II OSK 1082/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Arkadiusz Despot - Mładanowicz (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Teresa Zyglewska Sędzia del. WSA Piotr Korzeniowski Protokolant sekretarz sądowy Olga Jasionek po rozpoznaniu w dniu 4 marca 2020 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Z. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 grudnia 2017 r. sygn. akt II SA/Wa 356/17 w sprawie ze skargi Z. P. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania pozwolenia na broń palną myśliwską do celów łowieckich 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od Z. P. na rzecz Komendanta Głównego Policji kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 5 grudnia 2017 r., sygn. akt II SA/Wa 356/17 oddalił skargę Z. P. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania pozwolenia na broń palną myśliwską do celów łowieckich. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Z. P., zaskarżając wyrok w całości, zarzucając: I. Naruszenie przepisów prawa materialnego: art. 15h ust. 7 ustawy o broni i amunicji w zw. z art. 2 i art. 31 ust. 3 i art. 32 ust. 1 oraz art. 78 Konstytucji RP poprzez ich błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że orzeczenie lekarskie wydane w trybie "odwoławczym" stanowi jedyną podstawę ustaleń faktycznych dot. zdrowia psychicznego i fizycznego skarżącego, gdy tymczasem przewidziana w art. 15h ust. 7 "ostateczność" orzeczenia lekarskiego wydanego w trybie "odwoławczym" uniemożliwia skarżącemu obronę jego praw oraz zamyka drogę do kwestionowania tak wydanego orzeczenia lekarskiego (nawet mimo jego wadliwości jak w niniejszej sprawie), co narusza zasady demokratycznego państwa prawnego, zasadę równości, proporcjonalności i zaskarżalności. A nadto, przysługujące obecnie kompetencje wojewody do kontroli wykonywania i dokumentowania badań lekarskich lub psychologicznych oraz wydawanych orzeczeń lekarskich lub psychologicznych niewystarczające do ochrony praw stron postępowań. II. Naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy: 1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1, 78 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: k.p.a.) poprzez brak uchylenia zaskarżonej decyzji, pomimo że organy rozpoznające sprawę dopuściły się naruszeń przepisów postępowania w postaci niedokładnego i wybiórczego ustalenia stanu faktycznego oraz dokonały błędnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, przy czym naruszenia te polegały w szczególności na: a) przyjęciu za wyjaśniony i niebudzący wątpliwości stan zdrowia fizycznego i psychicznego skarżącego, wynikający z orzeczenia lekarskiego nr [...] wydanego przez lek. med. R. T. w [...] Centrum Medycyny Pracy w [...]; gdy tymczasem orzeczenie to wskazuje na nieprawdziwe okoliczności faktyczne (m.in. fakt uzależnienia od alkoholu skarżącego; gdy właściwie bezspornym jest, że faktyczną przyczyną odmowy wydania pozwolenia na broń jest niemające wpływu na zdolność skarżącego do władania bronią schorzenie laryngologiczne), a także poprzez przerzucenie ciążącego na organach obowiązku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego na lekarza wydającego orzeczenie lekarskie; b) oparciu zaskarżonej decyzji jedynie na orzeczeniu nr [...] wydanym przez lek. med. R. T. w [...] Centrum Medycyny Pracy w [...], jego jednostronną i sprzeczną z zasadami wiedzy i doświadczenia życiowego ocenę oraz niezasadne pominięcie innych dowodów w sprawie, w szczególności innych orzeczeń lekarskich oraz opinii świadczących o tym, że Z. P. jest osobą, która spełnia przesłanki do dysponowania bronią dla celów łowieckich; 2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 15a ust. 2 i 3 ustawy z dnia 21 maja 1999 roku o broni i amunicji poprzez brak uchylenia zaskarżonej decyzji przez Sąd I instancji, pomimo przeprowadzenia odwoławczego badania lekarskiego w przedmiocie orzeczenia, czy Z. P. jest osobą, o której mowa w art. 15 ust. 1 ustawy o broni i amunicji (skutkującego wydaniem orzeczenia lekarskiego nr [...]) w sposób swobodny, nierzetelny, naruszający zaufanie do organów, bez uzasadnienia treści z niego wynikających; 3. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 11 k.p.a. poprzez brak uchylenia zaskarżonej decyzji pomimo oczywistych sprzeczności wewnętrznych pomiędzy wydaną opinią lekarską a uzasadnieniem decyzji organu oraz pomiędzy decyzjami organu I i II instancji w zakresie ustaleń odnośnie uzależnienia skarżącego od alkoholu. Mając na uwadze powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie wniósł o: 1. zmianę zaskarżonego wyroku w całości i uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi podejmującemu rozstrzygnięcie w sprawie; 2. ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi, który wydał zaskarżone orzeczenie; 3. przyznanie należnych kosztów niniejszego postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw na rzecz skarżącego od organu, w tym kwoty 17 zł tytułem uiszczonej opłaty skarbowej oraz kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych; 4. rozpoznanie sprawy na rozprawie. Niezależnie od powyższego skarżący kasacyjnie wniósł o wystąpienie przez Sąd z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego na podstawie art. 193 Konstytucji RP o treści: czy art. 15h ust. 7 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji w zakresie w jakim nie przewiduje możliwości jakiejkolwiek kontroli oraz wnoszenia środków zaskarżenia (w tym powołania innego biegłego lekarza) wobec wydanego w trybie "odwoławczym" orzeczenia lekarskiego lub psychologicznego stwierdzającego zdolność do posługiwania się bronią, a nadto przewiduje swoiste "przerzucenie" obowiązku ustaleń stanu faktycznego w zakresie okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia na lekarza dokonującego badań (w miejsce organu) oraz nie przewiduje możliwości ochrony praw osób, wobec których przeprowadzono nierzetelne badania lekarskie jest zgodny z art. 2 oraz art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1 oraz art. 78 Konstytucji RP? Odpowiedź na skargę kasacyjną złożył Komendant Główny Policji, wnosząc o oddalenie skargi kasacyjnej w całości i zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego stosownie do obowiązujących w tym zakresie norm, a także o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2012 r., poz. 576 ze zm.), pozwolenia na broń nie wydaje się osobom z zaburzeniami psychicznymi, o których mowa w ustawie z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego (Dz. U. z 2011 r. Nr 231, poz. 1375), lub o znacznie ograniczonej sprawności psychofizycznej (pkt 2); uzależnionym od alkoholu lub od substancji psychoaktywnych (pkt 4). W myśl art. 15 ust. 3 ww. ustawy, osoba, która występuje z wnioskiem o wydanie pozwolenia na broń, lub osoba, która zgłasza do rejestru broń pneumatyczną, przedstawiają właściwemu organowi Policji orzeczenia lekarskie i psychologiczne, stwierdzające, że nie należą do osób wymienionych w ust. 1 pkt 2-4, i potwierdzające, że mogą dysponować bronią, wydane przez lekarza upoważnionego i psychologa upoważnionego, nie wcześniej niż 3 miesiące przed dniem złożenia wniosku. Stosownie do art. 15a ust. 2 ustawy o broni i amunicji, badanie lekarskie osoby ubiegającej się o wydanie pozwolenia na broń obejmuje ogólną ocenę stanu zdrowia, ze szczególnym uwzględnieniem układu nerwowego, stanu psychicznego, stanu narządu wzroku, słuchu i równowagi oraz sprawności układu ruchu. Lekarz przeprowadzający to badanie kieruje osobę ubiegającą się na badania psychiatryczne i okulistyczne, a jeżeli uzna to za niezbędne - na inne badania specjalistyczne lub pomocnicze. Zgodnie z art. 15f ust. 1 ustawy o broni i amunicji, lekarz upoważniony wydaje orzeczenie lekarskie na podstawie wyników badań, o których mowa w art. 15a ust. 2. W myśl art. 15h ust. 1 ww. ustawy, od orzeczenia lekarskiego lub psychologicznego przysługuje odwołanie wnoszone na piśmie. Odwołanie przysługuje osobie ubiegającej się o wydanie pozwolenia na broń oraz komendantowi wojewódzkiemu Policji właściwemu ze względu na miejsce zamieszkania tej osoby (ust. 2). Stosownie natomiast do art. 15i ust. 1 ustawy o broni i amunicji, kontrolę wykonywania i dokumentowania badań lekarskich lub psychologicznych oraz wydawanych orzeczeń lekarskich lub psychologicznych przeprowadza wojewoda właściwy ze względu na miejsce wydania orzeczenia lekarskiego lub psychologicznego. Podkreślenia wymaga, że zainicjowanie ww. procedury nie jest obowiązkiem organu, lecz jego uprawnieniem. W przypadku nieprzeprowadzenia takiej kontroli i niestwierdzenia nieprawidłowości mogących kwestionować prawidłowość oceny dokonanej przez uprawnionego lekarza, brak jest podstaw do podważenia ostatecznego orzeczenia wskazującego, dana osoba nie może dysponować bronią. Orzeczenia lekarskie i psychologiczne wydane w oparciu o przepisy ustawy o broni i amunicji stanowią podstawę do wydania przez właściwy organ Policji decyzji w sprawie udzielenia pozwolenia na broń. W niniejszej sprawie takie właśnie orzeczenie lekarskie stanowiło podstawę decyzji odmawiającej wydania skarżącemu pozwolenia na broń palną myśliwską do celów łowieckich. Orzeczeniem lekarskim nr [...] wydanym w dniu [...] sierpnia 2016 r. wskutek odwołania wniesionego przez Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] od orzeczenia lekarskiego nr [...] z dnia [...] stycznia 2016 r., lekarz upoważniony [...] Centrum Medycyny Pracy w [...] stwierdził, że Z. P. należy do osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 2 i 4 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji i nie może dysponować bronią. Zgodnie z art. 15h ust. 7 ustawy o broni i amunicji, orzeczenie lekarskie lub psychologiczne wydane w trybie odwołania jest ostateczne. To zaś oznacza, że wydawane w wyniku rozpatrzenia odwołania orzeczenia mające ostateczny charakter są wiążące dla organów Policji prowadzących postępowanie w sprawie wydania pozwolenia na broń i organy te nie są uprawnione do ich oceny. Sam zaś fakt wydania ostatecznego negatywnego orzeczenia lekarskiego stanowi okoliczność wystarczającą do odmowy wydania pozwolenia na broń. Analiza przepisów ustawy o broni i amunicji wskazuje, że dokonywanie oceny stanu zdrowia fizycznego i psychicznego osób ubiegających się o pozwolenie na broń zostało przekazane upoważnionym do tego lekarzom i psychologom. Zakres i sposób przeprowadzania badań poprzedzających wydanie stosownego orzeczenia został ściśle określony w przepisach tej ustawy. Przewidziany tam został swoistego rodzaju tryb postępowania, który przewiduje możliwość składania przez osobę podlegającą badaniom, a także organ Policji odwołań od orzeczeń lekarskich i psychologicznych. Tego rodzaju regulacja dotycząca czynności specjalistycznych, jakimi są niewątpliwie badania lekarskie, stanowi procedurę odrębną od procedury administracyjnej. Ostateczne orzeczenia lekarskie nie podlegają więc weryfikacji przez organy Policji w prowadzonych przez nie postępowaniach o wydanie pozwolenia na broń. Jeżeli zatem w sprawie o wydanie pozwolenia na broń uprawniony lekarz w ostatecznym orzeczeniu stwierdził brak zdolności skarżącego do dysponowania bronią, to stanowi to okoliczność wystarczającą do odmowy wydania pozwolenia na broń. Brak jest w tej sytuacji podstaw prawnych, aby prowadzić dalsze postępowanie dowodowe. Zarzuty skarżącego dotyczące nierzetelnie w jego ocenie przeprowadzonego badania lekarskiego nie mogły zatem zostać uwzględnione. Przedstawione przez skarżącego nieostateczne pozytywne orzeczenie lekarskie, pozytywna opinia z miejsca zamieszkania sporządzona przez jednostkę terenową Policji oraz informacja, że skarżący nie figuruje w Krajowym Rejestrze Karnym nie mogły być zatem uznane za istotne dowody w sprawie, przesądzające o jej rozstrzygnięciu. Wobec powyższego za niezasadne należało uznać zarzuty naruszenia art. 15h ust. 7 ustawy o broni i amunicji w zw. z art. 2 i art. 31 ust. 3 i art. 32 ust. 1 oraz art. 78 Konstytucji RP oraz naruszenia przez organy przepisów postępowania w postaci niedokładnego i wybiórczego ustalenia stanu faktycznego oraz błędnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego. Odnosząc się zaś do zarzutu rozbieżności decyzji organów w zakresie ustaleń odnośnie zaistnienia przesłanki z art. 15 ust. 1 pkt 4 ustawy o broni i amunicji, wskazać należy, że nie miała ona wpływu na wynik sprawy wobec stwierdzenia przeszkody do wydania pozwolenia na broń w postaci wydania ostatecznego orzeczenia lekarskiego stwierdzającego, że skarżący nie może dysponować bronią. Podkreślenia przy tym wymaga, że prawo posiadania broni nie należy w Polsce do praw obywatelskich gwarantowanych w Konstytucji RP i ma reglamentacyjny charakter. Wynika to zarówno z monopolu państwa na stosowanie środków przymusu, jak i potrzeby zapewnienia bezpieczeństwa i porządku publicznego. Ustawa o broni i amunicji ustanawia wymóg przedstawienia przez osobę, która występuje o wydanie pozwolenia na broń, orzeczeń lekarskiego i psychologicznego, stwierdzających, że nie należy do osób wymienionych w ust. 1 pkt 2-4, i potwierdzających, że może dysponować bronią, wydanych przez lekarza upoważnionego i psychologa upoważnionego. Wydanie negatywnego orzeczenia lekarskiego w powyższym zakresie skutkuje odmową wydania pozwolenia na broń. Odnosząc się do wniosku o skierowanie pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego należy zauważyć, że zgodnie z art. 193 Konstytucji RP każdy sąd może przedstawić Trybunałowi Konstytucyjnemu pytanie prawne co do zgodności aktu normatywnego z Konstytucją, ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi lub ustawą, jeżeli od odpowiedzi na pytanie prawne zależy rozstrzygnięcie sprawy toczącej się przed sądem. Przepis ten nie obliguje jednak sądu, a jedynie umożliwia sądowi przedstawienie Trybunałowi pytania prawnego, jeżeli od odpowiedzi na pytanie prawne zależy rozstrzygnięcie sprawy toczącej się przed sądem. Istotne także jest, że przedstawienie takiego pytania ma miejsce w sytuacji, gdy to sąd, a nie strona, poweźmie wątpliwości co do zgodności aktu prawnego z Konstytucją RP. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznający niniejszą sprawę nie dostrzega konieczności wystąpienia do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym. Jak już wyżej wskazano, przesłanką wystąpienia przez sąd z pytaniem prawnym jest powzięcie wątpliwości co do konstytucyjności lub legalności aktu normatywnego stanowiącego podstawę orzeczenia sądowego w danej sprawie, co w niniejszej sprawie nie nastąpiło. Z tych przyczyn, Naczelny Sąd Administracyjny, uznając podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty za nieusprawiedliwione, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną. O zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.