I SAB/Wa 241/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Joanna Skiba Sędziowie: sędzia WSA Jolanta Dargas (spr.) sędzia WSA Anna Wesołowska po rozpoznaniu w dniu 7 listopada 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi B.P. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z dnia [...] stycznia 2005 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], oznaczoną hip. nr [...] – [...] – w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że Prezydent [...] dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, które miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta W. na rzecz skarżącej B.P. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. B.P. pismem z dnia [...] lutego 2017 r. wniosła skargę na przewlekłe prowadzenie przez Prezydenta [...] postępowania w przedmiocie rozpatrzenia wniosku z dnia [...] stycznia 2005 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], ozn. hip. [...]. W uzasadnieniu skargi podniosła, że Prezydent w sprawie jej wniosku działa opieszale i do dnia wniesienia skargi nie wydał decyzji. Dodała, że postanowieniem z dnia [...] września 2016r. nr [...] Wojewoda [...] uznał zażalenie skarżącej za uzasadnione i wyznaczył termin załatwienia sprawy do trzech miesięcy, czyli do końca 2016r. W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie i podniósł, że w toku postępowania zgromadzono szereg materiałów mających na celu określenie czy przedmiotowa nieruchomość spełnia przesłanki z art. 215 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami. Pismem z 6 marca 2017r. strona została poinformowana o aktualnym stanie sprawy i przewidywanym terminie zakończenia postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016r. poz. 718 ze zm.) sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej poprzez rozpoznawanie skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a. Zgodnie natomiast z art. 149 § 1 p.p.s.a., Sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie Sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania została wyodrębniona z dotychczasowego pojęcia bezczynności, w celu rozszerzenia ochrony prawnej stron przed naruszaniem przez organy terminowego załatwiania spraw. Przewlekłość w prowadzeniu postępowania występuje wówczas, gdy organ nie załatwiając sprawy w terminie, nie pozostaje jednak w bezczynności, a podejmowane przez organ czynności procesowe nie charakteryzują się koncentracją niezbędną w świetle art. 12 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm., dalej "k.p.a."), ustanawiającego zasadę szybkości postępowania, względnie mają charakter czynności pozornych, nieistotnych dla merytorycznego załatwienia sprawy (por wyrok NSA z 5 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1031/12; wyrok NSA z 3 września 2013 r., sygn. akt II OSK 891/13; wyrok NSA z 7 maja 2014 r., sygn. akt I OSK 2595/1). Zatem, przez pojęcie "przewlekłego prowadzenia postępowania" należy rozumieć sytuację prowadzenia postępowania w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny. Wobec czego organ prowadzi postępowanie przewlekle, gdy działania organu są opieszałe, niesprawne i nieskuteczne, w sytuacji gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy (por. wyrok NSA z 23 października 2013 r., sygn. akt I SA/Wa 1181/13). Sąd badając przewlekłość postępowania kontroluje czynności podejmowane przez organy, ich terminowość w zakresie przepisów wynikających z art. 35 - 36 k.p.a. W rozpoznawanej sprawie poza sporem pozostaje okoliczność, że wniosek o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...], przy ul. [...], ozn. hip. nr [...] nie został rozpoznany przez organ. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że Prezydent [...] pismem z dnia [...] marca 2005r. wystąpił do Biura Gospodarki Nieruchomościami o przekazanie akt własnościowych przedmiotowej nieruchomości, które otrzymał w dniu 31 maja 2005r. W piśmie z dnia [...] sierpnia B.P. sprecyzowała swój wniosek i wskazała żyjących spadkobierców dawnego właściciela, a pismem z dnia [...] marca 2009r. skierowała do organu ponaglenie w sprawie załatwienia jej wniosku. W piśmie z dnia [...] lipca 2009r. poinformowano skarżącą, że w niniejszej sprawie nie był złożony wniosek o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego, a w dniu [...] lipca 2009r. przekazano wniosek o odszkodowanie wraz z aktami własnościowymi do Działu Nieruchomości Dekretowych Skarbu Państwa. W dniu [...] września 2009r. organ skierował do skarżącej pismo z prośbą o wskazanie adresu Z.P. i S.P. lub o dostarczenie dokumentu potwierdzającego następstwo prawne po tych osobach. W dniu [...] października 2009r. skarżąca dostarczyła część dokumentów. Następne dokumenty wpłynęły do organu w dniu [...] października 2009r. W dniu [...] grudnia 2010r. wpłynęło do organu kolejne ponaglenie skarżącej, a następne w dniu [...] maja 2011r. Na powyższe pisma organ udzielił odpowiedzi w piśmie z dnia [...] czerwca 2011r. W dniu [...] czerwca 2011r. organ wystąpił do Archiwum Państwowego [...] o udzielenie informacji jakie było przeznaczenie przedmiotowego terenu w planie zagospodarowania przestrzennego. W dniu [...] sierpnia 2011r. wpłynęły do Prezydenta dokumenty z Archiwum. W dniu [...] kwietnia 2012r. skarżąca złożyła brakujące postanowienie spadkowe po S.P.. W piśmie z dnia [...] maja 2012r. organ zwrócił się do skarżącej o złożenie postanowienia spadkowego po S.P. i wskazanie adresów korespondencyjnych jej spadkobierców. W dniu [...] czerwca 2012r. zostało złożone do akt postanowienie spadkowe po S.P. Pismem z dnia [...] czerwca 2012r. organ wystąpił do swoich jednostek organizacyjnych o przekazanie kolejnych dokumentów, na które uzyskał odpowiedzi w dniu [...] lipca 2012r. i [...] lipca 2012r. W dniu [...] listopada 2012r. skarżąca złożyła kolejne ponaglenie, na które w dniu [...] grudnia 2012r. organ odpowiedział, informując jednocześnie o przewidywanym terminie załatwienia sprawy do dnia 30 marca 2013r. W związku z tym, że sprawa nadal nie była załatwiona skarżąca wystosowała w dniu [...] maja 2013r. kolejne ponaglenie, a następne [...] listopada 2015r. Pismem z dnia [...] lutego 2016r. organ skierował kolejne pismo o informacje i dokumenty niezbędne w sprawie, jednocześnie odrębnym pismem informując skarżącą, że przewiduje rozpatrzenie sprawy do dnia 30 czerwca 2016r. W dniu 17 marca 2016r. skarżąca wniosła skargę na przewlekłe prowadzenie przez Prezydenta postępowania, która została odrzucona postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 lipca 2016r. sygn. akt I SAB/Wa 439/16 z powodu niewyczerpania przez skarżącą trybu zażaleniowego. Po wniesieniu przez skarżącą zażalenia na przewlekłe prowadzenie przez Prezydenta postępowania Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] września 2016r. nr [...] uznał je za uzasadnione i wyznaczył dotykowy termin załatwienia sprawy do trzech miesięcy od otrzymania postanowienia. Postanowienie to Prezydent otrzymał w dniu 30 września 2016r. Akta zaś z Sądu zostały zwrócone w dniu 5 października 2016r. Pismem z dnia [...] marca 2017r. organ poinformował skarżącą, że przewidywany termin rozpatrzenia jej wniosku planowany jest na 31 lipca 2017r. W ocenie Sądu opisane wyżej działania organu potwierdzają, że organ prowadził przedmiotowe postępowanie przewlekle. Sąd uznał również, iż przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta [...] miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Ustawodawca nie zdefiniował, kiedy taka sytuacja ma miejsce. Sąd podziela pogląd, iż prawo takiego zakwalifikowania bezczynności lub przewlekłości zostało pozostawione uznaniu sądu orzekającego. Uznanie to cechuje brak sztywnych ram wartościowania danego stanu rzeczy, opiera się ono na analizie całokształtu okoliczności sprawy, przy uwzględnieniu pewnych wskazań ustawowych, zasad doświadczenia życiowego i zawodowego. Ogólnie rzecz ujmując, taka kwalifikacja będzie zasadna, gdy stan bezczynności lub przewlekłości jest oczywisty i nie daje się pogodzić z regułami demokratycznego państwa prawa. Na tę ocenę rzutuje z kolei m. in. zbyt długi okres prowadzenia sprawy, niemający uzasadnienia ani w stopniu jej skomplikowania, ani w konieczności prowadzenia szerokiego postępowania dowodowego (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 stycznia 2016 r. sygn. akt I OSK 2234/15, CBOSA i cyt. tam orzecznictwo). Zdaniem Sądu, taka właśnie sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. Nawet uwzględniając czas trwania postępowania (ponad 12 lat) jest oczywiste, że sprawa o ustalenie i wypłatę odszkodowania za nieruchomość nie powinna trwać tak długo. W sprawie nie zaszły jakiekolwiek niezależne od organu okoliczności uzasadniające tak długie prowadzenie postępowania. W sprawie stwierdzono długotrwałe okresy niepodejmowania przez organ jakichkolwiek czynności zmierzających do zakończenia postępowania. Reasumując, stan przewlekłości w niniejszej sprawie jest oczywisty i nie daje się pogodzić z regułami demokratycznego państwa prawa i standardami wynikającymi z prawa do dobrej administracji. Biorąc powyższe okoliczności pod uwagę, Sąd uznał dwumiesięczny termin załatwienia sprawy niniejszej za realny i wystarczający, w szczególności z uwagi na fakt, że organ wskazał termin załatwienia sprawy do dnia 31 lipca 2017r. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i pkt 3 oraz art. 149 § 1a w zw. z art. 119 pkt 4 i art. 120 p.p.s.a. (pkt 1 i 2 wyroku) orzekł jak w sentencji, o kosztach postępowania rozstrzygając na podstawie art. 200 tej ustawy.