I SA/Bk 664/17

WyrokWSA w Białymstoku2017-11-02

Skład orzekający: Wojciech Stachurski, Małgorzata Anna Dziemianowicz, Mieczysław Markowski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy wycofanie przez rolnika części powierzchni trwałych użytków zielonych z zobowiązania rolnośrodowiskowego, nawet w sytuacji braku możliwości zmiany przeznaczenia gruntów, stanowi niezachowanie tych użytków w rozumieniu § 38 ust. 6 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, skutkujące zastosowaniem sankcji w postaci pomniejszenia płatności?
Ratio decidendi
Wycofanie przez rolnika określonego obszaru stanowiącego trwały użytek zielony, który był objęty zobowiązaniem rolnośrodowiskowym i do którego przyznano płatność, należy kwalifikować jako niezachowanie tego użytku. Nawet jeśli rolnik nie ponosi winy za zmniejszenie powierzchni trwałych użytków zielonych, a wynika to z czynników zewnętrznych, nie zwalnia go to z obowiązku realizacji zobowiązania w pierwotnie zadeklarowanej formie. W związku z tym, organy prawidłowo zastosowały sankcję pomniejszenia płatności rolnośrodowiskowej.
Stan faktyczny
Spółka złożyła wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej za 2013 rok, deklarując pakiet dotyczący ochrony zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000. W trakcie postępowania Spółka dokonywała korekt wniosku, wycofując część działek. Organy administracji stwierdziły, że Spółka nie zachowała wymaganej powierzchni trwałych użytków zielonych, ponieważ wycofała część obszaru z podjętego zobowiązania. W konsekwencji przyznano płatność w pomniejszonej wysokości. Spółka wniosła skargę, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i materialnoprawnych, w tym błędną interpretację przepisów dotyczących sankcji za niezachowanie trwałych użytków zielonych.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wojciech Stachurski, Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Anna Dziemianowicz (spr.), sędzia NSA Mieczysław Markowski, Protokolant st. sekretarz sądowy Beata Borkowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 2 listopada 2017 r. sprawy ze skargi Gospodarstwa E. Sp. z o.o. Sp. k. w B. na decyzję Dyrektora P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości za 2013 rok oddala skargę W dniu [...] maja 2013 r. Gospodarstwo E. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka komandytowa w B. (dalej jako: Spółka) złożyła kontynuacyjny wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013, w którym zadeklarowała pakiet 5 - Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000, wariant 5.1 - ochrona siedlisk lęgowych ptaków na powierzchni 301,58 ha. Spółka składała kilkakrotnie korekty do tego wniosku, wycofując określone działki rolne. W rezultacie, [...] kwietnia 2014 r. złożyła korektę do wniosku wskazując na 284,51 ha jako powierzchnię wariantu 5.1. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Kierownik BP ARIMR decyzją z dnia [...] września 2014 r. przyznał Spółce płatność rolnośrodowiskową w pomniejszonej wysokości na rok 2013. Dyrektor P. Oddziału ARiMR w Ł. decyzją z [...] grudnia 2014 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W pierwszej kolejności organ odwoławczy wskazał, że powierzchnia kwalifikująca się do płatności dla danej działki ewidencyjnej nie może być większa niż maksymalny obszar kwalifikowany (PEG), co oznacza że nie można dokonać żadnych płatności do powierzchni wykraczających poza maksymalny obszar kwalifikowany. W wyniku przeprowadzonej kontroli administracyjnej wniosku stwierdzono rozbieżności pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną przez Spółkę, a powierzchnią referencyjną. Zawyżenie powierzchni dotyczyło użytków rolnych uprawnionych do otrzymania płatności rolnośrodowiskowej na działce rolnej: FB (z powierzchni zadeklarowanej 3,23 ha wykluczono na podstawie wykonanych pomiarów powierzchnię 0,03 ha). W zakresie płatności do Pakietu 5 - Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000, wariant 5.1 - ochrona siedlisk lęgowych ptaków organy ustaliły, że powierzchnia deklarowana wynosi - 301,58 ha, powierzchnia deklarowana (po uwzględnieniu zmian do wniosku i wycofania części wniosku) - 285,65 ha, a uwzględniona kwalifikująca do płatności - 284,48 ha. Organ odwoławczy wskazał, że w roku 2013 Spółka nie zachowała w gospodarstwie rolnym powierzchni trwałych użytków zielonych i wszystkich elementów krajobrazu tworzących ostoje dzikiej przyrody, ponieważ wycofała obszar 1.14 ha (działka ewidencyjna nr [...] - obręb K., gmina S., powiat a., woj. p.) z powierzchni podjętego zobowiązania w ramach pakietu 5, co potwierdza złożona w dniu 18 września 2013 r. korekta wniosku (działka rolna OH - powierzchnia deklarowana 1,89 ha, powierzchnia stwierdzona 0,75 ha) oraz obszar 2,68 ha, co potwierdza złożone w dniu 3 października 2013 r. wycofanie części wniosku (działka rolna FP - powierzchnia deklarowana 0,48 ha, działka rolna FRR - powierzchnia deklarowana 2,20 ha). W konsekwencji organ odwoławczy uznał, że Kierownik BP ARiMR - w związku z naruszeniem § 4 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program Rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 - 2013 (Dz. U. z 2013 r., poz. 361 ze zm., dalej: "rozporządzenie rolnośrodowiskowe") - prawidłowo zastosował sankcję z przepisu § 38 ust. 6 tego aktu. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR rozważył przy tym, czy w sprawie wystąpiły kategorie siły wyższej lub wyjątkowe okoliczności, w przypadku wystąpienia których zwrot pomocy nie jest wymagany (art. 47 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. oraz § 45 rozporządzenia rolnośrodowiskowego). Na powyższą decyzję organu odwoławczego pełnomocnik Spółki wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku zarzucając naruszenie: 1) art. 7 k.p.a. oraz art. 21 ust.2 pkt 1 w zw. z art. 5 ust.1 pkt 14 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz.U. z 2013, poz.173 ze zm.), poprzez niezałatwienie wniosku po myśli strony, na skutek zinterpretowania wszelkich niejasności i wątpliwości na niekorzyść skarżącej oraz niepodjęcie wszelkich niezbędnych do ustalenia stanu faktycznego kroków, skutkujące wydaniem błędnej decyzji poprzez brak uwzględnienia przez organ rozstrzygający zaistnienia wyjątkowych okoliczności, skutkujących zmniejszeniem powierzchni trwałych użytków zielonych w gospodarstwie w konsekwencji niezawinionej utraty władztwa nad częścią gruntów, z jednoczesnym zachowaniem trwałych użytków zielonych, co do zasady, mimo że do czasu składania wniosków o płatność rolnośrodowiskową na rok 2012, tj. w latach poprzedzających obowiązywała jednolita wykładnia wskazująca, że w takich przypadkach Agencja nie stosuje sankcji; 2) art. 9 k.p.a. oraz art. 21 ust. 2 pkt 3 w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 14 ww. ustawy o wspieraniu rozwoju (...), poprzez brak należytego i wyczerpującego poinformowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenia zakresu ich praw i obowiązków będących przedmiotem niniejszego postępowania, poprzez brak poinformowania przez ARiMR wnioskodawcy, że interpretacja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi [...] w sprawie przypadków odstąpienia od stosowania sankcji wynikających z § 38 ust. 6 rozporządzenia rolnośrodowiskowego nie wiąże Agencji mimo, że została sporządzona przez organ będący twórcą ww. rozporządzenia; 3) art. 8 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a. oraz art. 21 ust. 2 pkt 1 ww. ustawy o wspieraniu rozwoju (...), poprzez wprowadzenie w błąd wnioskodawcy, poprzez dokonanie odmiennej wykładni odnośnie § 38 ust. 6 rozporządzenia rolnośrodowiskowego niż to wynika z ww. interpretacji Ministra Rozwoju Wsi; 4) art. 8 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a. oraz art. 21 ust. 2 pkt 1 ww. ustawy o wspieraniu rozwoju (...), poprzez naruszenie zasady równości poprzez wydanie rozstrzygnięcia wobec strony odmiennego od treści decyzji podjętej wcześniej, a dotyczącej analogicznej sytuacji faktycznej i prawnej; 5) art. 80 k.p.a., poprzez naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów i dokonanie dowolnej oceny przez niezastosowanie się przez organy do ww. interpretacji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi; 6) art. 73 rozporządzenia Komisji (WE) z dnia 30 listopada 2009 r. o nr 1122/2009 ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. U. UE L 316 z 02.12.2009, s. 65 ze zm.), poprzez jego niezastosowanie i tym samym niesłuszne zastosowanie względem Spółki obniżki płatności w sytuacji, gdy strona nie ponosi odpowiedzialności za rzekomo popełnione nieprawidłowości, ponieważ przy sporządzaniu stosownego wniosku opierała się na interpretacji ww. Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, oraz wskazała na zaistnienie wyjątkowych okoliczności, skutkujących zmniejszeniem powierzchni trwałych użytków zielonych w gospodarstwie w konsekwencji niezawinionej utraty władztwa nad częścią gruntów, z jednoczesnym zachowaniem trwałych użytków zielonych co do zasady; 7) § 38 ust. 6 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, poprzez jego niewłaściwą interpretację oraz naruszenie zasady prawdy obiektywnej i wybiórczą ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, sprzeczną z doświadczeniem życiowym i zasadami logicznego rozumowania, mimo, że wyroki sądowe wskazują jednoznacznie na stosowanie błędnej wykładni tego przepisu. W odpowiedzi na skargę, organ podtrzymując w całości stanowisko w sprawie, wniósł o jej oddalenie. Wyrokiem z dnia 13 maja 2015 r. sygn. akt I SA/Bk 193/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku uchylił decyzje organów obu instancji uznając, że zostały wydane z naruszeniem § 38 ust. 6 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, które miało wpływ na wynik sprawy. Po rozpoznaniu skargi kasacyjnej organu, Naczelny Sąd Administracyjny uwzględnił złożony środek odwoławczy w wyrokiem z dnia 7 kwietnia 2017 r. sygn. II GSK 2072/15, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania WSA w Białymstoku. Zdaniem Sądu kasacyjnego, Sąd pierwszej instancji błędnie uznał, że wycofanie przez rolnika określonego obszaru z powierzchni podjętego zobowiązania rolnośrodowiskowego nie stanowi niezachowania zgłoszonej powierzchni trwałego użytku zielonego w rozumieniu § 38 ust. 6 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, jeśli - z uwagi na położenie gospodarstwa na terenie parku narodowego i obszaru Natura 2000 - nie ma możliwości zmiany przeznaczenia i sposobu użytkowania gruntów stanowiących trwałe użytki zielone. W ocenie NSA, wycofanie (w wyniku korekty wniosku lub wycofania części wniosku) określonego obszaru stanowiącego trwały użytek zielony określony w obowiązującym planie działalności rolnośrodowiskowej, do którego w przyznano płatność rolnośrodowiskową, należy kwalifikować jako - określone w art. 38 ust. 6 rozporządzenia rolnośrodowiskowego - niezachowanie występującego w gospodarstwie rolnym i określonego w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałego użytku zielonego. Ponownie rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Spór w sprawie dotyczy zmniejszenie Spółce płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013 poprzez zastosowanie sankcji 20 %. Warunki i tryb udzielania pomocy finansowej na realizację programu rolnośrodowiskowego, reguluje rozporządzenie rolnośrodowiskowe dnia 13 marca 2013 r. Zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 3 tego aktu rozporządzenia rolnośrodowiskowego płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi, jeżeli realizuje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, z poźn. zm.), obejmujące wymogi wykraczające ponad podstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej. Stosownie do § 4 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego rolnik realizujący zobowiązanie rolnośrodowiskowe zachowuje występujące w gospodarstwie rolnym i określone w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałe użytki zielone, w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia Komisji (WE) nr 1120/2009 z dnia 29 października 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania systemu płatności jednolitej przewidzianego w tytule III rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników (Dz. Urz. UE L 316 z 02.12.2009, str. 1), oraz elementy krajobrazu rolniczego nieużytkowane rolniczo, tworzące ostoje dzikiej przyrody. Ustawodawca w § 6 wymienionego rozporządzenia przyjął generalną zasadę, że zobowiązanie rolnośrodowiskowe nie podlega zmianie w trakcie jego realizacji, chyba że zmiana ta jest zgodna z enumeratywnie wymienionymi w poszczególnych punktach tego paragrafu i tylko w przypadku zmiany zobowiązania rolnośrodowiskowego dokonanej w myśl § 6 ust. 1 zmianę taką wprowadza się w planie działalności rolnośrodowiskowej zgodnie z § 6 ust. 2. Stąd rolnik nie ma "dowolności" w modyfikacji podjętego zobowiązania, a dopuszczalne przypadki zmiany zobowiązania rolnośrodowiskowego w trakcie jego trwania są jednoznacznie sprecyzowane. W kontrolowanej sprawie ustalono, że Spółka składając wniosek o przyznanie płatności na 2012 r. zobowiązała się do realizacji podjętych zobowiązań przez okres 5 lat, tj. od dnia 15 marca 2012 r. do 14 marca 2017 r. Powyższe zobowiązanie zostało określone w decyzji Kierownika BP ARiMR z dnia [...] stycznia 2013 r. i wynika z przepisów rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2009 r. Podejmując zobowiązanie rolnośrodowiskowe w ramach pakietu 5 – Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000, wariant 5.1 Ochrona siedlisk lądowych ptaków Natura 2000 na powierzchni 117,87 ha, Spółka zobowiązała się na mocy § 4 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r., między innymi do zachowania występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych. Jak ustalono, w 2013 r. powierzchnia realizacji zobowiązania w pakiecie 5 zwiększyła się do 284,48 ha, co możliwe było na podstawie § 6 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Ze zgromadzonych dokumentów wynika jednocześnie, że w 2013 r. Spółka nie zachowała w gospodarstwie rolnym powierzchni trwałych użytków zielonych i wszystkich elementów krajobrazu tworzących ostoje dzikiej przyrody, ponieważ wycofała obszar 1.14 ha (działka ewidencyjna nr 626) z powierzchni podjętego zobowiązania w ramach pakietu 5, oraz obszar 2,68 ha (działki rolne FP i FRR). W konsekwencji, ze względu na naruszenie § 4 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, organy prawidłowo zastosowały § 38 ust. 6 rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli rolnik nie zachował któregokolwiek z występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo, o których mowa w § 4 ust. 2 pkt 1, płatność rolnośrodowiskowa przysługuje temu rolnikowi w wysokości zmniejszonej o 20 % w roku, w którym stwierdzono takie uchybienie. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji nie może umknąć uwadze, że Sąd, któremu sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny (art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.). W konsekwencji, ponownie orzekający w tej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku, związany oceną prawną wyrażoną w ww. wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego sygn. akt II GSK 2072/15, nie mógł kontrolować legalności zaskarżonej decyzji w oderwaniu od stanowiska Sądu kasacyjnego wyrażonego w jego uzasadnieniu. W wyroku z dnia 7 kwietnia 2017 r. Naczelny Sąd Administracyjny wypowiedział się wiążąco dla tej sprawy o wykładni § 38 ust. 6 rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Wskazał, że niezachowanie występujących w gospodarstwie i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo jest naruszeniem obowiązku realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego. Zobowiązanie takie rolnik ma obowiązek realizować przez 5 lat na określonych gruntach wskazanych w planie działalności rolnośrodowiskowej. Podzielił stanowisko, że niezachowanie zgłoszonej powierzchni trwałego użytku zielonego polega na jego zniszczeniu, zmianie uprawy, czy też przekształceniu w grunt orny bądź innych zamierzonych działaniach w stosunku do użytku zielonego sprzecznych z rozporządzeniem rolnośrodowiskowym. W takich przypadkach grunty przestają być zajęte pod uprawę traw lub innych pasz zielonych naturalnych samosiewnych lub wysiewnych, a skoro tak, to rolnik nie realizuje zobowiązania rolnośrodowiskowego. Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że w § 6 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego przyjęto generalną zasadę, iż zobowiązanie rolnośrodowiskowe nie podlega zmianie w trakcie jego realizacji, chyba że dokonanie takiej zmiany przewidują przepisy tego rozporządzenia. Ponadto, jeśli do takiej zmiany dochodzi, to wprowadza się ją w planie działalności rolnośrodowiskowej zgodnie z § 6 ust. 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Tak więc rolnik nie może dowolnie modyfikować podjętego zobowiązania. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wycofanie (w wyniku korekty wniosku lub wycofania części wniosku) określonego obszaru stanowiącego trwały użytek zielony określony w obowiązującym planie działalności rolnośrodowiskowej, do którego w przyznano płatność rolnośrodowiskową, należy kwalifikować jako - określone w art. 38 ust. 6 rozporządzenia rolnośrodowiskowego - niezachowanie występującego w gospodarstwie rolnym i określonego w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałego użytku zielonego. Wobec powyższego, w ustalonym stanie faktycznym nie mogło dojść do naruszenia § 38 ust. 6 rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji nie daje też przywoływane przez Spółkę pismo Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] października 2012 r. znak: [...]. Wskazane pismo jest jedynie odpowiedzią na zapytanie Stowarzyszenia A. i nie ma charakteru wiążącego. W związku z tym organy nie miały obowiązku stosowania się do przedstawionego tam stanowiska. Dotyczy ono ponadto przypadków odstąpienia od sankcji wynikającej z poprzednio obowiązującego rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2009 r. Na organach nie ciążył też obowiązek informowania wnioskodawcy, jaki charakter ma ww. stanowisko. Kwestie dotyczące oceny zachowania przez rolnika trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo regulują przepisy rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 r. i na podstawie tych przepisów podjęto zaskarżone rozstrzygnięcie. Uwzględnienia skargi nie uzasadniają również wskazywane przez autora skargi przypadki, w których organy miały zastosować odmienną wykładnię analizowanej sankcji. Jak już wskazano zaskarżone rozstrzygnięcie opiera się na interpretacji § 38 ust. 6 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, a wiążącą wykładnię tego przepisu zaprezentował w niniejszym przypadku Naczelny Sąd Administracyjny. Należy zgodzić się z organem, że w przedmiotowej sprawie nie znajduje zastosowania art. 73 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009. Zgodnie z tym przepisem obniżek i wykluczeń, przewidzianych w rozdziałach I i II, nie stosuje się w przypadku, gdy rolnik złożył wniosek zgodny ze stanem faktycznym lub gdy może wykazać, że nieprawidłowości nie wynikają z jego winy. Art. 73 ww. rozporządzenia ma zatem zastosowanie do obniżek i wykluczeń przewidzianych w rozdziałach I i II cytowanego rozporządzenia. Zgodnie z Tytułem IV - Podstawa obliczania pomocy, obniżek płatności i wykluczeń z płatności, rozdział I odnosi się do niezgłoszonych obszarów, zaś rozdział II do ustaleń w odniesieniu do kryteriów kwalifikowalności. W związku z tym, że nałożone w sprawie sankcje dotyczące nie zachowania występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych wynikają z przepisów prawa krajowego – tj. rozporządzenia rolnośrodowiskowego, art. 73 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 nie ma w przedmiotowej sprawie zastosowania. Nie zasługują na uwzględnienie zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania. W postępowaniu w sprawie o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej, według art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Stosownie do treści art. 21 ust. 2 tej ustawy, w postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się. W myśl art. 21 ust. 3 ww. ustawy, strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek a ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Z przedstawionych regulacji wynika, że w postępowaniu dotyczącym płatności rolnośrodowiskowej obowiązek organu został ograniczony do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego wskazanego przez stronę. Na organie nie ciąży obowiązek aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie twierdzeń i uprawnienia wnioskodawcy do otrzymania płatności. To na ubiegającym się o pomoc w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" spoczywa ciężar udowodnienia, że nie zachowanie trwałych użytków zielonych, które występowały w gospodarstwie rolnym i określone były w planie działalności rolnośrodowiskowej nie winno skutkować zastosowaniem sankcji z § 38 ust. 6 rozporządzenia rolnośrodowiskowego. W przypadku pakietów, w których przyznaje się płatność do gruntów użytkowanych jako trwałe użytki zielone sam fakt zmniejszenia powierzchni trwałych użytków zielonych należy uznać za równoznaczny z nie wypełnieniem wymogu § 4 ust. 2 pkt 1, czyli nie zachowaniem, skutkującym obowiązkiem nałożenia przez organ stosownej sankcji. Trzeba też zauważyć, iż zgodnie z art. 21 ust. 2 pkt 3 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, organ przed którym toczy się postępowanie udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania. Spółka żądania takiego nie złożyła. Wobec powyższego należy uznać, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Stąd też orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 151 cyt. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło