II OZ 24/18

Dnia 30 stycznia 2018 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Paweł Miładowski, , , po rozpoznaniu w dniu 30 stycznia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia D. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 października 2017 r. sygn. akt VII SA/Wa 1666/17 o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi M. Ł. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2017 r., znak: [...] w przedmiocie uchylenia decyzji dotychczasowej i nakazu rozbiórki postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 23 października 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2017 r., znak: [...], którą utrzymano w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2017 r., znak: [...], wydaną w trybie wznowienia postępowania administracyjnego. Decyzją tą orzeczono o uchyleniu decyzji tego organu i nałożono nakaz rozbiórki drogi dojazdowej na działce nr [...] oraz na działkach nr: [...], położonych w miejscowości M., gm. T., do budynków mieszkalnych zlokalizowanych na działkach powstałych z podziału działki nr [...] położonej w M.. W uzasadnieniu Sąd, powołując się na treść art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", wskazał, że przesłankę wyrządzenia znacznej szkody należy interpretować jako szkodę (majątkową, a także niemajątkową), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowanie, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego (por. postanowienie NSA z 20 grudnia 2004 r., GZ 138/04). Natomiast trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por. postanowienie NSA z 13 maja 2010 r., II FSK 182/10). Sąd podzielił stanowisko prezentowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, że rozbiórka obiektu budowlanego, niezależnie od jego wielkości i wartości materialnej, z samej istoty powoduje trudne do odwrócenia skutki (por. postanowienie NSA z 28 kwietnia 2005 r., II OZ 276/05). W związku z tym Sąd, przy ocenie przesłanek uzasadniających wstrzymanie zaskarżonej decyzji, z urzędu wziął pod uwagę charakter obowiązku nią nałożonego. W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie zachodzą okoliczności, które przemawiają za uwzględnieniem wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Wykonanie nakazu rozbiórki drogi dojazdowej z pewnością doprowadzi do znacznej szkody oraz będzie wiązało się z poniesieniem znacznych nakładów finansowych. Co więcej, powrót do stanu poprzedniego (na który wskazuje też skarżący we wniosku), po wykonaniu takiego obowiązku, również będzie wymagał poniesienia dodatkowych kosztów oraz dodatkowego nakładu pracy. Przywołane we wniosku okoliczności uzasadniają stwierdzenie, że wykonanie zaskarżonej decyzji przed rozpoznaniem skargi przez Sąd może spowodować trudne do odwrócenia skutki. Skarżący wykazał więc spełnienie i uprawdopodobnienie zaistnienia ustawowej przesłanki do wstrzymania wykonania ww. decyzji. Zażalenie na ww. postanowienie wniósł D. K., podnosząc, że w wyniku wybudowanej nielegalnie drogi doszło do powstania na jego nieruchomości szkód wywołanych naruszeniem stosunków wodnych (m.in. pękający budynek gospodarczy). W odpowiedzi na zażalenie M. Ł., I. Ł., W. C., I. C., A. K., M. K., M. S., E. S., B. P., K. H., T. S. i M. S. wnieśli o jego oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli w wyniku jego wykonania zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Sąd I instancji prawidłowo ocenił, że w okolicznościach tej sprawy zachodzą przesłanki do zastosowania art. 61 § 3 p.p.s.a. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, dla tej oceny nie powinien stanowić uzasadnienia wskazany charakter decyzji rozbiórkowej. Co prawda, proces budowlany jest działalnością, która z zasady może łączyć się z możliwością wystąpienia okoliczności i skutków, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., tym bardziej jeżeli mamy do czynienia z nakazem rozbiórki. Należy mieć jednak na względzie, że przy akceptacji takiego tylko stanowiska, niezależnie od przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a., możliwe byłoby wstrzymanie wykonania decyzji administracyjnej w każdej sprawie jeżeli tylko strona skarżąca złożyłaby do sądu administracyjnego wniosek w tym przedmiocie. W tej jednak sprawie strona skarżąca przywołała stosowną argumentację, która wskazuje, że wykonanie zaskarżonej decyzji może doprowadzić do wystąpienia przesłanek, o jakich mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Wskazano bowiem we wniosku, co też uwzględnił Sąd I instancji, że wykonanie nakazu rozbiórki spowoduje szkodę o charakterze majątkowym, gdyż same koszty związane z rozebraniem drogi dojazdowej wynoszą kilkadziesiąt tysięcy zł. Wskazano też na niemożność korzystania z drogi w razie ewentualnej rozbiórki, ze względu na fakt, że prace te będą długotrwałe, co spowoduje liczne problemy komunikacyjne. Trafnie zatem Sąd I instancji ocenił, że taka argumentacja przemawia za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji, która przecież dotyczy inwestycji znacznych rozmiarów, tj. drogi utwardzonej kostką betonową o długości około 230 m, która stanowi dojazd do kilku budynków jednorodzinnych. Oczywiście Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu wniosku o wstrzymanie zaskarżonej decyzji powinien wyważyć interesy wszystkich stron postępowania. W związku z argumentacją zawartą w zażaleniu odnośnie naruszenia stosunków wodnych wybudowaną samowolnie drogą, należy wskazać, że tego rodzaju okoliczności nie stanowiły przedmiotu oceny zawartej w zaskarżonej decyzji. Decyzja ta zapadła z uwagi na brak możliwości przeprowadzenia postępowania legalizacyjnego (nie przedstawiono decyzji o warunkach zabudowy dla przedmiotowej drogi). Ponadto taką argumentację należy traktować jako gołosłowną, ponieważ strona wnosząca zażalenie nie wykazała aby samowolnie wybudowana droga stanowiła realne źródło naruszenia stosunków wodnych na gruncie. Z powyższych względów, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w postanowieniu.