II SA/Ke 542/17
WyrokWSA w Kielcach2017-11-08
Skład orzekający: Beata Ziomek, Agnieszka Banach, Jacek Kuza
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości w celu założenia i przeprowadzenia gazociągu wysokiego ciśnienia, wydana na podstawie art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, narusza prawo, jeśli właściciel nieruchomości nie wyraża na to zgody, a decyzja ta uniemożliwia realizację jego planów budowlanych?Ratio decidendi
Sąd uznał, że decyzja o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości w celu przeprowadzenia gazociągu wysokiego ciśnienia jest zgodna z prawem, nawet jeśli właściciel nie wyraża na to zgody i plany budowlane zostają ograniczone. Prawo do realizacji celu publicznego ma pierwszeństwo przed przyszłymi zamierzeniami właściciela, a ograniczenia wynikające z decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego są wiążące. Sąd podkreślił, że prawo własności nie daje właścicielowi pełni władzy nad rzeczą, a jego granice wyznaczają przepisy prawa administracyjnego.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi M. S. na decyzję Wojewody utrzymującą w mocy decyzję Starosty o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości położonych w Wólce Wojnowskiej w celu założenia i przeprowadzenia gazociągu wysokiego ciśnienia. Właścicielka nieruchomości nie wyraziła zgody na zawarcie umowy cywilnoprawnej z inwestorem, Polską Spółką Gazownictwa Sp. z o.o. Decyzja o lokalizacji inwestycji celu publicznego była już prawomocna. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego i postępowania, w tym błędną wykładnię art. 124 ust. 1 ugn, niezastosowanie przepisów o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, nierozpatrzenie materiału dowodowego oraz naruszenie konstytucyjnego prawa do własności.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Ziomek, Sędziowie Asesor WSA Agnieszka Banach, Sędzia WSA Jacek Kuza (spr.), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Sebastian Styczeń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 listopada 2017 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Wojewody z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości oddala skargę.
Wojewoda decyzją z [...], po rozpatrzeniu odwołania M. S., na podstawie art. 9a oraz art. 124 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U z 2016 r. poz. 2147 ze zm.), dalej "ugn" oraz art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymał w mocy decyzję Starosty z [...] orzekającą m.in: w pkt 1 o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości położonej w Wólce Wojnowskiej, oznaczonej w ewidencji gruntów, jako działki nr [...] o pow. 0,0456 ha i nr [...] o pow. 0,0639 ha, poprzez zezwolenie Polskiej Spółce Gazownictwa Sp. z o.o. z/s w Warszawie, na założenie i przeprowadzenie przez ww. nieruchomość przewodów i urządzeń służących do przesyłania gazu ziemnego, tj. gazociągu wysokiego ciśnienia DN 500, wraz z budową kabla światłowodowego do technicznej obsługi gazociągu, w pkt 2 o ustanowieniu pasa strefy kontrolowanej o szerokości 8,0m (po 4,0m od osi gazociągu) oraz, że pas strefy kontrolowanej gazociągu zajmuje powierzchnię około 45,6m2 na działce nr [...] oraz 58,4 m2 na działce nr [...], jako trwałe ograniczenie praw rzeczowych na nieruchomości.
W uzasadnieniu Wojewoda podniósł, że ostateczną decyzją z [...] Burmistrz ustalił lokalizację inwestycji celu publicznego, polegającej na budowie odcinka gazociągu wysokiego ciśnienia DN 500 relacji Sandomierz - Ostrowiec Św. wraz z linią światłowodową i odcinkami gazociągu wysokiego ciśnienia DN 80 i DN 50, przebiegającymi przez szereg działek położonych w gm. Ćmielów, w tym m.in. przez działki nr [...] i nr [...] w W. Trasa projektowanej inwestycji została zaznaczona na kopiach map sytuacyjno-wysokościowych w skali 1:1000 stanowiących załączniki graficzne nr 2-14 do decyzji.
W celu zrealizowania powyższej inwestycji Polska Spółka Gazownictwa Sp. z o.o. z/s w Warszawie Oddział w Tarnowie, Zakład w Kielcach, podjęła negocjacje z właścicielką nieruchomości oznaczonej jako działki nr [...] i nr [...], M. S. , celem wyrażenia przez nią zgody na dysponowanie przez inwestora gruntem, na cele budowlane w formie umowy. Z załączonej do wniosku informacji z przebiegu rokowań wynika, że pomiędzy 3. 03. 2015 r., a 27.04.2016 r. prowadzona była korespondencja pomiędzy pełnomocnikiem inwestora, a właścicielką powyższych działek, w sprawie warunków wyrażenia zgody na umieszczenie w jej nieruchomości odcinka gazociągu wysokiego ciśnienia wraz z kablem światłowodowym. Dokumenty te zawierały informacje na temat warunków usytuowania gazociągu, ustanowienia strefy kontrolowanej, warunków wynikających z potrzeby czasowego zajęcia terenu dla potrzeb budowy gazociągu tzw. "pasa budowlano-montażowego", propozycje finansowe za umieszczenie gazociągu na nieruchomości, a także warunki określające wysokość odszkodowania za ewentualne straty, które powstałyby w trakcie budowy gazociągu. W załączeniu przesyłany był projekt umowy oraz załącznik graficzny. Kolejne pisma stanowiły odpowiedzi i wyjaśnienia na pytania i propozycje stawiane przez właścicielkę. Pomimo tego strony nie doszły do porozumienia. Wobec braku zawarcia umowy cywilnoprawnej pomiędzy inwestorem, a właścicielką nieruchomości, inwestor wystąpił do Starosty o wydanie decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości oznaczonej jako działki nr [...] i nr [...], poprzez udzielenie zezwolenia na założenie i przeprowadzenie przewodów i urządzeń służących do przesyłania gazu ziemnego, jako trwałe ograniczenie na nieruchomości. Wniosek zawierał wymagane art. 116 ugn dokumenty i uzasadnienie. Efektem tego wniosku było wydanie zaskarżonej decyzji.
Dalej Wojewoda podał, że przedmiotowa nieruchomość została objęta opisaną wcześniej decyzją z [...], ustalającą lokalizację inwestycji celu publicznego. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją SKO w Kielcach z 5 czerwca 2013 r. Wyrokiem z 24 października 2013 r. sygn. akt II SA/Ke 716/13 WSA w Kielcach oddalił skargę na decyzję Kolegium, a NSA wyrokiem z 8 grudnia 2015 r. sygn. akt II OSK 907/14 oddalił skargę kasacyjną.
Powyższa okoliczność sprawia, że omawiana nieruchomość może być przeznaczona na realizację celu publicznego, o którym mowa w art. 6 pkt 2 ugn, jakim jest inwestycja stanowiąca przedmiot niniejszego postępowania. Zatem podstawowa przesłanka zawarta w art. 124 ugn została spełniona, gdyż ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości nastąpiło w sposób nie naruszający ustaleń wynikających z decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego.
Następnie organ odwoławczy stwierdził, że istniejąca w obrocie prawnym decyzja lokalizacyjna, determinuje przebieg gazociągu i jest wiążąca dla organu orzekającego w sprawie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości. Dodał, że w oparciu o art. 63 ust 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. z 2016 r. poz. 778 ze zm.), dopuszczalnym jest, aby w odniesieniu do tego samego terenu wydana została decyzja o warunkach zabudowy dla więcej niż jednego wnioskodawcy.
Zdaniem organu odwoławczego zarzut naruszenia art. 124 ust. 1 i 2 ugn, poprzez przyjęcie, że lokalizacja gazociągu jako obiektu infrastruktury podziemnej, nie wpłynie na dotychczasowy sposób korzystania z nieruchomości, a projektowany gazociąg nie zmieni dotychczasowego sposobu korzystania z nieruchomości oraz przebieg planowanej inwestycji nie jest dla właściciela nieruchomości uciążliwy, jest bezpodstawny. Jak bowiem wyjaśnił Burmistrz, uwzględnienie decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego nie wyklucza realizacji wszystkich zamierzonych elementów decyzji o warunkach zabudowy z [...] w części zawartej od linii napowietrznej w głąb działek (na południe od linii energetycznej). Potwierdza to szkic sytuacyjny, stanowiący załącznik nr 3 do decyzji z [...] który uwzględnia zarówno postulowany przebieg linii gazociągu DN 500, jak i 3 m strefę od linii energetycznej, linię zabudowy od drogi powiatowej oraz naniesioną linię podziału, w którym wydzielono drogę dojazdową do siedliska złożonego z działek nr [...] i nr [...]. Ponadto analizując zaplanowany przebieg linii gazociągu Wojewoda stwierdził, że w części dotyczącej działek nr [...] i nr [...] przebieg gazociągu usytuowany został, w odległości od 4,3 do 19,7m od ich północnej, przebiegającej ukośnie granicy, na terenach oznaczonych w ewidencji gruntów jako rolne klasa IVa i IVb. Tak więc dotychczasowy, rolniczy sposób korzystania z nieruchomości nie zostanie w żaden sposób ograniczony zważywszy, że gazociąg będzie posadowiony na głębokości od 2,2 do 2,4m. Jedyną uciążliwością będzie strefa ograniczonego użytkowania pasa terenu. Jednakże w przypadku użytkowania zgodnie z przeznaczeniem gruntu, ograniczenia z niego wynikające, nie powinny mieć znaczenia.
Odnosząc się do zarzutu nieprzeprowadzenia oględzin nieruchomości organ II instancji podniósł, że wizja lokalna nie jest czynnością wymaganą do wydania decyzji na podstawie art. 124 ugn. Ustalenie trasy przebiegu inwestycji, tak aby była ona technicznie i ekonomicznie uzasadniona, z uwzględnieniem zagospodarowania danego terenu, również na podstawie wizji lokalnej, jest rolą inwestora i projektanta, gdyż to do wyłącznych uprawnień wnioskodawcy należy określenie granic i przedmiotu żądania, natomiast do organu należy jedynie rozpoznanie jego zasadności - w granicach zgłoszonego żądania.
Organ nie zgodził się z zarzutem braku dokonania szczegółowej analizy uciążliwości inwestycji, gdyż wskazane zostały przepisy prawa i wymogi, jakie wynikają z ustanowionych stref kontrolowanych, w zakresie ograniczeń w ich zabudowie, nasadzeniach drzew, bądź wykonywania innych działań, które mogłyby doprowadzić do uszkodzenia gazociągu podczas jego użytkowania. Ponadto wyjaśniono, że obszar przewidziany pod inwestycję stanowi grunt rolny klasy IVa i IVb oraz, że wskazany przebieg inwestycji nie zmieni dotychczasowego sposobu korzystania z nieruchomości. Natomiast odnosząc się do planów inwestycyjnych właścicielki nieruchomości wynikających z decyzji o warunkach zabudowy z [...] organ odwoławczy stwierdził, że realizacja linii gazociągu w północnej części działek nr [...] i nr [...], na północ od istniejącej linii energetycznej, nie wyklucza realizacji wszystkich zamierzonych elementów decyzji, w części nieruchomości na południe od linii energetycznej, co potwierdził organ I instancji. Dodał, że realizacja celu publicznego w rozumieniu przepisów ugn ma pierwszeństwo przed przyszłymi zamierzeniami właściciela związanymi z realizacją własnych celów inwestycyjnych. Zmiana przebiegu inwestycji w niniejszym postępowaniu jest niemożliwa, ponieważ jej przebieg określony jest ww. decyzją, która determinuje przebieg linii gazociągu w miejscowości Wólka Wojnowska. Ponadto zastrzeżenia do kwestii lokalizacji inwestycji mogły być zgłaszane przez właściciela nieruchomości na etapie postępowania administracyjnego zmierzającego do ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego.
W świetle powyższego również za bezpodstawne organ uznał zarzuty dotyczące braku uwzględnienia budowlanego charakteru przedmiotowych działek i błędnego przyjęcia, że stanowią one grunty rolne klasy IVa i IVb w sytuacji, gdy rodzaj użytku potwierdzają wypisy z ewidencji gruntów.
Dalej Wojewoda podkreślił, że przedmiotowy gazociąg zapewni przesył gazu ziemnego z Sandomierza w kierunku Ostrowca Św. i Kielc. Inwestycja zapewni bezpieczeństwo zaopatrzenia w paliwo gazowe odbiorców. Obecnie eksploatowany gazociąg DN 300 pracuje na granicy możliwości technicznych oraz uniemożliwia zwiększenie dostaw gazu w rejonie Ostrowca Św. i Kielc. Ponadto jest on wyeksploatowany i w złym stanie technicznym, co przekłada się na bezpieczeństwo ludzi i mienia. Trasa projektowanego gazociągu została wyznaczona po przeprowadzeniu dokładnej wizji lokalnej przez projektanta działającego w imieniu i na rzecz inwestora, przy uwzględnieniu aktualnych warunków terenowych, obowiązujących przepisów prawa oraz uwarunkowań ewidencyjnych i urbanistycznych. Zdaniem wnioskodawcy zmiana projektowanej trasy jest niemożliwa, gdyż skutkowałaby wprowadzeniem dodatkowych punktów zmiany kierunku przebiegu gazociągu. Przyczyniłoby się to do dodatkowego ryzyka pojawienia się potencjalnych miejsc awarii na połączeniach kształtek oraz utrudniłoby lub wręcz uniemożliwiłoby zastosowanie urządzeń diagnostycznych. Wiązałoby się to także ze zwiększeniem długości i obszaru strefy kontrolowanej inwestycji.
Kończąc organ II instancji zwrócił uwagę, że wszelkie wymogi formalne, związane z przeprowadzeniem rokowań poprzedzających wydanie decyzji w oparciu o art. 124 ugn, zostały w niniejszej sprawie spełnione. Inwestor bowiem podejmował rokowania z odwołującą się, przedstawiając jej projekt umowy cywilnoprawnej i załącznik graficzny. Przeprowadzone rokowania nie przyniosły zamierzonego rezultatu tj. wyrażenia zgody na wejście na teren działek, celem przeprowadzenia linii gazociągu. Wobec inwestora wystąpił z wnioskiem o wydanie decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości. Zatem rokowania zostały przeprowadzone w sposób prawidłowy. W ocenie organu, Starosta podjął wszelkie niezbędne czynności i kroki do dokładnego wyjaśnienia sprawy. Mając na względzie interes społeczny tj. przeprowadzenie gazociągu wysokiego ciśnienia oraz słuszny interes właścicielki, przeprowadził rozprawę administracyjną z udziałem zainteresowanych stron, celem wypracowania najbardziej satysfakcjonującego rozwiązania. Na rozprawę stawiły się, poza przedstawicielem inwestora, M. S., jednakże strony nie doszły do porozumienia, M. S. oświadczyła, że nie sprzeciwia się inwestycji, natomiast nie satysfakcjonuje jej proponowana wysokość wynagrodzenia za umieszczenie gazociągu na jej własności.
W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skardze na powyższą decyzję M. S. , domagając się jej uchylenia zarzuciła:
I. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy:
a) art. 124 ust. 1 ugn poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na:
- przyjęciu przez organ, że założenie i przeprowadzenie gazociągu wysokiego ciśnienia przez działki stanowiące własność skarżącej nie wpłynie na dotychczasowy sposób korzystania z nieruchomości oraz że przebieg planowanej inwestycji nie jest dla właściciela uciążliwy;
- przyjęciu przez organ, że osiągnięcie celu publicznego polegającego na budowie gazociągu nie może nastąpić w inny sposób niż poprzez ograniczenie skarżącej w korzystaniu z nieruchomości, ponieważ zmiana projektowanej trasy gazociągu jest niemożliwa;
b) art. 2 pkt 12 w zw. z art. 61 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym poprzez ich niezastosowanie i bezpodstawne przyjęcie, że decyzja o warunkach zabudowy nie stanowi o charakterze danej nieruchomości, co w konsekwencji doprowadziło do nieuwzględnienia budowlanego charakteru działek nr [...] i nr [...] oraz uznaniu, że ograniczenie korzystania z nieruchomości nie będzie dla skarżącej uciążliwe;
II. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy:
a) art. 7 i 77 w zw. z art. 107 § 3 kpa poprzez ich niezastosowanie, polegające na nierozpatrzeniu w sposób wyczerpujący całego materiały dowodowego, w szczególności nieuwzględnieniu budowlanego charakteru działek nr [...] i [...] oraz braku dokonania analizy uciążliwości decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości dla skarżącej poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z oględzin nieruchomości i brak pełnego wyjaśnienia tej kwestii w uzasadnieniu decyzji, co doprowadziło do niepodjęcia przez organ wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego;
b) art. 7 i 77 k.p.a. w zw. z art. 21 ust. 1 i 64 ust. 3 Konstytucji RP, przez ich błędną wykładnię, polegającą na bezpodstawnym uznaniu, że interes publiczny ma pierwszeństwo i jest nadrzędny wobec interesu indywidualnego skarżącej, co doprowadziło do wydania decyzji bez wzglądu na słuszny interes skarżącej i w konsekwencji naruszenia istoty konstytucyjnego prawa do własności;
c) art. 138 §1 pkt. 1 kpa poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, podczas gdy prawidłowym orzeczeniem byłoby uchylenie decyzji i merytoryczne orzeczenie w niniejszej sprawie.
Odnośnie zarzutu naruszenia art. 124 ust. 1 ugn autor skargi podniósł, że w postępowaniu o wydanie zezwolenia określonego w tym przepisie należy również badać uciążliwości orzekanego ograniczenia dla właściciela nieruchomości. Organ II Instancji nie dokonał badania uciążliwości ograniczenia korzystania z nieruchomości w takim zakresie. Tymczasem nie można się zgodzić z ustaleniem, że strefa ograniczonego użytkowania pasa terenu o szerokości 8 metrów oraz spowodowanie niemożności swobodnego dysponowania nieruchomością na cele budowlane nie będzie miało wpływu na korzystanie z nieruchomości. Autor skargi dodał, że w niniejszym stanie faktycznym niemożność wykorzystania nieruchomości na cel budowlany, który był przyczyną nabycia nieruchomości, niewątpliwie spowoduje nieproporcjonalne pokrzywdzenie skarżącej.
Ponadto w zaskarżonej decyzji organ wskazał, że zmiana projektowanej trasy gazociągu jest niemożliwa, ponieważ skutkowałaby wprowadzeniem dodatkowych punktów zmiany kierunku przebiegu gazociągu. Zdaniem strony skarżącej z samego tego stwierdzenia wynika już, że zmiana projektowanej trasy gazociągu jest możliwa, jednak byłaby niekorzystna dla inwestora, ponieważ najprawdopodobniej wiązałaby się z poniesieniem przez niego dodatkowych kosztów. Osiągnięcie celu publicznego polegającego na budowie gazociągu może zatem nastąpić w inny sposób niż poprzez ograniczenie w korzystaniu z nieruchomości skarżącej.
Co do zarzutu naruszenia art. 2 pkt 12 w zw. z art. 61 u.p.z.p., wnoszący skargę nie zgodził się z Wojewodą, że działki nr [...] i nr [...] stanowią grunty rolne, ponieważ rodzaj użytków potwierdzają wypisy z ewidencji gruntów, natomiast decyzja o warunkach zabudowy nie stanowi o charakterze danej nieruchomości. Skarżący stwierdził, że działka rolna ma przeznaczenie budowlane, o czym świadczy ostateczna decyzja ustalająca warunki zabudowy tej nieruchomości. Dlatego, pomimo że wypisy z ewidencji gruntów wskazują, że działki nr [...] i nr [...] stanowią grunty rolne, to mimo to działki te powinny zostać uznane za budowlane, ponieważ przesądza o tym decyzja o warunkach zabudowy z [...]
Odnośnie naruszenia przepisów kpa autor skargi zarzucił, że organ nie rozpatrzył w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego poprzez niedokonanie analizy uciążliwości decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości. Organ II Instancji nie dokonał takiej analizy, a jedynie ograniczył się do stwierdzenia, że inwestycja nie będzie uciążliwa dla skarżącej, zatem nie wyjaśnił w pełni tej kwestii w uzasadnieniu decyzji, podczas gdy analiza taka mogłaby zostać dokonana w szczególności poprzez przeprowadzenie dowodu z oględzin nieruchomości będącej przedmiotem postępowania. Ponadto organ nie uwzględnił budowlanego charakteru omawianych działek, ponieważ bezpodstawnie przyjął, że decyzja o warunkach zabudowy nie stanowi o charakterze danej nieruchomości, zatem nie rozpatrzył całego materiału dowodowego, na który składała się także decyzja z [...] o warunkach zabudowy.
Odnośnie naruszenia art. 7 i 77 kpa w zw. z art. 21 ust. 1 i 64 ust. 3 Konstytucji RP, wnoszący skargę wskazał, że organ bezpodstawne uznał, że interes społeczny jest nadrzędny nad interesem indywidualnym, a realizacja celu publicznego ma pierwszeństwo przed zamierzeniami właściciela związanymi z realizacją własnych celów inwestycyjnych skarżącej. Dodał, że skarżąca nabyła działki będące przedmiotem niniejszego postępowania w celu podjęcia budowy domu jednorodzinnego, co potwierdza wydana decyzja o warunkach zabudowy z [...] Ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości całkowicie uniemożliwi dokonywanie zamierzonych działań budowlanych, co spowoduje nie tylko znaczną utratę wartości, ale i uniemożliwi sensowne z niej korzystanie.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Tak przeprowadzona kontrola zaskarżonej decyzji nie dostarczyła argumentów mogących uzasadniać konieczność jej uchylenia.
Stanowiący podstawę merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy art. 124 ust. 1 ugn umożliwia ograniczenie w drodze decyzji, sposobu korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża na to zgody. Ograniczenie to następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Z kolei udzielenie zezwolenia, o którym mowa w ust. 1, powinno być poprzedzone rokowaniami z właścicielem lub użytkownikiem wieczystym nieruchomości o uzyskanie zgody na wykonanie prac, o których mowa w ust. 1. Rokowania przeprowadza osoba lub jednostka organizacyjna zamierzająca wystąpić z wnioskiem o zezwolenie. Do wniosku należy dołączyć dokumenty z przeprowadzonych rokowań (ust. 3).
Nie było w sprawie kwestionowane, że wobec ustalenia, że teren na którym usytuowane są działki nr [...] i [...] nie jest objęty miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego inwestor uzyskał ostateczną decyzję o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Następnie Spółka będąca uprawnioną jednostką organizacyjną, o jakiej mowa w art. 124 ust. 2 ugn, złożyła wniosek o wydanie decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości, który zawierał wszystkie niezbędne do jego rozpatrzenia dane. Nie było również kwestionowane, że udzielenie wnioskowanego zezwolenia było poprzedzone rokowaniami ze skarżącą – właścicielką działek nr [...] i [...], które nie przyniosły jednak rezultatu w postaci zgody właściciela na przeprowadzenie wnioskowanej inwestycji.
Skarżąca jednak podnosi zarzut, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 124 ust. 1 ugn, ponieważ organ nie zbadał dostatecznie uciążliwości orzekanego ograniczenia dla właściciela nieruchomości, co powoduje nieproporcjonalne jej pokrzywdzenie, gdyż nie będzie ona miała swobody w dysponowaniu swoją nieruchomością na cele budowlane.
Z takim poglądem skarżącej nie można się zgodzić z kilku powodów.
W ocenie Sądu udzielone w sprawie zezwolenie na przeprowadzenie gazociągu wysokiego ciśnienia, w sposób wystarczająco precyzyjny wskazuje przebieg planowanej inwestycji przez nieruchomość skarżącej, jak i zakres uszczuplenia jej władztwa i to tylko w zakresie niezbędnym do wykonania tej inwestycji, w sposób najmniej uciążliwy dla korzystania z nieruchomości oraz zgodnie z warunkami wynikającymi z decyzji. Wbrew zarzutom skargi Wojewoda dokonał bowiem analizy uciążliwości i w zaskarżonej decyzji wskazał, że zważywszy na posadowienie gazociągu na głębokości od 2,2 do 2,4m, jedyną uciążliwością będzie strefa ograniczonego użytkowania terenu części nieruchomości. Dodał również, że zrealizowanie celu publicznego nie wyklucza realizacji planów budowlanych właścicielki działki, w jej części na południe od linii energetycznej. Stwierdzenie organu jest również zasadne z tego względu, że przebiegająca przez działki skarżącej linia energetyczna uniemożliwia w praktyce lokalizację objętej decyzją z dnia [...] zabudowy jednorodzinnej na północ od tej linii. Linia ta jest bowiem usytuowana w odległości około 18 metrów w najbliższym miejscu od przebiegającej skośnie północnej granicy działek skarżących, co przy uwzględnieniu z jednej strony ustalonej w decyzji o warunkach zabudowy z dnia [...] nieprzekraczalnej linii zabudowy od zewnętrznej krawędzi drogi powiatowej oddalonej o 8 metrów od tej drogi, a z drugiej strony strefy ochronnej linii energetycznej wynoszącej 3 metry, pozostawia obszar zbyt wąski dla lokalizacji zabudowy jednorodzinnej, a prawdopodobnie i jakiejkolwiek innej. Warto tez zauważyć, że niezagrożona możliwość lokalizacji planowanej przez skarżącą zabudowy jednorodzinnej na południe od linii energetycznej przebiegającej przez jej działkę, byłaby zgodna z analogiczną lokalizacją budynków na sąsiadujących działkach nr [...]. Wszystkie te budynki są bowiem usytuowane w odległości co najmniej 40 metrów od drogi powiatowej położonej na od północnej strony tych działek.
Ponadto trzeba dodać, że w momencie wydawania decyzji o warunkach zabudowy z [...] decyzja ustalająca lokalizację inwestycji celu publicznego była już ostateczna (decyzja organu II instancji - SKO została wydana [...]), zatem podtrzymując wniosek o ustalenie warunków zabudowy, skarżąca powinna się liczyć, że wnioskuje o zakres robót, który jest sprzeczny z treścią ostatecznej decyzji lokalizacyjnej. Słusznie przy tym wskazał Wojewoda, że realizacja celu publicznego ma pierwszeństwo przed przyszłymi zamierzeniami właściciela związanymi z realizacją własnych celów inwestycyjnych, zatem skarżąca nie może zostać zwolniona z respektowania wymogów ostatecznej decyzji lokalizacyjnej. Tym bardziej więc, zarzut, że brak możliwości wykorzystania nieruchomości na cele budowlane powoduje pokrzywdzenie skarżącej jest niezasadny.
Niezasadny jest również zarzut, że osiągnięcie celu publicznego polegającego na budowie gazociągu może nastąpić w inny sposób niż poprzez ograniczenie skarżącej korzystania z jej nieruchomości, skoro ze stwierdzeń Wojewody zawartych w zaskarżonej decyzji wynika, że zmiana trasy gazociągu jest możliwa.
Mając na uwadze tak sformułowany zarzut przede wszystkim zwrócić należy uwagę, że ostateczna decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego określiła rodzaj inwestycji i jej zamierzoną lokalizację, w tym także na działkach stanowiących własność skarżącej. W postępowaniu zakończonym wydaniem zaskarżonej decyzji organy nie mogą zmieniać lokalizacji inwestycji, stąd zgłaszanie tego rodzaju wniosków jest bezprzedmiotowe. Natomiast zarówno organ I instancji, jak i Wojewoda powołali się na argumentację inwestora zamierzonej inwestycji, co do kwestii zmiany projektowanej trasy gazociągu, tylko w celu wzmocnienia argumentacji, że w niniejszej sprawie uszczuplenie władztwa właściciela nastąpi w zakresie minimalnym i niezbędnym do wykonania planowanej inwestycji. Ubocznie więc jedynie nie można nie zauważyć, że przy ustalaniu przebiegu tego gazociągu inwestor musiał uwzględnić warunki techniczne, jakim powinny odpowiadać sieci gazowe i ich usytuowanie określone w rozporządzeniu Ministra Gospodarki z dnia 26 kwietnia 2013 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać sieci gazowe i ich usytuowanie (Dz.U.2013.640). Lokalizacja gazociągu na działkach skarżącej jest ściśle powiązana z rozwiązaniami przyjętym na znacznym obszarze, gdyż jest to inwestycja liniowa. Powiązanie to jest widoczne na mapie sytuacyjno-wysokościowej dołączonej do akt sprawy. Nawet więc jeśli istniałaby możliwość zmiany zaprojektowanej trasy gazociągu, to mając na uwadze trudności technologiczne, organizacyjne i prawne oraz zagrożenia eksploatacyjne, jakie by się z tym wiązały, okoliczność ta nie mogłaby stanowić podstawy do odmowy ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości. Dlatego też zarzut naruszenia art. 124 ugn w tym zakresie nie jest skuteczny.
Zupełnie niezrozumiały jest zarzut naruszenia art. 2 pkt 12 w zw. z art. 61 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w stopniu mającym wpływ na wynik niniejszej sprawy, a dotyczący braku uwzględnienia przez organ charakteru budowlanego nieruchomości. Należy bowiem zauważyć, że organ w kwestionowanej decyzji nie zanegował możliwości i prawa do zabudowy nieruchomości skarżącej, a jedynie wskazywał na ograniczenia lokalizacyjne w jej zabudowie wynikające z decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego z dnia [...]. Z tego samego powodu nietrafny jest również zarzut naruszenia art. 7, 77 kpa polegający na nieuwzględnieniu budowlanego charakteru przedmiotowych działek. Idąc dalej, nie było także potrzeby przeprowadzania przez organy oględzin przedmiotowych działek. Poza tym, że skarżąca dość ogólnikowo uzasadniła co ten dowód miał wykazać, to przede wszystkim rację ma organ, że dowód ten nie jest czynnością wymaganą do wydania decyzji z art. 124 § 1 ugn. Wynika to z faktu, że ostateczna decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego oznacza spełnienie wymogu do wydania decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości, a jednocześnie determinuje przyjęte w niej rozwiązania, którymi organy wydające zezwolenie na ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości są związane.
Odnosząc się do zarzutów naruszenia przez zaskarżoną decyzję interesu indywidualnego skarżącej należy zauważyć, że decyzje wydawane na podstawie art. 124 ugn ze swej istoty naruszają interes strony (właściciela nieruchomości), ograniczając sposób korzystania z nieruchomości. Są to bowiem decyzje ograniczające prawo własności, których wydawanie ustawodawca dopuścił w celu umożliwienia uprawnionym jednostkom realizacji inwestycji celu publicznego, a więc takich inwestycji, które są realizowane w interesie społecznym i mają służyć ogółowi. Dodać nadto należy, że prawo własności, choć stanowi najszerszą formę korzystania z rzeczy, nie daje właścicielowi pełni władzy nad rzeczą. Ustawowe granice prawa własności wyznacza całokształt obowiązującego ustawodawstwa. Prawo własności jest więc konstrukcją prawa cywilnego, ale granice jego treści w sposób istotny kształtują również przepisy prawa administracyjnego. Przykładowo wskazać należy regulacje: prawa budowlanego, prawa ochrony środowiska, prawa ochrony przyrody, prawa wodnego, prawa geologicznego i górniczego, prawa ochrony gruntów rolnych i leśnych, prawa planowania przestrzennego oraz właśnie prawa gospodarki nieruchomościami. Choć zatem ustalenie lokalizacji gazociągu wysokiego ciśnienia pod nieruchomością skarżącej narusza jej interes prawny, to dzieje się to w zgodzie z obowiązującym prawem. Organ ograniczający korzystanie z nieruchomości działał bowiem w granicach przyznanych mu uprawnień i uprawnień tych nie nadużył. Należy przy tym jeszcze raz podkreślić, że zaskarżona decyzja, wbrew zarzutom skargi, nie uniemożliwi realizacji zamierzeń budowlanych skarżącej, skoro na obszarze jej działek położonym na północ od linii energetycznej przebiegającej przez te działki, budowa nie jest możliwa z powodu tej właśnie linii oraz określonej w warunkach zabudowy nieprzekraczalnej linii zabudowy, a na południe od linii energetycznej istnieje pełna możliwość realizacji zamierzeń budowlanych skarżącej.
Konkludując stwierdzić należy, że ocena legalności zaskarżonej decyzji w granicach zakreślonych rozstrzygnięciem nie daje podstaw do stwierdzenia, że doszło do naruszenia prawa materialnego lub przepisów postępowania, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Brak jest podstaw do uznania, iż w postępowaniu nie wyjaśniono wszystkich istotnych kwestii mających wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Decyzje organów obu instancji zawierają wszystkie niezbędne elementy, a ich uzasadnienia w stanie faktycznym i prawnym ustalonym w sprawie są wystarczające. Wobec tego wszelkie zarzuty podniesione w skardze należało uznać za niezasadne.
Mając powyższe na uwadze skarga na podstawie art. 151 p.p.s.a. podlegała oddaleniu.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło