II SA/Go 963/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Pauter Sędziowie Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz (spr.) Asesor WSA Zbigniew Kruszewski Protokolant st. sekr. sąd. Agata Przybyła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 listopada 2017 r. sprawy ze skargi J spółki z o.o. na postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania oddala skargę. 1. Decyzją z dnia [...] czerwca 2016 r., nr [...] Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) odmówił J spółka z o.o. przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2013 r. Decyzja skierowana została do D.W., jako osoby reprezentującej spółkę i odebrana została w dniu 4 lipca 2016 r. przez K.S. wskazaną jak osobę uprawnioną do odbioru przesyłek. Od powyższej decyzji organu pierwszej instancji w dniu 25 lipca 2016 r. (data nadania) spółka wniosła odwołanie. Postanowieniem z dnia [...] października 2016 r. nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania przyjmując, że skuteczne doręczenie nastąpiło w dniu 4 lipca 2016r., zaś odwołanie zostało złożone po terminie. Od postanowienia J spółka z o.o. wniosła skargę do tutejszego sądu zarzucając naruszenie art. 40 § 2 w zw. z art. 109 § 1 oraz art. 10 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie tekst jedn. Dz.U. z 2017 r. poz. 1257, dalej k.p.a.) poprzez pominięcie pełnomocnika spółki i skierowanie korespondencji na adres strony, a nie na adres ustanowionego pełnomocnika. W wyniku rozpatrzenia tej skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. wyrokiem z dnia 8 marca 2017 r., sygn. akt II SA/Go 1081/16, uchylił zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu tego wyroku sąd wskazał, że zgodnie z art. 40 § 2 k.p.a. jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi. W sprawie w dniu wydania i następnie wysłania decyzji z [...] czerwca 2016 r. skarżąca spółka była reprezentowana przez pełnomocnika J.S.. Skoro zatem skarżąca spółka nie powiadomiła organu o wypowiedzeniu pełnomocnictwa dla J.S. i nie wskazała, że doręczeń należy dokonywać na adres spółki i nazwisko prokurenta D.W., to organ powinien był doręczyć decyzję działającemu w imieniu skarżącej pełnomocnikowi, a nie osobie uprawnionej do reprezentacji. Tymczasem organ pierwszej instancji tego nie uczynił i decyzję z [...] czerwca 2016 r. doręczył na adres spółki i nazwisko prokurenta D.W.. W tych okolicznościach nie można było uznać za prawidłowe i skuteczne doręczenia skarżącej spółce na podstawie art. 40 § 2 k.p.a. decyzji organu pierwszej instancji z [...] czerwca 2016 r. w dniu 4 lipca 2016 r. Skoro zaś decyzja nie została prawidłowo doręczona, nie mogło dojść do uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Wskazany wyrok nie został zaskarżony.   2. Po zwrocie akt administracyjnych wraz z odpisem prawomocnego wyroku w sprawie akt II SA/Go 1081/16 Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa postanowieniem z dnia [...] lipca 2017 r., nr [...] stwierdził niedopuszczalności odwołania spółki wniesionego w dniu 25 lipca 2016 r. Przytaczając opisany wyżej stan faktyczny oraz treść orzeczenia tutejszego sądu z dnia 8 marca 2017 r. wskazał, że w sprawie wystąpiły przesłanki określone w art. 134 k.p.a. tj. niedopuszczalność odwołania. Skoro bowiem decyzja wydana przez organ I instancji została doręczona stronie z pominięciem ustanowionego pełnomocnika, to decyzja ta nie weszła do obrotu prawnego, a więc nie można skutecznie wnieść od niej odwołania. Powoduje to konieczność stwierdzenia przez organ, do którego wniesione zostało odwołanie, niedopuszczalności tego odwołania, na podstawie art. 134 k.p.a. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR Organ wskazał, że zadaniem organu I instancji będzie prawidłowe doręczenie na rzecz aktualnego pełnomocnika skarżącej spółki, od którego to spółka będzie mogła złożyć odwołanie. 3. W skardze na wskazane postanowienie, wniesionej z zachowaniem terminu i warunków formalnych, spółka zarzuciła mu naruszenie przepisów postępowania mogących mieć wpływ na wynik spraw tj. art. 40 § 2 k.p.a. w zw. z art. 109 k.p.a. oraz 10 § 1 k.p.a., poprzez: - pominięcie prawidłowo ustanowionego w sprawie pełnomocnika i skierowanie korespondencji w sprawie na adres strony, a nie na adres ustanowionego pełnomocnika; - pominięcie przy rozpatrywaniu warunków formalnych odwołania dokumentu pełnomocnictwa, w którym strona prawidłowo umocowała do działania w swoim imieniu adwokat A.D.; - niewezwanie strony do przedłożenia prawidłowego dokumentu pełnomocnictwa w przypadku powzięcia wątpliwości co treści pełnomocnictwa i osoby umocowanej do działania. W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości a ponadto o zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa adwokackiego wg norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 4. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie zaś do art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369; dalej p.p.s.a.), uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W razie niewystąpienia wskazanych uchybień, na mocy art. 151 p.p.s.a. skarga podlega oddaleniu. 5. Przedmiotem skargi jest postanowienie formalne. Jego treść jest konsekwencją prawomocnego rozstrzygnięcia tutejszego sądu z dnia 8 marca 2017 r., w sprawie II SA/Go 1081/16, którym stwierdzono wadliwość doręczenia spółce decyzji organu pierwszej instancji z pominięciem ustanowionego przez spółkę pełnomocnika. Zasadą jest, że organ administracji publicznej załatwia sprawę przez wydanie decyzji, która rozstrzyga sprawę co do jej istoty, według stanu prawnego i faktycznego na dzień wydania decyzji. Data wydania decyzji (dzień wydania decyzji) jest istotnym elementem decyzji. Data wydania decyzji jest miarodajna dla oceny jej zgodności z prawem. To, że decyzja wydana w określonym dniu podlega doręczeniu oraz to, że z chwilą doręczenia stronie decyzji organ jest nią związany (art. 110 k.p.a., art. 212 ordynacji podatkowej) oznacza tyle tylko, że samo wydanie decyzji w określonym dniu nie jest wystarczające dla jej skuteczności prawnej. Dopóki decyzja nie zostanie doręczona stronie nie można mówić, że nastąpiło wydanie decyzji wywołującej skutki procesowe (por. wyrok NSA z 17 kwietnia 2013 r., I FSK 809/12 www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Dlatego w doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się, choć nie jest to stanowisko wyłączne, że decyzja niedoręczona stronie, jest decyzją nieistniejącą (B. Adamiak, Wadliwość decyzji administracyjnej, AUW No 955, Prawo CLVI, Wrocław 1986, s. 50; wyrok NSA z 29 lutego 2012 r., GSK 961/11). Nie ma natomiast znaczenia prawnego fakt dowiedzenia się adresata o treści decyzji, jeżeli nie nastąpiło to drogą oficjalnego doręczenia (A. Matan [w:] Kodeks Postępowania administracyjnego. Komentarz, s. 494). W dacie doręczenia stronie decyzji wchodzi ona do obrotu prawnego jako akt administracyjny załatwiający konkretną sprawę indywidualnego podmiotu. Z istoty swej decyzja jest skierowana do określonego adresata (strony postępowania), a to oznacza, że niezbędnym elementem "załatwienia sprawy" jest zakomunikowanie treści podjętego rozstrzygnięcia stronie, co następuje poprzez doręczenie decyzji. 6. Decyzja z natury rzeczy jest oświadczeniem kierowanym do adresata, skutecznym dopiero od momentu doręczenia. Z faktu, że doręczenie decyzji warunkuje jej wejście do obrotu prawnego, wynikają dalsze konsekwencje. Z tą bowiem chwilą nawiązuje się pomiędzy organem a stroną stosunek materialnoprawny, tym samym korzystanie przez nią z uprawnień przyznanych jej w decyzji, jak i realizacja wynikających z niej obowiązków, może nastąpić najwcześniej od dnia doręczenia decyzji. Dlatego od chwili prawidłowego doręczenia decyzji organu I instancji, rozpoczyna bieg terminu do wniesienia odwołania, a upływ tego terminu, jeżeli strona nie wniosła odwołania powoduje, że decyzja ta z dniem upływu tego terminu staje się ostateczna. Podzielić zatem należy poglądy, że odwołanie jest niedopuszczalne, jeżeli decyzja nie weszła do obrotu prawnego, a więc pomimo, że została wydana, nie została stronie prawidłowo doręczona. W konsekwencji wniesienie odwołania przed jego prawidłowym i skutecznym doręczeniem jest niedopuszczalne (por. postanowienie NSA z dnia 29 marca 2012 r., II OSK 721/12; także wyroki NSA z 8 sierpnia 2008 r., I OSK 1067/07; 5 czerwca 2008 r., OSK 831/07; 23 marca 2012 r., I FSK 601/2011; 6 maja 2014 r., I FSK 801/13). 7. Sąd wziął pod uwagę to, że w orzecznictwie występują również inne poglądy. Jednak dotyczyły one w większości innych stanów faktycznych. W niniejszej sprawie brak skutków prawnych doręczenia stronie zamiast jej pełnomocnikowi wynika wprost z treści powołanego wyroku z dnia 8 marca 2017 r., w sprawie II SA/Go 1081/16. Przyjęcie poglądu przeciwnego prowadzić by mogło do pogorszenia sytuacji procesowej strony, gdyż istnieją wątpliwości od jakiej daty należałoby liczyć termin do wniesienia odwołania, tym bardziej że od czasu doręczenia spółce mogły nastąpić zmiany w zakresie umocowania pełnomocników (co potwierdza sama skarga). W takiej sytuacji strona zyskuje pełną gwarancję procesową poprzez doręczenie decyzji organu I instancji na rzecz aktualnego pełnomocnika z uprawnieniem do wniesienia odwołania od daty tegoż doręczenia. Taką też drogę słusznie wskazuje organ. Z tych względów zarzuty skargi należy uznać za niezasadne, dostrzegając również to, że większość zarzutów skargi nie dotyczy istoty sprawy, bowiem organ nie zakwestionował aktualnego umocowania pełnomocnika spółki, lecz stwierdził niedopuszczalność odwołania przyjmując jego przedwczesność. Nie było więc na tym etapie potrzeby rozważania kwestii wzywania pełnomocnika do uzupełnienia braków formalnych. Z tych względów na podstawie art. 151 p.p.s.a. skarga podlegała oddaleniu. Na marginesie stronie skarżącej wskazać należy, że przedłużenie czasu prowadzenia postępowania z powodu wadliwości doręczenia decyzji podlega kontroli sądowej w ramach skargi na bezczynność lub przewlekłość działania organu.