II FSK 1943/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Nasierowska (sprawozdawca) Sędzia NSA Jan Grzęda Sędzia NSA Tomasz Zborzyński po rozpoznaniu w dniu 5 listopada 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej P. Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 11 grudnia 2017 r. sygn. akt I SA/Kr 833/17 w sprawie ze skargi P. Z. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 31 maja 2017 r. nr [...] w przedmiocie uznania za nieuzasadnione zarzuty do opisu i oszacowania wartości nieruchomości 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od P. Z. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. 1. Zaskarżonym wyrokiem z 11 grudnia 2017 r., sygn. akt I SA/Kr 833/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę P. Z. (dalej: skarżący) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie (dalej: organ odwoławczy) z 31 maja 2017 r. w przedmiocie zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości. 2. W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku skarżący zarzucił naruszenie następujących przepisów: 1. art. 156 § 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. – Dz. U. z 2016 r. poz. 2147 z późn. zm., dalej: u.g.n.) poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i niezasadne przyjęcie, że zarzuty skarżącego do operatu szacunkowego rzeczoznawcy były niezasadne w sytuacji, w której Sąd winien wziąć pod uwagę, iż na chwilę orzekania, tj. 11 grudnia 2017 r., od czasu sporządzenia operatu szacunkowego minął rok, wobec czego przedmiotowy operat nie może być już wykorzystany do celu, dla którego został sporządzony. W zaistniałej sytuacji procedujący Sąd winien był zwrócić na tę okoliczność uwagę z urzędu i w tym zakresie uchylić postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K. (dalej: organ pierwszej instancji) z 6 kwietnia 2017 r. o uznaniu za nieuzasadnione zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości oraz utrzymujące je w mocy postanowienie organu odwoławczego z 31 maja 2017 r.; 2. art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. – Dz. U. z 2016 r. poz. 23 z późn. zm., dalej: k.p.a.) w zw. z art. 75 § 1 k.p.a. w zw. z art. 84 k.p.a. w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. - Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.) w zw. z art. 134 p.p.s.a. poprzez zaakceptowanie w swoim rozstrzygnięciu błędnej oceny operatu szacunkowego z 2 grudnia 2016 r. przez organy administracji, a tym samym przez WSA z uwagi na zastosowanie przez biegłą niewłaściwej metodologii oszacowania nieruchomości w sytuacji, gdy biegła winna zastosować w operacie podejście porównawcze na zasadzie § 49 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. z 2004 r. Nr 207, poz. 2109 z późn. zm., dalej: rozporządzenie), nie zaś metodę dochodową. Powyższe naruszenie przepisów postępowania miało istotny wpływ na wynik postępowania, ponieważ podstawę orzekania w ramach postanowień organów obu instancji stał się tym samym operat szacunkowy sporządzony wadliwie, niezgodnie z normą prawną bezwzględnie obowiązującą wskazaną w § 49 rozporządzenia. Przy tak sformułowanych zarzutach kasacyjnych skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji, a nadto o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie w całości i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych, podtrzymując dotychczasowe stanowisko prezentowane w sprawie. Przewodniczący Wydziału II Izby Finansowej Naczelnego Sądu Administracyjnego zarządzeniem zniósł wyznaczony termin rozprawy i wyznaczył na ten sam dzień posiedzenie niejawne w składzie takim, jak w dniu wcześniej wyznaczonej rozprawy. Jako podstawę prawną powołano na § 1 pkt 2 Zarządzenia nr 39 Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 października 2020 r. w sprawie odwołania rozpraw oraz wdrożenia w Naczelnym Sądzie Administracyjnym działań profilaktycznych służących przeciwdziałaniu potencjalnemu zagrożeniu zakażenia wirusem SARS-CoV-2 w związku z objęciem Miasta Stołecznego Warszawy obszarem czerwonym (zarządzenie dostępne na stronie http://www.nsa.gov.pl/). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Rozpoznając skargę kasacyjną w niniejszej sprawie, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż nie ma ona usprawiedliwionych podstaw, toteż jako niezasadna podlegała oddaleniu. Na wstępie należy zaznaczyć, iż stosownie do art. 183 § 1 zd. 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu nieważność postępowania. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym oparte jest na zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, będąc ograniczonym do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej, w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Nie można było podzielić zarzutu skarżącego kasacyjnie co do naruszenia przez sąd pierwszej instancji art. 156 § 3 u.g.n. w zakresie, w jakim obrazy tego przepisu upatrywała strona. W myśl ww. regulacji operat szacunkowy może być wykorzystywany do celu, dla którego został sporządzony, przez okres 12 miesięcy od daty jego sporządzenia, z zastrzeżeniem wyjątku w postaci wystąpienia zmian uwarunkowań prawnych lub istotnej zmiany czynników, o których mowa w art. 154 u.g.n. (bez związku dla sprawy). Niewątpliwie celem sporządzenia operatu szacunkowego, o którym mowa, jest umożliwienie poczynienia ustaleń faktycznych w zakresie wyceny nieruchomości objętej postępowaniem egzekucyjnym. Co przy tym istotne, należy wyraźnie zaznaczyć, które podmioty dokonują owych ustaleń faktycznych, tj. które na sporządzonym operacie szacunkowym bazują. Bynajmniej podmiotem takim nie jest wojewódzki sąd administracyjny rozpatrujący skargi na akty administracyjne, którego zakres kognicji ograniczony jest wyłącznie do kontroli legalności działalności organów administracyjnych, nie zaś do czynienia własnych ustaleń faktycznych. Sąd administracyjny może jedynie ocenić, czy przy dokonywaniu czynności ze sfery gromadzenia i oceny materiału dowodowego organy podatkowe nie wyszły poza granice zakreślone przepisami proceduralnymi i czy w oparciu o tak dokonane czynności prawidłowo zakreśliły stan faktyczny sprawy. W żadnej mierze sąd ten nie przeprowadza postępowania dowodowego ani nie czyni własnych ustaleń faktycznych, bazując na ustaleniach faktycznych organów podatkowych. To organy administracji obu instancji, jako organy meriti, dokonują ustaleń faktycznych na podstawie operatu szacunkowego, toteż okres 12 miesięcy, o którym mowa w zarzuconym przez stronę art. 156 § 3 u.g.n., winien tyczyć się wyłącznie aktów administracyjnych. Tym samym, winien być brany pod uwagę według daty na dzień wydania aktu pierwszoinstancyjnego oraz odwoławczego. W rozpoznawanej sprawie postanowienie organu pierwszej instancji wydane zostało 6 kwietnia 2017 r., zaś organu odwoławczego – 31 maja 2017 r., a więc przed upływem 12-miesięcznego okresu liczonego od daty sporządzenia operatu szacunkowego z 2 grudnia 2016 r., co oznacza, iż organy obu instancji, a w ślad za nimi sąd pierwszej instancji przy badaniu legalności ich działań, nie naruszyły art. 156 § 3 u.g.n. Za chybiony należało uznać również zarzut zawarty w punkcie 2 petitum, albowiem wbrew twierdzeniom skarżącego kasacyjnie operat szacunkowy z 2 grudnia 2016 r. został sporządzony w oparciu o podejście porównawcze, a pomocniczo również z zastosowaniem metody dochodowej, co czyni niezasadnym zarzut naruszenia przez sąd pierwszej instancji art. 80 k.p.a. w zw. z art. 75 § 1 k.p.a. w zw. z art. 84 k.p.a. w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 134 p.p.s.a. Lektura uzasadnienia wyroku sądu pierwszej instancji nie pozwala na uznanie jakoby operat szacunkowy sporządzony został wbrew brzmieniu § 49 rozporządzenia i opierał się na niewłaściwie dobranej metodzie wyceny. Rzeczoznawca majątkowy, analizując rynek stawek czynszowych, zarówno nieruchomości biurowych, jak i nieruchomości przemysłowych, zasadnie przyjął, iż cechami rynkowymi charakteryzującymi rynek lokalny są: lokalizacja i otoczenie, standard wykończenia, dostęp do infrastruktury, powierzchnia użytkowa, cechy geometryczne gruntu, stan techniczny i zużycie funkcjonalne. Rzeczoznawca wybrał nieruchomości najbardziej podobne do wycenianej, o zbiorze cech charakterystycznych - atrybutów porównywalnych. Atrybut "lokalizacja i otoczenie" uwzględnił bliskość centrum miasta, otoczenie zabudowy handlowo-usługowej, mieszkaniowej, oświatowej, uciążliwość sąsiedztwa oraz obecność zakładów produkcyjnych. Rzeczoznawca, wybierając nieruchomości do bazy rynek, uwzględnił odległość od obwodnicy K., bliskość dróg krajowych, jako głównych arterii, pomiędzy miastem K. oraz innych miejscowości, a także charakter samych miejscowości, stopień ich zurbanizowania, przemysłowy charakter tych miejscowości. Analizowany rynek rozszerzył do granic dwóch powiatów ze względu na specyficzny charakter nieruchomości wycenianej - zabudowa wolnostojąca o przeznaczeniu biurowo-przemysłowym. Za względu na niewielką ilość nieruchomości podobnych na terenie gminy Z., rzeczoznawca majątkowy poszerzył obszar analizy. Nieruchomościom występującym w bazie i wziętym do porównań, przypisał też odpowiednie wartości danych atrybutów. Odwołując się do analizy stawek czynszowych dla budynku biurowo-socjalnego z utworzonej bazy nieruchomości podobnych do dalszych porównań, rzeczoznawca majątkowy wybrał te najbardziej podobne do wycenianej i wziął pod uwagę wszystkie atrybuty cenotwórcze. Baza nieruchomości podobnych została zaś stworzona w oparciu o nieruchomości między innymi o podobnym położeniu na terenie powiatu [...] i [...], dostęp do infrastruktury oraz o charakter ich przeznaczenia. Nie umyka przy tym uwadze Sądu, iż na etapie konstruowania skargi do sądu pierwszej instancji skarżący kwestionował elementy składające się na przyjętą metodę porównawczą co do stawek czynszu z innych miejscowości niezwiązanych ze specyficznym charakterem przemysłowym w danym terenie, co samo w sobie świadczy o okoliczności, iż biegły zastosował prawidłową metodę porównawczą, co obecnie skarżący kasacyjnie próbuje bezpodstawnie negować. Jedynie sygnalnie należy zauważyć, iż podnoszony w skardze kasacyjnej zarzut co do art. 134 p.p.s.a. jest chybiony również ze względów metodycznych. Jak w przypadku wszelkich zarzutów dotyczących sfery procedowania, w tym w zakresie szeroko pojętych kwestii dowodowych, niezbędne jest dokładne i wyczerpujące opisanie przez autora skargi kasacyjnej konkretnych czynności i konkretnych dowodów, których tyczy się podnoszony zarzut. Nie jest metodycznie prawidłowym powoływanie poszczególnych przepisów oraz enigmatyczne opisanie zarzutu bez odniesienia się do konkretnych zdarzeń procesowych. W rozpoznawanej sprawie, skarżący nie wskazał, w jaki sposób art. 134 p.p.s.a. został naruszony, co jest niezbędne do poddania analizie działania sądu pierwszej instancji w kwestionowanym zakresie. Stawiając zarzut dotyczący powyższego przepisu, winno się wszakże wyjaśnić, jakie aspekty sprawy nie były przedmiotem rozważań sądu pierwszej instancji. Przepis ten bowiem może być naruszony w sytuacji, gdy strona w postępowaniu sądowym wskazywała na istotne dla sprawy uchybienia popełnione na etapie postępowania administracyjnego, bądź powołała w postępowaniu sądowym dowody, które zostały przez sąd pominięte, względnie, gdy w postępowaniu administracyjnym popełniono uchybienia na tyle istotne, a przy tym oczywiste, iż bez względu na treść zarzutów sąd nie powinien był przechodzić nad nimi obojętnie. Z analizy zaś uzasadnienia kwestionowanego wyroku, jak wskazano powyżej, wynika wnikliwa analiza postępowań organów obu instancji co do zbadania operatu szacunkowego pod względem zastosowanej metody, co wyłącza możność uwzględnienia zarzutu naruszenia tego przepisu. Mając na względzie powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł, jak w sentencji. O zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1, art. 205 § 2 i art. 209 p.p.s.a.