II OZ 101/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Czapska - Górnikiewicz po rozpoznaniu w dniu 13 lutego 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia E. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 30 listopada 2017 r. sygn. akt II SA/Op 492/17 o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi E. M. na postanowienie Komisarza Wyborczego w Opolu I z dnia [...] września 2017 r. w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego postanawia uchylić zaskarżone postanowienie i przywrócić E. M. termin do wniesienia skargi. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 30 listopada 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu odmówił E. M. przywrócenia terminu do wniesienia skargi na postanowienie Komisarza Wyborczego w Opolu I z dnia [...] września 2017 r. w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło na tle następującego stanu faktycznego i prawnego sprawy. Postanowieniem z dnia [...] września 2017 r. Komisarz Wyborczy w Opolu I stwierdził wygaśnięcie mandatu E. M. z powodu utraty prawa wybieralności. Odpis tego postanowienia został doręczony dorosłemu domownikowi w dniu 29 września 2017 r., a skarżący w dniu 6 października 2017 r. nadał na Poczcie, na adres Krajowego Biura Wyborczego w Opolu skargę, która wpłynęła do organu w dniu 10 października 2017 r. Postanowieniem z dnia 20 października 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu odrzucił skargę jako wniesioną z uchybieniem terminu. Odpis powyższego orzeczenia został doręczony skarżącemu w dniu 25 października 2017 r. W nadanym w dniu 27 października 2017 r. piśmie nazwanym "zażalenie" skarżący zwrócił się m.in. o przywrócenie terminu i pozytywne załatwienie sprawy. Zdaniem skarżącego zachował siedmiodniowy termin do zaskarżenia do sądu postanowienia Komisarza Wyborczego, gdyż w dniu 6 października 2017 r. wysłał skargę za pośrednictwem poczty. W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 2 listopada 2017 r. wezwano skarżącego do nadesłanie jednego egzemplarza odpisu zażalenia lub jego kopii własnoręcznie podpisanej oraz podanie okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu wraz ze wskazaniem daty ustania przyczyny, która uniemożliwiła mu dochowanie terminu do wniesienia do skargi. W odpowiedzi na powyższe skarżący przesłał odpis zażalenia oraz kserokopię potwierdzenia nadania w dniu 6 października 2017 r. skargi do sądu. Odmawiając skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, iż w pierwszej kolejności koniecznym jest rozpoznanie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi z uwagi na treść pism skarżącego z dnia 26 października 2017 r. i z dnia 17 listopada 2017 r. oraz podniesionych w nich okoliczności, wskazujących na takie żądanie. Nie budzi wątpliwości Sądu, że wniesienie przedmiotowej skargi nastąpiło z uchybieniem terminu, natomiast wniosek o przywrócenie terminu został złożony w terminie. Przyczyna uchybienia ustała w dniu 25 października 2017 r., kiedy to skarżącemu doręczono odpis postanowienia o odrzuceniu skargi. Analizując z kolei przesłankę "braku winy", o której mowa w art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. – zwanej dalej P.p.s.a.), Sąd uznał, że istota uchybienia tkwi w niezrozumieniu sposobu ustalenia (policzenia) terminu do złożenia skargi w sprawie. Skarżący cały czas utrzymuje bowiem, że wniósł skargę w ustawowym terminie, gdyż nadał ją w dniu 6 października 2017 r. , a więc w ostatnim dniu do wniesienia skargi, w placówce pocztowej. Nie dostrzega on jednak, że zgodnie z art. 9 § 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 15) o zachowaniu terminu do wniesienia skargi na postanowienie komisarza wyborczego decyduje data wpływu pisma do organu, czyli w niniejszej sprawie – dzień 10 października 2017 r., nie zaś data jego nadania w urzędzie pocztowym. Błędne zrozumienie sposobu liczenia terminu, czy też nieznajomość przepisów prawa w zakresie skuteczności złożenia skargi nie może zdaniem Sądu świadczyć o zachowaniu należytej staranności skarżącego i stanowić podstawy przywrócenia terminu. Z tych też przyczyn, Sąd pierwszej instancji orzekł jak na wstępie na podstawie art. 86 § 1 w związku z art. 87 § 2 P.p.s.a. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył E. M., ponownie wskazując, że nie uchybił żadnemu terminowi. Odpowiedź na zażalenie z wnioskiem o jego oddalenie złożył Komisarz Wyborczy w Opolu I. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim wyjaśnienia wymagało, iż przepisy art. 86 i art. 87 P.p.s.a. uzależniają przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym, którym strona uchybiła, od uprawdopodobnienia przez tę stronę okoliczności wyłączających brak winy w uchybieniu terminu. Oznacza to, iż na stronie, która uchybiła terminowi do dokonania określonej czynności, wnoszącej o przywrócenie terminu, spoczywa obowiązek przytoczenia twierdzeń i wskazania takich okoliczności, z których wynika przekonanie strony o prawdziwości jej twierdzeń. Uprawdopodobnienie oznacza przy tym złagodzenie rygorów dowodowych odnośnie okoliczności usprawiedliwiających niedopełnienie czynności procesowej w terminie. Intencją ustawodawcy przy tworzeniu przepisów regulujących instytucję przywrócenia terminu było umożliwienie stronie obrony swoich praw czy interesów w sytuacji, gdy upływ terminów procesowych wywołał dla niej negatywne skutki prawne, przy jednoczesnym założeniu, że strona dołożyła wszelkich możliwych starań, aby takich negatywnych konsekwencji uniknąć. Pierwszorzędne znaczenie dla rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym ma zatem ustalenie, że fakt uchybienia przez stronę terminowi nie nastąpił z jej winy. W okolicznościach niniejszej sprawy zdaniem Sądu rozpoznającego niniejsze zażalenie zaistnienie takiego faktu skarżący uprawdopodobnił. I choć rację ma Sąd pierwszej instancji, wskazując, że niezrozumienie sposobu liczenia terminu nie może być co do zasady okolicznością przemawiającą za przywróceniem terminu, to jednak ograniczenie się jedynie do takiej uwagi, bez uwzględnienia pozostałych okoliczności zaistniałych w niniejszej sprawie pozostaje co najmniej zbytnim uproszczeniem. Zauważyć bowiem trzeba – na co również zwracał uwagę Sąd pierwszej instancji – że zaskarżenie postanowienia w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego odbywa się według odrębnej regulacji, tj. ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy (Dz. U. z 2017 r. poz. 15, ze zm.). Ustawa ta odmiennie niż Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi reguluje zarówno termin, jak i sposób wnoszenia skargi, określając termin ten na 7 dni i ustanawiając zasadę bezpośredniego wnoszenia skargi do organu jako wyjątek od obowiązującej we wszystkich procedurach zasady, że nadanie w urzędzie pocztowym w terminie przewidzianym ustawą jest równoznaczne ze złożeniem skargi (art. 384 § 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy). Skoro zatem warunki wniesienia skargi zostały określone bardziej rygorystycznie należało oczekiwać, że adresat postanowienia w sprawie wygaśnięcia mandatu radnego zostanie przynajmniej poinformowany o treści ww. przepisów, celem zapewnienia mu prawa do sądu. W okolicznościach niniejszej sprawy skarżącemu zostało przesłane postanowienie Komisarza Wyborczego z dnia [...] września 2017 r. W § 4 tego postanowienia poinformowano radnego, któremu stwierdzono wygaszenie mandatu że: "Od postanowienia Komisarza Wyborczego w Opolu zainteresowanemu przysługuje skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu w terminie 7 dni od dnia doręczenia niniejszego postanowienia. Skargę wnosi się za pośrednictwem Komisarza Wyborczego w Opolu I". Nie został on zatem poinformowany, że skargę wnosi się bezpośrednio do organu, a nadanie jej w urzędzie pocztowym nie jest równoznaczne ze złożeniem skargi. Tym samym mógł pozostawać w usprawiedliwionym, błędnym przekonaniu, że złożenie pisma w polskim urzędzie pocztowym jest równoznaczne z wniesieniem go do Sądu tym bardziej, że konsekwentnie twierdzi on że nie uchybił termonowi do wniesienia skargi. Zwrócić należy uwagę, że powszechnie wiadomym jest, że na gruncie różnych procedur sądowych nadanie pisma w polskim urzędzie pocztowym w ostatnim dniu terminu równoznaczne jest z wniesieniem go do sądu, a data faktycznego wpływu tego pisma nie ma dla kwestii zachowania terminu znaczenia. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w tej konkretnej sytuacji skarżący dochował należytej staranności, nadając przedmiotową skargę w dniu, w którym upływałby teoretycznie przy zastosowaniu innej procedury termin na jej wniesienie, zwłaszcza, że skarżący został nieprecyzyjnie pouczony o sposobie i trybie wniesienia skargi. Z tych przyczyn żądanie przywrócenie terminu do wniesienia skargi należało ocenić jako usprawiedliwione. Z powyższych względów, na podstawie art. 86 § 1 i art. 188 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.