I OZ 164/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jan Paweł Tarno po rozpoznaniu w dniu 27 lutego 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia H. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 grudnia 2017 r., sygn. akt I SA/Wa 1340/17 o odrzuceniu sprzeciwu H. G. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia ostatecznej decyzji postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny postanowieniem z 5 grudnia 2017 r., I SA/Wa 1340/17, odrzucił sprzeciw H. G. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z [...] czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia ostatecznej decyzji. W uzasadnieniu Sąd I instancji podniósł, że z dniem 1 czerwca 2017 r. weszła w życie ustawa z 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2017 r., poz. 935; dalej jako: "ustawa nowelizująca"), którą wprowadzono m.in. szereg istotnych zmian w procedurze sądowoadministracyjnej uregulowanej w ustawie z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 718 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a."). Na mocy art. 9 pkt 7 ustawy nowelizującej, w dziale III ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, po rozdziale 3 dodano rozdział 3a, obejmujący art. 64a do 64d. Dodany tą nowelizacją art. 64a p.p.s.a. stanowi, że od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego, skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw, zwany dalej "sprzeciwem od decyzji". Zgodnie z art. 64c § 1 p.p.s.a. sprzeciw od decyzji wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skarżącemu decyzji. Stosownie do art. 64b § 1 p.p.s.a. do sprzeciwu od decyzji stosuje się odpowiednio przepisy o skardze, o ile ustawa nie stanowi inaczej. W myśl art. 58 § 1 pkt 2 i § 3 p.p.s.a., sąd odrzuca skargę wniesioną po terminie do jej wniesienia postanowieniem, które może być wydane na posiedzeniu niejawnym. W myśl art. 17 ust. 1 ustawy nowelizującej do postępowań przed sądami administracyjnymi, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 9, w brzmieniu dotychczasowym. W konsekwencji wszystkie sprawy wszczęte przed sądami administracyjnymi po dniu 1 czerwca 2017 r. podlegają rozpoznaniu już według reguł obowiązujących na gruncie ustawy znowelizowanej. W rozpoznawanej sprawie postępowanie sądowe zostało wszczęte już po dniu wejścia w życie ustawy nowelizującej, tj. po dniu 1 czerwca 2017 r. Od zaskarżonej decyzji przysługiwał zatem sprzeciw, a nie jak błędnie pouczył organ – skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Z akt sprawy wynika, że zaskarżona decyzja została doręczona skarżącemu 4 lipca 2017 r. Zatem czternastodniowy termin do wniesienia sprzeciwu od decyzji upłynął 18 lipca 2017 r., a wskazany w pouczeniu zaskarżonej decyzji trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi upłynął 3 sierpnia 2017 r. Skarga, którą Sąd zakwalifikował jako sprzeciw od decyzji, została natomiast wniesiona 4 sierpnia 2017 r. (data stempla pocztowego), a zatem z przekroczeniem zarówno 14-dniowego terminu, jak i 30-dniowego terminu przewidzianego dotychczas na złożenie skargi. Z tych względów Sąd zobligowany był do odrzucenia sprzeciwu. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł H. G., wnosząc o jego uchylenie i zwrot akt do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie celem nadania skardze/sprzeciwowi biegu i zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu podniósł, że "zgodnie z adnotacją na oryginale odpisu oraz z datą zapisania pliku ze skanem otrzymanego dokumentu (elektroniczny obieg poczty) decyzja została doręczona na adres korespondencyjny skarżącego w dniu 5 lipca 2017 roku, w związku z czym 30 (trzydziestodniowy) termin do wniesienia – zgodnie z pouczeniem Krajowej Komicji Uwłaszczeniowej – upływał w dniu 4 sierpnia 2017 roku i w tym dniu (data stempla pocztowego) skarżący złożył skargę". Wskazał również, że skarżący nie powinien ponosić negatywnych skutków ewentualnego błędnego pouczenia go przez Krajową Komisję Uwłaszczeniową o przysługującym środku odwoławczym i do tego zagadnienia Sąd w ogóle się nie odniósł. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z art. 64a p.p.s.a. od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw. Sprzeciw od decyzji wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skarżącemu decyzji (art. 64c § 1 p.p.s.a.). Instytucja sprzeciwu od decyzji została wprowadzona do porządku prawnego w dniu 1 czerwca 2017 r. na mocy art. 9 pkt 7 ustawy nowelizującej i ma zastosowanie do postępowań wszczętych przed sądami administracyjnymi po dniu 1 czerwca 2017 r. Zgodnie z art. 64b § 1 p.p.s.a. do sprzeciwu od decyzji stosuje się odpowiednio przepisy o skardze, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Stosownie zaś do treści art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a., sąd odrzuca skargę wniesioną po terminie do jej wniesienia. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że od decyzji Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z [...] czerwca 2017 r., wydanej na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., będącej przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej przysługiwał sprzeciw, a nie jak błędnie pouczył organ – skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego. W sprawie bowiem postępowanie sądowoadministracyjne zostało wszczęte po dniu wejścia w życie ustawy nowelizującej. Oznacza to, że od zaskarżonej decyzji przysługiwał sprzeciw. Sprzeciw zaś powinien zostać złożony w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Podkreślić należy, że z akt administracyjnych niniejszej sprawy wynika jednoznacznie, że kwestionowana decyzja została doręczona skarżącemu 4 lipca 2017 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru przesyłki zawierającej decyzję nr [...]). Tym samym termin do wniesienia sprzeciwu od decyzji upływał 18 lipca 2017 r. (zaś termin do wniesienia skargi – 3 sierpnia 2017 r.) Sprzeciw od decyzji został natomiast wniesiony dopiero 4 sierpnia 2017 r., a więc po upływie terminu. W niniejszej sprawie istotne znaczenie ma również fakt, że w zaskarżonej decyzji organ błędnie pouczył o możliwości wniesienia skargi i 30 dniowym terminie do jej wniesienia. Stosownie do treści art. 112 k.p.a. błędne pouczenie w decyzji co do prawa odwołania albo wniesienia powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia. W doktrynie prezentowany jest pogląd, że konsekwencje obowiązywania art. 112 k.p.a. powinny być takie, że w przypadku wniesienia spóźnionego odwołania, które wpłynęło z zachowaniem terminu błędnie podanego w pouczeniu, organ obowiązany będzie je rozpatrzyć bez potrzeby wnoszenia wniosku o przywrócenie terminu (zob. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz., Warszawa 2017 r. str. 621). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego skutki prawne błędnego pouczenia o środkach zaskarżenia powinny być jednolite zarówno na drodze postępowania administracyjnego jak i postępowania sądowego. Odmienna wykładnia prowadzi do zbędnego formalizmu i przedłużania postępowania, albowiem sąd administracyjny w sytuacji złożenia wniosku o przywrócenie terminu z powodu błędnego pouczenia obowiązany jest przywrócić go stronie. Zauważyć należy, że wprawdzie w art. 112 k.p.a. ustawodawca nie wskazał sprzeciwu, jednak zgodnie art. 64b § 1 p.p.s.a. do sprzeciwu od decyzji stosuje się odpowiednio przepisy o skardze. Reasumując skutkiem prawnym ochrony wynikającej z art. 112 k.p.a. w przypadku wniesienia spóźnionego środka zaskarżenia do sądu, który wpłynął z zachowaniem terminu błędnie podanego w pouczeniu, jest obowiązek wojewódzkiego sądu administracyjnego rozpatrzenia go bez potrzeby wnoszenia wniosku o przywrócenie terminu. Jednakże w związku z faktem, że będąca w niniejszej sprawie przedmiotem zaskarżenia decyzja Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z [...] czerwca 2017 r. nr [...] została doręczona skarżącemu 4 lipca 2017 r., a skarga, którą Sąd I instancji zakwalifikował jako sprzeciw od decyzji, została wniesiona 4 sierpnia 2017 r. (której to daty skarżący nie kwestionuje w zażaleniu), czyli z przekroczeniem zarówno 14-dniowego terminu, jak i 30-dniowego terminu przewidzianego dotychczas na złożenie skargi, należało zgodnie z art. 58 § 1 pkt 2 i § 3 p.p.s.a. odrzucić. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.