I SA/Wa 884/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska Sędziowie WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska WSA Joanna Skiba (spr.) Protokolant sekretarz sądowy Tomasz Noske po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 października 2017 r. sprawy ze skargi T. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego oddala skargę I SA/Wa 884/17 Uzasadnienie Decyzją z dnia [...] kwietnia 2017 r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez T. M. od decyzji Burmistrza [...] nr [...] z dnia [...] lutego 2017 r. - utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy przedstawił następująco okoliczności faktyczne i prawne sprawy. Decyzją nr [...] z dnia [...] lutego 2017 r., Burmistrz Gminy B. odmówił T. M. przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego wnioskowanego na W. Z. Zaskarżoną decyzją organ I instancji odmówił stronie wnioskowanego świadczenia ze względu na przekroczenie kryterium dochodowego uprawniającego do otrzymania wnioskowanego świadczenia. Od powyższej decyzji odwołanie złożyła T. M. Rozpatrując odwołanie Samorządowe Kolegium Odwoławcze powołało się na treść art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2003 nr 228 poz. 2255, dalej u.ś.r.) wskazując, że w świetle tej regulacji o możliwości przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego rozstrzyga w pierwszej kolejności ustalenie, czy łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty, o której mowa w art. 5 ust. 2. Przepisy art. 5 ust. 4-9 stosuje się odpowiednio.(...) " (tj. [...] zł.) Z dokumentacji zabranej w niniejszej sprawie wynika, że T. M. kwestionuje prowadzenie wspólnego gospodarstwa domowego przez rodziców oraz wliczenie do dochodów rodziny dochodów męża W. Z.. Zdaniem organu argument ten nie może być uwzględniony. Ustalając uprawnienie strony do specjalnego zasiłku opiekuńczego organ I instancji wziął pod uwagę dochody rodziny uzyskane w roku kalendarzowym 2015. Z akt sprawy wynika że rodzina jest trzyosobowa. Dochód rodziny został ustalony na podstawie weryfikacji danych o dochodach w systemie informatycznym Ministerstwa Finansów i wyniósł [...] zł. Z materiału zgromadzonego w sprawie wynika, że T. M. w 2015 r. nie podjęła zatrudnienia, W. Z. osiągnęła dochód w kwocie [...] zł, pomniejszony o składkę na ubezpieczenie zdrowotne [...] zł. oraz należny podatek w kwocie [...] zł. Łącznie dochód wyniósł [...] zł. Natomiast L., Z. uzyskał dochód w kwocie [...] zł. oraz dochód w wys. [...] zł osiągnięty z wynajmu lokalu, pomniejszony o składkę na ubezpieczenie zdrowotne [...] zł. oraz należny podatek [...] zł. Łączny dochód to kwota [...] zł. Miesięczny dochód rodziny obliczony na podstawie dochodu z roku 2015 wyniósł [...] zł, zatem miesięczny dochód członka rodziny to kwota [...] zł., która przekracza kwotę uprawniającą do przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego tj. [...] zł. na osobę o kwotę [...] zł. Dodatkowo organ odwoławczy wskazał, że decyzja w przedmiocie przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego nie jest decyzją uznaniową. Organ administracji publicznej podejmując rozstrzygnięcie w tym zakresie obowiązany jest dokonać ustaleń, czy spełnione zostały ustawowe wymagania dla jego otrzymania, a następnie wydać decyzję uwzględniając okoliczności wskazane w ustawie o świadczeniach rodzinnych. Brak zatem jakiejkolwiek swobody, luzu decyzyjnego organu co do uznania, że pomimo niespełnienia ustawowych przesłanek, świadczenie może być przyznane. Na powyższe rozstrzygnięcie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła T. M. W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że to ona od kilku lat sprawuje wyłączną opiekę nad niepełnosprawną matką W. Z., mąż matki nie interesuję się chorą żoną i nie łoży na jej potrzeby. Prowadzi osobne gospodarstwo i nie dzieli się dochodami uzyskanymi z emerytury i z wynajmu lokalu. Tym samym Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. naruszyło prawo materialne wynikające z art. 190 ust. 1 i art. 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647, dalej: p.u.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2016 r. poz. 718, dalej: p.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przechodząc do merytorycznego rozpoznania skargi Sąd stwierdził, że podziela rozważania organów I i II instancji. Zaskarżona decyzja oraz utrzymująca ją w mocy decyzja organu II instancji nie naruszają prawa. Materialnoprawną podstawę kontrolowanych rozstrzygnięć stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych ( Dz.U. z 2016 r. poz. 1518 ze zm.). Zgodnie z art. 16a ust. 1 ustawy, specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego ciąży obowiązek alimentacyjny, a także małżonkom, jeżeli nie podejmują zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w celu sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje, jeżeli łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty [...] zł (art. 16a ust. 2 w zw. z art. 5 ust. 2 u.ś.r. i § 1 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia [...] sierpnia 2015 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny i specjalny zasiłek opiekuńczy, wysokości świadczeń rodzinnych oraz wysokości zasiłku dla opiekuna (Dz. U. z 2015 r. poz. 1238). Należy zauważyć, że ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego następuje w drodze decyzji związanej, co oznacza, że w razie spełnienia przez stronę ustawowych przesłanek uprawniających do tego świadczenia, obowiązkiem właściwego organu administracji jest jego przyznanie, a w razie nieziszczenia się tych przesłanek, organ administracji nie może wskazanego świadczenia przyznać. W rozpoznawanej sprawie jest poza sporem, że W. Z. (matka skarżącej ) legitymuje się orzeczeniem zaliczającym ją do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, wydanym na stałe. Okolicznością kwestionowaną przez organy obu instancji było natomiast zachowanie przez skarżącą kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 16a ust. 2 u.ś.r. Kryterium to, w dacie złożenia przez skarżącą wniosku – zgodnie z ww. § 1 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 sierpnia 2015 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny(...) stanowiących podstawę ubiegania sią o zasiłek rodzinny i specjalny zasiłek opiekuńczy wysokości świadczeń rodzinnych oraz zasiłku dla opiekuna (Dz.U. 2015, poz. 1238) wynosi od dnia 1 listopada 2015 r. do 31 października 2016 r. 764. Jednocześnie w art. 16a ust. 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych wskazano, że w przypadku gdy osoba wymagająca opieki jest pełnoletnia, za dochód rodziny osoby wymagającej opieki, o którym mowa w ust. 2, uważa się dochód następujących członków rodziny: a) osoby wymagającej opieki, b) małżonka osoby wymagającej opieki, c) osoby, z którą osoba wymagająca opieki wychowuje wspólne dziecko, d) pozostających na utrzymaniu osób, o których mowa w lit. a-c, dzieci w wieku do ukończenia 25. roku życia, z tym że do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, a także pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko, znajdującą się pod opieką opiekuna prawnego lub umieszczoną w rodzinie zastępczej spokrewnionej w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. z 2016 r. poz. 575. Zgodnie z art. 3 pkt 2 ustawy, dochodem rodziny jest suma dochodów członków rodziny. Pod pojęciem dochodu członka rodziny – stosownie do art. 3 pkt 2a u.ś.r. rozumieć należy przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 4-4b (utrata, uzyskanie dochodu), które w niniejszej sprawie nie znajdują zastosowania. W okolicznościach niniejszej sprawy skarżąca ubiegała się o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego nad osobą pełnoletnią, pozostającą w związku małżeńskim. Słusznie zatem organy obu instancji do dochodu rodziny W. Z. wliczyły dochody uzyskiwane przez L. Z.. W treści odwołania, jak i skargi skarżąca wskazywała, że ojciec prowadzi odrębne gospodarstwo domowe i nie interesuję się opieką nad matką. Okoliczności tej Sąd nie kwestionuje, jednak zaznaczyć należy, że przepis art. 16 a ust. 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych przyjmuje apriorycznie, że do dochody rodziny pełnoletniej osoby wymagającej opieki również dochód małżonka tej osoby. Wobec tak skonstruowanej treści przywołanego przepisu bez znaczenia jest okoliczność, czy małżonkowie prowadzą wspólne gospodarstwo domowe czy też nie i z jakiego powodu. Tym samym organ prawidłowo wyliczył dochód na osobę w rodzinnie w wysokości [...] zł, wliczając do dochodu rodziny również dochody uzyskiwane przez L. Z. Sąd uznał zatem działanie organów administracji w sprawie za zgodne z regulacją prawa materialnego i nie dopatrzył się naruszenia przepisów procedury w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Wobec czego, na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł o oddaleniu skargi.