IV SAB/Wr 214/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Henryk Ożóg (sprawozdawca), Sędziowie sędzia NSA Julia Szczygielska, sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków, po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 14 listopada 2017 r. sprawy ze skargi M. K. na bezczynność Dyrektora Wojewódzkiego Szpitala dla Nerwowo i Psychicznie Chorych w L. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. zobowiązać Dyrektora Wojewódzkiego Szpitala dla Nerwowo i Psychicznie Chorych w L. do rozpoznania wniosku skarżącej M. K. z dnia 4 lipca 2017 r. w terminie 14 dni od daty otrzymania prawomocnego orzeczenia wraz aktami sprawy; II. nie stwierdza, by bezczynność podmiotu zobowiązanego w pkt I wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; III. zasądza od Dyrektora Wojewódzkiego Szpitala dla Nerwowo i Psychicznie Chorych w L. na rzecz skarżącej M. K. kwotę 602, 20 (słownie: sześćset dwa 20/100) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W dniu 4 lipca 2017 r. M.K., dalej: strona, skarżąca, wnioskodawczyni, złożyła do Dyrektora Wojewódzkiego Szpitala dla Nerwowo i Psychicznie Chorych w L., dalej: dyrektor Szpitala, organ zobowiązany, wniosek o udzielenie informacji publicznej, czy organ zobowiązany w latach 2014 – 2016 zawierał umowy z podmiotami zewnętrznymi o świadczenie usług w zakresie obsługi prawnej, w tym zastępstwa procesowego. W przypadku odpowiedzi pozytywnej skarżąca wniosła o przesłanie kopii tych umów. Skarżąca jednocześnie oświadczyła, że rezygnuje z doręczania pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej zgodnie z art. 39¹ § 1d k.p.a. Wobec braku odpowiedzi na złożony wniosek strona wywiodła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na bezczynność organu w rozpoznaniu jej wniosku z dnia 4 lipca 2017 r. Skarżąca zarzuciła organowi zobowiązanemu naruszenie art. 13 ust. 1 i ust. 2, art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2016 r., poz. 1764 ze zm.). Skarżąca wniosła o zobowiązanie organu do rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej w terminie 14 dni od daty zwrotu akt organowi oraz stwierdzenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W odpowiedzi na skargę dyrektor Szpitala wniósł o jej oddalenie wskazując, że wbrew twierdzeniom skargi – udzielił skarżącej żądanej informacji, która została przekazana pismem z dnia 17 lipca 2017 r. skierowanym na adres skarżącej do korespondencji, podany we wniosku. Jak wynika bowiem z treści wniosku, skarżąca zrezygnowała z doręczenia pism za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej. Wskazano, że pismo z udzieloną informacją zostało nadane na adres skarżącej w dniu 18 lipca 2017 r. a więc z zachowaniem 14-dniowego terminu liczonego od dnia złożenia wniosku o udzielenie informacji (art. 13 ust. 1 u.d.i.p.). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2017 r., poz. 1369 – dalej: p.p.s.a.), kontrola działalności administracji publicznej sprawowana przez sądy administracyjne obejmuje m.in. rozpatrywanie skarg na bezczynność organów. W takich przypadkach, kontroli poddany jest brak aktu lub czynności w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie w określonym przez prawo terminie. Dla dopuszczalności skargi na bezczynność nie mają znaczenia powody, dla jakich akt nie został podjęty lub czynność nie została dokonana, jak również, czy bezczynność organu spowodowana została zawinioną lub niezawinioną opieszałością organu. Zgodnie z art. 119 pkt 4 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym, w składzie trzech sędziów. W pierwszej kolejności wskazać należy, że koniecznym do rozstrzygnięcia niniejszej sprawy jest ustalenie czy żądane dokumenty są informacją publiczną oraz czy dyrektor Szpitala jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej. W niniejszej sprawie należy również ustalić czy działania organu nastąpiły w formie zgodnej z treścią wniosku o udzielenie informacji publicznej, a jeżeli nie, to czy działanie takie znajduje uzasadnienie w materiale dowodowym sprawy. Pojęcie informacji publicznej określone jest w art. 1 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, zgodnie z którym informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych, a w szczególności o sprawach wymienionych w art. 6 tej ustawy. Ponieważ sformułowania te nie są zbyt jasne należy przy ich wykładni kierować się treścią art. 61 Konstytucji RP, przewidującego prawo obywateli do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej i podmiotów wykonujących zadania publiczne. Prawo dostępu do informacji publicznej ma charakter powszechny, bowiem jest przyznane każdemu (art. 2 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej). Nie wymaga się zatem od osoby wykonującej to prawo wykazania interesu prawnego lub faktycznego. Rozważając przedmiotowy aspekt niniejszej sprawy, stwierdzić należy, że informacją publiczną jest każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa, o ile odnosi się do faktów (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 3 września 2007r. sygn. akt IV SAB/Gl 28/07, dostępny w Internecie jw.). W myśl art. 6 ust. 1 pkt 4 ustawy o dostępie do informacji publicznej, udostępnieniu podlega informacja publiczna m.in. o danych publicznych, w tym treść i postać dokumentów urzędowych, w szczególności treść aktów administracyjnych i innych rozstrzygnięć. Informacją publiczną jest treść dokumentów wytworzonych przez organy władzy publicznej i podmioty niebędące organami administracji publicznej, treść wystąpień, opinii i ocen przez nie dokonywanych niezależnie, do jakiego podmiotu są one kierowane i jakiej sprawy dotyczą. Ponadto informację publiczną stanowi treść wszelkiego rodzaju dokumentów odnoszących się do organu władzy publicznej lub podmiotu niebędącego organem administracji publicznej związanych z nimi bądź w jakikolwiek sposób dotyczących ich i są nimi zarówno treść dokumentów bezpośrednio przez nie wytworzonych jak i te, których używają przy realizacji przewidzianych prawem zadań nawet, jeżeli nie pochodzą wprost od nich. Niezależnie od powyższego, aby konkretna informacja posiadała walor informacji publicznej, to musi się odnosić do sfery faktów. Mając na uwadze przywołane poglądy i przedstawioną wykładnię prawa, stwierdzić należy, że żądane przez stronę skarżącą informacje są informacjami publicznymi w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej, czego nie kwestionuje również organ. Odnosząc się do podmiotowego aspektu niniejszej sprawy należy stwierdzić, że Dyrektor Wojewódzkiego Szpitala dla Nerwowo i Psychicznie Chorych jako organ administracji publicznej bez wątpienia jest podmiotem zobowiązanym do udzielania informacji publicznej. Uznając, że informacje i dokumenty wskazane we wniosku stanowią informację publiczną, a organ jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej, ustalić należy czy działania podjęte przez podmiot zobowiązany nastąpiły w formie adekwatnej do wskazanej we wniosku o udostępnienie informacji publicznej. W tym miejscu wskazać należy, że wniosek skarżącej z dnia 4 lipca 2017 r. zainicjował postępowanie w sprawie udzielenia informacji publicznej, które zostało uregulowane przepisami wyżej przywołanej ustawy o dostępie do informacji publicznej. Postępowanie w sprawie udzielenia informacji publicznej jest postępowaniem administracyjnym, uregulowanym zasadniczo przepisami ustawy o dostępie do informacji publicznej, do którego – w określonym zakresie mają również zastosowanie przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. Rozpoznając niniejszą sprawę należy również mieć na uwadze, że ustawodawca w art. 13 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej wskazał, że udostępnienie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni. Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (art. 3 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej). Wobec powyższego należy stwierdzić, że skoro wniosek o udzielenie informacji wpłynął do organu dnia 4 lipca 2017 r., to w tym dniu rozpoczął się bieg terminu do załatwienia tej sprawy przez organ. Jak wynika z treści skargi, do dnia jej wniesienia organ zobowiązany nie udzielił odpowiedzi na złożony wniosek. Wprawdzie dyrektor Szpitala wyjaśnił, że w ustawowym terminie wysłał drogą pocztową odpowiedź na wniosek, jednak wobec braku dowodu doręczenia pisma skarżącej, nie podjął żadnych działań mających na celu ustalenie, czy odpowiedź do adresata dotarła (np. poprzez wszczęcie stosownego postępowania reklamacyjnego). W celu udzielenia odpowiedzi niezbędnym bowiem jest aby pismo dotarło do adresata. Ciężar dowodu w tym zakresie obciąża nadawcę odpowiedzi. Zdaniem Sądu, w sytuacji gdy adresat nie potwierdza otrzymania pisma, samo twierdzenie organu zobowiązanego o wysłaniu przesyłki zawierającej odpowiedź na wniosek o udostępnienie określonej informacji publicznej, należy uznać za niewystarczające dla udowodnienia spornej okoliczności. Dla wykazania skuteczności doręczenia konieczne jest posługiwanie się dowodem doręczenia (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjny w Warszawie z dnia 26 października 2016 r., sygn. akt VIII SAB/Wa 48/16, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z dnia 7 grudnia 2016 r., sygn. II SAB/Go 147/16, (http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W rozpoznawanej sprawie organ zobowiązany nie posiada dowodu doręczenia pisma adresatowi, który fakt ten kwestionuje. Powyższe w dalszej kolejności prowadzi do uznania, iż organ przy rozpatrywaniu wniosku o udostępnienie informacji publicznej dopuścił się bezczynności – rozumianej ogólnie jako niezałatwienie sprawy w przepisanym terminie. Z tego też powodu skargę należało uwzględnić i, w oparciu o przepis art. 149 § 1 zdanie 1 p.p.s.a., zobowiązać organ do załatwienia wniosku we właściwej formie i trybie (pkt I wyroku). Uznając, że organ dopuścił się bezczynności (art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a.) sąd administracyjny ma jednocześnie obowiązek stwierdzić, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Stwierdzić przy tym należy, że dla zasadności skargi na bezczynność (stwierdzenia stanu bezczynności) nie mają znaczenia powody, iż określony akt (czynność) nie został podjęty, w szczególności zaś, czy bezczynność została spowodowana zawinioną czy niezawinioną opieszałością organu. Powyższe kwestie mogą mieć natomiast znaczenie dla kwalifikacji bezczynności pod kątem przesłanek rażącego naruszenia prawa. Oceniając zaistniałą w sprawie bezczynność Sąd uznał, że nie miała ona cech rażącego naruszenia prawa. Rażącym naruszeniem prawa pozostaje bowiem stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Kwalifikacja naruszenia jako rażące musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. Argumenty podane w odpowiedzi na skargę nie wskazują by niedziałanie organu było celowe czy zawinione w stopniu rażącym (pkt II wyroku). O kosztach postępowania Sąd orzekł w punkcie III wyroku na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804).