III SA/Po 498/17

Dnia 9 listopada 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Sachajko (spr.) Sędziowie WSA Marzenna Kosewska WSA Izabela Paluszyńska Protokolant: ref. staż. Marta Chocianowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 listopada 2017 roku przy udziale sprawy ze skargi [...] na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z dnia 6 marca 2017r. nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na zajęcie egzekucyjne oddala skargę Dyrektor II Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Poznaniu, Inspektorat w Środzie Wielkopolskiej prowadził egzekucję administracyjną skierowaną do majątku [...] (określanej dalej również jako: "skarżąca") na podstawie tytułów wykonawczych o nr: [...] obejmujących zaległości z tytułu nieopłacenia składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne i Fundusz Pracy. Dyrektor II Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Poznaniu, Inspektorat w Środzie Wielkopolskiej zawiadomieniami z dnia 18 sierpnia 2016 r., nr [...] dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w [...] S.A. Wydział Obsługi Zajęć Egzekucyjnych w [...]. Przedmiotowe zawiadomienia wraz z odpisem tytułów wykonawczych doręczone zostało skarżącej w dniu 7 sierpnia 2016 r. W odpowiedzi na powyższe wezwania [...] Banku [...] pismami z dnia 25 sierpnia 2016 r. nr: [...] poinformowało Inspektorat Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Środzie Wielkopolskiej, że istnieją przeszkody w prowadzeniu egzekucji spowodowane brakiem środków przekraczających kwotę wolną od zajęcia na rachunku. Skarżąca pismem z dnia 21 września 2016 r. złożyła skargę na zajęcie egzekucyjne. W treści pisma zaskarżyła w całości podjęte czynności oraz wniosła o ich uchylenie ze względu na fakt, iż nie posiada konta w żadnym banku. Ponadto w jej ocenie to Zakład Ubezpieczeń Społecznych jest jej dłużnikiem. Dyrektor II Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Poznaniu, Inspektorat w Środzie Wielkopolskiej postanowieniem z dnia 13 grudnia 2016 r., nr [...] oddalił przedmiotową skargę. W uzasadnieniu organ wskazał, że w ramach skargi uregulowanej w art. 54 u.p.e.a. skarżąca może podnosić wyłącznie kwestie formalnoprawne odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora w kontekście przepisów regulujących sposób i formę dokonania zaskarżonej czynności. W ocenie organu egzekucyjnego zajęć z rachunku bankowego dokonano zgodnie z obowiązującymi przepisami. Postanowienie zostało doręczone w dniu 23 grudnia 2016 r. Skarżąca pismem z dnia 30 grudnia 2016 r. (doręczonym do Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu w dniu 07 lutego 2017 r.) złożyła zażalenie na postanowienie Dyrektora II Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Poznaniu, Inspektorat w Środzie Wielkopolskiej z dnia 13 grudnia 2016 r., nr [...]. W uzasadnieniu skarżąca wniosła o: "uchylenie postanowienia organu egzekucyjnego, ze względu na fakt, iż sprawa została wyjaśniona we wcześniejszych zażaleniach i zarzutach, które załączyła do akt sprawy". Skarżąca podniosła, iż nie posiada żadnego konta bankowego. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu postanowieniem z dnia 6 marca 2017 r. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji - w przedmiocie oddalenia skargi. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skarżąca wskazała, że zaskarża w całości ww. postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu. W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że nie posiada żadnego konta bankowego. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Na wstępie analizy w zakresie prawidłowości dokonywania czynności przez organy administracji publicznej podkreślić należy, że uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą skargi. Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że Sąd ma prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Badając niniejszą sprawę w ramach powyższych przepisów i w oparciu o akta sprawy, zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W niniejszej sprawie podstawą zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z dnia 6 marca 2017 r. były przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 599 ze zm. - dalej: "u.p.e.a.") oraz przepisy ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.– Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm., dalej jako: "K.p.a"). Zgodnie z treścią art. 26 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela, na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru. Organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej (art. 29 § 1 u.p.e.a.). Ponadto na podstawie art. 7 u.p.e.a. organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne przewidziane w ustawie, które bezpośrednio prowadzą do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków stosuje najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. Pod pojęciem czynności egzekucyjnej należy rozumieć wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania środka egzekucyjnego (art. 1a pkt 2 u.p.e.a.). Natomiast wszelkie działania, o których stanowi ten przepis, obejmują działania faktyczne oraz oświadczenia woli lub wiedzy organu egzekucyjnego, od których nie przysługuje żaden środek zaskarżenia. Z kolei środek egzekucyjny w postępowaniu egzekucyjnym to konkretne narzędzie, przy użyciu którego dokonuje się egzekucji. Stosownie do art. 1a pkt 12 u.p.e.a. środki egzekucyjne dzieli się na te, które znajdują zastosowanie przy egzekucji należności pieniężnych i na te dla obowiązków o charakterze niepieniężnym. Jednym ze środków egzekucyjnych z grupy pierwszej dotyczącej należności pieniężnych jest m.in. egzekucja z rachunków bankowych. Na podstawie art. 54 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego. W trybie powołanego przepisu prawa ocenie podlega prawidłowość dokonanych przez organ egzekucyjny lub egzekutora czynności o charakterze wykonawczym pod względem ich zgodności z przepisami regulującymi sposób i formę dokonywania czynności egzekucyjnych w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym. Należy podkreślić, że przedmiotem skargi na czynności egzekucyjne nie mogą być kwestie dotyczące m.in. wymagalności dochodzonych należności czy zawieszenia postępowania egzekucyjnego. W ocenie Sądu, jak prawidłowo wskazał organ II instancji (k. 5 i 5v. postanowienia z dnia 6 marca 2017 r.), kwestie te stanowią inny przedmiot sprawy i podlegają rozpatrzeniu w odrębnych postępowaniach. Zdaniem Sądu, poprzez wniesienie skargi na czynności egzekucyjne w trybie art. 54 u.p.e.a. można kwestionować (skutecznie) jedynie działania organów administracji podjęte w ramach postępowania egzekucyjnego. Bezskuteczne natomiast pozostaną próby wzruszania rozstrzygnięć będących podstawą postępowania egzekucyjnego, do czego zostały przewidziane inne tryby postępowania. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalił się pogląd, że skarga na czynności egzekucyjne służy wyłącznie na czynności o charakterze faktycznym i to tylko takie, które nie mogą być zaskarżone poprzez inny środek prawny przewidziany w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (m.in. wyrok z 11 maja 2016 r. sygn. akt III SA/Wa 1435/15, wyrok z 9 stycznia 2013 r. sygn. akt III SA/Wa 2936/12, wyrok z 13 grudnia 2012 r. sygn. akt I SA/Sz 727/12, wyrok z 17 kwietnia 2000 r. sygn. akt III SA/Wa 827/99). W rozpoznawanej sprawie Sąd nie stwierdził naruszenia prawa. Organ egzekucyjny dokonał czynności egzekucyjnej, stosując środek egzekucyjny wymieniony w art. 1a pkt 12 u.p.e.a., tj. egzekucję z rachunku bankowego. Środek ten został zastosowany zgodnie z art. 80 u.p.e.a., w brzmieniu obowiązującym w dniu jego zastosowania, zgodnie z którym organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego przez przesłanie do banku zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa bank, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego do wysokości zajętej wierzytelności, lecz bezzwłocznie przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności, albo zawiadomił organ egzekucyjny w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, o przeszkodzie w dokonaniu wpłaty. Sąd wskazuje, że zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku wraz z odpisami tytułów wykonawczych doręczono skarżącej dnia 7 sierpnia 2016 r. W odpowiedzi na powyższe wezwania [...]Banku [...] pismami z dnia 25 sierpnia 2016 r. nr: [...] poinformowało Inspektorat Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Środzie Wielkopolskiej, że istnieją przeszkody w prowadzeniu egzekucji spowodowane brakiem środków przekraczających kwotę wolną od zajęcia na rachunku. Podkreślić należy, że przedmiotowe zawiadomienia wydane zostały zgodnie z ówcześnie obowiązującym wzorem określonym w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 17 grudnia 2015 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 2311) oraz zawierały wszystkie elementy określone w art. 67 § 2 i art. 80 § 1 u.p.e.a. Sąd wyjaśnia, iż zgodnie z art. 54 § 5 u.p.e.a. rozstrzygnięcie w sprawie skargi na czynność egzekucyjną organ nadzoru wydaje w formie postanowienia. Na postanowienie o oddaleniu skargi przysługuje zażalenie. Na podstawie art. 144 K.p.a. do rozpatrywania zażaleń wniesionych na postanowienia mają odpowiednio zastosowanie przepisy art. 138 K.p.a., co oznacza, że organ właściwy do rozpatrzenia zażalenia wydaje postanowienie, w którym utrzymuje w mocy zaskarżone postanowienie wydane przez organ pierwszej instancji, albo uchyla to postanowienie w całości lub w części i w tym zakresie orzeka co do istoty kwestii będącej przedmiotem postanowienia, albo uchyla postanowienie w całości lub w części bez orzekania co do istoty. W związku z powyższym Sąd uznał, że zaskarżona czynność egzekucyjna przeprowadzona została zgodnie z obowiązującymi w tej mierze przepisami u.p.e.a., w tym zgodnie z treścią art. 7 i art. 1a pkt 12a (zastosowano środek egzekucyjny przewidziany w ustawie) oraz zgodnie z art. 80 wymienionej ustawy (sposób i chwila dokonania zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego). Organ egzekucyjny dokonujący tej czynności był do niej upoważniony w świetle treści art. 19 § 4 u.p.e.a. Sąd wskazuje, że w skardze z dnia 26 kwietnia 2017 r. skarżąca potwierdziła, że istnieją przeszkody w realizacji egzekucji z powodu braku środków. Wskazać także należy, że z ww. pism z dnia 25 sierpnia 2016 r. [...]Banku [...]nr: [...]wynika, że przeszkodą w prowadzeniu postępowania egzekucyjnego nie jest okoliczność braku rachunku bankowego w tym banku a brak środków pieniężnych. Mając powyższe na uwadze Sąd oddalił skargę jako nieuzasadnioną, na podstawie art.151 p.p.s.a.