VII SA/Wa 2878/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Nowak, , Sędzia WSA Joanna Gierak-Podsiadły (spr.), Sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk, Protokolant spec. Piotr Bibrowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 listopada 2017 r. sprawy ze skargi W. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyrejestrowania pojazdu I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz W. S. kwotę 200 zł (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem skargi W. S. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] listopada 2016 r. znak: [...], wydana w przedmiocie odmowy wyrejestrowania pojazdu, w następującym stanie sprawy: Pismem z [...] marca 2016 r. W. S. wniósł o wyrejestrowanie, z powodu kradzieży, przyczepy [...], rok prod. [...], o nr rej. [...]. Do wniosku załączył korespondencję z 2006 r. oraz z 2015 r. z Komendą Powiatowej Policji w [...], w związku z dokonaną w dniu [...] czerwca 2004 r. kradzieżą ww. pojazdu, nadto: dowód rejestracyjny, a także oświadczenie o kradzieży - złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej. Decyzją z [...] marca 2016 r. nr [...], Prezydent [...], na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23, dalej: k.p.a.), w związku z art. 79 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm.), i § 15 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2002 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów (Dz. U. z 2014 r., poz. 1522 ze zm.), odmówił wyrejestrowania pojazdu marki [...] o nr rej. [...], na podstawie przedłożonych dokumentów. W uzasadnieniu decyzji organ podał, że do wniosku nie załączono zaświadczenia wydanego przez właściwy organ Policji potwierdzającego zgłoszenie kradzieży pojazdu albo postanowienia o umorzeniu dochodzenia w sprawie kradzieży pojazdu wystawionego przez właściwy organ. Stwierdził jednocześnie, że to przepisy prawa (wskazane w sentencji tego orzeczenia) enumeratywnie wymieniają dokumenty, które trzeba złożyć w celu wyrejestrowania; jest to katalog zamknięty i brak któregokolwiek z wymienionych dokumentów stanowi przesłankę do wydania decyzji o odmowie wyrejestrowania. W odwołaniu od tej decyzji W. S. zarzucił naruszenie art. 7, art. 9, art. 10 § 1, art. 77 § 1 i 3 k.p.a. Dodatkowo w dniu [...] września 2016 r. do akt złożył postanowienie z [...] maja 2016 r. o odmowie wszczęcia dochodzenia w sprawie dokonanego w dniu [...] czerwca 2004 r. zaboru w celu przywłaszczenia przyczepki bagażowej marki [...] o nr rej. [...], wobec przedawnienia karalności, a także: potwierdzenie złożenia zawiadomienia z [...] maja 2016 r. dotyczącego kradzieży ww. przyczepki bagażowej, w dniu [...] czerwca 2014 r. Decyzją wskazaną na wstępie, z [...] listopada 2016 r. znak: [...], SKO w [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta [...] z [...] marca 2016 r. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie. Przytoczyło treść art. 79 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym, regulującego wyrejestrowanie pojazdów. Wskazało, że rozwinięciem przepisów ustawowych jest rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2002 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów, które w § 15 ust. 1 stanowi, że w celu wyrejestrowania pojazdu właściciel pojazdu składa wniosek o wyrejestrowanie pojazdu w organie rejestrującym właściwym ze względu na miejsce ostatniej rejestracji pojazdu i do wniosku dołącza dokumenty (wymienione w punktach 1 - 7, zgodne z regulacją art. 79 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym). I dalej, Kolegium stwierdziło, że skoro wspomniane rozporządzenie w § 15 ust. 1 pkt 2 wymaga złożenia przez właściciela pojazdu zaświadczenia wydanego przez właściwy organ Policji potwierdzającego zgłoszenie kradzieży pojazdu albo postanowienia o umorzeniu dochodzenia w sprawie kradzieży pojazdu wystawionego przez właściwy organ, w przypadku określonym w art. 79 ust. 1 pkt 2 ustawy, organy administracji nie mają kompetencji do prowadzenia własnego postępowania dowodowego w tym zakresie. Wskazało, że przy piśmie z [...] września 2016 r. skarżący przedłożył postanowienie Komisariatu Policji w [...] z dnia [...] maja 2016 r. o odmowie wszczęcia dochodzenia w sprawie zaboru w celu przywłaszczenia w dniu [...] czerwca 2004 r. w [...] przyczepki bagażowej [...] nr rej. [...] na szkodę W. S. - na podstawie art. 17 § 1 pkt 6 kpk - wobec przedawnienia karalności. Postanowienie to w dniu [...] maja 2016 r. zatwierdził prokurator Prokuratury Rejonowej w [...]. Postanowienie to zawiera pouczenie o możliwości złożenia zażalenia do sądu właściwego do rozpoznania sprawy. Jedyną drogą do podważenia tego postanowienia było złożenie przez skarżącego zażalenia i dochodzenie swoich racji przed Sądem Rejonowym w [...]. Z akt nie wynika, aby skarżący to uczynił, a w tym działaniu nie może go zastąpić nikt inny, a zwłaszcza organ administracji. Także wymowa pisma Komendy Powiatowej Policji w [...] z [...] stycznia 2006 r. jest taka, iż postępowanie wyjaśniające nie potwierdziło kradzieży przyczepki nr rej. [...] w czerwcu 2006 r. Kolegium dodało, że wszelkie działania mające na celu ocenę trafności działań lub orzeczeń Policji skarżący winien dokonywać we własnym zakresie, gdyż organy administracji nie mają wobec Policji żadnych kompetencji kontrolnych. Brak jest także podstaw do zawieszenia postępowania w tej sprawie, gdyż cytowane wyżej przepisy Prawa o ruchu drogowych i rozporządzenia wykonawczego stanowią, iż organ właściwy do wyrejestrowania pojazdu ocenia jedynie to, czy dokumenty złożone przy wniosku o wyrejestrowanie pojazdu są tymi, które wymienia ww. ustawa i rozporządzenie. Na podstawie tej oceny organ wydaje decyzję o wyrejestrowaniu pojazdu lub odmowie jego wyrejestrowania. W końcu, Kolegium podniosło, że w toku postępowania organ rejestracyjny miał obowiązek zbadać, czy skarżący złożył dokument niezbędny do wyrejestrowania pojazdu; nie jest natomiast obowiązkiem organu rozważanie kwestii skutków umowy ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej właściciela pojazdu. Stwierdziło również, że jakkolwiek istotnie organ przed wydaniem decyzji zaniechał zawiadomienia strony o uprawnieniu z art. 10 § 1 k.p.a., to w realiach sprawy uchybienie to pozostało bez wpływu na wynik. Skarżący wypowiedział się we wszystkich istotnych dla niego kwestiach i ocenił dowody w odwołaniu od decyzji, nie wskazał natomiast takich czynności dowodowych, do których wykonania organ I instancji byłby zobowiązany zgodnie z przepisami prawa. W skardze do Sądu na ww. decyzję SKO w [...] z [...] listopada 2016 r., skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej, oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że organ pominął przy rozpatrywaniu sprawy potwierdzenie złożenia zawiadomienia, w którym Komisariat Policji w [...] zaświadcza, na podstawie art. 304 kpk, że W.S. zawiadomił o kradzieży przyczepki bagażowej marki [...] w dniu [...] czerwca 2004 r. w [...]. Wskazał, że do akt sprawy złożył także oświadczenie pod odpowiedzialnością karną za fałszywe zeznania, a wobec tego podał, że dopełnił wymogów wynikających z obowiązujących przepisów, ustawy Prawo o ruchu drogowym i rozporządzenia w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów. Podał jednocześnie, że żaden z przepisów tych aktów prawnych nie uzależnia wyrejestrowania pojazdu (w związku z kradzieżą) od postanowienia o umorzeniu postępowania, oraz, że organ oparł całą swoją argumentację w sprawie na postanowieniu o odmowie wszczęcia dochodzenia w sprawie zaboru w celu przywłaszczenia w dniu [...] czerwca 2004 r. przedmiotowego pojazdu, choć w żaden sposób nie kwestionuje ono faktu, że pojazd ten został skradziony. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o oddalenie skargi, prezentując pogląd, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadna. W ocenie Sądu, organy orzekające w sprawie kierowały się błędną wykładnią § 15 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2002 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów znajdującego zastosowanie w sprawie w zw. z art. 79 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym (i treścią żądania inicjującego to postępowanie). To zaś skutkowało nieuzasadnionym odstąpieniem przez te organy od wyczerpującego ustalenia stanu faktycznego sprawy, i nieuwzględnieniem wszystkich dokumentów zgromadzonych w toku postępowania, a tym samym – naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z ww. art. 79 ust. 1 pkt 2, w stopniu istotnym. Przed rozwinięciem powyższego zważyć trzeba, iż przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] listopada 2016 r. znak: [...], utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji o odmowie wyrejestrowania pojazdu. Postępowanie w sprawie zainicjowane zostało wnioskiem skarżącego o wyrejestrowanie pojazdu marki [...] nr rej. [...], w związku z jego kradzieżą. Wobec treści tego żądania, zastosowanie w sprawie znajdował art. 79 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym. Sąd zauważa przy tym, że ze wskazanego przepisu, regulującego wyrejestrowanie pojazdów, wynika, iż postępowanie w tym zakresie jest postępowaniem opartym na zasadzie skargowości – do jego uruchomienia niezbędny jest bowiem wniosek uprawnionego podmiotu (właściciela pojazdu), który to określa w nim podstawę żądania. Z powyższego wynika także, iż zawarty w art. 79 ust. 1 ww. ustawy katalog przesłanek stanowiących podstawę do wyrejestrowania pojazdu jest katalogiem zamkniętym, co oznacza, że poza sytuacjami w nim określonymi, inne przyczyny nie mogą stanowić podstawy żądania wyrejestrowania danego pojazdu. Nadto, z powyższego także wynika, iż w przypadku wystąpienia jednej z ww. przesłanek, organ zobligowany jest wydać decyzję o wyrejestrowaniu pojazdu (o czym przesądza sformułowanie: "pojazd podlega wyrejestrowaniu"). Sąd wskazuje również, że uzupełnienie procedury dotyczącej wyrejestrowywania pojazdu zawarte zostało w § 15 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2002 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów (Dz. U. z 2016 r., poz. 1038). Tym samym, niniejsza sprawa, wywołana ww. wnioskiem skarżącego - wskazującym na kradzież pojazdu, wymagała rozpatrzenia na podstawie art. 79 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym z uwzględnieniem § 15 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów. W myśl tego pierwszego, pojazd podlega wyrejestrowaniu w przypadku kradzieży pojazdu, jeżeli jego właściciel złożył stosowne oświadczenie pod odpowiedzialnością karną za fałszywe zeznania. W myśl tego drugiego: w celu wyrejestrowania pojazdu właściciel pojazdu składa wniosek o wyrejestrowanie pojazdu w organie rejestrującym właściwym ze względu na miejsce ostatniej rejestracji pojazdu i do wniosku dołącza dowód rejestracyjny i kartę pojazdu, jeżeli była wydana, stosowne oświadczenie pod odpowiedzialnością karną za składanie fałszywych zeznań oraz zaświadczenie wydane przez właściwy organ Policji potwierdzające zgłoszenie kradzieży pojazdu albo postanowienie o umorzeniu dochodzenia w sprawie kradzieży pojazdu wystawione przez właściwy organ, w przypadku określonym w art. 79 ust. 1 pkt 2 ustawy. Stosując cyt. przepisy w sprawie, Kolegium uznało (za organem I instancji), iż skarżący nie przedłożył wymaganych ww. przepisami dokumentów, a przedłożone przez niego postanowienie z [...] maja 2016 r. o odmowie wszczęcia dochodzenia nie uprawnia do pozytywnego załatwienia jego żądania. Stwierdziło jednocześnie, że wobec treści wymienionego § 15 ust. 1 ww. rozporządzenia, organ wyrejestrowujący nie ma kompetencji do prowadzenia własnego postępowania dowodowego. Dlatego też za prawidłowe uznało orzeczenie o odmowie wyrejestrowania pojazdu. W ocenie Sądu, rozstrzygnięcia wydane w sprawie, choć opierają się na właściwych przepisach prawa materialnego, nie mogą się ostać. Nie sposób przede wszystkim zaakceptować przyjętej w nich wykładni ww. regulacji prawnych, zgodnie z którą tylko dokumenty wymienione wprost we wskazanych przepisach mogą stanowić dowód na okoliczność wystąpienia przesłanki uzasadniającej wyrejestrowanie pojazdu. Wprawdzie, w myśl ww. § 15 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2002 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów, to na właścicielu pojazdu, który składa wniosek o wyrejestrowanie, spoczywa obowiązek dołączenia do wniosku określonych w tym przepisie dokumentów. Niemniej -zdaniem Sądu- nie zwalnia to organu od podejmowania w razie konieczności niezbędnych czynności wyjaśniających, zgodnie z zasadami postępowania dowodowego określonymi w Kodeksie postępowania administracyjnego. Również w tych sprawach, dotyczących wyrejestrowania pojazdu (i mimo brzmienia ww. przepisów, w tym wykonawczych – wskazujących wprost na dowody mające potwierdzać wystąpienie przesłanki wyrejestrowania, które to strona winna złożyć), na organie spoczywają obowiązki wynikające z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Zgodnie zaś z tymi przepisami, organ w toku prowadzonego postępowania, stojąc na straży praworządności, zobowiązany jest z urzędu lub na wniosek stron podejmować wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzeć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.), a następnie na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.). Winien przy tym jako dowód dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem (art. 75 § 1 k.p.a.). W konsekwencji, w sytuacji, gdy strona wnosi o wyrejestrowanie pojazdu i załącza dokumenty znajdujące się w jej posiadaniu, przy czym – nie wymienione wprost w ww. § 15 ust. 1 przywołanego rozporządzenia, a mające potwierdzać wystąpienie jednej z przesłanek z art. 79 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, organ zobligowany jest dokonać ich oceny w całokształcie materiału dowodowego (tj. ustalić ich znaczenie i wartość dowodową, rozpatrzyć każdy dowód z osobna, a następnie – wszystkie dowody we wzajemnej łączności), w razie zaś wątpliwości – uzupełnić dowody w sprawie również z urzędu. We wskazanym kontekście dowodowym zważyć też trzeba, iż stosowanie przepisów prawa nie może następować w sposób mechaniczny, abstrahujący od wyjątkowych okoliczności konkretnych przypadków i skutkujący tym, że dany podmiot nie może znaleźć skutecznego środka ochrony swoich słusznych interesów. Zwrócił na to uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 24 czerwca 2008 r. (sygn. akt: I OSK 1001/07), w którego uzasadnieniu znalazł się następujący wywód: "Formalistyczna wykładnia art. 79 ust. 1 powołanej ustawy - Prawo o ruchu drogowym pozostaje w sprzeczności z zasadami konstytucyjnymi, w tym z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, który stanowi, że Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym. Demokratyczne państwo prawne gwarantuje jednostce prawo do procesu, a zatem do obrony w postępowaniu uregulowanym przepisami prawa. Nie jest zatem prawidłową wykładnią ta która odrzuca stosowanie przepisów prawa procesowego, co zamyka możliwość prawną załatwienia sprawy przez właściwy organ administracji publicznej." Sąd zauważa przy tym, iż okoliczności badanej sprawy są o tyle nietypowe, że skarżący nie dysponuje dokumentami wprost wymienionymi w ww. przepisie wykonawczym, a jednocześnie z przedłożonych przez niego dokumentów wynika, że w 2004 r. Komisariat Policji w [...] podejmował czynności w związku ze zgłoszeniem kradzieży przedmiotowego pojazdu (v. korespondencja skarżącego z Komisariatem Policji w [...] załączona do wniosku, w tym pismo Komendy Powiatowej Policji w [...] z [...] stycznia 2006 r. L.dz. [...]), ale z uwagi na niedokonanie wszystkich czynności, "formalnie" nie zostało ono przyjęte; skarżący nie uzyskał więc wówczas ani zaświadczenia potwierdzającego tę okoliczność, ani – postanowienia o umorzeniu dochodzenia. Dlatego też w 2015 r. skierował pismo do Komendy Powiatowej w [...] "o wszczęcie postępowania na nowo" i wydanie stosownego dokumentu, który umożliwi mu wyrejestrowanie przedmiotowego pojazdu, ponieważ nadal zmuszony jest opłacać obowiązkowe ubezpieczenie OC od tego pojazdu. To wszystko, zdaniem Sądu, winno być poddane ocenie w sprawie, nadto - winno zmusić do takiej wykładni i zastosowania prawa, które pozwoli znaleźć rozwiązanie godzące interes publiczny ze słusznym interesem jednostki. Nie sposób bowiem, w ocenie Sądu, zaakceptować takiego działania organu, który tylko z uwagi na nieprzedłożenie przez stronę dokumentów określonych w ww. § 15 ust. 1 pkt 2 wymienionego rozporządzenia, bez przeprowadzenia postępowania dowodowego z dokumentów innych, znajdujących się w aktach sprawy, rozpatrywany wniosek załatwia odmownie. Sąd zauważa jednocześnie, że skarżący przedłożył w sprawie oświadczenie dotyczące kradzieży pojazdu złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej, o którym mowa w art. 79 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy, jak również w § 15 ust. 1 pkt 2 ww. rozporządzenia. Nadto, na etapie postępowania odwoławczego przedłożył do akt, potwierdzenie KPP [...] Komisariat Policji w[...] z [...] maja 2016 r. wskazuje na złożenie przez niego w dniu [...] maja 2016 r. zawiadomienia o kradzieży przedmiotowego pojazdu w dniu [...] czerwca 2004 r. W ocenie Sądu, powyższe wymagało wnikliwego przeanalizowania, czego w niniejszej sprawie zabrakło. Organ I instancji zupełnie nie wziął pod uwagę dokumentów załączonych do wniosku koncentrując się wyłącznie na tym, że nie załączono do niego tych, wymienionych w § 15 ust. 1 pkt 2 cyt. powyżej rozporządzenia, natomiast organ II instancji podtrzymując to stanowisko, analizie poddał jedynie postanowienie o odmowie wszczęcia dochodzenia w sprawie zaboru w celu przywłaszczenia z [...] maja 2016 r. z powodu przedawnienia karalności, zupełnie nie dostrzegając, że w żaden sposób dokument ten nie przesądza, iż do kradzieży spornego pojazdu nie doszło, nadto – że do akt sprawy skarżący przedłożył obok ww. postanowienia, także "potwierdzenie złożenia zawiadomienia", oraz, że z § 15 ust. 1 pkt 2 ww. rozporządzenia wynika, iż dla wyrejestrowania pojazdu z uwagi na jego kradzież należy przedłożyć albo zaświadczenie wydane przez właściwy organ Policji potwierdzające zgłoszenie kradzieży pojazdu albo postanowienie o umorzeniu dochodzenia w sprawie kradzieży pojazdu wystawione przez właściwy organ (a więc: przedłożenie jednego z nich obok oświadczenia o kradzieży, jest wystarczające). Podsumowując, Sąd stwierdza, że ocena organów zawarta w wydanych w sprawie decyzjach, a oparta na ścisłej wykładni ww. przepisów prawa materialnego, naruszająca jednocześnie interes strony (tj. właściciela pojazdu obowiązanego do opłacania jego ubezpieczenia), nie może zostać zaakceptowana. Zdaniem Sądu, obowiązkiem organów orzekających w sprawie było znalezienie rozwiązania pozwalającego na zaspokojenie słusznego interesu skarżącego, w sposób niegodzący w interes publiczny. Obowiązkowi temu organy nie sprostały, przyjmując nadmiernie formalistyczną wykładnię § 15 ust. 1 pkt 2 ww. rozporządzenia, w konsekwencji - błędnie uznając, iż tylko dowody wskazane w tym przepisie, stanowią o wystąpieniu przesłanki uregulowanej w art. 79 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym. W demokratycznym państwie prawnym nie może zaś, zdaniem Sądu, dochodzić do sytuacji, w której wskutek nadmiernie formalistycznej wykładni prawa jednostka nie może znaleźć skutecznej ochrony swych słusznych interesów. Z tych też przyczyn, Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Ponownie rozpatrując sprawę, organ zobligowany będzie do ponownej analizy przedłożonych przez skarżącego dokumentów, w tym: oświadczenia o kradzieży pojazdu oraz potwierdzenia złożenia zawiadomienia z [...] maja 2016 r. Dlatego też, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji.