I OZ 1399/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Roman Ciąglewicz /spr./ po rozpoznaniu w dniu 26 września 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. Sz. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 14 czerwca 2017 r. sygn. akt III SA/Kr 1337/16 o odmowie przywrócenia terminu do złożenia skargi w sprawie ze skargi M.Sz. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia [...] grudnia 2015 r. Nr [...] w przedmiocie skierowania na badania lekarskie postanawia: oddalić zażalenie. Decyzją z dnia [...] grudnia 2015 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Krakowa z dnia [...] września 2015 r. orzekającą o skierowaniu M. Sz. posiadającego uprawnienia do kierowania w zakresie prawa jazdy kat. B na badania lekarskie w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Odpis powyższej decyzji został doręczony do rąk M. Sz. w dniu 22 grudnia 2015 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru w aktach administracyjnych sprawy). Pismem z dnia 17 sierpnia 2016 r. (data stempla pocztowego) M. Sz. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na wyżej wskazaną decyzję. W skardze zawarł wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi wskazując, że nie mieszka pod adresem, na który była wysyłana mu korespondencja. Postanowieniem z dnia 14 czerwca 2017 r., sygn. akt III SA/Kr 1337/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do złożenia skargi. W ocenie Sądu pierwszej instancji, skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. M. Sz. podał jedynie, że nie zamieszkuje pod adresem na którym przesyłano mu korespondencję. Sąd wskazał, że z akt administracyjnych i znajdującego się w nich zwrotnego potwierdzenia odbioru jednoznacznie wynika, że decyzja SKO w Krakowie z dnia [...] grudnia 2015 r. została doręczona skarżącemu w dniu 22 grudnia 2015 r., na co wskazuje jego własnoręczny podpis. Tym bardziej za nieusprawiedliwione Sąd uznał twierdzenie skarżącego o tym, że nie odbierał korespondencji pod wskazanym adresem. W konsekwencji, wobec braku uzasadnienia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, nie wyjaśnienia jaka była przyczyna uchybienia terminu, kiedy ustała oraz jakie okoliczności mogły ekskulpować skarżącego, nie było żadnych podstaw do przywrócenia terminu. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika z urzędu. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił art. 86 § 1 P.p.s.a. w zw. art. 87 § 1 i § 2 P.p.s.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie, polegające na niezasadnej odmowie przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Pełnomocnik skarżącego wniósł o dopuszczenie dowodów z odręcznych pism skarżącego zalegających na kartach 3-9 akt, 17-19 akt, 32 akt, formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy zalegającego na kartach 21-22 akt, na okoliczność sposobu postrzegania i komunikowania spostrzeżeń przez skarżącego, jego świadomości prawnej i możliwości kierowania swoim postępowaniem oraz Opinii sądowo-psychiatrycznej w sprawie [...] wydanej zgodnie z postanowieniem Prokuratury Rejonowej Kraków - Prądnik Biały zalegającej bez oznaczenia karty w Aktach Ewidencyjnych Kierowcy [...] zał. jako akta związkowe do akt sprawy niniejszej, na okoliczność treści opinii, w szczególności konkluzji, a w konsekwencji, na okoliczność trwałego stanu uprawdopodobniającego brak zawinienia w nie dokonaniu przez stronę w terminie czynności w postępowaniu sądowym tj. wniesienia skargi od decyzji SKO. Wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia w całości poprzez orzeczenie o przywróceniu skarżącemu terminu do wniesienia skargi oraz przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Na mocy art. 86 § 1 P.p.s.a., przywrócenie uchybionego terminu możliwe jest w sytuacji, gdy uchybienie to nie było przez stronę zawinione. Przywrócenie terminu może mieć miejsce tylko wtedy, gdy niedochowanie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Na stronie, która występuje z wnioskiem o przywrócenie terminu spoczywa obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu, o czym stanowi art. 87 § 2 P.p.s.a. Zaznaczyć należy, iż kryterium braku winy, jako przesłanki możliwości przywrócenia terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym, wiąże się z obowiązkiem dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu tej czynności. Strona winna przy tym wykazać, że niezależna od niej przyczyna istniała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Podkreślić trzeba, że obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniających brak winy strony w uchybieniu określonego terminu ustawowego spoczywa na stronie postępowania. Sąd administracyjny weryfikuje wskazane przez stronę okoliczności, ale nie ustala ich z urzędu. W orzecznictwie przyjmuje się, że uprawdopodobnienie istnienia danej okoliczności jest środkiem zastępczym dowodu w ścisłym tego słowa znaczeniu i nie daje pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie (por. wyrok NSA z dnia 4 czerwca 2002 r., sygn. akt II SA/Ka 1977/00). Uprawdopodobnienie nie oznacza więc udowodnienia braku winy. Przyjęcie przez ustawodawcę formuły uprawdopodobnienia, a nie udowodnienia okoliczności świadczących o braku winy, nie oznacza jednak, że zainteresowana strona postępowania może poprzestać na gołosłownym oświadczeniu o zaistnieniu określonych faktów i przerzucić na sąd ciężar wykazania, że zdarzenie to rzeczywiście miało miejsce. Należy zwrócić szczególną uwagę, że przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jednie wtedy, gdy strona w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy, a przy tym wskaże, że niezależna od niej przyczyna istniała przez cały czas, aż do wniesienia prośby o przywrócenie terminu. Przenosząc przedstawione wyżej ogólne uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że skarżący w niniejszej sprawie nie uprawdopodobnił okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu. Skarżący we wniosku o przywrócenie terminu wskazał, że nie mieszka pod adresem: ul. R. [...] . Dopiero gdy Sąd pierwszej instancji ustalił, że pod tym adresem została skarżącemu osobiście doręczona zaskarżoną decyzja, w zażaleniu pełnomocnik skarżącego z urzędu powołał się na stan zdrowia skarżącego. W takiej sytuacji prawidłowe jest stanowisko Sądu pierwszej instancji, że nie było żadnych podstaw do przywrócenia terminu. Natomiast podnoszone w zażaleniu okoliczności dotyczące organicznych zaburzeń osobowości skarżącego, jego świadomości prawnej i możliwości kierowania swoim postępowaniem pozostają bez wpływu na treść rozstrzygnięcia. Zaskarżona decyzja, którą skarżący odebrał osobiście zawierała prawidłowe pouczenie o terminie wniesienia skargi, a jeżeli skarżący miał wątpliwości co do prawidłowości obliczenia terminu do wniesienia skargi, mógł zwrócić się o udzielenie wyjaśnień do organu, który wydał zaskarżoną decyzję. Skonstatować jeszcze należy, że w zażaleniu nie uprawdopodobniono, że stan zdrowia skarżącego, opisany w dokumentach powołanych w uzasadnieniu zażalenia miał wpływ na niedochowanie przezeń terminu do wniesienia skargi. Należy zaś zauważyć, że według opinii sądowopsychiatrycznej, na którą skarżący się powołuje, u skarżącego nie rozpoznano ani choroby psychicznej, ani upośledzenia umysłowego. Stwierdzono u niego zaburzenia osobowości skutkujące ograniczoną zdolnością rozpoznania znaczenia czynów i pokierowania swoim postępowaniem. Konieczna jest przy tym uwaga, że odnosi się to do czynów zarzucanych mu w postępowaniu karnym, w którym opinia została sporządzona. Niezależnie od tego, że opinia ta dotyczy czynów o charakterze kryminalnym, można odnotować, że w konkluzji biegli wyrazili także ocenę, według której, M. Sz. jest zdolny do brania udziału w toczącym się postępowaniu. Nie ma żadnych podstaw do tego by takiej zdolności odmawiać mu w postępowaniu administracyjnym oraz sądowoadministracyjnym, co najmniej w zakresie terminowego złożenia skargi. Zdolność do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym skarżący przejawił zresztą w niniejszej sprawie poprzez osobiste sporządzenie i wniesienie skargi zawierającej także wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o kosztach pomocy prawnej udzielonej z urzędu z uwagi na to, że przepisy art. 209 i 210 P.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania pomiędzy stronami, zaś wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 P.p.s.a.), przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny, co wynika art. 254 P.p.s.a.