VI SA/Wa 2010/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Maliszewska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Marzena Milewska-Karczewska Asesor WSA Joanna Kruszewska-Grońska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 11 grudnia 2017 r. sprawy ze skargi T. T. na postanowienie Ministra infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania uwierzytelnionych odpisów z akt sprawy 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz utrzymane nim w mocy postanowienie z dnia [...] maja 2017 r.; 2. zasądza od Ministra Infrastruktury i Budownictwa na rzecz skarżącego T. T. kwotę 100 (słownie sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] lipca 2017 r., nr [...] Minister Infrastruktury i Budownictwa (dalej Minister), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2017 r. poz, 1257; dalej jako "k.p.a.."), po rozpatrzeniu wniosku T. T. (dalej skarżący) o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem Ministra z dnia [...] maja 2017 r., nr [...], odmawiającym rzeczoznawcy majątkowemu – skarżącemu w niniejszej sprawie - przesłania uwierzytelnionych akt sprawy [...], utrzymał w mocy postanowienie wydane w I instancji. Do wydania powyższych postanowień doszło następującym stanie sprawy. Minister pismem z 12 lipca 2013 r. zawiadomił ww. rzeczoznawcę majątkowego o wszczęciu wobec niego postępowania z tytułu odpowiedzialności zawodowej oraz o przekazaniu sprawy Komisji Odpowiedzialności Zawodowej (dalej Komisja) w celu przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego. Komisja przeprowadziła postępowanie wyjaśniające, sporządziła protokół końcowy, a następnie przekazała całość akt sprawy Ministrowi. Minister pismem z 25 listopada 2014 r. zawiadomił skarżącego o zakończeniu przez Komisję postępowania wyjaśniającego i możliwości zapoznania się z aktami sprawy w terminie 7 dni od daty otrzymania zawiadomienia. Decyzją z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] Minister Infrastruktury i Rozwoju orzekł o nałożeniu wobec rzeczoznawcy majątkowego T. T. kary dyscyplinarnej w postaci upomnienia. Skarżący pismem z dnia 18 lipca 2015 r. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Organ zawiadomił skarżącego o terminie pierwszego posiedzenia Komisji Odpowiedzialności Zawodowej, tj. 11 stycznia 2016 r., w celu przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, niezbędnego do rozpoznania ww. wniosku skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy. Komisja przeprowadziła postępowanie wyjaśniające, sporządziła protokół końcowy, a następnie przekazała całość akt sprawy Ministrowi. Minister pismem z 22 marca 2017 r. zawiadomił skarżącego o zakończeniu przez Komisję postępowania wyjaśniającego i możliwości zapoznania się z aktami sprawy w terminie 7 dni od daty otrzymania zawiadomienia. Pismem z 29 marca 2017 r. skarżący zwrócił się do Ministra o wydanie uwierzytelnionych kopii z akt sprawy oznaczonej sygnaturą [...] oraz przedstawił listę dokumentów, które należy pominąć przy sporządzaniu uwierzytelnionych kopii. Wskazał, iż uwierzytelnione akta są mu niezbędne do skutecznej obrony w sprawie zastosowania wobec skarżącego kary dyscyplinarnej. Minister w piśmie z 22 maja 2017 r. poinformował skarżącego, że w związku z jego wcześniejszym wnioskiem 4 grudnia 2014 r. o wydanie uwierzytelnionych kopii z akt sprawy o sygn. [...], Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 10 grudnia 2015 r. sygn. akt VI SA/Wa 1870/15 uchylił postanowienia Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] maja 2015 r. i [...] lutego 2015 r. odmawiające wydania uwierzytelnionych kopii akt sprawy o sygn. [...]. Minister Infrastruktury i Budownictwa złożył skargę kasacyjną od ww. wyroku, która nie została jeszcze rozstrzygnięta, w związku z czym wniosek nie może być pozytywnie rozpoznany. Ponadto poinformował, że stronie przysługuje prawo wglądu w akta sprawy, a także sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów. Z aktami sprawy można zapoznać się w siedzibie organu. Następnie postanowieniem z dnia [...] maja 2017 r. 2017 r. Minister Infrastruktury i Budownictwa odmówił skarżącemu przesłania uwierzytelnionych akt sprawy [...], ze względu na brak wykazanego ważnego interesu strony. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że akta postępowania dyscyplinarnego wszczętego wobec skarżącego zwierają się w zbiorze dokumentów podzielonych na tomy: - akta do dnia 7 lipca 2015 r. ([...]), - akta do dnia 7 lipca 2015 r. ([...]). Zdaniem organu w związku ze złożeniem skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 grudnia 2015 r. sygn. akt VI SA/Wa 1870/15, kwestia wydania uwierzytelnionych kopii dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy [...] do dnia 7 lipca 2015 r. zostanie dopiero rozstrzygnięta przez Naczelny Sąd Administracyjny. Natomiast odnosząc się do kwestii wydania uwierzytelnionych kopii dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy po dniu 14 lipca 2015 r. ([...]) organ podniósł, że rozpoznając żądanie wniesione na podstawie art. 73 § 1 k.p.a. organ dokonuje własnej oceny, czy w danej sprawie ze względu na okoliczność prowadzonego postępowania lub ze względu na potrzeby strony zaistniał faktycznie ważny interes strony. Zdaniem Ministra, skarżący, uzasadniając swój wniosek koniecznością skutecznej obrony w sprawie niniejszej i ewentualnego wykorzystania w innych postępowaniach, nie wykazał ważnego interesu w uzyskaniu uwierzytelnionych odpisów z akt sprawy. Organ podkreślił, że skarżący na żadnym etapie postępowania nie dążył do osobistego zapoznania się z aktami sprawy w siedzibie organu, nie brał również udziału w posiedzeniach Komisji Odpowiedzialności Zawodowej, prowadzącej postępowanie wyjaśniające, ograniczając się wyłącznie do żądania wydania uwierzytelnionych kopii dokumentów z akt sprawy. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący wskazał, że przepis art. 73 § 2 k.p.a. nie zawiera uprawnień organu do oceniania, czy obywatel właściwie czy też niewłaściwie ocenia swój ważny interes. Organ nie jest uprawniony do wyznaczania, co jest ważne dla obywatela, a co nie jest. Skarżący wyjaśnił, że nie wziął udziału w posiedzeniach Komisji i nie przyjeżdżał do Ministerstwa, bo nie chce legitymizować działań sprzecznych z prawem. Postanowieniem z [...] lipca 2017 r. Minister utrzymał w mocy swoje wcześniejsze postanowienie z dnia [...] maja 2017 r. Ponownie podniósł, że w świetle art. 73 § 2 k.p.a. wykazanie ważnego interesu w uzyskaniu odpisów należy do strony postepowania, natomiast zadaniem organu jest ocena, czy w przedmiotowej sprawie podane przez skarżącego okoliczności wskazują na istnienie ważnego interesu strony, które uzasadniłyby wydanie odpisów dokumentów z akt sprawy. Zdaniem organu, gdyby przyjąć argumentację skarżącego, to we wszystkich postępowaniach administracyjnych, w których nie wydano stronom postępowania potwierdzonych kopii akt administracyjnych, nastąpiłoby naruszenie prawa do obrony i skutecznego dochodzenia swoich praw. W skardze do Sądu na ww. postanowienie Ministra z [...] lipca 2017 r. skarżący wniósł o jego uchylenie oraz stwierdzenie, że nie podlega ono wykonaniu i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi skarżący ponownie wskazał, że przywołany przez Ministra przepis art. 73 §2 k.p.a. nie przyznaje organowi uprawnień i nie nakłada obowiązku dokonywania ocen w kwestii, co jest, a co nie jest ważnym interesem strony. Zdaniem skarżącego organ te uprawnienia zawłaszczył, co jest w jego przekonaniu nadużyciem prawa. Prawem obywatela jest ocena stopnia ważności jego interesu. Organ nie jest uprawniony przez ustawę do ograniczania tego prawa. Zasada równości stron nie może być podważana przez organ administracji poprzez przedkładanie racji tegoż organu ponad konstytucyjnie gwarantowane prawa obywatela. Nadużyciem prawa jest także uzależnianie przez organ wydania kopii akt od tego, czy obywatel wyjawi jakie działania zamierza podjąć. Organ nie ma prawa żądać wyjaśnień co do kierunków działań jakie obywatel podejmie w obronie swoich praw i racji. To są suwerenne decyzje obywatela i nie podlegają ograniczeniom, lecz podlegają ochronie. W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas zaprezentowaną argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego wyżej przepisu Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną wyłącznie z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Sąd administracyjny nie ocenia decyzji organu pod kątem jej słuszności, czy też celowości, jak również nie rozpatruje sprawy kierując się zasadami współżycia społecznego. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, w myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369), dalej: p.p.s.a. W ocenie Sądu analizowana pod tym kątem skarga T. T. jest zasadna, albowiem w sprawie organ dokonał błędnej interpretacji art. 73 § 2 k.p.a., odmawiając skarżącemu T. T. przesłania uwierzytelnionych akt sprawy [...]. Jak wynika z akt administracyjnych skarżący zwrócił się z wnioskiem o wydanie uwierzytelnionych kopii z akt sprawy w trybie art. 73 § 2 k.p.a. Organ wyjaśnił, że do wydania uwierzytelnionych odpisów z akt sprawy może dojść w przypadku wskazania przez stronę ważnego interesu, o którym mowa w art. 73 § 2 k.p.a. Skarżący jako "ważny interes" wskazał między innymi, że kopie dokumentów, których wydania się domaga, są mu niezbędne do skutecznej obrony jego praw w postepowaniu dyscyplinarnym, którego te dokumenty dotyczą. Zgodnie z art. 73 § 1 k.p.a. w każdym stadium postępowania organ administracji publicznej obowiązany jest umożliwić stronie przeglądanie akt sprawy oraz sporządzanie z nich notatek i odpisów. W myśl natomiast § 2 tego artykułu strona może żądać uwierzytelnienia sporządzonych przez siebie odpisów z akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, o ile jest to uzasadnione ważnym interesem strony z wyłączeniami, o których mowa w art. 74 k.p.a. Uregulowania zawarte w art. 73 i art. 74 k.p.a. ustanawiają zasadę względnej jawności akt sprawy administracyjnej. Zasada ta jest jedną z podstawowych zasad postępowania, ponieważ bez jej zapewnienia nie byłoby możliwe zrealizowanie zasady pogłębienia zaufania obywateli do organów Państwa (art. 8 k.p.a.) oraz zasady czynnego udziału strony w postępowaniu (art. 10 k.p.a.). W świetle art. 73 k.p.a. strona może wykonywać prawo wglądu do akt sprawy w każdym stadium postępowania. Organy prawidłowo podkreśliły, że w prawie strony do przeglądania akt mieści się uprawnienie do zapoznania się z treścią wszystkich dokumentów i utrwalenia na własny użytek wiadomości zawartych w aktach przez sporządzenie z nich odpisów i notatek. Podkreślić należy, że prawo strony do przeglądania akt sprawy i żądania wydania z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów dotyczy całych akt, a więc nie tylko dotyczących postępowania w danej instancji, lecz wszystkich stadiów postępowania zmierzających do załatwienia sprawy. W przypadku spraw prowadzonych z uwzględnieniem czynności innego postępowania i połączenia ze sobą akt kilku spraw odnoszących się do tej samej strony, wszystkie akta pozostające w dyspozycji organu w toku postępowania są objęte uprawnieniami strony przewidzianymi w art. 73 § 1 i 2 k.p.a. (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2008, s. 391-392). Jak wyżej wskazano zgodnie z art. 73 § 1 k.p.a., w każdym stadium postępowania organ administracji publicznej obowiązany jest umożliwić stronie przeglądanie akt sprawy oraz sporządzanie z nich notatek i odpisów. Przepis art. 73 § 2 k.pa. stanowi zaś, że strona może żądać uwierzytelnienia sporządzonych przez siebie odpisów z akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, o ile jest to uzasadnione ważnym interesem strony. Wskazać należy, iż art. 73 k.p.a. odróżnia przeglądanie akt sprawy z możliwością sporządzania z nich notatek i odpisów od uwierzytelnienia odpisów z akt sprawy. Są to dwa odrębne uprawnienia strony. Uprawnienie strony do przeglądania akt sprawy o jakim mowa w art. 73 § 1 k.p.a. obejmuje zapoznanie się z treścią wszystkich dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych danej sprawy, jak też utrwalenie na własny użytek wiadomości zawartych w aktach sprawy przez ich notowanie lub wykonanie odpisów. W tym zakresie nie ma żadnych ograniczeń z wyjątkiem tego, że prawo to przysługuje stronie. Uzyskanie natomiast uwierzytelnionych odpisów, a uwzględniając nowe techniki potwierdzonych kopii kserograficznych - pozostaje pod kontrolą organu administracyjnego. Z tego względu przepis art. 73 § 2 k.p.a. odnośnie uwierzytelnienia odpisów z akt sprawy wymaga od strony ważnego interesu w uzyskaniu tego dokumentu (przykładowo wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 listopada 2006 r. sygn. akt I OSK 82/06 LEX nr 293179). Treść przepisu art. 73 § 2 k.p.a. jednoznacznie wskazuje na prawo strony do wydania jej na wniosek uwierzytelnionych odpisów dokumentów z akt, o ile jest to uzasadnione ważnym interesem strony. Oznacza to, że nie każdy wniosek musi być zawsze uwzględniany przez organ, ale obowiązek taki po stronie organu powstaje wówczas, gdy strona swój wniosek uzasadni ważnym interesem. Pojęcie "ważnego interesu strony" w rozumieniu art. 73 § 2 k.p.a. nie zostało przez ustawodawcę zdefiniowane. Zarówno w orzecznictwie sądów administracyjnych, jak też w piśmiennictwie dominuje pogląd, że "ważnym interesem strony", o którym mowa w art. 73 § 2 in fine k.p.a., może być posiadanie uwierzytelnionych odpisów poszczególnych dokumentów z akt administracyjnych, tak dla potrzeb prowadzonego postępowania w sprawie, jak i w celu ich wykorzystania w innych postępowaniach prawnych (przykładowo wyrok NSA z dnia 23 stycznia 1998 r. sygn. akt SA/Łd 770/96, publik, nr LEX 31771, Wyrok NSA z dnia 2 września 2009 r. II GSK 19/09) skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela powyższe stanowisko. W niniejszej sprawie strona wykazała istnienie ważnego interesu, ponieważ żądane przez nią odpisy dokumentów mogą mieć znaczenie dla jej obrony w niniejszej sprawie. Reasumując należy wskazać, że chęć posiadania przez skarżącego uwierzytelnionych odpisów dokumentów niezbędnych do skutecznej obrony jego praw w postepowaniu dyscyplinarnym, którego te dokumenty dotyczą, jest w ocenie sądu przejawem "ważnego interesu", o którym mowa w art. 73 § 2 k.p.a. W związku z powyższym w ocenie Sądu organ winien wydać stronie żądane dokumenty powstałe w związku z niniejszą sprawą za wyjątkiem dokumentów wskazanych jako te, które należy pominąć. Ponadto Sąd zauważa, że w sytuacji przyjęcia za prawidłowe stanowiska organu, osoba będąca stroną postępowania administracyjnego miałaby mniejsze prawo w dostępie do akt swego postępowania, niż inny podmiot, który domagałby się udostępnienia informacji publicznej w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Biorąc powyższe pod rozwagę działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Sąd uchylił przedmiotowe postanowienie. O kosztach orzeczono w oparciu o art. 200 p.p.s.a.