I GSK 625/19

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2023-04-28

Skład orzekający: Dariusz Dudra, Piotr Piszczek, Izabella Janson

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy w sprawie umorzenia kosztów egzekucyjnych, gdy postępowanie egzekucyjne zostało umorzone po 1 stycznia 2016 r., należy stosować przepisy o kosztach egzekucyjnych w brzmieniu obowiązującym przed tą datą, czy po tej dacie?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że w przypadku umorzenia postępowania egzekucyjnego po 1 stycznia 2016 r., niezależnie od daty wszczęcia postępowania egzekucyjnego, do orzekania o kosztach egzekucyjnych stosuje się przepisy w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2016 r. Sąd stwierdził, że Wojewódzki Sąd Administracyjny błędnie zastosował przepisy obowiązujące przed nowelizacją, co doprowadziło do uchylenia postanowień organów administracji skarbowej.
Stan faktyczny
Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) zwrócił się o wszczęcie egzekucji z nieruchomości, która nie doprowadziła do wyegzekwowania należności. Organ egzekucyjny umorzył postępowanie egzekucyjne i obciążył ZUS kosztami egzekucyjnymi. ZUS wystąpił o umorzenie tych kosztów, ale organ egzekucyjny i Dyrektor Izby Administracji Skarbowej odmówili. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił postanowienia organów, uznając, że należy stosować przepisy obowiązujące przed 1 stycznia 2016 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wniósł skargę kasacyjną.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Dariusz Dudra Sędzia NSA Piotr Piszczek Sędzia del. WSA Izabella Janson (spr.) po rozpoznaniu w dniu 28 kwietnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 15 stycznia 2019 r., sygn. akt I SA/Rz 932/18 w sprawie ze skargi Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z dnia 31 lipca 2018 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia kosztów egzekucyjnych 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie; 2. zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego. Wyrokiem z 15 stycznia 2019r., sygn. akt I SA/Rz 932/18,Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie na podstawie art. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 135 ustawy z 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019r., poz. 2325, z późn. zm., obecnie: t.j. Dz.U. z 2023r., poz. 259, dalej: "p.p.s.a.") uwzględnił skargę Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej też: "ZUS") i uchylił postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie (dalej też: "DIAS", "organ odwoławczy", "organ II instancji") z 31 lipca 2018r., nr [...] oraz utrzymane nim w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. z 20 lutego 2018r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia kosztów egzekucyjnych orzekając o kosztach postępowania sądowego. Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym sprawy: Zakład Ubezpieczeń Społecznych, pismem z 28 października 2013r., zwrócił się do organu egzekucyjnego - Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. o wszczęcie egzekucji z nieruchomości należącej do Dłużnika. Ponieważ czynności egzekucyjne nie doprowadziły do wyegzekwowania należności objętych tytułami egzekucyjnymi organ egzekucyjny, postanowieniem z 3 listopada 2017r., nr [...] umorzył postępowanie egzekucyjne, które było prowadzone na podstawie 102 tytułów wykonawczych. Organ egzekucyjny, zawiadomieniem z 4 grudnia 2017r., nr [...] o wysokości kosztów egzekucyjnych obciążył wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego. W zawiadomieniu poinformowano wierzyciela o dokonanych czynnościach egzekucyjnych, od których naliczono koszty egzekucyjne, wskazując podstawę prawną, datę wykonania czynności, kwotę kosztów egzekucyjnych oraz poinformowano o możliwości wystąpienia, w terminie 14 dni od daty otrzymania zawiadomienia z wnioskiem o wydanie postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych. Wniosku takiego nie zgłoszono. ZUS, wnioskiem z 19 grudnia 2017r., nr [...], zwrócił się o umorzenie, na podstawie art. 64e § 1, 2, 3 ustawy z 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2018r., poz. 1314 ze zm., dalej: "u.p.e.a."), kosztów postępowania egzekucyjnego. Postanowieniem z 20 lutego 2018r. organ egzekucyjny odmówił umorzenia kosztów egzekucyjnych, zaś ZUS zaskarżył to postanowienie. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie odnosząc się do zażalenia wskazał, że koszty postępowania egzekucyjnego, co do zasady obciążają zobowiązanego (art. 64c § 1 zdanie drugie ustawy). Zasada ta jest w pewnych wypadkach ograniczona, a ograniczenia te wynikają wprost z przepisów ustawy. Stosownie do art. 64c § 4 ustawy wierzyciel pokrywa koszty, jeżeli nie mogą być one ściągnięte od zobowiązanego. Wskazał, że dyspozycja art. 64e ustawy przewiduje możliwość umorzenia kosztów egzekucyjnych. Z mocy art. 64e § 2 koszty egzekucyjne mogą być umorzone, jeżeli: stwierdzono nieściągalność po stronie zobowiązanego lub gdy wykaże on, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej; za umorzeniem przemawia ważny interes publiczny; ściągnięcie tylko kosztów egzekucyjnych spowodowałoby niewspółmierne wydatki egzekucyjne. Wskazał, że zgodnie z art. 64e § 3 koszty egzekucyjne powstałe w egzekucji należności pieniężnych mogą być umorzone w przypadkach określonych w § 2 pkt 1, jeżeli obciążenie wierzyciela obowiązkiem uiszczenia tych kosztów byłoby gospodarczo nieuzasadnione. Organ odwoławczy podkreślił, że ZUS nie kwestionował wysokości kosztów postępowania egzekucyjnego, natomiast wnioskiem z 19 grudnia 2017r. zwrócił się z prośbą o umorzenie kosztów egzekucyjnych, argumentując że "uiszczenie kosztów egzekucyjnych (...) w niniejszym przypadku nie przysporzy Skarbowi Państwa żadnych korzyści, ponieważ sprowadza się jedynie do wypływu środków pieniężnych z budżetu państwa, w celu powtórnego ich przekazania do budżetu (...)".Wskazał, że ZUS podkreślił, że za umorzeniem kosztów egzekucyjnych przemawia ważny interes publiczny związany z funkcją publiczną i społeczną jaką pełni. W ocenie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie organ egzekucyjny rozważył i prawidłowo ocenił, czy w sprawie zachodzą przesłanki, których wystąpienie może prowadzić do umorzenia kosztów egzekucyjnych, którymi obciążono wierzyciela. Prawidłowo ustalił i rozważył, że przesłanka nieściągalności dochodzonego obowiązku od zobowiązanego (art. 64e § 2 pkt 1 zdanie pierwsze ustawy) nie ma zastosowania wobec wystąpienia z wnioskiem o umorzenie kosztów egzekucyjnych wierzyciela; z tej samej przyczyny podstawy do uwzględnienia wniosku nie może stanowić przesłanka z art. 64e § 2 pkt 1, zdanie drugie. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie podzielił również stanowisko organu egzekucyjnego, że ważny interes publiczny, który w rozumieniu art. 64e § 2 pkt 2 ustawy mógłby stanowić podstawę umorzenia, ale tylko wówczas kiedy występowałyby okoliczności o szczególnym charakterze. Dodał, że w analizowanym stanie faktycznym nie wystąpiła również przesłanka, o której mowa w art. 64e § 2 pkt 3 ustawy tj. przesłanka niewspółmierności poniesionych wydatków egzekucyjnych w stosunku do ściągnięcia tylko kosztów egzekucyjnych. Odnosząc się z kolei do art. 64e § 3 ustawy, który stanowi, że koszty egzekucyjne powstałe w egzekucji należności pieniężnych mogą być umorzone, jeżeli obciążenie wierzyciela obowiązkiem uiszczenia tych kosztów byłoby gospodarczo nieuzasadnione stwierdził, że brak jest w okolicznościach faktycznych podstaw do przyjęcia, że obciążenie Wierzyciela kosztami egzekucyjnymi wobec stwierdzenia nieściągalności kosztów egzekucyjnych od zobowiązanego byłoby gospodarcze nieuzasadnione. DIAS podkreślił, że w zakresie kosztów egzekucyjnych pozycja ZUS nie różni się od pozycji innych wierzycieli i w związku z tym powinien liczyć się z możliwością, że zostanie obciążony kosztami prowadzonej na jego rzecz egzekucji, bez względu na jej wynik. Organ zauważył również, że Wierzyciel w zażaleniu z 27 lutego 2018r. zwrócił uwagę na niewspółmierność kosztów egzekucyjnych w odniesieniu do faktów niewyegzekwowania zaległości Zobowiązanego oraz podejmowanych przez organ egzekucyjny czynności. Przedstawił argumentację ZUS oraz wskazywanie na sprzeczność tak wysokich kosztów egzekucyjnych z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 28 czerwca 2016r., SK 31/14. Organ podkreślił, ze postępowanie w sprawie umorzenia kosztów egzekucyjnych nie jest postępowaniem, w którym dokonuje się weryfikacji wysokości powstałych kosztów egzekucyjnych. ZUS mógł kwestionować wysokość tych kosztów w trybie art. 64c § 6a i 7 ustawy. Niezależnie od tego organ zauważył, że wysokość opłaty za czynności egzekucyjne w postaci zajęcia nieruchomości ustalona została prawidłowo. Wskazał, że brak przesłanek z art. 64e § 2 i 3 ustawy uniemożliwia udzielenie wnioskowanej ulgi w formie umorzenia kosztów egzekucyjnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uwzględnił skargę. Na wstępie podkreślił, że przepisy ustawy w zakresie dotyczącym kosztów egzekucyjnych zostały zmienione w dacie od 1 stycznia 2016r. (ustawa z 10 lipca 2015r. o administracji podatkowej, Dz.U. z 2015r., poz. 1269 ze zm.). Do dnia 31 grudnia 2015r. przepis art. 64c § 7 ustawy miał następujące brzmienie: "Organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych na żądanie zobowiązanego albo z urzędu, jeżeli koszty te obciążają wierzyciela. Na postanowienie to przysługuje zażalenie". Wskazał, że nie budzi wątpliwości, że w stanie prawnym obowiązującym do 31 grudnia 2015r. w sytuacji kiedy koszty egzekucyjne obciążają wierzyciela to organ egzekucyjny z urzędu wydaje, podlegające zaskarżeniu, postanowienie. Natomiast począwszy od 1 stycznia 2016r. art. 64c § 6a otrzymał następujące brzmienie: "Organ egzekucyjny zawiadamia: 1) zobowiązanego o wysokości kosztów egzekucyjnych na wniosek złożony w terminie 6 miesięcy od dnia: a. wyegzekwowania wykonania obowiązku, a w przypadku wyegzekwowania obowiązku w egzekucji z nieruchomości - od dnia, w którym postanowienie o przyznaniu własności nieruchomości stało się ostateczne, b. w którym postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego stało się ostateczne; 2) wierzyciela o wysokości kosztów egzekucyjnych w terminie miesiąca od dnia doręczenia wierzycielowi ostatecznego postanowienia umarzającego postępowanie egzekucyjne, jeżeli koszty egzekucyjne obciążają wierzyciela", zaś § 7: "Organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych na wniosek wierzyciela lub zobowiązanego, złożony w terminie 14 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o wysokości kosztów egzekucyjnych, o których mowa w § 6a. Na postanowienie to przysługuje zażalenie." Sąd I instancji przytoczył również treść art. 68 ustawy o administracji podatkowej w brzmieniu: "Do postępowań wszczętych skargami lub wnioskami złożonymi przed wejściem w życie ustawy na podstawie przepisów ustawy zmienianej w art. 39, w brzmieniu dotychczasowym, i nie zakończonych do dnia wejścia w życie ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe.", wskazując, że ustawa o administracji podatkowej weszła w życie 1 stycznia 2016r. W ocenie WSA zasadnym zatem było stanowisko ZUS, że skoro postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte wnioskiem złożonym w 2013r., to wobec normy zawartej w art. 68 ustawy o administracji podatkowej powinno być ono prowadzone aż do zakończenia na podstawie przepisów ustawy w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2015r. Oznacza to zdaniem Sądu I instancji, że organ podatkowy winien był wydać postanowienie w przedmiocie kosztów egzekucyjnych, skoro koszty te mają obciążać wierzyciela. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie w skardze kasacyjnej zaskarżył powyższy wyrok w całości wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi, zasądzenie zwrotu kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. Ponadto wniósł o przeprowadzenie dowodów z: - potwierdzonej za zgodność z oryginałem kopii postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z 7 czerwca 2018r., znak: [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wydanie postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych, potwierdzonej za zgodność z oryginałem kopii postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z 7 czerwca 2018r., znak: [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w przedmiocie wydania postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych, potwierdzonej za zgodność z oryginałem kopii postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z 12 lipca 2018r., znak: [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie naliczenia kosztów egzekucyjnych i obciążenia nimi Wierzyciela. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił: Naruszenie przepisów postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: 1) art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych t.j. Dz.U. z 2018r., poz. 2107 ze zm.), w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 i art. 135 ustawy p.p.s.a. poprzez wadliwe wykonanie kontroli zaskarżonego postanowienia w przedmiocie odmowy umorzenia kosztów egzekucyjnych pod względem jego zgodności z prawem, co doprowadziło do wyeliminowania z obrotu prawnego orzeczenia zgodnego z prawem z przyczyn, które wykraczają poza granice sprawy zainicjowanej wnioskiem o umorzenie kosztów egzekucyjnych w kwocie 245.020,14 zł.; 2) art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2018r., poz. 2107 ze zm.) w związku z art. 68 ustawy z 10 lipca 2015r. o administracji podatkowej (t.j. Dz.U. z 2015r., poz.1269 ze zm.) poprzez dokonanie błędnej kontroli legalności zaskarżonego postanowienia, wyrażającej się niezasadnym przyjęciem, że zawarte w ww. przepisie ustawy o administracji podatkowej sformułowanie "Do postępowań wszczętych skargami lub wnioskami złożonymi przed dniem wejścia w życie ustawy (...)" odnosi się do całego postępowania egzekucyjnego, a nie - tak jak twierdzi organ - wyłącznie do zainicjowanych procesów ,,wpadkowych" w toku postępowania egzekucyjnego, rozpoczętych przed dniem 1 stycznia 2016r., tj. dniem wejścia w życie ustawy o administracji podatkowej nowelizującej m.in. ustawę o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, co w konsekwencji skutkowało bezzasadnym uchyleniem zaskarżonych orzeczeń.; 3) art. § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2018r., poz. 2107 ze zm.) oraz art. 64c § 6a pkt 2 oraz art. 64c § 7 ustawy z 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji t.j. Dz.U. z 2018r., poz.1314 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym po dniu 1 stycznia 2016r. poprzez dokonanie błędnej kontroli legalności zaskarżonego postanowienia, wyrażającej się niezasadnym przyjęciem, że organ egzekucyjny winien był wydać postanowienie w przedmiocie kosztów egzekucyjnych, skoro koszty te mają obciążać wierzyciela, co w konsekwencji skutkowało bezzasadnym uchyleniem zaskarżonych orzeczeń. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Niniejsza sprawa skierowana została do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału I Izby Gospodarczej. Podstawę tego zarządzenia stanowił art. 15zzs4 ust. 3 w zw. z ust. 1 ustawy z 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID - 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tj. Dz.U.2021.2095 ze zm.). Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi - zgodnie z art. 174 p.p.s.a. - może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) albo naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą i nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich ani w inny sposób korygować. W rozpoznawanej sprawie skarga kasacyjna została oparta na obu podstawach określonych w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. Skarga kasacyjna jest zasadna. W pierwszej kolejności należy wskazać, że od 1 stycznia 2016r. ustawodawca zmienił tryb orzekania w sprawie kosztów egzekucyjnych. Zmiana została wprowadzona przez art. 39 pkt 14 lit. b) ustawy z 10 lipca 2015r. o administracji podatkowej (Dz.U. poz. 1269, ze zm.). Według art. 64c § 6a u.p.e.a. (obowiązującym od 1 stycznia 2016r.) organ egzekucyjny zawiadamia wierzyciela o wysokości kosztów egzekucyjnych w terminie miesiąca od dnia doręczenia wierzycielowi ostatecznego postanowienia umarzającego postępowanie egzekucyjne, jeżeli koszty egzekucyjne obciążają wierzyciela. W takim przypadku (jeżeli koszty obciążają wierzyciela) zgodnie z obowiązującym od 1 stycznia 2016r. art. 64c § 7 u.p.e.a. organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych na wniosek wierzyciela złożony w terminie 14 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o wysokości kosztów egzekucyjnych. Na postanowienie to przysługuje zażalenie. Z powyższych przepisów wynika jednoznacznie, że organ egzekucyjny jest w zakresie wydania postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych związany żądaniem strony. Powyższa zasada działania na wniosek strony wynika bezpośrednio z zapisów ww. przepisu. We wcześniejszym stanie prawnym zgodnie z poprzednią treścią art. 64c § 7 u.p.e.a. organ egzekucyjny wydawał postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych na żądanie zobowiązanego albo z urzędu, jeżeli koszty te obciążały wierzyciela. Zasadnicza różnica w stosunku do stanu prawnego obowiązującego od 1 stycznia 2016r. w przypadku kosztów egzekucyjnych obciążających wierzyciela, polegała na braku zawiadomienia wierzyciela o wysokości kosztów egzekucyjnych oraz na możliwości wydania z urzędu postanowienia o kosztach obciążających wierzyciela. W niniejszej sprawie postępowanie egzekucyjne zostało zakończone 3 listopada 2017r., postanowieniem nr [...] o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, które było prowadzone na podstawie 102 tytułów wykonawczych. Następnie organ egzekucyjny, zawiadomieniem z 4 grudnia 2017r., nr [...] o wysokości kosztów egzekucyjnych obciążył wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego. W zawiadomieniu poinformowano wierzyciela o dokonanych czynnościach egzekucyjnych, od których naliczono koszty egzekucyjne, wskazując podstawę prawną, datę wykonania czynności, kwotę kosztów egzekucyjnych oraz poinformowano o możliwości wystąpienia, w terminie 14 dni od daty otrzymania zawiadomienia z wnioskiem o wydanie postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych. Wniosku takiego nie zgłoszono. Następnie ZUS, wnioskiem z 19 grudnia 2017r., nr [...], zwrócił się o umorzenie, na podstawie art. 64e § 1, 2, 3 ustawy z 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2018r., poz. 1314 ze zm., dalej: "ustawa"), kosztów postępowania egzekucyjnego. Biorąc pod uwagę powyższy stan sprawy należy stwierdzić, że organ egzekucyjny prawidłowo zrealizował normę z art. 64c § 6a i 7 u.p.e.a. obowiązującą od 1 stycznia 2016r. W związku z brakiem stosownego wniosku wierzyciela, złożonego w terminie 14 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o wysokości kosztów egzekucyjnych, nie miał podstaw do wydania z urzędu postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w niniejszej sprawie znajduje zastosowanie przepis art. 64c w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2016r. Wyjaśniając powyższe należy wskazać, że możliwość zastosowania w tej sprawie przepisów obowiązujących do końca 2015r. nie przewidują przepisy przejściowe zawarte w ustawie o administracji podatkowej. Zgodnie z właściwą dla przepisów proceduralnych regułą bezpośredniego stosowania przepisów ustawy nowej, do postępowania w sprawie kosztów egzekucyjnych prowadzonego na podstawie art. 64c § 7 u.p.e.a. stosuje się przepisy obowiązujące po zakończeniu postępowania egzekucyjnego na skutek umorzenia tego postępowania. Należy podzielić pogląd przedstawiony w wyroku NSA z 20 lutego 2018r., sygn. akt II FSK 1890/17 oraz z 25 maja 2021r., sygn. akt I GSK 1782/18, że przepis art. 68 ustawy z 2015r. o administracji podatkowej dotyczy zainicjowanych procesów "wpadkowych" w toku postępowania egzekucyjnego rozpoczętych przed dniem wejścia w życie nowelizującej ustawy. Zatem ma on zastosowanie wyłącznie do spraw, w których toczy się w dalszym ciągu postępowanie "główne", które do dnia wejścia w życie nowelizacji nie zostało ukończone. Z tego powodu nie jest możliwe zastosowanie przepisu art. 64c § 7 u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym do końca 2015r., gdy po umorzeniu postępowania egzekucyjnego brak było toczącego się postępowania wszczętego skargą lub innym wnioskiem strony skarżącej. Powyższe oznacza zatem, że w przypadku konieczności orzekania o kosztach egzekucyjnych po umorzeniu postępowania egzekucyjnego, niezależnie od tego kiedy to postępowanie egzekucyjne było wszczęte, w obecnym stanie prawnym zastosowanie znajdują przepisy art. 64c § 6a pkt 2 i art. 64c § 7 u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2016r. Należy zauważyć, że Sąd I instancji wydając zaskarżony wyrok nie uwzględnił kwestii związanej ze zmianą treści przepisów art. 64c u.p.e.a. w tym zmianą brzmienia § 7 i dodania § 6a. Analiza treści uzasadnienia wyroku wskazuje jednoznacznie, iż Sąd I instancji oparł swoje rozważania o przepis art. 64c § 7 u.p.e.a. w brzmieniu sprzed nowelizacji dokonanej z dniem 1 stycznia 2016r. pomijając nowe regulacje. Powyższe doprowadziło do błędnego przyjęcia przez Sąd I instancji, iż w niniejszej sprawie naruszone zostały przepisy procesowe, bowiem nie zostało z urzędu wydane przez organ egzekucyjny postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych. To natomiast doprowadziło Sąd do błędnego twierdzenia, że w sprawie doszło do przedwczesnego rozstrzygnięcia w przedmiocie wniosku wierzyciela o umorzenie kosztów egzekucyjnych. W związku z powyższym zasadny jest zarzut naruszenia art. 64c § 7 u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym przed 1 stycznia 2016r. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na błędnym przyjęciu iż ww. przepis w brzmieniu obowiązującym przed 1 stycznia 2016r. ma zastosowanie w sprawie. W rezultacie wskazanych naruszeń Sąd I instancji dokonał błędnej oceny działań organu, zarzucając nieuzasadnione naruszenie przepisów proceduralnych. Tym samym Sąd I instancji wydając zaskarżone orzeczenie dopuścił się naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 141 § 4 i 135 p.p.s.a. w zw. z art. 64c § 6a i § 7 u.p.e.a., w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2016r. błędnie przyjmując, iż w niniejszej sprawie doszło do przedwczesnego rozstrzygnięcia w przedmiocie wniosku wierzyciela o umorzenia kosztów egzekucyjnych oraz naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 64c § 6a pkt. 2 i § 7 u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2016r., poprzez przyjęcie, iż organ egzekucyjny powinien był w niniejszej sprawie z urzędu wydać postanowienie w sprawie kosztów postępowania egzekucyjnego. Odnosząc się natomiast do wniosku autora skargi kasacyjnej o przeprowadzenie dowodu z dokumentów zawartego w skardze kasacyjnej należy wyjaśnić, że w świetle przepisów p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie prowadzi postępowania dowodowego, co wynika z faktu związania tego Sądu granicami skargi kasacyjnej. W postępowaniu wywołanym skargą kasacyjną NSA ocenia wyłącznie prawidłowość działania Sądu administracyjnego I instancji w granicach podstaw kasacyjnych. Wprawdzie przepis art. 106 § 3 p.p.s.a. przewiduje możliwość uzupełnienia w postępowaniu sądowoadministracyjnym materiału dowodowego przez dopuszczenie dowodu z dokumentów, lecz ta instytucja ma zastosowanie przed Sądem I instancji (por. wyrok NSA z 6 lipca 2016r., sygn. akt II OSK 847/16, LEX nr 2118270). Należy przy tym mieć na uwadze, że zasadniczo w postępowaniu sądowoadministracyjnym Sąd nie ustala stanu faktycznego sprawy, nie prowadzi postępowania dowodowego, a jedynie kontroluje ustalenia faktyczne dokonane przez właściwe organy. Wobec powyższego w świetle całokształtu poczynionych rozważań Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a., uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie do ponownego rozpoznania. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono w punkcie 2 sentencji wyroku, stosownie do art. 203 pkt 2 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz.U. z 2018r., poz. 265).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło