I SA/Wa 1346/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędziowie WSA Bożena Marciniak (spr.) WSA Elżbieta Sobielarska Protokolant starszy referent Justyna Kobylarczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 listopada 2017 r. sprawy ze skargi A. B., K. B. i M. B. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 września 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 573/15 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 2.000 (dwa tysiące) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałym zakresie; 4. zasądza od Prezydenta [...] solidarnie na rzecz A. B., K. B. i M. B. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. A. B., M. B. i K. B. (dalej: "skarżący"), skargą z dnia 18 stycznia 2017 r., wystąpili do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej: "WSA") o wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny na podstawie 154 § 1 i 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") w związku z niewykonaniem wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 września 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 573/15. Wyrokiem z dnia 30 września 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z dnia [...] marca 1998 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] ozn. nr hip. [...] - w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Odpis prawomocnego wyroku, wraz z aktami administracyjnymi, został doręczony organowi w dniu 16 grudnia 2015 r. W uzasadnieniu skargi wskazano, że niniejsza sprawa nie została załatwiona, mimo wydania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyroku nakładającego na Prezydenta [...] grzywnę (wyrok z dnia 29 września 2016 r., sygn. akt I SA/WA 842/16). Skarżący podnieśli że bezskuteczne okazało się także uprzednie wezwanie do wykonania ww. wyroku. Mając na uwadze powyższe, skarżący wnieśli o wymierzenie organowi grzywny, przyznanie od organu na rzecz skarżących sumy pieniężnej oraz zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie, podnosząc, że po zgromadzeniu całości wymaganej dokumentacji i sprawdzeniu czy w sprawach nie występują okoliczności uniemożliwiające wydanie decyzji, będą podjęte czynności ustalające czy istnieją środki na pokrycie odszkodowań. Ponadto organ zauważył, że sprawa jest skomplikowana, a opóźnienie w jej załatwieniu zwiększa dodatkowo bardzo duża ilość spraw z zakresu odszkodowań, którymi musi się zajmować Biuro Spraw Dekretowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona, co skutkować musi wymierzeniem organowi grzywny. Przedmiotowa skarga została złożona w trybie art. 154 § 1 p.p.s.a. Przepis ten stanowi, że w razie niewykonania wyroku, uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. W rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 30 września 2015 r. sygn. akt I SAB/Wa 573/15 zobowiązał Prezydenta do wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie wniosku o przyznanie odszkodowania za sporną nieruchomość warszawską, w terminie trzech miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem. Odpis prawomocnego wyroku i akta administracyjne wpłynęły do organu 16 grudnia 2015 r. Termin wykonania wyroku upłynął zatem w dniu 16 marca 2016 r. Następnie na skutek skargi na niewykonanie ww. wyroku, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 29 września 2016 r. sygn. akt I SA/Wa 842/16 wymierzył organowi grzywnę w wysokości 500 zł. Niekwestionowaną okolicznością jest również to, że do dnia wydania orzeczenia w przedmiotowej sprawie, mimo uprzedniego wezwania organu przez skarżących do wykonania prawomocnego wyroku, Prezydent [...] nie rozstrzygnął sprawy objętej wnioskiem o przyznanie odszkodowania za sporną nieruchomość. Skoro zaś Prezydent w terminie wyznaczonym wyrokiem Sądu sprawy nie załatwił, a wyrok ten zobowiązywał organ nie tylko do rozstrzygnięcia sprawy, ale i do dokonania tego w określonym w nim terminie, to w tym stanie rzeczy wniosek o wymierzenie Prezydentowi grzywny, jest niewątpliwie uzasadniony. Należy bowiem zauważyć, iż niewykonywanie wyroków sądów - niezależnie od tego czy są to wyroki sądów administracyjnych (jak w niniejszej sprawie), czy sądów powszechnych – w demokratycznym państwie prawnym nie może być tolerowane. W szczególności nie można zaakceptować, czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja wszak prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też szerzej do samej władzy publicznej. Świadczy przy tym o braku poszanowania prawa przez organy, które same zobowiązane są do jego stosowania. Biorąc pod uwagę długość przekroczenia wyznaczonego przez Sąd terminu na załatwienie sprawy (organ przekroczył go ponad rok i siedem miesięcy) oraz to, że Prezydent [...] został już wcześniej ukarany grzywną w wysokości 500 zł, która jednak nie przyniosła skutku w postaci wykonania wyroku, Sąd ocenił, iż adekwatną, dyscyplinującą funkcję spełni grzywna w wysokości 2000 zł, która to kwota mieści się w wymiarze określonym w art. 154 § 6 p.p.s.a. Wskazać również należy, że w myśl przepisu art. 154 § 2 p.p.s.a. Sąd ma obowiązek orzec, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13, dostępny na: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Sytuacja taka zaszła w przedmiotowej sprawie. W ocenie Sądu, bezczynność organu po wyroku z dnia 30 września 2015 r., ma charakter rażącego naruszenia prawa. Za takim stanowiskiem Sądu przemawia długość trwającego postępowania oraz to, że organ po otrzymaniu prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi sprawy nie podjął skutecznych kroków, zmierzających do załatwienia sprawy, ignorując wezwania skarżących do wykonania wyroku. Należy ponadto podkreślić, iż mimo otrzymania w dniu 22 grudnia 2016 r. prawomocnego wyroku z dnia 29 września 2016 r., wymierzającego organowi grzywnę w wysokości 500 zł, Prezydent [...] również nie podjął żadnych czynności, zmierzających do załatwienia sprawy. Sąd nie dostrzega jednakże obecnie potrzeby wymierzenia organowi sankcji dodatkowej w postaci zasądzenia na rzecz skarżących sumy pieniężnej, o której mowa w art. 154 § 7 p.p.s.a. Wyjaśnić należy, że suma pieniężna przyznawana na rzecz strony skarżącej ma charakter prewencyjny i kompensacyjny. Jest ona zarezerwowana dla szczególnie jaskrawych przypadków niewykonania wyroków sądów administracyjnych. Z treści omawianego przepisu wyraźnie wynika, że ustawodawca sądowi pozostawił ocenę, czy okoliczności sprawy wskazują na potrzebę zadośćuczynienia skarżącym za oczekiwanie na rozpoznanie ich sprawy, czy też zdyscyplinowania organu, który dopuszcza się niewykonania wyroku Sądu. Powinien być on zatem stosowany w przypadkach gdy brak jest obiektywnie weryfikowalnych okoliczności, które ten stan zwłoki mogłyby tłumaczyć, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez nałożenia tej sankcji organ sprawy nadal nie załatwi. Taka zaś sytuacja w rozpoznawanej sprawie, w ocenie Sądu, nie zachodzi. Z tego względu formułowane w tym względzie żądanie skargi nie zostało uwzględnione, a co za tym idzie skarga w tej części podlegała oddaleniu. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 154 § 1 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku. Na podstawie art. 154 § 2 p.p.s.a. orzeczono jak w punkcie 2 sentencji wyroku. Na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w pkt 3 sentencji wyroku. O kosztach procesu (punkt 4 sentencji) Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 202 § 2 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015, poz. 1804).