I SAB/Wa 416/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Emilia Lewandowska Sędziowie: Sędzia WSA Małgorzata Boniecka – Płaczkowska (spr.) Sędzia WSA Joanna Skiba po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 26 października 2017 r. sprawy ze skargi Z.P. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z dnia 23 października 2015 r. o odszkodowanie za nieruchomość położoną w W. , przy ul. [...] ozn. nr hip. [...] , w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że Prezydent [...] dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz Z.P. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. WSA/wyr. 1 – sentencja wyroku. Z.P. pismem z [...] stycznia 2017 r. wniósł skargę na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku z [...] października 2015 r. o odszkodowanie - na podstawie art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami - za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], ozn. nr hip. [...]. Skarżący wniósł o: - wyznaczenie Prezydentowi W. terminu do załatwienia przedmiotowej sprawy, stosownie do treści art. 149 § 1 ppsa; - skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt. 4 ppsa; - zasądzenie na rzecz skarżącego od organu kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi wskazał, że przedmiotowa nieruchomość została objęta działaniem dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. 1945 Nr 50, poz. 279). Współwłaścicielką nieruchomości była C.P. w udziale 1/2 (poprzedniczka prawna skarżącego). Wnioskiem z [...] października 2015 r. - na podstawie przepisu art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami - skarżący wystąpił o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], ozn. nr hip. [...]. Skarżący podniósł, że ponieważ od dnia złożenia wniosku upłynęło przeszło 6 miesięcy, a organ nie zakończył postępowania wydaniem decyzji w przedmiocie przyznania odszkodowania, to [...] maja 2016 r. złożył zażalenie, w trybie art. 37 § 1 kpa, na bezczynność organu. Wojewoda [...], postanowieniem z [...] września 2016 r., nr [...] uznał zażalenie za uzasadnione i wyznaczył Prezydentowi 3 - - miesięczny termin na załatwienie sprawy. Organ wskazał, że termin ten powinien być liczony od daty doręczenia postanowienia. Przedmiotowe postanowienie zostało doręczone Prezydentowi W. z [...] września 2016 r. Od dnia wpływu ww. postanowienia organ nie podjął żadnych czynności w sprawie. Skarżący zarzucił, że organ nie dotrzymał terminu wyznaczonego w postanowieniu Wojewody [...], który upłynął bezskutecznie z dniem [...] grudnia 2016 r. Skarżący wskazał, że zgodnie ze stanowiskiem zawartym w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 kwietnia 2016 r., sygn. I OSK 2645/15 roszczenie o odszkodowanie na postawie art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami jest świadczeniem podzielnym. Oznacza to, że z wnioskiem o jego wypłatę może wystąpić część dawnych właścicieli lub ich spadkobierców. Nie jest wymagane, aby uczyniły to wszystkie podmioty, którym przysługują uprawnienia do określonej nieruchomości, a organ jest obowiązany rozpoznać sprawę, co do osób, które się o to ubiegają. Skarżący podniósł, że będąc następcą prawnym C.P. (której przysługiwał udział wynoszący 1/2 w prawie własności przedmiotowej nieruchomości) wystąpił z wnioskiem o odszkodowanie do Prezydenta W. Wskazał, że nieprowadzenie postępowania z uwagi na niepełny krąg osób uprawnionych - w szczególności wobec osób, które są spadkobiercami dawnych właścicieli nieruchomości i są organowi znane - jest działaniem nieuzasadnionym, a organ pozostaje w bezczynności. Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wyjaśnił, że przed Prezydentem W. prowadzone jest postępowanie o przyznanie odszkodowania za wyżej wskazaną nieruchomość - zgodnie art. 215 ust. 2 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2016 r., poz. 2147 ze zm.). Prezydent podał, że w celu ustalenia przesłanek z art. 215 ust. 2 ustawy wystąpił do Wydziału Regulacji Stanów Prawnych dla Dzielnicy [...] Urzędu [...] z wnioskiem o przesłanie akt własnościowych dotyczących przedmiotowej nieruchomości. Organ wskazał, że z uwagi na wynikający z art. 7 i art. 77 § 1 kpa obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego, pozwalającego na dokładne ustalenie stanu faktycznego sprawy, a także z uwagi na bardzo dużą ilość spraw z zakresu odszkodowań, nie było możliwości zakończenia niniejszego postępowania w terminie określonym w art. 35 kpa. Pełnomocnik skarżącego został poinformowany o aktualnym tanie sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 119 pkt 4 ppsa sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Niniejsza skarga dotyczy bezczynności organu, wobec czego Sąd rozpoznał ją w wyżej wskazanym trybie. Stosownie do art. 149 § 1 ppsa sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności. Jednocześnie, na podstawie art. 149 § 1a ppsa sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Wskazać należy, że z przepisu art. 35 § 1 i 3 kpa wynika obowiązek załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie, organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy (art. 36 § 1 kpa). Ten sam obowiązek ciąży na organie również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 kpa). Organ administracji pozostaje w bezczynności, gdy w prawnie ustalonym terminie nie wydał decyzji lub postanowienia, względnie innego aktu. Należy podkreślić, że instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę strony, poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Zatem celem jej jest zmobilizowanie organu do wydania orzeczenia kończącego wszczęte postępowanie administracyjne. Jak wynika z akt administracyjnych skarżący pismem z [...] października 2015 r. (data wpływu do organu - [...] listopada 2015 r.) zwrócił się do Prezydenta W. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], ozn. nr hip. [...]. Wobec braku czynności w sprawie złożył zażalenie na bezczynność, a Wojewoda [...] postanowieniem z [...] września 2016 r. uznał zażalenie za uzasadnione i wyzaczył Prezydentowi dodatkowy 3- miesięczny termin na załatwienie sprawy, licząc od dnia otrzymania postanowienia. Postanowienie zostało doręczone Prezydentowi [...] września 2016 r. Jednakże pomiomo wyznaczenia dodatkowego terminu organ nie wydał decyzji w sprawie odszkodowania. Dopiero po pół roku od wniesienia skargi na bezczynność i ponad półtora roku od złożenia wniosku o odszkodowanie, Prezydent pismem z [...] czerwca 2017 r. wystąpił do Wydziału Regulacji Stanów Prawnych dla Dzielnicy [...] Urzędu [...] z wnioskiem o przesłanie akt własnościowych dotyczących przedmiotowej nieruchomości. Z akt sprawy nie wynika, aby organ podejmował inne czynności merytoryczne w sprawie. Pismem z tej samej daty poinformował pełnomocnika skarżącego o podjętej czynności. Niewątpliwie więc organ pozostaje w bezczynności w sprawie o odszkodowanie. Uzasadnia to rozstrzygnięcie z pkt 1 sentencji wyroku – z mocy art. 149 § 1 pkt 1 ppsa. Sąd uznał, że trzymiesięczny termin na rozpoznanie sprawy, od daty doręczenia organowi odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, jest terminem realnym do jej załatwienia zważywszy, że wniosek wpłynął od organu 3 listopada 2015 r., a więc prawie dwa lata temu. Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd stwierdził, że zaistniała bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem zaniechań organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu. Sytuacja taka zaistniała w niniejszej sprawie. Organ podjął pierwszą czynność dopiero pół roku po złożeniu skargi do sądu. Wówczas dopiero powiadomił pełnomocnika o przyczynach zwłoki. Od daty wpływu wniosku, tj. przez półtora roku nie podejmował żadnych czynności, a jak wyżej wskazano jedyną czynność podjął dopiero po sześciu miesiącach od złożenia niniejszej skargi. Tak długiego okresu braku działań w sprawie nie może usprawiedliwiać wpływ dużej ilości spraw i ich skomplikowany charakter. Tymczasem stanie na straży praworządności wymaga od organu prowadzenia postępowania w taki sposób, aby nie było wątpliwości, że podejmuje wszelkie niezbędne działania zmierzające do załatwienia sprawy. Postępowanie w niniejszej sprawie prowadzone było z rażącym naruszeniem art. 7, 8, 12, 35 i 36 kpa. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 6 października 2000 r. (sygn. akt IV SA 105/00, publ. lex 53462) zwrócił uwagę na to, że: "zasada sformułowana w art. 6 kpa, zgodnie z którą organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa odnosi się także do ścisłego przestrzegania terminów wyznaczonych do załatwiania spraw, określonych w art. 35 i 36 kpa. Obowiązek załatwiania spraw bez zbędnej zwłoki pozostaje także w bezpośrednim związku z dyrektywami zawartymi w art. 7 i 8 kpa, zobowiązującymi organy administracji publicznej do stania na straży praworządności i uwzględniania słusznego interesu obywateli a także pogłębiania prowadzonym postępowaniem zaufania do organów Państwa". Z przyczyn wyżej wskazanych Sąd stwierdził, że organ rozpoznając wniosek o odszkodowanie dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2 sentencji wyroku). Rozstrzygnięcie w tym zakresie Sąd wydał na podstawie art. 149 § 1a ppsa. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 ppsa (pkt 3 sentencji wyroku).