z udziałem w pewnym zjawisku o charakterze konkretnego zdarzenia, które przybrało formę demonstracji, strajku, bądź manifestacji, a które to zdarzenie jest skonkretyzowane i można je precyzyjnie umiejscowić w określonym miejscu i czasie; 2. naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie mogło mieć wpływ na wynik sprawy, to jest art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 7 k.p.a., poprzez przyjęcie, iż z treści tych przepisów wywieść należy powinność organu administracji do rozszerzenia badania i przeprowadzenia postępowania dowodowego, a w konsekwencji także rozstrzygnięcia o przesłanki uzyskania statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych inne, aniżeli wskazane w treści wniosku o wszczęcie postępowania w sytuacji, w której sprzeciwia się temu art. 61 § 1 i 2 k.p.a. stanowiący o związaniu organu wnioskiem wszczynającym postępowanie administracyjne. Uzasadniając pierwszy z zarzutów skargi kasacyjnej jej autor podkreślił, że zdaniem Sądu I instancji, pod pojęciem udziału w wystąpieniu wolnościowym, o którym mowa w art. 3 pkt 3 lit. d ustawy, należy rozumieć także szereg działań o charakterze organizacyjnym, przygotowawczym, etc., jako że wystąpienie takie z natury swojej jest pewnym procesem. Według organu dla dokonania oceny, czy strona "brała udział w wystąpieniu wolnościowym" należy uwzględnić fakt, że ustawodawca określając krąg beneficjentów ustawy, w jej art. 2 i 3 pkt 1, 2 i 4 konsekwentnie posługuje się terminem prowadzenia "działalności na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce", zaś jedynie w art. 3 pkt 3 używa pojęcia "brania udziału w wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce". Jedną z zasad wykładni językowej jest zakaz wykładni synonimicznej, co oznacza, że pojęciu prowadzenia "działalności na rzecz niepodległości, suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka powinno się nadawać znaczenie inne aniżeli pojęciu "brania udziału w wystąpieniu wolnościowym". W ustawie brak jest definicji legalnej wystąpienia wolnościowego. Pojęcie to występuje jednak w art. 2 pkt 6 i 7 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego oraz w ustawie z dnia 7 maja 2009 r. o zadośćuczynieniu rodzinom ofiar zbiorowych wystąpień wolnościowych w latach 1956 - 1989. Zdaniem organu przez "udział w wystąpieniu wolnościowym", należy rozumieć udział w zjawisku o charakterze pewnego zdarzenia, które przybrało formę demonstracji, strajku, bądź manifestacji ze wszelkimi tego konsekwencjami. Jest to zdarzenie bardzo skonkretyzowane, które precyzyjnie można umiejscowić w określonym miejscu i czasie. Biorąc powyższe pod uwagę i dodatkowo odwołując się do art. 3 pkt 3 ustawy, treścią takiego konkretnego wystąpienia jako zdarzenia musi być dążenie do odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania przez władzę politycznych praw człowieka. Ustawodawca wiąże możliwość przyznania statusu osoby represjonowanej z koniecznością spełnienia kryterium "wzięcia udziału" w takim wystąpieniu wolnościowym, a zatem trzeba być uczestnikiem określonego wydarzenia, które doszło do skutku. Zdaniem organu z zebranego materiału dowodowego nie wynika, by wnioskodawca brał udział w tego rodzaju skonkretyzowanym wystąpieniu, co miałoby skutkować rozwiązaniem z nim umowy o pracę. Także sam wnioskodawca na tego typu okoliczności się nie powoływał. Z akt postępowania wynika, że strona prowadziła działalność w NSZZ Solidarność przed wprowadzeniem stanu wojennego. Była to typowa działalność związkowa, niewątpliwie antykomunistyczna, ale o charakterze właśnie systematycznej aktywności, która odpowiada pojęciu z art. 2 ustawy tj. "działalności na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce". To właśnie taką aktywność należy rozumieć jako "proces", jako sumę pewnych działań — bieżącej i systematycznej działalności związkowej. Natomiast Sąd I instancji powyższe przymioty "działalności niepodległościowej" odniósł do pojęcia "wystąpienia wolnościowego" czym nadał obu pojęciom to samo znaczenie, a zatem naruszył zakaz wykładni synonimicznej. Działalność wnioskodawcy przed zwolnieniem go z pracy nie była sama w sobie "wystąpieniem wolnościowym". Nie został zaprezentowany żaden dowód na okoliczność, że działalność strony prowadziła do zorganizowania konkretnego wystąpienia wolnościowego. Uzasadniając drugi z zarzutów kasacyjnych jej autor podkreślił, że strona ubiegała się o przyznanie statusu na podstawie art. 3 pkt 1 lit. a ustawy. Zgodnie z art. 61 § 1 i § 2 k.p.a., organ związany jest żądaniem strony, które wyznacza granice sprawy administracyjnej podlegającej załatwieniu w danym postępowaniu administracyjnym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna podlegała oddaleniu, ponieważ żaden z podniesionych w niej zarzutów nie zawierał usprawiedliwionych podstaw prawnych. Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutów natury procesowej, Naczelny Sąd Administracyjny za chybione uznał stanowisko Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych o naruszeniu przez Sąd I instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 77 § 1 oraz art. 7 k.p.a. Zdaniem skarżącego kasacyjnie organu strona ubiegała się o przyznanie statusu osoby represjonowanej z powodów politycznych, na podstawie art. 3 pkt 1 lit. a ustawy, i tak sformułowanym wnioskiem zarówno w zakresie podniesionych w nim okoliczności faktycznych oraz wskazanej podstawy prawnej organ był związany zgodnie z regulacją art. 61 § 1 i 2 k.p.a. Z powyższym poglądem nie sposób się jednak zgodzić. Otóż, S. S. [...] października 2016 r., zwrócił się do Szefa Urzędu z wnioskiem o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych, na podstawie ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych. Wnioskodawca wskazując z jakiego tytułu ubiega się o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych, powołał się na decyzję IPN, zaświadczenie o zwolnieniu z pracy w stanie wojennym 1982 r., zeznanie świadka z [...].04.2016 r., do wniosku załączył także obszerne uzasadnienie. Z treści żadnego z tych dokumentów nie wynika, jak twierdzi autor skargi kasacyjnej, że skarżący ubiegał się o przyznanie statusu działacza opozycji antykomunistycznej, na podstawie art. 3 pkt 1 lit. a ustawy, co w rezultacie miałoby rzutować na granice prowadzonego przez organ postępowania i zawężać je wyłącznie do oceny przesłanek zakreślonych art. 3 pkt 1 lit. a ustawy. To zaś oznacza, że obowiązkiem organu było zweryfikowanie wniosku skarżącego zarówno pod kątem wystąpienia przesłanek z art. 2 jak i z art. 3 ustawy. Według NSA rację ma Szef Urzędu twierdząc, że według art. 61 § 1 k.p.a. postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony. Jednakże to treść żądania, a nie tytuł podania czy powołana podstawa prawna, określa przedmiot postępowania. Treść żądania wyznacza właściwą normę prawa materialnego oraz procesowego, które mają zastosowanie w danej sprawie. Nie można też twierdzić, że organ jest związany podstawą prawną wskazaną przez stronę we wniosku o wszczęcie postępowania administracyjnego. Strona, a zwłaszcza podmiot, który nie jest reprezentowany w toku postępowania przez profesjonalnego pełnomocnika, może przecież wskazać nieprawidłową podstawę prawną lub nie wskazywać podstawy prawnej swojego żądania, tak jak to miało miejsce w sprawie niniejszej, czy też może mieć problem z jasnym wyartykułowaniem żądania, co jednak nie zwalania organu administracji od ustalenia treści żądania strony i zastosowania właściwych norm prawnych. Zaznaczyć w tym miejscu trzeba, że dopiero w uzasadnieniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, S. S. powołał przepis art. 3 ust. 3 lit. d ustawy i wskazał na obowiązek uznania go w okolicznościach całej sprawy i załączonych dokumentów za osobę represjonowaną z powodów politycznych z uwagi na rozwiązanie z nim umowy o pracę za udział wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Powołane w związku z tym okoliczności towarzyszące rozwiązaniu stosunku pracy ze S. S. i przedłożone zeznania świadków oraz dokumenty – jak trafnie ocenił Sąd I instancji - wymagały wnikliwej i wszechstronnej oceny ze strony organu orzekającego, który stojąc na straży praworządności zobligowany był do podjęcia z urzędu wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. W tym celu organ powinien zebrać i kompleksowo rozpatrzyć materiał dowodowy, odnosząc się do wszystkich środków dowodowych, czego jak poprawnie wywiódł Sąd I instancji oceniając legalność zaskarżonej decyzji, Szef Urzędu nie uczynił, naruszając art. 77 § 1, art. 80 i art. 7 k.p.a. Stwierdzone uchybienia proceduralne, stanowiły - w przekonaniu Naczelnego Sądu Administracyjnego - dostateczną podstawą do uchylenia przez Sąd I instancji zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Wyjaśnić w tym miejscu trzeba, że stanowisko jakoby skarżący ubiegał się o przyznanie statusu osoby represjonowanej w rozumieniu art. 3 pkt 1 lit. a ustawy, stanowiące przedmiot rozważanego wyżej zarzutu kasacyjnego, wyraził Sąd I instancji w uzasadnieniu wyroku (str. 3). Wyjaśniając swój pogląd w tym zakresie Sąd był jednak niekonsekwentny, ponieważ już w dalszej części wywodów (str. 4) twierdził, że analizy wystąpienia przesłanek warunkujących przyznanie skarżącemu statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej należało dokonywać w oparciu o treść normy wyrażonej w art. 3 pkt 3 lit. a i d ustawy. Stanowisko Sądu I instancji o konieczności zweryfikowania przesłanek z art. 3 pkt 1 lit. a bądź z art. 3 pkt 3 lit. a ustawy, w świetle poczynionych wyżej rozważań oraz podnoszonych przez S. S. okoliczności, nie zasługiwało na aprobatę. Zdaniem NSA zaskarżone orzeczenie Sądu I instancji pomimo częściowo błędnego uzasadnienia w omówionym wyżej zakresie, odpowiada prawu. Tym samym zarzut kasacyjny dotyczący naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 77 § 1 i art. 7 k.p.a. nie mógł odnieść zamierzonego skutku. Oceniając zaskarżony wyrok Sądu I instancji, Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się również podstaw do uwzględnienia skargi kasacyjnej z powodu naruszenia prawa materialnego, poprzez błędną wykładnię. Skarżący kasacyjnie organ za wadliwe uznał stanowisko Sądu I instancji, zgodnie z którym pod pojęciem "udziału w wystąpieniu wolnościowym" w rozumieniu art. 3 pkt 3 lit. d ustawy należy rozumieć szereg działań o charakterze organizacyjnym, przygotowawczym, jako że wystąpienie takie z natury swojej jest pewnym procesem. Według autora skargi kasacyjnej dla prawidłowego zdefiniowania użytego w art. 3 pkt 3 lit. d ustawy pojęcia "udział w wystąpieniu wolnościowym" należy wziąć pod uwagę wystąpienia wolnościowe ściśle sprecyzowane w konkretnym czasie i miejscu, tak jak ustawodawca uczynił to na gruncie przepisów ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego oraz ustawy z dnia 7 maja 2009 r. o zadośćuczynieniu rodzinom ofiar wystąpień wolnościowych w latach 1956-1989. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego prawidłową interpretację rozważanego pojęcia "udział w wystąpieniu wolnościowym" zaprezentował w rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji. Wbrew poglądom Szefa Urzędu, konkretyzacja wystąpień wolnościowych na gruncie przepisów ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego oraz ustawy o zadośćuczynieniu rodzinom ofiar zbiorowych wystąpień wolnościowych w latach 1956-1989 nie jest definicją legalną tego pojęcia, a określeniem zakresu obowiązywania obu wspomnianych aktów prawnych. Zakładając racjonalność ustawodawcy i zakaz wykładni synonimicznej, przyjąć trzeba, że skoro ustawodawca w ustawie o działaczach opozycji, nie zdefiniował konkretnych wydarzeń rozumianych jako wystąpienia wolnościowe, to pojęcie to należy rozumieć szerzej, aniżeli uczynił to organ orzekający w sprawie. Analogiczne stanowisko w tej kwestii zaprezentował Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 21 marca 2018 r. sygn. akt II OSK 2346/17 (Lex nr 2482992). Skład orzekający NSA podziela w pełni pogląd wyrażony w uzasadnieniu wspomnianego orzeczenia, że nie ma racji organ twierdząc, iż zaprezentowana przez Sąd I instancji interpretacja pojęcia "wystąpienie wolnościowe" prowadzi do nadania mu sensu tożsamego z pojęciem działalności, o której stanowi art. 2 ust. 1 ustawy o działaczach opozycji. Zgodnie z treścią tego przepisu, działaczem opozycji antykomunistycznej jest osoba, która w okresie od dnia [...] stycznia 1956 r. do dnia [...] czerwca 1989 r., łącznie przez co najmniej 12 miesięcy prowadziła, w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi, zagrożoną odpowiedzialnością karną, działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Działalność tego rodzaju ustawodawca określił w sposób bardzo precyzyjny, bowiem musiała być ona zagrożona odpowiedzialnością karną, musiała odbywać się co najmniej we współpracy ze strukturą zorganizowaną prowadzącą tego rodzaju działalność i trwać określony czas. Takich warunków nie stawia ustawodawca w art. 3 pkt 3 lit. d ustawy o działach opozycji, bowiem w tym wypadku konieczny jest tylko udział w wystąpieniu wolnościowym (w zaprezentowanym wyżej rozumieniu) i skutek w postaci rozwiązania umowy o pracę. Inne są zatem przesłanki uzyskania statusu działacza opozycji, a inne uznania za osobę represjonowaną z powodów politycznych, dlatego też zaprezentowana przez Sąd I instancji interpretacja pojęcia "wystąpienie wolnościowe" nie prowadzi do ich utożsamienia. Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a. ----------------------- 9