II OSK 1043/18

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2019-04-11

Skład orzekający: Grzegorz Czerwiński, Roman Ciąglewicz, Marta Laskowska - Pietrzak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo uchylił postanowienie organu II instancji stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia zażalenia, a także postanowienie organu I instancji dotyczące zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, gdy przedmiotem skargi było wyłącznie postanowienie organu II instancji?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, uznając, że sąd ten przekroczył granice zaskarżenia, uchylając postanowienie organu I instancji, które nie było przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej. Kontrola sądu powinna ograniczyć się do oceny, czy organ II instancji prawidłowo stwierdził uchybienie terminu do wniesienia zażalenia, a nie do merytorycznej oceny postanowienia organu I instancji.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła egzekucji obowiązku poddania się szczepieniom ochronnym. Po nałożeniu grzywny, skarżący P.H. wnioskował o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia na postanowienie o nałożeniu grzywny. Po przywróceniu terminu przez Wojewodę, Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny uznał zarzuty za nieuzasadnione. Następnie P.H. złożył pismo oznaczone jako "zażalenie na decyzję" oraz wniosek o przywrócenie terminu do złożenia "odwołania". Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny umorzył postępowanie w sprawie przywrócenia terminu, uznając wniosek za przedwczesny, a następnie stwierdził uchybienie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie organu I instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił oba postanowienia organów, co zostało zaskarżone skargą kasacyjną przez Inspektora Sanitarnego.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach. Odstąpił od zasądzenia od P. H. na rzecz Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. kosztów postępowania kasacyjnego.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński Sędziowie Sędzia NSA Roman Ciąglewicz Sędzia del. WSA Marta Laskowska - Pietrzak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 11 kwietnia 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 1 grudnia 2017 r. sygn. akt IV SA/Gl 706/17 w sprawie ze skargi P. H. na postanowienie [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia w sprawie uznania zarzutów zobowiązanego w sprawie egzekucji obowiązku poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym za nieuzasadnione 1. uchyla zaskarżony wyrok w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach, 2. odstępuje od zasądzenia od P. H. na rzecz [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. kosztów postępowania kasacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 1 grudnia 2017 r., sygn. akt II SA/Gl 706/17 po rozpoznaniu sprawy ze skargi P. H. uchylił postanowienie [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] czerwca 2017 r., nr [...] wydane w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia w sprawie uznania zarzutów zobowiązanego w sprawie egzekucji obowiązku poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym za nieuzasadnione, jednocześnie uchylił postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w B. z dnia [...] kwietnia 2017 r., nr [...] wydane w przedmiocie uznania zarzutów skarżącego za nieuzasadnione. Wyrok zapadł na tle następującego stanu faktycznego i prawnego. Wezwaniem Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w B. z dnia [...] sierpnia 2015 r., znak [...] , zobowiązano P. H. do doręczenia dokumentu potwierdzającego wykonanie u jego syna M. H. obowiązkowych szczepień, wynikających z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b) i ust. 2 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2013 r. poz. 947 z późn. zm.). Upomnieniem Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w B. z dnia [...] września 2015 r. poinformowano skarżącego o możliwości nałożenia na niego grzywny w celu przymuszenia, po wszczęciu postępowania egzekucyjnego. Postanowieniem Wojewody [...] z dnia 14 czerwca 2016 r. nałożono na skarżącego grzywnę w wysokości 500 zł. Wnioskiem z dnia 31 stycznia 2016 r., skierowanym do Wojewody [...], skarżący domagał się przywrócenia terminu do złożenia zażalenia na powyższe postanowienie z dnia [...] czerwca 2016 r. W jego uzasadnieniu zaznaczył, że nie zostało mu ono doręczone, ale było przesłane na adres byłej żony, pod którym nie przebywa od trzech lat oraz podał nowy adres zamieszkania po rozwodzie. Wojewoda [...], po rozpatrzeniu wniosku, postanowieniem z dnia [...] marca 2017 r. przywrócił skarżącemu termin do złożenia zażalenia na własne postanowienie z dnia 14 czerwca 2016 r. o nałożeniu grzywny w wysokości 500 zł. Skarżący w piśmie z dnia 17 marca 2017 r. sprecyzował zarzuty i wniósł zażalenie na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2016 r. oraz dodatkowo prosił o umorzenie nałożonej na niego grzywny. Postanowieniem nr [...] z dnia [...] kwietnia 2017 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w B. uznał zarzuty skarżącego za nieuzasadnione. Doręczenie skarżącemu postanowienia nastąpiło w dniu 27 kwietnia 2017 r. Kolejnym pismem z dnia 4 maja 2017 r. (data jego wpływu do organu, to dzień 9 maja 2017 r.) skarżący wniósł o przywrócenie terminu do złożenia "odwołania", wskazując, że z uwagi na ogólnokrajowe dni wolne od pracy nie mógł wysłać żądanych od niego dokumentów, tj. wyroku rozwodowego i informacji o miejscu pobytu jego dzieci. Skarżący złożył również do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w B. pismo, oznaczone jako "zażalenie na decyzję", stanowiące ustosunkowanie się do treści postanowienia Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w B. nr [...] z dnia [...] kwietnia 2017 r. (data nadania przesyłki poleconej, tj. dzień 5 maja 2017 r., które wpłynęło do organu w dniu 8 maja 2017 r.). Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2017 r., nr [...], [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny umorzył postępowanie w sprawie przywrócenia skarżącemu terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w B. nr [...] z dnia [...] kwietnia 2017 r. W uzasadnieniu wskazując, że w dniu nadania wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia, oznaczonego jako "odwołanie", to jest dnia 4 maja 2017 r., skarżący nie uchybił terminowi do jego wniesienia, gdyż był to ostatni dzień 7-dniowego terminu do jego złożenia, liczonego od dnia jego doręczenia, tj. 27 kwietnia 2017 r. Z tego powodu wniosek skarżącego był przedwczesny. Natomiast zaskarżonym w niniejszej sprawie postanowieniem z dnia [...] czerwca 2017 r. [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny stwierdził uchybienie terminu do wniesienia zażalenia (nadanego przesyłką poleconą w dniu 5 maja 2017 r.) na postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w B. nr [...] z dnia [...] kwietnia 2017 r. (doręczone skarżącemu w dniu 27 kwietnia 2017 r.). Organ administracji wskazał, że zażalenie takie wnosi się zgodnie z treścią art. 141 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r. poz. 1257, dalej w skrócie: k.p.a.) w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia. Postanowienie doręczone zostało skarżącemu w dniu 27 kwietnia 2017 r., zatem termin do skutecznie złożonego zażalenia upłynął w dniu 4 maja 2017 r., a zażalenie zostało nadane na poczcie dopiero w dniu 5 maja 2017 r., co potwierdza stempel na przesyłce poleconej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na postanowienie [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] czerwca 2017 r. skarżący podniósł, że dnia 4 maja 2017 r. wysłał pismo, w którym prosił o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia i otrzymał odpowiedź, że zostało ono złożone przedwcześnie. Natomiast pismo, w którym złożył dokumentację żądaną przez organ administracji złożył za późno, tj. dnia 5 maja 2017 r. Dlatego ponownie wniósł o umożliwienie dochodzenia jego praw i przywrócenie terminu do złożenia jak to określił "odwołania" (ostatnie zdanie skargi). Podniósł, że organ administracji stwierdzając uchybienie terminu do wniesienia zażalenia, posługuje się argumentacją opartą na półprawdzie, ponadto narusza zasadę dobrego pożycia społecznego. Skarżący podkreślił, że na druku potwierdzającym odbiór listu poleconego, widnieje podpis jego matki, która mieszka na stałe pod tym samym adresem. Natomiast skarżący przebywa tamże nieregularnie, ponieważ często wyjeżdża. Z tego, co pamięta, to pismo zostało mu przekazane po 2 dniach od odebrania (niezwłocznie, kiedy było to tylko możliwe). Zdaniem skarżącego organ administracji pomija również fakt, że na ten termin przypadał tzw. długi weekend, a nadto musiał uzyskać z sądu kserokopie dokumentów rozwodowych, z których wynika, przy którym z rodziców dzieci przebywają na stałe. Do sądu skarżący mógł się udać dopiero w dniu 4 maja 2017 r., przez co czas na odwołanie się od decyzji i przygotowanie merytorycznego pisma, został drastycznie skrócony. Skarżący wskazał, że pominięto również kolejną istotną kwestię, że dnia 4 maja 2017 r. skarżący wysłał pismo, w którym poinformował o zaistniałej sytuacji, wskazując na wszystkie okoliczności, oraz w tym piśmie poprosił o przywrócenie terminu, wiedząc, że właściwe dokumenty wyśle dopiero dzień później, co też uczynił. Zdaniem skarżącego, organ administracji złamał wszelkie zasady dobrego pożycia społecznego, a jako obywatelowi ograniczono mu prawo do dochodzenia swoich praw. Poinformowano bowiem, że pismo, w którym wnosi o przywrócenie terminu, wpłynęło za wcześnie, a pismo, w którym przedstawia właściwą dokumentację, za późno. Być może, jak to określił skarżący, źle skonstruował pierwsze pismo, ale nie jest prawnikiem, jednakże intencja wynikająca z pisma i uzasadnienie opóźnienia doręczenia stosownych dokumentów, powinna być zrozumiała. Dlatego, domaga się umożliwienia mu dochodzenia swoich praw i przywrócenia terminu "odwołania. W odpowiedzi na skargę [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie. Na wezwanie Sądu z dnia 11 sierpnia 2017 r. [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. w piśmie z dnia 23 sierpnia 2017 r. poinformował, że w dniu wydał [...] czerwca 2017 r. postanowienie o umorzeniu postępowania w sprawie przywrócenia skarżącemu terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w B. nr [...] z dnia [...] kwietnia 2017 r. i jest ono ostateczne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach opisanym we wstępie wyrokiem z dnia 1 grudnia 2017 r. na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 134 § 1 i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r. poz. 1369) uchylił zaskarżone postanowienie oraz jednocześnie uchylił postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w B. z dnia [...] kwietnia 2017 r., nr [...] wydane w przedmiocie uznania zarzutów skarżącego za nieuzasadnione. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że orzeka w oparciu o akta sprawy administracyjnej, biorąc pod uwagę stan faktyczny i prawny sprawy istniejący na dzień wydania zaskarżonego aktu. Wyjaśnił, że przedmiotem skargi jest postanowienie [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] czerwca 2017 r. w sprawie uchybienia terminu do wniesienia zażalenia, nadanego przesyłką poleconą w dniu 5 maja 2017 r., na postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w B. nr [...] z dnia [...] kwietnia 2017 r., doręczone skarżącemu w dniu 27 kwietnia 2017 r. Podstawą prawną zaskarżonego postanowienia był art. 134 w związku art. 144 k.p.a. Zgodnie z art. 141 § 2 k.p.a., zażalenie wnosi się w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia stronie, a gdy postanowienie zostało ogłoszone ustnie - od dnia jego ogłoszenia stronie, a na mocy art. 134 k.p.a., organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania (zażalenia) oraz uchybienie terminu do jego wniesienia. Sąd wskazał, że w treści skargi z dnia 8 sierpnia 2017 r. skarżący zawarł nowy wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia argumentując, iż dwukrotnie składał pisma, w których prosił o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia. Było to w dniu 4 i 5 maja 2017 r. i raz otrzymał w postanowieniu odpowiedź, że wniosek złożył przedwcześnie, a drugi raz wydano zaskarżone postanowienie, w którym poinformowano go, że złożył wniosek za późno. W związku z tym w treści samej skargi zawarł nowy wniosek o przywrócenie mu terminu do złożenia, jak to sam określił "odwołania" (ostatnie zdanie skargi). Ten ostatni wniosek nie został rozpatrzony przez organ administracji, co w ocenie Sądu skutkuje uchyleniem zarówno postanowienia organu I, jak i II instancji. Sąd wyjaśnił, że postanowieniem nr [...] z dnia [...] kwietnia 2017 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w B. uznał zarzuty skarżącego za nieuzasadnione i doręczył skarżącemu to postanowienie w dniu 27 kwietnia 2017 r. Pismem z dnia 4 maja 2017 r. (data jego wpływu do organu, to dzień 9 maja 2017 r.) skarżący wniósł o przywrócenie terminu do złożenia "odwołania", bowiem z uwagi na ogólnokrajowe dni wolne od pracy nie mógł wysłać żądanych od niego dokumentów, tj. wyroku rozwodowego i informacji o miejscu pobytu jego dzieci. Skarżący złożył również do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w B. pismo, oznaczone jako "zażalenie na decyzję", stanowiące ustosunkowanie się do treści postanowienia Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w B. nr [...] z dnia [...] kwietnia 2017 r. (data nadania przesyłki poleconej, tj. dzień 5 maja 2017 r., które wpłynęło do organu w dniu 8 maja 2017 r.). Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2017 r., [...], [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny umorzył postępowanie w sprawie przywrócenia skarżącemu terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w B. nr [...] z dnia [...] kwietnia 2017 r. W uzasadnieniu wskazując, że w dniu nadania wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia, oznaczonego jako "odwołanie", to jest dnia 4 maja 2017 r., skarżący nie uchybił terminowi do jego wniesienia, gdyż był to ostatni dzień 7-dniowego terminu do jego złożenia, liczonego od dnia jego doręczenia, tj. 27 kwietnia 2017 r. Sąd wskazał, aby przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ rozpoznał złożony przez skarżącego w terminie wniosek z dnia 4 maja 2017 r. oraz będzie miał na uwadze złożony w treści skargi nowy wniosek, który powinien podlegać rozpoznaniu przed przesłaniem skargi do Sądu. Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wniósł [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, który zaskarżył w części wyrok, jednocześnie wniósł uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a także zasądzenie na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania, w tym koszów zastępstwa procesowego. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 145 par. 1 pkt 1 p.p.s.a. polegające na przyjęciu, że należy uchylić również postanowienie organu I instancji, czyli Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w B. z dnia [...] kwietnia 2017 roku. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej pełnomocnik organu administracji wskazał, że przy tak skonstruowanej sentencji wyroku rozpoznanie wniosków o przywrócenie terminu jest bezprzedmiotowe. Mianowicie zarówno wniosek z dnia 4 maja 2017 r., jak i rozpoznanie nowego wniosku zawartego bezpośrednio w skardze dotyczy przywrócenia terminu do złożenia odwołania (zażalenia). [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K., rozpoznając wniosek o przywrócenie terminu może go uwzględnić i przywrócić termin do złożenia zażalenia albo odmówić przywrócenia tego terminu. W obu jednak wypadkach organ administracji orzekać będzie w sytuacji, w której nie istnieje w obrocie prawnym postanowienie organu I instancji, czyli postanowienie PPIS w B. z dnia [...] kwietnia 2017 r. Bowiem postanowienie to również zostało przez Sąd uchylone. Zdaniem organu administracji, po tak sformułowanym wyroku, sprawa "wróciła" do etapu rozpoznania przez organ I instancji zarzutów w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Skutkiem natomiast ewentualnego przywrócenia terminu będzie rozpoznanie zażalenia na postanowienie, które zostało przez Sąd wyeliminowane. Pełnomocnik skarżącego kasacyjnie organu administracji zaznaczył równie, że postępowanie zainicjowane wnioskiem z dnia 4 maja 2017 r. zostało już przez [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K., ostatecznie i prawomocnie zakończone postanowieniem z dnia 5 czerwca 2017 r. Ewentualne wznowienie tego postępowania skutkować może uwzględnieniem wniosku o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia, a wówczas organ zobligowany będzie rozpatrzeć zażalenie od nieistniejącego orzeczenia organu I instancji. W wypadku nieuwzględnienia wniosku, również organ będzie rozpoznawał sprawę w sytuacji, gdy nie ma postanowienia PPIS w B. W obecnym stanie prawnym podobnie będzie w sytuacji rozpoznawania wniosku o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia, który strona zawarła bezpośrednio w skardze. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 182 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Ponieważ w rozpoznawanej sprawie strona skarżąca kasacyjnie złożyła stosowny wniosek, któremu pozostałe strony nie sprzeciwiły się, Sąd rozpoznał kasację poza rozprawą. W postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym prowadzonym na skutek wniesienia skargi kasacyjnej obowiązuje generalna zasada ograniczonej kognicji Sądu. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. Oznacza to, że poza przypadkami wymienionymi w art. 183 § 2 p.p.s.a., które w rozpoznawanej sprawie nie występują, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, wyznaczonych przez przyjęte w niej podstawy, określające zarówno rodzaj zarzucanego zaskarżonemu orzeczeniu naruszenia prawa, jak i jego zakres. Skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy. W okolicznościach niniejszej sprawy bezspornym pozostaje, że złożony przez P. H. w dniu 4 maja 2017 r. wniosek o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia na postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w B. nr [...] z dnia [...] kwietnia 2017 r. w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, został załatwiony postanowieniem [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...], umarzającym postępowanie w sprawie przywrócenia ww. terminu ze względu na złożenie przedmiotowego wniosku przed jego upływem. Postanowienie to – co potwierdził organ II instancji w piśmie z dnia 23 sierpnia 2017 r., złożonym w toku postępowania sądowego – stało się ostateczne. Z kolei złożone przez P. H. w dniu 5 maja 2017 r. zażalenie na postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w B. nr [...] z dnia [...] kwietnia 2017 r. nie zostało wniesione wraz z kolejnym wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia. Oznacza to, że przystępując w dniu [...] czerwca 2017 r. do rozpatrzenia zażalenia z dnia 5 maja 2017 r., organ II instancji nie dysponował już wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia, którego rozpoznanie winno poprzedzić rozpatrzenie zażalenia. Analiza akt sprawy nie pozostawia wątpliwości, że zażalenie P. H. z dnia 5 maja 2017 r. zostało wniesione z uchybieniem o jeden dzień terminu do dokonania tej czynności. Będące przedmiotem tego zażalenia postanowienie organu I instancji z dnia [...] kwietnia 2017 r. zostało bowiem skutecznie doręczone skarżącemu w dniu 27 kwietnia 2017 r., a zatem siedmiodniowy termin do jego zaskarżenia w drodze zażalenia, wynikający z art. 141 § 2 k.p.a., upływał w dniu 4 maja 2018 r. W związku z powyższym, skoro P. H. nie złożył wraz z zażaleniem z dnia 5 maja 2017 r. kolejnego wniosku o przywrócenie terminu do jego wniesienia, zaś jego poprzedni wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia, złożony przedwcześnie w dniu 4 maja 2017 r., został załatwiony ostatecznym postanowieniem z dnia 5 czerwca 2017 r., uznać należy, że organ drugiej II prawidłowo wydał w dniu [...] czerwca 2017 r. postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia zażalenia, na podstawie art. 134 k.p.a. Podkreślić przy tym trzeba, że stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia zażalenia nie zależy od uznania organu odwoławczego i nawet nieznaczne przekroczenie terminu do wniesienia tego środka zaskarżenia zobowiązuje organ do stwierdzenia uchybienia terminu do jego wniesienia. Nie sposób natomiast zgodzić się ze stanowiskiem Sądu I instancji, jakoby za uchyleniem zaskarżonego w niniejszej sprawie postanowienia z dnia [...] czerwca 2017 r. przemawiała okoliczność późniejszego złożenia przez skarżącego kolejnego wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia (zawartego w skardze do sądu). Wniosek ten – jak złożony już po wydaniu postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu – nie może świadczyć o wadliwości tego postanowienia. Niezależnie bowiem od wcześniejszego stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia na zasadzie art. 134 k.p.a., złożony w dalszej kolejności wniosek o przywrócenie przedmiotowego terminu podlega rozpatrzeniu według przepisów art. 58 i 59 § 2 k.p.a., co nie koliduje ze słusznością wcześniejszego postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu, wydanego w czasie, gdy pierwszy wniosek o przywrócenie terminu był już załatwiony, zaś kolejny wniosek o przywrócenie terminu nie był jeszcze skutecznie wniesiony. Zaskarżony wyrok jest wadliwy również w zakresie orzekającym o uchyleniu postanowienia organu I instancji z dnia [...] kwietnia 2017 r., rozstrzygającego o zarzutach skarżącego w sprawie prowadzonej egzekucji administracyjnej. Należy bowiem zauważyć, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd zawsze jest związany granicami sprawy, w której skarga została wniesiona, i nie może swoimi ocenami prawnymi "wkraczać" w sprawę inną w stosunku do tej, która była przedmiotem postępowania przed organem administracji. W obecnym stanie prawnym nadal aktualne pozostaje stanowisko wyrażone w uchwale NSA z dnia 3 lutego 1997 r., OPS 12/96 (ONSA 1997, Nr 3, poz. 104), zgodnie z którym w postępowaniu sądowadministracyjnym wprawdzie obowiązuje zasada niezwiązania sądu granicami skargi, jednakże nie oznacza ona, że Sąd nie jest związany granicami przedmiotu zaskarżenia, którym jest konkretny akt lub czynność kwestionowana przez uprawniony podmiot. Podkreślić ponownie należy, że w niniejszej sprawie przedmiotem skargi P. H. było postanowienie [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] czerwca 2017 r., stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia zażalenia na ww. postanowienie organu I instancji z dnia [...] kwietnia 2017 r. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest natomiast pogląd, że wniesienie skargi do sądu administracyjnego na postanowienie organu II instancji o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania (zażalenia) powoduje, iż przedmiotem kontroli Sądu jest wyłącznie to rozstrzygnięcie, które - co istotne - nie ma charakteru oceny merytorycznej, a jest jedynie formalnym stwierdzeniem, że odwołanie (zażalenie) nie może zostać rozpatrzone (por. wyrok NSA z dnia 21 marca 1997 r., SA/Łd 2990/95, Lex nr 29079, wyrok NSA z dnia 29 stycznia 1997 r., SA/Gd 1482/96, Lex nr 29004, wyrok NSA z dnia 15 listopada 1995 r., SA/Ka 2111/94, Lex nr 27060, wyrok NSA z dnia 27 listopada 1996 r., SA/Łd 2665/95, BS 1997, Nr 5, poz. 32). Tak więc kontrola sądowoadministracyjna ogranicza się w takiej sytuacji do oceny, czy rzeczywiście strona skarżąca uchybiła terminowi do wniesienia odwołania (zażalenia). Dokonanie zaś w takiej sytuacji przez sąd – jak to miało miejsce w niniejszej sprawie – kontroli również merytorycznego rozstrzygnięcia organu I instancji, które wobec stwierdzenia uchybienia terminu do jego zaskarżenia nie było poddane kontroli w II instancji postępowania administracyjnego, wykracza zatem poza granice zaskarżenia. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał słuszność zarzutu skargi kasacyjnej wskazującego na naruszenie przez Sąd I instancji dyspozycji art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a., przy czym wadę tę należało przypisać całości zaskarżonego orzeczenia. Z tych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. uznał, że skargę kasacyjną należało uwzględnić poprzez uchylenie zaskarżonego wyroku, zaś na podstawie art. 206 p.p.s.a. odstąpił od zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego w całości.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło