II OZ 1639/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Siegień po rozpoznaniu w dniu 11 stycznia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. A. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 13 listopada 2017 r., sygn. akt II SA/Sz 681/17 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi w sprawie ze skargi M. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] kwietnia 2017 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedsięwzięcia postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zaskarżonym postanowieniem z dnia 13 listopada 2017 r., sygn. akt II SA/Sz 681/17 odmówił skarżącemu – M. A. przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, że M. A. wniósł skargę do WSA w Szczecinie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] kwietnia 2017 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedsięwzięcia. Postanowieniem z dnia 31 lipca 2017 r., sygn. akt II SA/Sz 681/17 sąd wojewódzki odrzucił powyższą skargę z uwagi na nieuzupełnienie w terminie określonym w wezwaniu – doręczonym w trybie art. 73 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, ze zm.), dalej: "P.p.s.a.", braków formalnych skargi w postaci nienadesłania 5 jej odpisów. Powyższe postanowienie zostało doręczone skarżącemu również w trybie doręczenia zastępczego w dniu 17 sierpnia 2017 r. W dniu 9 października 2017 r. (data nadania) M. A. wystąpił do Sądu z wnioskiem o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. W uzasadnieniu wniosku podniósł, że o uchybieniu terminowi dowiedział się dopiero w chwili zapoznania się z aktami sprawy w siedzibie Sądu, co miało miejsce w dniu 4 października 2017 r. Wyjaśnił, że pierwszą przesyłką, jak do niego w ogóle dotarła w niniejszej sprawie, było pismo Sądu z dnia 13 września 2017 r. wzywające go do podania numeru konta bankowego w celu dokonania zwrotu wpisu sądowego. Wezwanie wykonał, jednak dopiero po analizie akt sprawy w siedzibie Sądu zrozumiał, że złożona przez niego skarga została odrzucona bez merytorycznego rozpatrzenia. Dlatego też zdaniem skarżącego 7-dniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu powinien być w jego przypadku liczony dopiero od dnia zapoznania się z aktami sprawy, tj. od dnia 4 października 2017 r. Uzasadniając natomiast brak winy w uchybieniu terminu do dostarczenia 5 odpisów skargi skarżący podniósł, że pod adresem, który wskazał w skardze jako aktualny i jedyny adres zamieszkania (ul. [...], [...] R.) nie otrzymał zarówno pierwszego, jak też powtórnego awiza wezwania Sądu z dnia 22 czerwca 2017 r. oraz awiz postanowienia z dnia 31 lipca 2017 r., a zatem nie wiedział, że w placówce pocztowej oczekuje na niego korespondencja sądowa. Wskazał, że w jego okolicy od dłuższego czasu są problemy z pracą listonoszy, a konkretnie z ich brakiem i dużą rotacją, co mogło wpłynąć na niedoręczenie mu korespondencji (awiza). Zauważył przy tym, że w okresie, kiedy rzekomo podejmowano próby doręczenia mu wezwania Sądu, ktoś z rodziny przebywał pod tym adresem, gdyż jest to adres zamieszkania i jednocześnie adres, pod którym prowadzi z żoną fermę drobiu. Tak więc praktycznie nigdy nie zdarza się, aby w dni powszednie i w godzinach, w których roznoszona jest poczta, nie było na terenie gospodarstwa kogoś, kto podejmuje decyzje, nadzoruje pracę, a tym samym może odebrać korespondencję. Zdaniem skarżącego nie było zatem takiej możliwości, aby listonosz dwukrotnie, a biorąc pod uwagę także przesyłkę zawierającą postanowienie Sądu z dnia 31 lipca 2017 r., czterokrotnie, przychodził do jego domu i gospodarstwa, i nie zastał nikogo ani razu. W świetle powyższego skarżący wskazał, że wniosek o przywrócenie terminu jest zasadny, gdyż nie może on ponosić ujemnych konsekwencji wadliwego działania osób trzecich. W przeciwnym wypadku zostałby pozbawiony możliwości merytorycznego rozpatrzenia wniesionej skargi. Rozpoznając wniosek Sąd pierwszej instancji wskazał, że w świetle wyjaśnień skarżącego, należało przyjąć, że przyczyna uchybienia terminowi do uzupełnienia braków formalnych skargi ustała w dniu 4 października 2017 r., albowiem dopiero w tym dniu skarżący dowiedział się o odrzuceniu skargi i o powodach jej odrzucenia. Tym samym Sąd stwierdził, że wniosek o przywrócenie terminu został wniesiony w terminie. Oceniając natomiast podane we wniosku okoliczności mające uprawdopodobnić brak winy w uchybieniu terminu, Sąd wskazał, że skarżący nie przedstawił przekonujących argumentów mogących usprawiedliwić uchybienie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Zdaniem Sądu, twierdzenia skarżącego, że nie otrzymał awiza o przesyłce sądowej zawierającej wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi są w istocie nieweryfikowalne, oparte jedynie na oświadczeniu skarżącego jakoby listonosz dwukrotnie nie zostawił awiza w skrzynce listowej. Natomiast z przesyłki sądowej skierowanej do skarżącego w dniu 23 czerwca 2016 r. wynika, że była dwukrotnie awizowana - w dniach 26 czerwca 2017 r. i 4 lipca 2017 r., a zawiadomienie o jej pozostawieniu w placówce pocztowej zostało umieszczone zgodnie z art. 73 P.p.s.a. w skrzynce listowej adresata. Wobec niepodjęcia przesyłki w dniu 12 lipca 2017 r. została ona zwrócona Sądowi. Opisany sposób doręczenia skarżącemu wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi został potwierdzony podpisem pracownika Poczty Polskiej z datą 12 lipca 2017 r. A zatem z uwagi na fakt, że skarżący nie przedłożył żadnych innych dokumentów, czy dowodów na uprawdopodobnienie okoliczności uchybienia w pracy listonosza, w szczególności, pomimo zarzucanych błędów w pracy Poczty Polskiej nie reklamował sposobu doręczenia mu przesyłki sądowej, Sąd uznał, że skarżący nie wskazał okoliczności, które mogłyby uprawdopodobnić brak winy w uchybieniu terminu. Dlatego też Sąd działając na podstawie art. 86 § 1 P.p.s.a. odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł M. A. zarzucając mu naruszenie art. 86 § 1 w zw. z art. 87 § 2 P.p.s.a. poprzez uznanie, że skarżący nie uprawdopodobnił we wniosku braku winy w niedotrzymaniu terminu, w sytuacji gdy wobec istnienia domniemania doręczenia przez Pocztę Polską S.A. dwóch kolejnych przesyłek sądowych, pod adresem zamieszkania skarżącego i wobec istnienia na zwróconych listach adnotacji o podejmowanych rzekomo próbach doręczenia, skarżący nie ma w praktyce żadnej innej, weryfikowalnej możliwości obalenia domniemania doręczenia, a także wykazania faktu nieotrzymania zawiadomień (awiz) o pozostawieniu przesyłki w urzędzie pocztowym, niż tylko poprzez twierdzenia i oświadczenia, że takich zawiadomień (awiz) nie otrzymał. Na potwierdzenie uchybień w pracy poczty skarżący załączył do zażalenia oświadczenie sąsiada z dnia 4 listopada 2017 r. Ponadto skarżący ponownie podkreślił, że pod adresem wskazanym w skardze w R. zamieszkuje on wraz z małżonką i prowadzi gospodarstwo rolne. Tak więc zawsze w domu lub na terenie gospodarstwa ktoś z nich jest. Jeśli skarżący przebywa poza swym domem i gospodarstwem, to wówczas na terenie gospodarstwa w godzinach doręczania poczty, które pokrywają się z godzinami pracy na fermie, przebywa małżonka skarżącego – G. A. Powyższe potwierdza zdaniem skarżącego fakt, że pierwszą przesyłkę z Sądu, jaka została zaadresowana i dotarła do skarżącego (pismo z dnia 13 września 2017 r.) odebrała właśnie żona skarżącego. Tak więc nawet jeśli skarżący był nieobecny na fermie, to przebywała na niej G. A. i odbierała korespondencję przeznaczoną także dla skarżącego. W związku z powyższym skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści przepisu art. 86 § 1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Oznacza to, że przywrócenie terminu może nastąpić, gdy strona uprawdopodobni okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Brak winy polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Sąd przy tym powinien brać pod uwagę obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. O braku winy w uchybieniu terminu można zatem mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Obowiązek uprawdopodobnienia przyczyn uchybienia terminu ciąży na stronie. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy podzielić ocenę dokonaną przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, że skarżący nie uprawdopodobnił okoliczności uzasadniających przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Okoliczności podane we wniosku o przywrócenie terminu i w zażaleniu nie mogą w żadnym wypadku świadczyć o braku winy strony w niedopełnieniu obowiązku zachowania terminu. Za taką okoliczność nie można uznać wskazanego przez skarżącego braku w skrzynce pocztowej zawiadomienia o pozostawieniu przesyłki w placówce pocztowej. Sąd w oparciu o kopertę, zawierającą przeznaczone dla strony skarżącej wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi, ustalił, że przesyłka została zwrócona nadawcy z powodu "nie podjęcia jej w terminie". Z adnotacji umieszczonych na kopercie (k. 23 akt sądowych) wynika, że przesyłka była awizowana dwukrotnie - pierwsze awizo pozostawiono 26 czerwca 2017 r. w skrzynce listowej, czynność ta została powtórzona 4 lipca 2017 r. W konsekwencji przesyłka została uznana za doręczoną w trybie art. 73 P.p.s.a. (tzw. fikcja doręczenia). Zauważyć przy tym należy, że jeśli dokonano doręczenia zgodnie z wymogami ww. art. 73, a adresat podnosi, że nie został powiadomiony o adresowanym do niego piśmie, może się on uchylić się od negatywnych skutków tego stanu rzeczy, jeżeli uprawdopodobni okoliczność uzasadniającą przywrócenie terminu. By jednak wykazać brak winy w uchybieniu terminu powinien dysponować np. argumentem w postaci zgłoszenia nieprawidłowo zabezpieczonej skrzynki pocztowej czy reklamacji usług pocztowych w oparciu o zasady określone w rozporządzeniu Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 26 listopada 2013 r. w sprawie reklamacji usługi pocztowej (Dz. U. z 2013 r. poz. 1468). W ocenie NSA w kontekście dowodu z dokumentu, jakim jest koperta ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru, przeciwdowodu nie może stanowić samo oświadczenie strony o braku awizo. Zwykłe oświadczenie strony, że awizo nie zostało umieszczone w skrzynce pocztowej lub zaginęło może być uznane jedynie za przypuszczenie, nie jest jednak wystarczające do obalenia domniemania doręczenia przesyłki w trybie awizo. Twierdzenia skarżącego o prawdopodobnych przyczynach braku awiza w skrzynce pocztowej są jednostronne, a na ich poparcie skarżący nie przedstawił dodatkowych dowodów. Za taki dowód nie może zostać również uznane oświadczenie sąsiada skarżącego, załączone do zażalenia, że "nie są doręczane liczne awiza do przesyłek poleconych", gdyż nie świadczy ono o tym, że konkretna przesyłka sądowa z dnia 23 czerwca 2017 r. nie została skarżącemu prawidłowo doręczona. Przywrócenie terminu tylko na podstawie gołosłownego twierdzenia, że przesyłki nie pozostawiono prowadziłoby do nieuzasadnionego podważenia instytucji doręczenia zastępczego, tym bardziej, że jak wskazano powyżej z adnotacji znajdujących się na zwróconej do Sądu przesyłce wynika, że była ona dwukrotnie, prawidłowo awizowana. Tymczasem skarżący nawet nie podjął starań o wszczęcie procedury reklamacyjnej związanej z wyjaśnieniem niedoręczenia przesyłki uznając, że wobec jednoznacznych adnotacji na kopercie operator pocztowy nie będzie w stanie zweryfikować jego twierdzeń. Zauważyć również należy, że wbrew twierdzeniom skarżącego, fakt odebrania przez żonę skarżącego adresowanej do niego przesyłki z Sądu – pismo z dnia 13 września 2017 r. – nie potwierdza okoliczności, że na terenie gospodarstwa (pod adresem wskazanym w skardze jako adres zamieszkania) zawsze ktoś przebywa i nie było możliwości, aby listonosz chcąc doręczyć przesyłkę nie zastał nikogo. Jak wynika bowiem z dostępnej na stronie internetowej Poczty Polskiej informacji dotyczącej śledzenia przesyłek pocztowych, przesyłka o nr [...] zawierająca pismo Sądu z dnia 13 września 2017 r. (taki sam nr nadawczy przesyłki widnieje na zwrotnym potwierdzeniu odbioru pisma z dnia13 września 2017 r.) została przekazana do doręczenia w dniu 18 września 2017 r. o godz. 8.39, tego samego dnia o godz. 17.01 przesyłkę przekazano do urzędu pocztowego, pozostawiając wcześniej awizo, że przesyłka jest do odbioru w placówce pocztowej; przesyłka odebrana została dopiero w placówce pocztowej w dniu 22 września 2017 r. o godz. 12.44 przez G. A., co wynika z kolei z dowodu doręczenia pisma (k. 39 akt sądowych). A zatem z powyższego wynika, że w godzinach doręczania poczty nie zawsze ktoś jest obecny pod wskazanym w skardze adresem, a dodatkowo, że awiza dotyczące przesyłek poleconych są pozostawiane w skrzynkach adresatów. Na podstawie bowiem awiza pozostawionego w skrzynce pocztowej adresata, małżonka skarżącego odebrała adresowane do niego pismo z Sądu z dnia 13 września 2017 r. Podsumowując, stwierdzić należy, że skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi, tj. aby niedopełnienie tego obowiązku było spowodowane nadzwyczajnymi przeszkodami. Sąd pierwszej instancji oceniając wniosek prawidłowo stwierdził, że nie zostały spełnione łącznie przesłanki wymienione w art. 86 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 87 § 1 P.p.s.a, warunkujące przywrócenie skarżącemu terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Z uwagi na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. oddalił zażalenie.