II SA/Rz 1003/15
WyrokWSA w Rzeszowie2015-10-27
Skład orzekający: Krystyna Józefczyk, Ewa Partyka, Paweł Zaborniak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy umorzenie postępowania administracyjnego w sprawie legalności wykonania robót budowlanych polegających na montażu stacji bazowej telefonii komórkowej jest zasadne, gdy organ uznał, że roboty te nie wymagały pozwolenia na budowę ani zgłoszenia?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny i prawny sprawy. Zgodnie z obowiązującymi przepisami, instalacja urządzeń na obiektach budowlanych, w tym stacji bazowej telefonii komórkowej, nie wymagała pozwolenia na budowę ani zgłoszenia, jeśli nie była przedsięwzięciem mogącym znacząco oddziaływać na środowisko. Ponieważ ekspertyza techniczna potwierdziła brak takiego oddziaływania, postępowanie stało się bezprzedmiotowe i zasadnie zostało umorzone.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła legalności wykonania stacji bazowej telefonii komórkowej na dachu budynku mieszkalnego. Inwestor dokonał zgłoszenia montażu masztu, szafy telekomunikacyjnej i anten. Organy nadzoru budowlanego umorzyły postępowanie, uznając, że roboty nie wymagały pozwolenia na budowę ani zgłoszenia. Strony skarżące kwestionowały tę ocenę, podnosząc m.in. kwestię samowolnej budowy budynku, wadliwości zgłoszenia oraz konieczności uzyskania pozwolenia na budowę dla telekomunikacyjnych obiektów budowlanych. Sprawa przeszła przez wielokrotne postępowania przed organami i sądami administracyjnymi.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Krystyna Józefczyk /spr./ Sędziowie WSA Ewa Partyka WSA Paweł Zaborniak Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 października 2015 r. sprawy ze skargi E. K. i K. K. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2009 r.nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie legalności wykonywania robót budowlanych -skargę oddala-
Przedmiotem skargi E.K. i K.K. jest decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (WINB) z dnia [...] lutego 2009 r., znak: [...] wydana w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie legalności wykonywania robót budowlanych.
Z akt sprawy wynika, że inwestor "A" Spółka z o.o. z siedzibą w W. (dalej Spółka) w dniu [...] października 2007 r. dokonała zgłoszenia o zamiarze montażu na dachu budynku mieszkalnego jednorodzinnego w zabudowie bliźniaczej na działce nr 411, obręb [....], przy ul. [...] w R., konstrukcji masztu, szafy telekomunikacyjnej, wsporników, anten radiolinii, tras kablowych i zasilania energetycznego z wewnętrznej instalacji elektrycznej. W wyniku czynności kontrolnych ustalono, że Spółka zamontowała na wskazanym budynku maszt z trzema odciągami o wysokości 12 m, sztycę odgromową o długości 0,8 m i ramę pod szafę telekomunikacyjną. Prezydent Miasta [...] nie wniósł sprzeciwu do zgłoszenia.
Decyzją z dnia [...] listopada 2008 r., nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego (PINB), działając na podstawie art. 105 k.p.a. oraz art. 81 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz.U. z 2000 r. Nr 156, poz. 118 ze zm.) – dalej Pr.bud., umorzył postępowanie administracyjne w sprawie budowy stacji bazowej telefonii UMTS na budynku nr 4 przy ul. [...] w R.
PINB stwierdził, że maszt stanowi w świetle art. 3 pkt 3 Pr.bud., budowlę, nie można jednak ostatecznie uznać jego wykonania za nadbudowę budynku mieszkalnego, ponieważ jego montaż nie doprowadził do zwiększenia wysokości budynku. W oparciu o art. 29 ust. 2 pkt 15 Pr.bud. PINB uznał, że pozwolenia na budowę nie wymaga wykonanie robót budowlanych polegających na instalowaniu urządzeń na obiektach budowlanych. Z uwagi na fakt, że w świetle ekspertyzy technicznej instalacja elementów przedmiotowej stacji bazowej nie jest przedsięwzięciem mogącym znacząco oddziaływać na środowisko stwierdził, że instalacja tych elementów nie wymaga ani zgłoszenia, ani pozwolenia na budowę. Brak było zatem, zdaniem organu, podstaw do wydania decyzji w oparciu o art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2 Pr.bud. W związku jednak z faktem wszczęcia postępowania w oparciu o przepis art. 50 ust. 2 Pr.bud., koniecznym stało się jego umorzenie wobec niemożliwości merytorycznego rozstrzygnięcia.
W oddzielnych odwołaniach od decyzji organu I instancji, W.G. i C.P. zarzucili, iż postępowanie należało zakończyć merytorycznym rozstrzygnięciem. Przedmiotowa stacja wzniesiona została na budynku wybudowanym samowolnie. Nadto – organ błędnie przyjął, ze inwestycja w postaci stacji bazowej telefonii UMTS realizowana na dachu budynku jest tożsama ze zgłoszeniem z dnia 18 października 2007 roku. Dodatkowo W.G. podniosła brak rozstrzygnięcia przez organ na podstawie art. 71 a Prawa budowlanego , kwestii samowolnej zmiany sposobu użytkowania części domu mieszkalnego przy ul. [...] na stację bazową telefonii komórkowej.
W odwołaniach E.K. i K.D. zarzucono, że w sytuacji, gdy zgłoszenie dotyczy inwestycji wymagającej pozwolenia na budowę, to wbrew intencjom zgłaszającego nie jest ono zgłoszeniem w rozumieniu art. 30 ust.1 ustawy Prawo budowlane a więc nie wywołuje skutków przewidzianych w przepisach tej ustawy dla tej instytucji, w tym nie rozpoczyna swojego biegu termin z art. 30 ust.2 Prawa budowlanego. W ocenie składających odwołanie, inwestor działał na własne ryzyko, mając świadomość, że zamierzona przez niego inwestycja wymaga decyzji o ustaleniu lokalizacji celu publicznego oraz pozwolenia na budowę, jako że w świetle rozporządzenia Ministra infrastruktury z dnia 26 października 2005 r. w sprawie warunków technicznych , jakim powinny odpowiadać telekomunikacyjne obiekty budowlane i ich usytuowanie ( Dz. U. Nr 219 poz. 1864) jest to telekomunikacyjny obiekt budowlany. Zdaniem odwołujących się, wadliwym było także wezwanie inwestora do przedłożenia ekspertyzy technicznej, bowiem ustalenie, czy inwestycja wymaga sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko należy wyłącznie do organu prowadzącego postępowanie w oparciu o przedstawione przez inwestora dokumenty, o których mowa w art. 46a ust.4 pkt.1 oraz art. 4 w zw. z art. 49 ust.3 i art. 51 ust.2,7 i 8 ustawy Prawo ochrony środowiska. Ponadto w sprawie powinien mieć również zastosowanie art. 135 Prawa ochrony środowiska, dotyczący wyznaczenia obszaru ograniczonego użytkowania.
Decyzją z dnia [...] lutego 2009 r., znak: [...] WINB utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Motywując swoje stanowisko organ przytoczył treść art. 29 ust. 2 pkt 15 oraz art. 30 ust. 1 pkt 3 lit. b/ Pr.bud. stwierdzając, że w oparciu o te przepisy brak było podstaw do przyjęcia, że instalowanie urządzeń na obiektach budowlanych wymagało pozwolenia na budowę. W opinii organu II instancji art. 30 ust. 1 pkt 3c Pr.bud. nie ma zastosowania w sprawie, jako że realizowana inwestycja nie należy do przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, a zatem nie ma w tym wypadku obowiązku dokonania zgłoszenia ani uzyskania pozwolenia na budowę. Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że stwierdzenie przez organ I instancji wykonania robót zgodnie ze zgłoszeniem pozwala na uznanie, że nie są one wykonywane w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi bądź mienia. Również zagrożenie środowiska zostało wyeliminowane po analizie ekspertyzy technicznej. Organ podkreślił, że w związku z tym, iż postępowanie w sprawie rozbiórki obiektu budowlanego wszczynane jest z urzędu, wydanie decyzji uwzględniającej bądź odmawiającej uwzględnienia żądania stron postępowania dotyczącego rozbiórki, stanowiłoby działanie z rażącym naruszeniem prawa. W ocenie organu nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy zarzuty dotyczące legalności budynku, na którym zamontowana została przedmiotowa stacja.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na decyzję organu odwoławczego z dnia [...] lutego 2009 r., R.D. i K.D. zarzucili naruszenie :
- art. 7, 8, 9, 11, 77, 80, 84 i 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013r., poz. 267 ze zmianami), zwanej dalej "K.p.a." poprzez nieodniesienie się przez organ do zarzutów zgłaszanych podczas postępowania i w odwołaniu, co uniemożliwia dokonanie weryfikacji stanowiska organu,
- art. 105 § 1 K.p.a. przez umorzenie postępowania w sytuacji, kiedy istnieje podmiot żądający wydania określonej decyzji i istnieje przedmiot tego postępowania, wobec czego uzasadnionym jest orzeczenie o odmowie wydania nakazu rozbiórki,
- art. 29 ust.2 pkt.15 w zw. z art. 30 ust.1 pkt.2 Pr.bud.,
- art. 3 pkt.1 w zw. z art. 7 Pr.bud. w zw. z § 3 pkt.1 oraz pkt.2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 26 października 2005 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać telekomunikacyjne obiekty budowlane i ich usytuowanie przez nieustalenie charakteru całej inwestycji w świetle obowiązujących przepisów prawa i pominięcie faktu iż budowa masztu jako telekomunikacyjnego obiektu budowlanego wymaga pozwolenia na budowę oraz decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego,
- art. 6 ust.1 w zw. z art. 143 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami w zw. z art. 3 pkt.6 ustawy Pr.bud. i art. 50 ust.1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym,
- art. 46 a ust.4 oraz 4, art. 49 ust. 3 w zw. z art. 51 ust. 8 pkt 1 oraz 2 ustawy Prawo ochrony środowiska oraz p 2 ust. 2 pkt 2, § 3 ust. 2 pkt. 2, § 4, § 5 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko w zw. z art. 50 ust.3 Pr.bud. poprzez zobowiązanie inwestora do sporządzenia ekspertyzy technicznej na okoliczność czy wymagane jest wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, w sytuacji gdy zobowiązanie powyższe dotyczy w istocie ustalenia stanu faktycznego i prawnego w kontekście obowiązujących przepisów, co jest niedopuszczalne wobec tego, iż ustaleń takich winien dokonać organ samodzielnie,
- art. 5 ust. 1 pkt 9 Pr.bud. w zw. z art. 135 Prawa ochrony środowiska oraz w zw. z art. 143 i art. 144 kodeksu cywilnego.
Skarżący zwrócili także uwagę na nieuwzględnienie przez organ ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, która weszła w życie 15 listopada 2008 r., a więc obowiązywała w dacie wydawania zaskarżonej decyzji.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie z przyczyn, które stanowiły podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia. W odniesieniu do zarzutów przedstawionych przez skarżących podniósł, że nie było podstaw do kwestionowania stanowiska autora ekspertyzy technicznej, zwłaszcza, że żadna ze stron nie przedłożyła ekspertyzy zawierającej przeciwne stanowisko. Natomiast zobowiązanie inwestora do jej przedłożenia opierało się na art. 50 ust. 3 Pr.bud.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, wyrokiem z dnia 22 lipca 2009 r. sygn. akt II SA/Rz 131/09, uchylił zaskarżoną decyzję i decyzję ją poprzedzającą stwierdzając, że nie został w sprawie ustalony przedmiot postępowania. Akta sprawy wskazują, że decyzja organu odwoławczego z dnia 2 lutego 2009 r. wydana była po uchyleniu art. 30 ust. 1 pkt 3 lit. c/. na mocy art. 140 pkt 4 lit. a/ tiret drugi ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz oceny oddziaływania na środowisko (Dz.U. Nr 199, poz. 1227), który wszedł w życie 15 listopada 2008 r. Sąd wskazał ponadto, że organ II instancji nie odniósł się zarzutu odwołania K.D., w postaci naruszenia przez organ I instancji § 3 pkt 9 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 26 października 2005 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać telekomunikacyjne obiekty budowlane i ich usytuowanie (Dz.U. Nr 219, poz. 1864) – dalej rozporządzenie. Zdaniem Sądu, opis elementów przedmiotowej konstrukcji odpowiada definicji "masztu antenowego" określonej w rozporządzeniu. Skoro, w opinii Sądu, rozporządzenie kwalifikuje maszty antenowe jako telekomunikacyjne obiekty budowlane, a nie jako urządzenia, to nie ma do nich zastosowania procedura zgłoszeniowa i powstaje obowiązek uzyskania pozwolenia na budowę. Umorzenie postępowania w sprawie Sąd uznał za przedwczesne, a brak ustalenia przedmiotu postępowania za niepozwalający na zajęcie stanowiska.
Naczelny Sąd Administracyjny, wyrokiem z dnia 30 marca 2011 r., sygn. akt II OSK 571/10, uchylił zaskarżony wyrok Sądu pierwszej instancji i przekazał mu sprawę do ponownego rozpoznania. NSA wskazał, że Sąd uchylił zaskarżone decyzje, choć generalnie uznał, że nie został ustalony przedmiot postępowania, co spowodowało, że zarówno rozstrzygnięcie jak i argumentację organu Sąd pierwszej instancji ocenił jako błędną. NSA stwierdził, że argumentacja Sądu w zaskarżonym wyroku nie jest zrozumiała. Uznał, że organy obu instancji w precyzyjnie określonym przedmiocie postępowania, szczegółowo wypowiedziały się przedstawiając obszerne uzasadnienia obu zakwestionowanych decyzji. Tym samym Sąd mógł i powinien poddać kontroli legalności ustalony przez organ przedmiot postępowania, a w konsekwencji zbadać czy w tym stanie faktycznym prawidłowym było prowadzenie postępowania w trybie art. 50 ust. 1 Pr.bud. NSA uznał, że Sąd pierwszej instancji, wskazując na ekspertyzę techniczną ustalającą, że nie mamy w tej sprawie do czynienia z przedsięwzięciem mogącym znacząco oddziaływać na środowisko, nie ocenił tego dowodu. Sąd nie przedstawił także jakiegokolwiek wiążącego dla organu stanowiska co do mocy obowiązywania poszczególnych przytoczonych przez niego przepisów w oparciu o przepisy intertemporalne. NSA przypomniał także, że właściwym przedmiotem postępowania jest kwestia ustalenia, czy zamiast zgłoszenia wymagane było pozwolenie na budowę.
W miejsce R.i K.D. wstąpili nabywcy nieruchomości przy ul. [...] – E.K. i K.K.
Ponownie rozpoznając sprawę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 23 listopada 2011 r., sygn. akt II SA/Rz 406/11 oddalił skargę E.K. i K.K. W uzasadnieniu wyroku stwierdził, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Powołując się na art. 29 ust. 2 pkt 15, art. 30 ust. 1 pkt 3b oraz art. 30 ust. 1 pkt 3c Pr.bud. Sąd uznał, że ze względu na to, iż planowane przedsięwzięcie nie było przedsięwzięciem mogącym znacząco oddziaływać na środowisko, w dacie dokonania zgłoszenia i upływu terminu do złożenia sprzeciwu nie było wymagane pozwolenie na budowę, a jedynie z uwagi na wysokość masztu (12 m) stosowne zgłoszenie. Z uwagi na okoliczność, że Spółka dokonała zgłoszenia zamiaru wykonywania robót budowlanych, a organ nie wniósł sprzeciwu, PINB nie miał podstaw do prowadzenia postępowania w oparciu o art. 48 ust. 1, czy też art. 49b Pr.bud. Przywołując treść art. 50 ust. 1 Pr.bud. Stwierdzenie przez organ I instancji wykonania zakresu robót zgodnie ze zgłoszeniem pozwala stwierdzić, że nie są one wykonywane w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi i mienia. Analiza ekspertyzy technicznej wykluczyła zagrożenie dla środowiska. Odnosząc się do zarzutów skargi Sąd stwierdził, że organy zebrały w sprawie pełny materiał dowodowy, pozwalający na rozstrzygnięcie o przedmiocie postępowania. W sprawie nie doszło do naruszenia art. 29 ust. 2 pkt 15 w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 2 Pr.bud. Strona skarżąca nie może wywodzić naruszenia § 3 pkt 1 i 2 rozporządzenia, ponieważ przepisy wskazanego aktu nie mogą zmieniać Pr.bud. w zakresie pojęć tam zawartych, a ponadto zawarta w rozporządzeniu definicja "telekomunikacyjnego obiektu budowlanego" tworzona jest na użytek przepisów rozporządzenia, a nie art. 28–30 Pr.bud. W ocenie Sądu prawidłowy jest również sposób rozstrzygnięcia organów przez umorzenie postępowania.
Wyrokiem z dnia 1 sierpnia 2013 r. sygn. akt II OSK 713/12 NSA uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania WSA w Rzeszowie. W uzasadnieniu NSA uznał, że Sąd Wojewódzki przyjął jako podstawę oceny legalności robót tylko to, co było przedmiotem zgłoszenia, a nie ocenił zakresu faktycznie wykonanych robót, (tj. montażu anten sektorowych) i nie udzielił odpowiedzi na pytanie, czy w odniesieniu do wykonanych robót zamiast zgłoszenia wymagane było pozwolenie na budowę. NSA uwzględnił zarzut naruszenia art. 105 § 1 k.p.a., bowiem Sąd Wojewódzki podzielił pogląd organów, że postępowanie w sprawie toczyło się z urzędu i pominął fakt złożenia przed wszczęciem postępowania trzech wniosków o wszczęcie postępowania w sprawie legalności przedmiotowych robót, które należało ocenić w świetle art. 61 § 1 i 3 k.p.a.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, wyrokiem z dnia 20 listopada 2013 r. sygn. akt II SA/Rz 917/13 uchylił decyzję WINB z dnia [...] lutego 2009 r. i poprzedzającą ją decyzję PINB z dnia [...] listopada 2008 r.
Sąd wskazał, że art. 50 i 51 ust. 1 Pr.bud. nie zawierają regulacji w zakresie wszczęcia postępowania w tych sprawach. Jeżeli zatem przepis prawa nie wyłącza dopuszczalności wszczęcia postępowania na wniosek, nie jest dopuszczalne wyprowadzenie ograniczenia co do wszczęcia postępowania wyłącznie z urzędu. Zatem pismo podmiotu, któremu przysługuje interes prawny wszczyna powyższe postępowanie z dniem jego doręczenia organowi nadzoru budowlanego, co znajduje oparcie w treści art. 50 ust. 1 pkt 2 i 4 Pr.bud.
Sąd Wojewódzki wskazał, że rzeczywisty stan faktycznie wykonanych robót, których legalność była przedmiotem postępowania przed organami administracji, został ustalony nieprawidłowo, z uwagi na montaż 3 anten sektorowych UMTS, które nie były objęte zgłoszeniem inwestora. Okoliczność ta została pominięta przez organy I i II instancji i powoduje wadliwość zaskarżonej decyzji z punktu widzenia wymogów określonych w art. 107 § 3 K.p.a. Wobec braku prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy i konieczności uchylenia obu decyzji w sprawie, odnoszenie się do podnoszonych w skardze zarzutów naruszenia prawa materialnego, byłoby przedwczesne. W wyroku Sąd zawarł wytyczne skierowane do organów administracji, zgodnie z którymi organy te powinny prawidłowo ustalić zakres robót objętych zgłoszeniem inwestora, rodzaj i zakres prac wykonanych przez niego na skutek zgłoszenia, a następnie ocenić całe zamierzenie inwestycyjne pod kątem konieczności uzyskania na nie zgłoszenia czy też pozwolenia na budowę.
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 8 maja 2015 r., sygn. akt II OSK 827/14 uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 20 listopada 2013 r. sygn. akt II SA/Rz 917/13 i przekazał sprawę WSA w Rzeszowie do ponownego rozpoznania
Sąd pierwszej instancji w żaden racjonalny sposób nie uzasadnił poglądu w jaki sposób ustalenie sposobu wszczęcia postępowania mogło mieć wpływ na prawidłowość prowadzenia postępowania administracyjnego, czy też podjęcie decyzji o umorzeniu postępowania. NSA wskazał, że dla prawidłowości i legalności przeprowadzenia postępowania administracyjnego nie ma znaczenia to, czy postępowanie w sprawie było wszczęte z urzędu, czy też na żądanie strony, jeżeli zostały zachowane wszystkie podstawowe zasady wynikające z przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, a w szczególności przepisy dotyczące udziału stron w postępowaniu.
NSA uznał, że rzeczywisty zakres faktycznie wykonanych robót, których legalność była przedmiotem postępowania został, wbrew stanowisku WSA w Rzeszowie, ustalony prawidłowo, a dla sądu powinno być oczywiste, że stacja bazowa telefonii nie może funkcjonować bez anten sektorowych, zatem postępowanie uwzględniało zamontowanie 3 anten sektorowych UMTS. Przedmiotem postępowania administracyjnego prowadzonego przez organy nadzoru budowlanego było sprawdzenie, czy wykonanie stacji bazowej telefonii UMTS (łącznie z instalacją anten satelitarnych) wymagało zgłoszenia, czy też pozwolenia na budowę, w świetle przepisów obowiązujących w dacie realizacji tej inwestycji. Kluczowe znaczenie w rozpatrywaniu powyższej kwestii ma art. 30 ust. 1 pkt 3 lit. c/ Pr.bud., uchylony z dniem 15 listopada 2008 r. na podstawie art. 140 pkt 4 lit. a/ tiret drugie ustawy z 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. z 2008 r. Nr 199, poz. 1227). Powyższą ustawą także dodano ust. 3 do art. 29 Pr.bud., zgodnie z którym pozwolenia na budowę wymagają przedsięwzięcia mogące znacząco oddziaływać na środowisko oraz przedsięwzięcia mogące negatywnie oddziaływać na obszar Natura 2000, które nie są bezpośrednio związane z ochroną tego obszaru lub nie wynikają z tej ochrony, w rozumieniu ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko.
Należy zauważyć, że z przedstawionej przez inwestora ekspertyzy technicznej jednoznacznie wynika, że projektowana stacja nie jest przedsięwzięciem mogącym znacząco oddziaływać na środowisko, o którym mowa w art. 51 ust. 1 pkt 1 albo w art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa ochrony środowiska, gdyż nie jest zaliczona do przedsięwzięć wskazanych w § 2 lub § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko (Dz.U. Nr 257, poz. 2573 ze zm.). Opierając się na powyższej ekspertyzie oraz przepisach art. 29 ust. 2 pkt 15 oraz art. 30 ust. 1 pkt 3 lit. c/ Pr.bud. (w brzmieniu obowiązującym w dacie dokonania zgłoszenia), organy nadzoru budowlanego doszły do przekonania, że w tym przypadku zrealizowane przedsięwzięcie nie wymaga zgłoszenia właściwemu organowi ani tym bardziej pozwolenia na budowę. Powyższe ustalenia doprowadziły organy do przyjęcia poglądu, że brak było podstaw do wydania którejkolwiek z decyzji, o jakich mowa w art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2 Pr.bud., tym samym postępowanie stało się bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. Prezydent Miasta [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2007 r. umorzył postępowanie w sprawie wydania decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego dotyczącej przedmiotowej stacji bazowej telefonii komórkowej, powołując się na art. 30 ust. 1 pkt 3 lit. c/ Pr.bud. doszedł do przekonania, że tego rodzaju przedsięwzięcia nie wymagają pozwolenia na budowę. W całej rozciągłości pogląd ten zaakceptował Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 24 maja 2012 r. II OSK 406/11.
Pogląd organów nadzoru budowlanego wydających decyzje w tej sprawie, że w tym przypadku nie mogą mieć zastosowania przepisy art. 48 Pr.bud., jest w pełni uzasadniony, co najwyżej więc można było wszcząć postępowanie naprawcze w oparciu o przepisy art. 50–51 Pr.bud. jeżeli organ administracji architektoniczno-budowlanej nie wniósł sprzeciwu w ustawowym terminie. Jednak nie w każdym przypadku, nie w każdej sprawie wszczętej na podstawie tych przepisów, możliwe jest wydanie decyzji merytorycznej i z tym stanowiskiem organów należy się również zgodzić. Błędnie przyjętych przez prawodawcę regulacji prawnych, do których niewątpliwie należy zaliczyć art. 30 ust. 1 pkt 3 lit. c/ Pr.bud., nie można próbować naprawiać w drodze orzecznictwa sądowego o czym mogą świadczyć wyroki sądów administracyjnych wydane w tej sprawie. W sprawie tej właściwie wszystko wyjaśniano pod względem faktycznym i pod względem obowiązującego stanu prawnego w dacie dokonania zgłoszenia ([...] października 2007 r.) zabrakło tylko jednoznacznej i obiektywnej oceny prawnej zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej oraz wyjaśnienia przyjętej podstawy rozstrzygnięcia. NSA uznał, że niejasne są wskazania Sądu co do dalszego postępowania, zamieszczone w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Ponownie rozpoznając sprawę, Sąd powinien przyjąć, że w prowadzonym postępowaniu naprawczym organy nadzoru budowlanego prawidłowo ustaliły zakres robót objętych zgłoszeniem oraz robót faktycznie wykonanych. Bowiem skoro analizowano czy wykonana stacja bazowa telefonii UMTS jest przedsięwzięciem mogącym znacząco oddziaływać na środowisko, to tym samym musiano brać pod uwagę fakt zainstalowania anten sektorowych, gdyż w przeciwnym razie rozważania te nie miałyby sensu. Sama stacja bazowa telefonii komórkowej, bez anten sektorowych, jak również same anteny sektorowe, bez stacji bazowej, nie mogą być źródłem emisji fal elektromagnetycznych, dlatego nie można rozdzielać tych urządzeń stanowiących łącznie instalację w rozumieniu przepisów ustawy – Prawo ochrony środowiska.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647). Zakres kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej P.p.s.a., z którego wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W myśl art. 145 § 1 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. W myśl art. 151 P.p.s.a Sąd oddala skargę w razie jej nieuwzględnienia.
Poddawszy takiej ocenie zaskarżoną decyzję Sąd doszedł do przekonania, że decyzja nie narusza prawa, a zatem skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie rozważań podkreślić należy, iż zasadnicze znaczenie dla rozpoznania niniejszej sprawy posiada okoliczność, iż była ona wcześniej trzykrotnie przedmiotem rozpoznania przez Naczelny Sąd Administracyjny, który wyrokami z dnia z dnia 30 marca 2011 r., sygn. akt II OSK 571/10, 1 sierpnia 2013 r. sygn. akt II OSK 713/12 NSA 8 maja 2015 r., sygn. akt II OSK 827/14 uchylał wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie. Powyższe skutkuje koniecznością zastosowania art. 153 oraz art. 170 P.p.s.a.
Zgodnie z art. 153 p. p. s. a. ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu wiąże w tej sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia. Przepis art. 170 P.p.s.a stanowi natomiast, że orzeczenie prawomocne wiąże strony i sąd, który je wydał. Oznacza to zatem, że zarówno organy orzekające w sprawie, jak i Sąd orzekający w tym postępowaniu jest związany treścią i oceną prawną w nich wyrażoną. Oznacza to, że ocena legalności zaskarżonej decyzji oraz trafności podniesionych w skardze zarzutów odbywać będzie się przez pryzmat oceny prawnej wyrażonej we wskazanych wyżej wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Mając na uwadze powyższe Sąd stwierdza, że organy orzekające w sprawie prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy, wskazując na zakres robót objętych zgłoszeniem oraz robót faktycznie wykonanych, o czym przesądził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 8 maja 2015r., sygn. akt II OSK 827/14.
Przedmiotem postępowania została objęta stacja bazowa telefonii UMTS, składająca się z trzech anten sektorowych na budynku nr 4 przy ul. [...] w R. Organy prawidłowo przyjęły, że po myśli art. 29 ust. 2 pkt 15 Pr.bud., w brzmieniu obowiązującym w dacie dokonania zgłoszenia ([...] października 2007 r.) pozwolenia na budowę nie wymagało wykonywanie robót budowlanych polegających na instalowaniu urządzeń na obiektach budowanych. Zgodnie zaś z art. 30 ust. 1 pkt 3 c) Pr.bud. (w brzmieniu obowiązującym w dacie dokonania zgłoszenia) zgłoszenia właściwemu organowi wymagała budowa ogrodzeń od strony dróg, ulic, placów, torów kolejowych i innych miejsc publicznych oraz ogrodzeń o wysokości powyżej 2, 20 m i wykonywanie robót budowlanych polegających na instalowaniu na obiektach budowlanych – urządzeń emitujących pola elektromagnetyczne będących instalacjami w rozumieniu ustawy z dnia 17 kwietnia 2001r. – Prawo ochrony środowiska, zaliczanych do przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko w rozumieniu tej ustawy. Instalacjami, w rozumieniu art. 3 pkt 6 ustawy - Prawo ochrony środowiska są: a) stacjonarne urządzenie techniczne, b) zespół stacjonarnych urządzeń technicznych powiązanych technologicznie, do których tytułem prawnym dysponuje ten sam podmiot i położonych na terenie jednego zakładu, c) budowle niebędące urządzeniami technicznymi ani ich zespołami, których eksploatacja może spowodować emisję.
Zatem, aby dokonać oceny czy wykonanie spornej stacji bazowej wymagało zgłoszenia czy też pozwolenia na budowę czy też ewentualne nie było objęte zgłoszeniem ani pozwoleniem na budowę należało ww. inwestycję ocenić przez pryzmat wskazanych wyżej regulacji.
Prawidłowo organy przyjęły, że wykonanie stacji bazowej telefonii komórkowej nie wymagało pozwolenia na budowę. Wykonanie stacji bazowej wymagałoby co najwyżej zgłoszenia, bowiem polegało na instalowaniu na obiekcie budowlanym – urządzeń emitujących pola elektromagnetyczne będących instalacjami w rozumieniu ustawy z dnia 17 kwietnia 2001r. – Prawo ochrony środowiska, pod warunkiem jednak, że instalacja ta zaliczona zostałaby do przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko. Przedstawiona przez inwestora ekspertyza potwierdziła, że projektowana stacja nie jest przedsięwzięciem mogącym znacząco oddziaływać na środowisko i nie wymaga sporządzenia raportu. Ostatecznie przesądziło to o braku obowiązku dokonania w przedmiotowej sprawie także i zgłoszenia zamiaru wykonania robót budowlanych.
Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 8 maja 2015 r. uznał za słuszny pogląd organów nadzoru budowlanego wydających decyzje w tej sprawie, że w sprawie nie mogą mieć zastosowania przepisy art. 48 Pr.bud. Co najwyżej więc można było wszcząć postępowanie naprawcze w oparciu o przepisy art. 50–51 Pr.bud., przy czym nie w każdym przypadku, nie w każdej sprawie wszczętej na podstawie tych przepisów, możliwe jest wydanie decyzji merytorycznej i z tym stanowiskiem organów zgodził się Naczelny Sąd Administracyjny.
Organ I instancji pierwotnie uznawszy, że budowa stacji bazowej telefonii UMTS stanowi nadbudowę budynku mieszkalnego o konstrukcję stalową, co wymagałoby uprzedniego uzyskania pozwolenia na budowę dla inwestycji, postanowieniem z dnia [...] czerwca 2008 r., działając na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 3 i ust. 2 Pr.bud., wstrzymał roboty budowlane, zobowiązując jednocześnie inwestora do przedłożenia ekspertyzy technicznej określającej, czy realizowana inwestycja kwalifikuje się do przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko i czy wymagane jest sporządzenie raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. Prawidłowo uznano, że skoro ekspertyza techniczna wykluczyła sporne przedsięwzięcie z kręgu przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, brak było podstaw do wydania decyzji w oparciu o art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2 Pr.bud. W związku jednak z faktem wszczęcia postępowania w oparciu o przepis art. 50 ust. 2 Pr.bud., należało orzec o umorzeniu postępowania wobec niemożliwości merytorycznego rozstrzygnięcia.
Z uwagi na powyższe uznać należy, że zarzuty skargi są nieuzasadnione, a skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 151 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło