I SA/Wr 1548/15
WyrokWSA we Wrocławiu2015-11-24
Skład orzekający: Henryka Łysikowska, Annetta Chołuj, Barbara Ciołek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ podatkowy może przedłużyć termin zwrotu podatku od towarów i usług do czasu zakończenia postępowania kontrolnego, jeśli nowe postanowienie o przedłużeniu zostało wydane z dużym opóźnieniem od wszczęcia tego postępowania?Ratio decidendi
Organ podatkowy może przedłużyć termin zwrotu VAT do czasu zakończenia weryfikacji rozliczenia podatnika, ale musi to uczynić poprzez wydanie nowego postanowienia w odpowiednim czasie, informując podatnika o przyczynach i czasie trwania przedłużenia. Zaskarżone postanowienie zostało wydane z niemal dwuletnim opóźnieniem od wszczęcia postępowania kontrolnego, co narusza gwarancje procesowe podatnika i zasadę zaufania do organów, dlatego zostało uchylone.Stan faktyczny
Spółka A złożyła korektę deklaracji VAT za styczeń 2013 r., wykazując nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym do zwrotu. Organ podatkowy wszczął kontrolę podatkową i postanowieniem z lutego 2013 r. przedłużył termin zwrotu VAT. W czerwcu 2013 r. Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej wszczął odrębne postępowanie kontrolne. W maju 2015 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego wydał kolejne postanowienie, przedłużające termin zwrotu VAT do czasu zakończenia postępowania kontrolnego przez organ kontroli skarbowej, co spółka zaskarżyła.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżone postanowienie i zasądził na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Henryka Łysikowska (sprawozdawca), Sędziowie: Sędzia WSA Anetta Chołuj, Sędzia WSA Barbara Ciołek, Protokolant: starszy specjalista Małgorzata Jakubiak, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 24 listopada 2015 r. sprawy ze skargi A spółka jawna z/s w L. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie przedłużenia terminu zwrotu podatku od towarów i usług za styczeń 2013 r. 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza na rzecz skarżącej od Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. kwotę 457,00 (czterysta pięćdziesiąt siedem) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Zaskarżonym postanowieniem Naczelnik Urzędu Skarbowego w L. (dalej: organ podatkowy) przedłużył A sp. z o. o. z siedzibą w L. (dalej: skarżąca spółka, podatnik) termin dokonania zwrotu różnicy podatku od towarów i usług w wysokości 587. 575, 00 zł, wynikającej ze złożonej przez podatnika korekty deklaracji dla rozliczenia podatku od towarów i usług za styczeń 2013 r. (data wpływu – [...] lutego 2013 r.), do czasu zakończenia postępowania kontrolnego.
Jak wynika z akt sprawy, podatnik prowadzi od dnia [...] sierpnia 2011 r. działalność gospodarczą polegającą między innymi na skupie i sprzedaży granulatu srebra i złota. W złożonej deklaracji VAT – 7 strona skarżąca wykazała dostawę towarów oraz świadczenie usług na terytorium kraju opodatkowane stawką 22% lub 23%, podstawę opodatkowania: 43.985 zł i podatek należny: 10.117 zł; wewnątrzwspólnotową dostawę towarów – podstawa opodatkowania: 2.762.647 zł; nabycie towarów i usług pozostałych o wartości netto 2.598.903 zł i podatek naliczony: 597.692 zł.
Organ pierwszej instancji, po przeprowadzeniu czynności sprawdzających, w dniu [...] lutego 2013 r. wszczął kontrolę podatkową obejmującą okres od dnia [...] stycznia 2013 r. do dnia [...] stycznia 2013 r. W toku kontroli stwierdzono, iż strona posiada, ujęte w rejestrze zakupu, faktury VAT dokumentujące sprzedaż granulatu złota. Ustalono również, że po nabyciu granulatu złota i srebra według stawki VAT
23 %, w tym samym miesiącu podatnik dokonał wewnątrzwspólnotowej dostawy tego towaru na rzecz czeskiego podmiotu stosując stawkę 0 %. Stąd też, wygenerowana została nadwyżka podatku naliczonego nad należnym, która została wykazana do zwrotu w złożonej przez spółkę deklaracji VAT – 7 za styczeń 2013 r.
Mając na uwadze powyższe, organ wystąpił do właściwych urzędów skarbowych w W., B., O., W. i W. o przeprowadzenie kontroli podatkowej lub czynności sprawdzających w odniesieniu do firm (B sp. z o.o. w O., C sp. z o.o. w W., D sp. z o.o. w N., E sp. z o.o. we W., F) dokonujących transakcji ze stroną, dotyczących rzeczywistego przebiegu transakcji za okres od dnia [...] do dnia [...] stycznia 2013 r.
Postanowieniem z dnia [...] lutego 2013 r. organ pierwszej instancji przedłużył termin zwrotu VAT za styczeń 2013 r. podnosząc, iż przedłużenie to jest konieczne z uwagi na fakt, iż termin zwrotu podatku przypada na dzień [...] lutego 2013 r., a niezbędna jest dalsza weryfikacja rozliczenia podatnika. Postanowienie to stało się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, która została oddalona wyrokiem z dnia 24 lipca 2013 r. (sygn. akt I SA/Wr 762/13). Po rozpatrzeniu skargi kasacyjnej wniesionej przez spółkę Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 11 lutego 2015 r. (I FSK 2127/13), oddalił skargę kasacyjną.
W dniu [...] czerwca 2013 r. Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w O. wszczął w skarżącej spółce postępowanie kontrolne w zakresie rzetelności deklarowanych podstaw opodatkowania oraz prawidłowości obliczania i wpłacania podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe od grudnia 2012 r. do kwietnia 2013 r. W odpowiedzi na wielokrotne wystąpienia organu pierwszej instancji dotyczące udzielenia informacji odnośnie przewidywanego terminu zakończenia postępowania kontrolnego organ kontroli skarbowej zawiadamiał, iż aktualnie nie jest możliwe określenie bezspornych kwot zwrotu VAT. W piśmie z dnia [...] lipca 2015 r. stwierdził ponadto, iż dotychczas poczynione ustalenia wskazują, że skarżąca spółka brała udział w transakcjach łańcuchowych.
Podnosząc brak podstawy prawnej do przedłużania terminu zwrotu VAT za styczeń 2013 r. skarżąca w dniu [...] lutego 2015 r. złożyła do organu pierwszej instancji przedsądowe wezwanie do zapłaty.
Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] maja 2015 r. organ pierwszej instancji, działając w oparciu o przepis art. 216 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm., dalej: O.p.) oraz art. 87 ust. 2 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2011 r. Nr 177, poz. 1054 ze zm., dalej: ustawa o VAT) przedłużył termin zwrotu VAT za styczeń 2013 r. do czasu zakończenia postępowania kontrolnego. Uzasadniono, iż wydanie nowego, kolejnego postanowienia w sprawie jest niezbędne z uwagi na zmianę trybu weryfikacji rozliczenia podatnika w związku z wszczęciem postępowania kontrolnego przez organ kontroli skarbowej.
Nie zgadzając się z przedłużeniem terminu zwrotu różnicy VAT spółka pismem z dnia [...] maja 2015 r. wystąpiła do organu z wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa. W piśmie z dnia [...] maja 2015 r. organ podatkowy stwierdził brak podstaw do uwzględnienia stanowiska skarżącej spółki.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu spółka wniosła o stwierdzenie, że zaskarżone stanowisko jest niezgodne z prawem i stwierdzenie nieważności postanowienia, podnosząc zarzuty naruszenia art. 121, 124, 125 oraz art. 217 § 2 Ordynacji podatkowej w związku z art. 87 ust. 2 w zw. z art. 87 ust. 6 ustawy o VAT poprzez nieuzasadnione przedłużenie terminu zwrotu nadwyżki podatku VAT naliczonego nad należnym, w sytuacji gdy zasadność zwrotu nie budzi wątpliwości i tym samym nie wymaga dodatkowego zweryfikowania i został przekroczony termin do wydania przedmiotowego postępowania z uwagi na zmianę trybu postępowania uzasadniającego przedłużenie terminu zwrotu.
Odpowiadając na skargę organ podatkowy wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. W piśmie z dnia [...] listopada 2015 r. organ pierwszej instancji uzupełnił, iż kontrola podatkowa prowadzona wobec spółki za styczeń 2013 r. zakończona została podpisaniem przez stronę skarżącą protokołu w dniu [...] marca 2013 r.
Na rozprawie w dniu 24 listopada 2015 r. pełnomocnik strony skarżącej cofnął zarzut skargi dotyczący stwierdzenia nieważności zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.
Skarga jest uzasadniona.
Dla porządku przypomnieć należy, że przedmiotem sporu w sprawie jest rozstrzygnięcie organu podatkowego przedłużające termin zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w VAT za styczeń 2013 r.
Zgodnie z art. 86 ust. 1 ustawy o VAT, w zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, podatnikowi, o którym mowa w art. 15, przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, z zastrzeżeniem art. 114, art. 119 ust. 4, art. 120 ust. 17 i 19 oraz art. 124. Powyższy przepis wyraża jedną z podstawowych zasad konstrukcyjnych wspólnego europejskiego systemu podatku od wartości dodanej, jaką jest zasada neutralności tego podatku dla podatników biorących udział w obrocie gospodarczym. Zasada ta sformułowana została już w I Dyrektywie Rady z 11 kwietnia 1967 r. w sprawie harmonizacji przepisów państw członkowskich w zakresie podatków obrotowych (67/227/EEC) i obowiązuje do tej pory. Zgodnie z art. 2 I Dyrektywy, podatek od wartości dodanej zostanie naliczony przy każdej transakcji i obliczony będzie od ceny towarów lub usług według właściwej dla nich stawki, po odliczeniu podatku od wartości dodanej poniesionego przy nabyciu elementów kosztowych. Wspólny system podatku od wartości dodanej stosuje się aż do poziomu sprzedaży detalicznej włącznie. Jak wynika z przytoczonych wyżej przepisów I Dyrektywy, podatek od wartości dodanej jest podatkiem konsumpcyjnym, którego ciężar ekonomiczny powinien ponosić ostatni w łańcuchu transakcji podmiot (tj. podmiot, który nie nabywa opodatkowanych towarów i usług w celu wykorzystania ich do dalszej sprzedaży opodatkowanej tym podatkiem). Podmiotowi, dla którego nabywane towary lub usługi stanowią jedynie element kosztowy dalszej sprzedaży podlegającej opodatkowaniu podatkiem od wartości dodanej, powinno przysługiwać prawo do odliczenia podatku od wartości dodanej poniesionego przy nabyciu tych elementów kosztowych.
Należy zatem podkreślić, że prawo do odliczenia podatku naliczonego nie jest przywilejem przysługującym podatnikowi po spełnieniu określonych warunków, ale jest podstawowym elementem konstrukcyjnym podatku od wartości dodanej, tak jak przedmiot opodatkowania, podstawa opodatkowania i stawka podatku.
W ustawodawstwie polskim zasada neutralności VAT dla podatnika – przedsiębiorcy realizowana jest w drodze uregulowania w ustawie o VAT kwestii prawa podatnika do odliczenia i zwrotu podatku naliczonego. Regulacja w tym zakresie zawarta została w art. 86-89 tej ustawy. Zagwarantowanie podatnikowi prawa odliczenia podatku naliczonego od podatku należnego nie byłoby pełne, gdyby regulacje ustawowe nie zawierały stosownych przepisów określających termin zwrotu podatku naliczonego lub nadwyżki tego podatku. Skoro VAT ma być neutralny dla przedsiębiorcy, to istotne jest, aby możliwie szybko mógł on otrzymać zwrot tego podatku zapłaconego przez siebie w cenie towaru lub usługi. Ważne jest zatem nie tylko właściwe określenie terminów zwrotu podatku naliczonego lub nadwyżki tego podatku, ale także dokładne uregulowanie sytuacji, w których zwrot nie przysługuje lub, w których zwrot może zostać opóźniony. Skoro sytuacje takie są wyjątkiem od zasady zwrotu (bezpośredniego lub pośredniego) podatku naliczonego podatnikowi, to wyjątkowość ta powinna być brana pod uwagę przez organy stosujące przepisy.
W przypadku gdy kwota podatku naliczonego, o której mowa w art. 86 ust. 2 ustawy o VAT, jest w okresie rozliczeniowym wyższa od kwoty podatku należnego, podatnik ma prawo do obniżenia o tę różnicę kwoty podatku należnego za następne okresy lub do zwrotu różnicy na rachunek bankowy, co wynika z art. 87 ust. 1 ustawy o VAT. Z kolei w myśl ust. 2 tego artykułu zwrot różnicy podatku, z zastrzeżeniem ust. 6, następuje w terminie 60 dni od dnia złożenia rozliczenia przez podatnika na rachunek bankowy podatnika w banku mającym siedzibę na terytorium kraju lub na rachunek podatnika w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej, której jest członkiem, wskazane w zgłoszeniu identyfikacyjnym, o którym mowa w odrębnych przepisach, lub na wskazany przez podatnika rachunek banku lub na rachunek spółdzielczej kasy oszczędnościowo-kredytowej, jako zabezpieczenie udzielanego przez ten bank lub przez tę kasę kredytu, na podstawie złożonego przez podatnika, do naczelnika urzędu skarbowego, w terminie do złożenia deklaracji podatkowej, pisemnego, nieodwołalnego upoważnienia organu podatkowego, potwierdzonego przez bank lub spółdzielczą kasę oszczędnościowo-kredytową udzielających kredytu, do przekazania tego zwrotu. Jeżeli zasadność zwrotu wymaga dodatkowego zweryfikowania, naczelnik urzędu skarbowego może przedłużyć ten termin do czasu zakończenia weryfikacji rozliczenia podatnika dokonywanego w ramach czynności sprawdzających, kontroli podatkowej lub postępowania podatkowego na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej lub postępowania kontrolnego na podstawie przepisów o kontroli skarbowej. Jeżeli przeprowadzone przez organ czynności wykażą zasadność zwrotu, o którym mowa w zdaniu poprzednim, urząd skarbowy wypłaca należną kwotę wraz z odsetkami w wysokości odpowiadającej opłacie prolongacyjnej stosowanej w przypadku odroczenia płatności podatku lub jego rozłożenia na raty.
Z treści art. 87 ust. 2 ustawy o VAT wynika uprawnienie organu podatkowego do dodatkowego zbadania zasadności zwrotu podatku. Przepis ten zakreśla również ramy postępowania organu podatkowego, w jakich to badanie ma się odbywać. Ustawodawca wskazuje na czynności sprawdzające, kontrolę podatkową i postępowanie podatkowe na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej lub postępowanie kontrolne na podstawie przepisów o kontroli skarbowej. W związku z tym działania podejmowane przez organy podatkowe wobec podatnika mogą przyjąć tylko i wyłącznie opisane wyżej formy.
Jednocześnie przepis art. 87 ust. 2 ustawy o VAT stanowi wprost, że organ może przedłużyć termin zwrotu "do czasu zakończenia weryfikacji rozliczenia podatnika dokonywanego" w ramach wskazanych postępowań. Skoro weryfikacja w ramach wskazanych postępowań ma być "dokonywana", oznacza to, że postanowienie o przedłużeniu terminu zwrotu może być wydane odpowiednio w toku czynności sprawdzających, kontroli podatkowej, postępowania podatkowego, bądź w toku postępowania kontrolnego (podobnie: A. Bartosiewicz, Komentarz do art. 87 ustawy o podatku od towarów i usług, LEX).
Przesłanką przedłużenia terminu zwrotu jest stwierdzenie przez organ, że zasadność zwrotu wymaga dodatkowego zweryfikowania, co może niewątpliwie nastąpić w ramach czynności sprawdzających, kontroli podatkowej lub postępowania podatkowego na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej lub postępowania kontrolnego na podstawie przepisów o kontroli skarbowej. Nadto w ramach powyższych procedur termin zwrotu może być przedłużony do czasu zakończenia weryfikacji rozliczenia podatnika.
Z tych względów wydanie postanowienia o przedłużeniu terminu zwrotu VAT może nastąpić w toku czynności sprawdzających, kontroli podatkowej lub postępowania podatkowego na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej lub postępowania kontrolnego na podstawie przepisów o kontroli skarbowej.
Skarżącej spółce organ zaskarżonym postanowieniem przedłużył termin zwrotu różnicy VAT za styczeń 2013 r. do czasu zakończenia postępowania kontrolnego prowadzonego przez organ kontroli skarbowej. W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia organ powołał się na orzecznictwo sądów administracyjnych, w świetle którego zmiana trybu weryfikacji rozliczenia podatnika wymaga wydania nowego postanowienia o przedłużeniu terminu zwrotu do czasu zakończenia tego trybu weryfikacji podatnika. W związku z wydaniem przez organ podatkowy powyższego postanowienia, które w ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę narusza zarówno mające zastosowanie w sprawie przepisy prawa materialnego, jak i procesowego, niezbędnym jest zwrócenie uwagi na dwie mające zasadnicze znaczenie dla przedmiotu sprawy kwestie. Pierwszą z nich stanowi wyjaśnienie funkcji oraz gwarancji jakie podatnikowi ma zapewnić wydanie spornego postanowienia, drugą zaś okoliczności konkretnej sprawy w jakiej to postanowienie zostało wydane.
Po pierwsze zatem należy zauważyć, że przywoływane przez organ podatkowy orzecznictwo to przede wszystkim wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 lutego 2015 r., o sygn. akt I FSK 621/14, w którym Sąd drugiej instancji wskazywał na konieczność wydania każdorazowo nowego postanowienia w każdym kolejnym trybie weryfikacji zasadności zwrotu oraz na przesłanki uzasadniające takie działanie. Wskazując na cel postanowienia o przedłużeniu terminu zwrotu różnicy podatku NSA wyjaśniał, że jest nim umożliwienie organom podatkowym zweryfikowania prawidłowości złożonego przez podatnika rozliczenia, jednak podatnik musi być o tym przedłużeniu odpowiednio powiadomiony i może kwestionować przedłużenie jako wpływające na jego prawa i obowiązki. Postanowienie to daje mu bowiem wiedzę nie tylko co do samego przedłużenia, lecz także co do tego, kiedy weryfikacja powinna się zakończyć, a tym samym kiedy podatnik może spodziewać się zwrotu podatku (lub rozstrzygnięcia co do tego zwrotu).
W wyroku tym Sąd wskazał ponadto, iż "zmiana trybu weryfikacji rozliczenia powoduje, że terminy zwrotu podatku ulegają zmianie, zmieniają się także kompetencje organów, oraz uprawnienia strony postępowania. Podatnik powinien uzyskać o tym informację, co daje mu także możliwość zastosowania odpowiedniego środka zaskarżenia dalszego przedłużania terminu zwrotu podatku. Sytuacja, w której możliwe byłoby wszczynanie kolejnych postępowań weryfikujących rozliczenia podatnika, a podatnik nie byłby powiadomiony o tym, że zwrot podatku został przedłużony do czasu zakończenia kolejnego trybu weryfikacji oraz nie miałby żadnej możliwości polemizowania z zasadnością przedłużenia w związku z wszczęciem kolejnego postępowania, pozostawałaby w sprzeczności z funkcjami gwarancyjnymi powyższej regulacji".
Po drugie, co dla oceny naruszenia przez organ podatkowy przepisów prawa podatkowego ma znaczenie kluczowe, należy przypomnieć iż pierwsze postanowienie o przedłużeniu terminu do zwrotu VAT wydano w dniu [...] lutego 2013 r., zatem przed upływem terminu zwrotu tego podatku i miało ono związek z prowadzoną przez organ pierwszej instancji kontrolą podatkową, która zakończona została w dniu [...] marca 2013 r. Następnie w dniu [...] czerwca 2013 r. zostało w skarżącej spółce wszczęte postępowanie kontrolne przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w O.. Zaskarżone, kolejne w sprawie postanowienie, opatrzono datą [...] maja 2015 r. Zostało ono zatem podjęte prawie dwa lata po wszczęciu postępowania przed organem kontroli skarbowej.
Biorąc zatem pod uwagę powyższe, nie ma w ocenie Sądu wątpliwości, iż zaskarżone postanowienie ma charakter iluzoryczny i nie zapewnia podatnikowi gwarancji jakie leżą u podstaw instytucji uregulowanej w analizowanych przepisach ustawy o VAT.
Nie jest przedmiotem sporu, jak i – w kontekście cytowanego powyżej orzeczenia NSA – nie nasuwa wątpliwości, iż czas obowiązywania postanowienia o przedłużeniu terminu do zwrotu podatku ma charakter zamknięty. Oznacza to, że postanowienie w tym przedmiocie obowiązuje od dnia jego wydania w trybie przewidzianym w art. 87 ust. 2 i 6 ustawy o VAT i jest skuteczne do czasu w nim wskazanego, przy czym nie dłużej niż do zakończenia danego trybu w ramach którego prowadzona jest weryfikacja zwrotu. Jeżeli zatem następuje zmiana trybu weryfikacji podatnika w związku ze złożoną przez niego deklaracją VAT – 7 (w tym również zmiana organu przeprowadzającego weryfikację w innym wymienionym w przepisie trybie), to niezbędnym staje się wydanie nowego postanowienia o przedłużeniu terminu do zwrotu, w którym organ podatkowy obowiązany jest wyjaśnić podatnikowi przesłanki i zasadność dalszego przedłużenia tego terminu. Skoro istotą wydania przedmiotowego postanowienia jest przedłużenie terminu do zwrotu podatku, to oczywistym jest, że pierwsze postanowienie wydane w sprawie musi zostać podjęte przed upływem tego terminu. Na marginesie można zwrócić uwagę, że w sprawie warunek ten został spełniony, gdyż organ podatkowy po raz pierwszy przedłużył terminu do zwrotu VAT postanowieniem z dnia [...] lutego 2013 r., a więc przed upływem terminu do zwrotu. Brak jest natomiast tak oczywistego momentu odnośnie wydania w sprawie kolejnego (bądź kolejnych) postanowień w ramach dalej uruchamianych trybów dla weryfikacji zwrotu. Nie oznacza to jednak, iż organ podatkowy ma zupełną swobodę działania. Ograniczenia w tym zakresie wynikają bowiem z opisanych powyżej gwarancji i funkcji jakie pełni postanowienie o przedłużeniu terminu, tj. przede wszystkim funkcji informacyjnej (odnośnie przyczyn przedłużenia, trybu weryfikacji rozliczenia, czasu trwania procedury, spodziewanego terminu zwrotu) i ściśle z nią związanych gwarancji procesowych strony (uprawnienie strony do kwestionowania zasadności zwrotu). Zdaniem Sądu, nie tylko zupełny brak postanowienia odnośnie przedłużenia terminu, jak i jego niewydanie w odpowiednim czasie pozbawia podatnika powyżej wymienionych uprawnień i uniemożliwia mu skorzystanie z przysługujących mu gwarancji procesowych. Skoro bowiem postanowienie o przedłużeniu terminu zwrotu VAT jest odstępstwem od podstawowego prawa wynikającego z ustawy o VAT, to jest prawa do odliczenia podatku naliczonego, to postanowienie ograniczające to prawo musi zostać podjęte niezwłocznie po uruchomieniu procedury weryfikacyjnej i w oparciu o ściśle stosowane przepisy prawa. Tym samym jako wyjątek od zasady instytucja przedłużenia terminu zwrotu VAT i przepisy ją regulujące muszą być interpretowane ściśle, zdaniem Sądu nie ma tu miejsca na wykładnię rozszerzającą, gdyż godziłoby to w zasadę neutralności VAT.
Przyjęcie odmiennego stanowiska oznaczałoby nie tylko brak logicznego uzasadnienia dokonanej czynności procesowej, ale przede wszystkim akceptowanie przez Sąd działania organów podatkowych wbrew podstawowym zasadom prawa podatkowego. Stanowisko zajęte przez organ podatkowy godzi bowiem w zasadę zaufania do działalności organów podatkowych, zasadę praworządności, jak i zasadę współmierności i skuteczności i stanowi wyraz instrumentalnego stosowania przez organy prawa podatkowego, co nie może zasługiwać na aprobatę Sądu.
Końcowo należy wskazać, że brzmienie art. 87 ust. 2 ustawy o VAT samo w sobie, w ocenie Sądu, nie stoi na przeszkodzie aby organ podatkowy dokonujący czynności kontrolnych, w związku z podjęciem informacji o wszczęciu innego postępowania weryfikującego prawidłowość deklarowanych podstaw opodatkowania oraz prawidłowości obliczania i wpłacania VAT, mieszczącego się w katalogu procedur wymienionym w powyższym przepisie ustawy o VAT, dokonał przedłużenia terminu zwrotu VAT z uwagi na postępowanie prowadzone przez inny organ podatkowy i wydał w tym przedmiocie stosowne postanowienie. Skoro bowiem podstawową funkcją regulacji art. 87 ust. 2 ustawy o VAT jest wyjaśnienie wątpliwości związanych ze zwrotem podatnikowi podatku naliczonego, to organ podatkowy powinien mieć możliwość skorzystania z wszelkich wymienionych w tym przepisie form weryfikacji prawidłowości rozliczeń podatnika. Jednakże niezbędnym jest, aby w tej sytuacji organ podatkowy wydał stosowne postanowienie działając w oparciu o obowiązujące w tej materii przepisy prawa.
Biorąc pod uwagę powyższe, należy stwierdzić, że zaskarżone postanowienie wydane zostało z naruszeniem zarówno przepisów prawa materialnego, tj. art. 87 ust. 2 ustawy o VAT, jak i obowiązujących przepisów postępowania podatkowego wskazanych w uzasadnieniu niniejszego rozstrzygnięcia.
W tym stanie rzeczy, wskazując na powyższe naruszenia przepisów postępowania i prawa materialnego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), Sąd uchylił zaskarżone postanowienie. O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 w/w ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło