II OSK 1029/18

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2018-04-26

Skład orzekający: Grzegorz Czerwiński

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo oddalił sprzeciw od decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, która uchyliła decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego i przekazała sprawę do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji, opierając się na naruszeniu przepisów postępowania przy wznowieniu postępowania?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo ocenił, iż Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego zasadnie wydał decyzję kasacyjną na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. Uchybienia w postępowaniu wznowieniowym, takie jak brak wyjaśnienia wszystkich wnioskodawców i podstaw wznowienia, stanowiły wystarczającą podstawę do uchylenia decyzji organu pierwszej instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Sąd administracyjny nie badał meritum sprawy, a jedynie zasadność wydania decyzji kasacyjnej.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej K. D. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił jej sprzeciw od decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego (GINB). GINB uchylił decyzję Pomorskiego WINB, która z kolei została wydana po wznowieniu postępowania zakończonego decyzją z 2008 r. Skarżąca kasacyjnie zarzuciła WSA naruszenie przepisów prawa materialnego i postępowania, kwestionując prawidłowość decyzji kasacyjnej GINB oraz ocenę stanu faktycznego i prawnego przez WSA. W szczególności podnosiła, że postępowanie wznowieniowe zostało wadliwie wszczęte i prowadzone.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę kasacyjną.

Pełny tekst orzeczenia

Dnia 26 kwietnia 2018 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński (spr.) po rozpoznaniu w dniu 26 kwietnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej K. D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 grudnia 2017 r. sygn. akt VII SA/Wa 2619/17 oddalającego sprzeciw K. D. od decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2017 r. znak: [...], w przedmiocie uchylenia decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania w sprawie uchylenia decyzji i stwierdzenia braku podstaw do wydania nakazu przywrócenia poprzedniego sposobu użytkowania oddala skargę kasacyjną Zaskarżonym wyrokiem z dnia 14 grudnia 2017 r., sygn. akt VII SA/Wa 2619/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił sprzeciw K. D. od decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2017 r. znak: [...], którą organ ten po rozpoznaniu odwołania M. Sp. z o.o. z siedzibą w G. od decyzji Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2012 r., znak: [...], na podstawie art. 138 § 2 K.p.a., uchylił, w związku z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 stycznia 2015 r., sygn. akt VII SA/Wa 1174/14, zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła K. D., zaskarżając go w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła, na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 poz. 1369 ze zm.; dalej: P.p.s.a.), naruszenie przepisów prawa materialnego, poprzez: 1. dokonanie oceny stanu faktycznego sprawy w oparciu o wadliwe wnioskowanie, skutkujące uznaniem przez Sąd, iż postępowanie poddane kontroli organu odwoławczego w zakresie wydania decyzji przez Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2012 r. znak [...] zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, konsekwencją czego był wydanie przez ww. organ decyzji kasacyjnej skutkującej przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji, w sytuacji gdy z ustalonych okoliczności stanu faktycznego - podanie o wznowienie z dnia [...] listopada 2008 r. nie zostało podpisane przez A. M., a jedynie przez skarżącą, co wyklucza ustalenie, iż stroną inicjującą postępowanie wznowieniowe była także uczestniczka A. M., skoro jej stanowisko w przedmiotowej sprawie nie wypełniało elementarnego minimum wynikającego z przyjętego przez ustawodawcę a wskazanego w art. 63 K.p.a., zaś zakres sprawy do wyjaśnienia nie miał istotnego wpływu na jej rozstrzygnięcie, co w konsekwencji skutkowało prawidłową decyzją organu administracji o pozostawieniu podania bez rozpoznania, a wskutek czego organ II instancji nie przeprowadził uzupełniającego postępowania w trybie art. 136 K.p.a. z urzędu, 2. uznanie, iż doszło do naruszenia przez organ I instancji przepisów postępowania administracyjnego w tym art. 7, 77 § 1, 80 K.p.a. w sytuacji, w której organ administracji nie był związany podaniem uczestniczki A. M., gdyż nie ona była inicjatorem wniosku o wznowienie postępowania, co w zakresie zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz ustaleń stanu faktycznego, wyklucza ww. jako inicjatora przedmiotowego postępowania, 3. uznanie za uzasadnione, iż doszło do uchybienia przepisom postępowania, w tym w szczególności art. 145 § 1 pkt. 5, art. 148 § 1, 149 § 2, a także art. 151 § 1 pkt. 2 K.p.a., a tym samym wystąpiły ustawowe przesłanki wydania prawidłowej decyzji kasacyjnej w trybie art. 138 § 2 K.p.a., w sytuacji gdy organ I instancji wydając decyzję z dnia [...] listopada 2012 r. znak [...] prawidłowo zastosował normę art. 147 K.p.a., a przepis ten nie wyłączał inicjatywy organu do działania w sprawie z urzędu w trybie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., zaś ustawodawca wyposażył tylko stronę postępowania w normę kompetencyjną inicjującą procedurę wznowieniową wyłącznie w ograniczonym zakresie wynikającym z art. 145 § 1 pkt. 4 oraz 145a i 145b K.p.a., wobec zaniechania przez organ administracji II instancji przeprowadzenia postępowania dowodowego zgodnie z art. 136 K.p.a. 4. błędne wnioskowanie, co do okoliczności braku oceny stanowiska Wydziału Urbanistyki Architektury i Nadzoru Budowlanego Urzędu Miejskiego w Gdyni z dnia [...] maja 1990 r. w sytuacji, gdy ww. organ poprzez wnikliwą analizę dokumentacji, doszedł do uzasadnionego przekonania, iż w prawidłowy sposób przystąpiono do użytkowania nadbudowanej części budynku mieszkalnego, a także boksów garażowych wraz z budynkiem gospodarczym jak również adaptacji na cele handlowe zabudowanego przejścia pod budynkiem przy ul. Z. [...] w G., w oparciu o obowiązujące wówczas przepisy ustawy Prawo budowlane z dnia 20 lutego 1975 r.( Dz. U. nr 38, poz. 229), gdzie ustawodawca w trybie art. 41 § 2 przyjął za właściwe w celu usankcjonowania legalności zgłoszenie organowi administracji przystąpienia do użytkowania, poprzez przyjęcie ww. zgłoszenia w piśmie z dnia [...] maja 1990 r., w sytuacji uprawnienia organu administracji II instancji do przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego z urzędu w trybie art. 136 K.p.a., 5. naruszenie art. 40 oraz art. 42 ustawy Prawo budowlane z dnia 24 października 1974 r. w zw. z § 59 Rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego1975 r. Dz. U. Nr 8 poz. 48 zm. w sprawie nadzoru urbanistycznego poprzez jego błędne zastosowanie, przy jednoczesnym braku podstaw do ziszczenia się warunków określonych w art. 42 ustawy, ewentualnie 6. naruszenie art. 44 oraz 45 ww. ustawy poprzez niewłaściwe zastosowanie ww. przepisów w związku z dokonaniem zawężającej subsumpcji stanu faktycznego pod ustaloną normę prawną wskutek jej błędnej oceny w odniesieniu do nieprawidłowego zastosowania § 14 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakimi powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, nieobowiązującego w roku 1990, 7. art. 41 § 2 ustawy Prawo budowlane z dnia 24 października 1974 r., poprzez jego pominięcie, wobec zebranego w toku postępowania materiału dowodowego, w tym poczynionych przez organ I instancji ustaleń stanu faktycznego, z których jednoznacznie wynika, że w oparciu o funkcjonujące w owym czasie przepisy prawa budowlanego wraz z przepisami technicznymi uznał zgłoszenie strony jako przystąpienie do użytkowania nadbudowanego budynku o charakterze mieszkalnym, boksów garażowych wraz z budynkiem gospodarczym i wykonaną adaptacją przejścia pod budynkiem przy al. Z. [...] w G., na cele handlowe, 8. art. 44 i art. 45 ustawy Prawo budowlane z dnia 24 października 1974 r., poprzez uznanie, iż stan faktyczny ustalony w toku postępowania wraz ze zgromadzonym materiałem dowodowym nie stanowi podstawy do dowolnego uznania przez organ, że wykonana adaptacja przejścia pod budynkiem nie stanowi przeróbki pomieszczenia z przeznaczeniem o charakterze korzystania publicznego bądź wyłącznego przez właścicieli, wobec powszechnie znanego faktu, iż przejście nie ma cech pomieszczenia z przeznaczeniem na pobyt ludzi, a więc nie spełnia ustawowych elementów definicji lokalu, a zatem jego adaptacja nie odpowiada definicji zmiany sposobu użytkowania wskazanej w art. 45 § 1 pkt. 1 ww. ustawy. W oparciu o art. 174 pkt 2 P.p.s.a. zarzucono rażącą obrazę przepisów postępowania mogącą mieć istotny wpływ na wynik sprawy w zakresie: 1. naruszenia art. 1 § 1 i 2 P.p.s.a w zw. z art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c P.p.s.a w zw. z art. 145 § 1 K.p.a.,147 K.p.a., 148 § 1 K.p.a.,, art. 149 § 2 K.p.a., art. 151 § 1 pkt. 2 K.p.a., art. 136 K.p.a., w zw. z art. 138 § 2 K.p.a. wobec błędnego przyjęcia, iż doszło do naruszenia przepisów 145 § 1 K.p.a.,147 K.p.a., 148 § 1 K.p.a., art. 149 § 2 K.p.a., art. 151 § 1 pkt. 2 K.p.a., 136 K.p.a. w zw. z art. 138 K.p.a., jak również brak wskazania, że wymienione przez Sąd naruszenia proceduralne miały wpływ na wynik sprawy, gdy analiza zebranego w toku postępowania materiału dowodowego wskazuje, iż organ prawidłowo prowadził postępowanie w oparciu o wniosek skarżącej o jego wznowienie, i w całości przeczy rozstrzygnięciu wskazanemu w decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2017 r. znak [...] zarzucającemu m.in. naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania wobec A. M., gdy w istocie rozpoznanie przedmiotowego wniosku winno się zawierać w granicach wskazanych podstawami wznowienia, zaś określenie charakteru procesowego ww. stanowi daleko posuniętą dowolność interpretacyjną organu II instancji nieuzasadnioną okolicznościami sprawy, 2. naruszenia art. 1 § 1 i 2 p.p.s.a w zw. z art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c P.p.s.a w zw. z art. 149 § 2 K.p.a., art. 151 § 1 pkt. 2 K.p.a., 136 K.p.a., art. 139 K.p.a. w zw. z art. 138 K.p.a. poprzez przyjęcie przez Sąd, iż zaszły podstawy do uznania wydania przez organ II instancji decyzji kasacyjnej, w sytuacji gdy decyzja taka nie mogła być wydana na niekorzyść skarżącej jako strony odwołującej się, w sytuacji gdy decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2012 r. znak [...] nie cechowało rażące naruszenie prawa, a tym bardziej rażące naruszenie interesu społecznego, zaś organ II instancji zaniechał uzupełnienia postępowania dowodowego poprzez przeprowadzenie dodatkowego postępowania z urzędu. Na podstawie tak sformułowanych zarzutów skarżąca na podstawie art. 176 P.p.s.a. w zw. z art. 188 P.p.s.a. wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi poprzez jej uwzględnienie ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie. Wystąpiła także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 182 § 2a P.p.s.a., skarga kasacyjna od wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego oddalającego sprzeciw od decyzji rozpoznawana jest na posiedzeniu niejawnym. W § 3 tego przepisu stwierdza się, iż na posiedzeniu niejawnym Naczelny Sąd Administracyjny orzeka w składzie jednego sędziego, a w przypadkach, o których mowa w § 2, w składzie trzech sędziów. Z tego względu niniejszy wyrok zapadł na posiedzeniu niejawnym w składzie jednoosobowym. Zgodnie z art. 153 P.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. W sprawie zapadł prawomocny wyrok, w którym zawarte zostały wskazania co do dalszego postępowania administracyjnego, którymi związane są zarówno organy administracji publicznej, jak i Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznający niniejszą skargę kasacyjną. WSA w Warszawie prawomocnym wyrokiem z dnia 29 stycznia 2015 r., sygn. akt VII SA/Wa 1174/14 uchylił decyzję GINB z dnia [...] marca 2014 r., znak: [...], utrzymującą w mocy decyzję Pomorskiego WINB z dnia [...] listopada 2012 r., znak: [...]. Ta ostatnia decyzja zapadła w wyniku wznowienia postępowania. Pomorski WINB postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2009 r., znak: [...] na wniosek K. E. D. na podstawie art. 149 § 1 w związku z art. 145 § 1 pkt 4 i pkt 5 K.p.a., wznowił postępowanie w sprawie zakończonej własną decyzją z dnia [...] kwietnia 2008 r., znak: [...]. Wynikiem tego postępowania było wydanie przez Pomorski WINB obecnie funkcjonującej w obrocie prawnym, decyzji z dnia [...] listopada 2012 r., znak: [...], gdzie na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 w związku z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. organ: – uchylił własną decyzję ostateczną z dnia [...] kwietnia 2008 r., znak: [...], – uchylił decyzję PINB dla miasta na prawach powiatu w Gdyni z dnia [...] czerwca 2006 r., znak: [...], – stwierdził brak podstaw do wydania nakazu przywrócenia poprzedniego sposobu użytkowania pomieszczeń zabudowanego wcześniej przejazdu pod budynkiem przy Al. Z. [...] w G.; odwołanie od tej decyzji wniosła M. Sp. z o.o. a GINB wydał zaskarżoną do Sądu decyzję. W wyżej wymienionym, prawomocnym wyroku (albowiem skarga kasacyjna K. D. została oddalona wyrokiem NSA z 5 kwietnia 2017 r., sygn. akt II OSK 2010/15) z dnia 29 stycznia 2015 r. WSA w Warszawie stwierdził, że przedmiotem postępowania po wznowieniu jest ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy rozstrzygniętej ww. decyzją z dnia [...] kwietnia 2008 r., znak: [...] wydaną w postępowaniu zwykłym. Istotą sprawy w tym przypadku powinno być ustalenie, czy kopia dokumentu złożonego przy wniosku z dnia 4 listopada 2008 r., spełnia przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. i czy pozwala na przyjęcie, że nie doszło do samowolnej zmiany sposobu użytkowania części budynku przy Al. Z. [...] w G. Ponadto Sąd wskazał, że nie zostało poddane kontroli organu odwoławczego postępowanie wstępne wszczęte z datą wpływu do właściwego organu podania strony o wznowienie postępowania, a zakończone postanowieniem o wznowieniu postępowania. Dopiero bowiem zakończenie tego etapu postępowania wznowieniowego pozwoliłoby organowi I instancji na prowadzenie postępowania co do rozstrzygnięcia istoty sprawy w zakresie określonym przez podstawy wznowienia jako przedmiot tego postępowania. W przypadku zaś skutecznego wszczęcia postępowania z podstawy z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., organ powinien dokonać oceny złożonej kopii pisma z dnia [...] maja 1990 r. Urzędu Miejskiego w Gdyni Wydziału Urbanistyki, Architektury i Nadzoru Budowlanego. W tak zakreślonym przez wyrok zakresie ustaleń koniecznych do rozpoznania sprawy GINB przystąpił do ponownego rozpoznania odwołania M. Sp. z o.o. Mając na uwadze ten wyrok dokonał analizy akt sprawy i stwierdził, że należy uchylić zaskarżoną decyzję Pomorskiego WINB z dnia [...] listopada 2012 r. znak: [...] w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Wskazać należy, że przedmiotem oceny dokonanej w zaskarżonym wyroku WSA była decyzja organu odwoławczego wydana na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. Z uwagi na charakter i zakres zaskarżonej decyzji, przedmiotem rozważań w postępowaniu sądowoadministracyjnym nie były kwestie związane z merytorycznym rozstrzygnięciem sprawy, ale wyłącznie zagadnienia dotyczące wydania w postępowaniu odwoławczym decyzji kasacyjnej. Mając to na uwadze wskazania wymaga także, że ocena Sądu sprowadzała się do skontrolowania kwestii zasadności wydania przez organ odwoławczy decyzji na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. Kontrola ta nie może natomiast, co do zasady, obejmować sformułowania końcowej oceny materialnoprawnej związanej z istotą sprawy, gdyż formułowanie wniosków w tym zakresie byłoby przedwczesne. Zgodnie z art. 64e P.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od decyzji sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o których stanowi art. 138 § 2 K.p.a. Sąd nie bada w tym względzie kwestii związanych z innymi zagadnieniami natury pozaprocesowej, łączącymi się z oceną legalności wydanego w postępowaniu administracyjnym aktu. Podstawą do wydania decyzji w trybie art. 138 § 2 K.p.a., było ustalenie, że decyzja Pomorskiego WINB z dnia [...] listopada 2012 r. znak: [...] została wydana z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego art. 7 i 77 § 1 i art. 80 K.p.a. Organ wskazał, że z postanowienia Pomorskiego WINB z dnia [...] sierpnia 2009 r., znak: [...] wynika, że postępowanie wznowiono na wniosek K. E. D. na podstawie przesłanek z art. 145 § 1 pkt 4 i 5 K.p.a. Jednak organ związany był wolą strony w przypadku wznowienia postępowania na jej wniosek. GINB podkreślił, że wnioskodawczyni wyraźnie wskazała, że żąda wznowienia postępowania z przesłanki zawartej w art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. Jednakże organ wznowił postępowanie z przesłanki wskazanej przez Wnioskodawczynię i dodatkowo z przesłanki, której strona nie wskazywała, tj. z przesłanki zawartej w art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. Dalej wyjaśnił, że organ prowadzący postępowanie na wniosek strony związany jest podstawami wznowieniowymi zawartymi we wniosku i nie może odnosić się do innych podstaw nie wskazanych przez stronę. Tylko w postępowaniu wznowieniowym wszczętym z urzędu to organ jest pełnym dysponentem takiego postępowania a to znaczy, że może samodzielnie wskazywać przesłanki wznowienia postępowania administracyjnego. Wobec tego GINB przyjął, że w sytuacji, gdy wniosek o wznowienie jest przedłożony w ustawowym terminie zakres postępowania organu ogranicza się do wyjaśnienia wskazanych przez stronę w tym wniosku przesłanek wznowieniowych (art. 149 § 2 K.p.a.). Dodał także, że organ mógł wznowić postępowanie z przesłanki wynikającej z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., lecz z urzędu, a nie na wniosek skarżącej, której wniosek oparty jest na przesłance z pkt 4 (§ 1 art. 145 K.p.a.). Pogląd taki wyraził Sąd w wyroku z dnia 29.01.2015r., sygn. akt VII SA/Wa 1174/14. Ponadto organ wskazał, że postanowienie o wznowieniu postępowania zostało wydane bez wyjaśnienia czy wniosek z dnia 4 listopada 2008 r. pochodzi tylko od K. E. D. czy też od A. M., która została wpisana jako wnioskodawca i ewentualnie na jakiej podstawie żąda ona wznowienia postępowania zakończonego ww. decyzją z dnia [...] kwietnia 2008 r. Podanie o wznowienie nie zostało jednak przez nią podpisane. Zdaniem organu dopiero poczynienie wyjaśnień, co podmiotów składających wniosek, a także co do podstaw wznowienia postępowania i czy termin do złożenia podania został zachowany, pozwala organowi zakończyć postanowieniem etap wstępny postępowania wznowieniowego, a następnie pozwala na przejście do etapu drugiego tj. co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (art. 149 K.p.a.). Organ stwierdził, że powyższe uchybienia stanowią naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 145 § 1 pkt 5, art. 148 § 1, 149 § 2, a także art. 151 § 1 pkt 2 K.p.a. i stanowią podstawę do uchylenia decyzji Pomorskiego WINB z dnia [...] listopada 2012 r. znak: [...] (która została wydana na podstawie wadliwie wznowionego postępowania) i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. W ocenie organu rozstrzygnięcie powyższych kwestii przez organ odwoławczy stanowiłoby naruszenie zasady dwuinstancyjności w sposób oczywisty. Mając powyższe na uwadze nie można zatem kwestionować, że uznanie przez Sąd I instancji sprzeciwu za niezasadny było pozbawione podstaw. Oceniając jedynie czy wystąpiły przesłanki do wydania przez GINB decyzji na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. Sąd właściwie uznał, że organ w sposób uzasadniony skorzystał z możliwości wydania decyzji kasatoryjnej. NSA podziela pogląd Sądu I instancji, że dokonując kontroli rozstrzygnięcia wydanego na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. sąd nie jest władny odnosić się do meritum sprawy w kierunku jej przesądzenia, skoro na skutek uchylenia decyzji organu pierwszej instancji sprawa wraca do merytorycznego rozpatrzenia przed tym organem (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 maja 2017 r. sygn. akt II OSK 2219/15). Tym samym wszystkie zarzuty skargi kasacyjnej odnoszące się do wadliwego rozstrzygnięcia kwestii merytorycznych przez Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku należy uznać za chybione bowiem podczas rozpoznania sprzeciwu Sąd nie jest uprawniony wypowiadać się odnośnie do kwestii merytorycznych decydujących o tym jakiego rodzaju rozstrzygnięcie powinna mieć decyzja wydana w postępowaniu prowadzonym przez organ. W istocie Sąd I instancji słusznie uznał, że decyzja objęta sprzeciwem nie narusza art. 138 § 2 K.p.a. Wskazane przez organ odwoławczy naruszenia postępowania przy rozpatrywaniu wniosku o wznowienie postępowania na etapie jego wstępnego badania (niezbadanie czy wniosek o wznowienie dotyczy też A. M. i jakie ewentualnie są podstawy wznowienia przez nią podnoszone, czy A. M. złożyła wniosek w terminie, czy właściwe jest wznowienie postępowania w oparciu o art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. gdy podstawą wznowienia ma stanowić wniosek K. D., jeśli zaś wznowienie następuje z urzędu w oparciu o art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., to czy złożona kopia pisma z dnia [...] maja 1990 r. uzasadnia wznowienie postępowania na tej podstawie) stanowiły wystarczający powód aby wydać decyzję kasacyjną. Słusznie Sąd I instancji zauważył, że w sprawie brak było podstaw do jej merytorycznego rozpatrzenia bowiem istnieje konieczność przeprowadzenia podstawowych dowodów w fundamentalnych kwestiach dotyczących wyjaśnienia stanu faktycznego w zakresie uzasadniającym wznowienie postępowania. Organ odwoławczy jest kompetentny wyłącznie do przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego. Słusznie podnosi Sąd I instancji, że przeprowadzenie postępowania dowodowego w całości lub w znacznej części naruszałoby zawartą w art. 15 K.p.a. zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Każda sprawa winna być nie tylko rozstrzygnięta, ale i rozpoznana przez dwa organy administracji różnych stopni. Tylko tak rozumiana zasada dwuinstancyjności postępowania administracyjnego stwarza gwarancje realizacji praw i interesów stron oraz uczestników postępowania (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 20 maja 1998 r. sygn. akt IV SA 2058/97). Z akt sprawy bezsprzecznie wynika, że postępowanie wznowieniowe w odniesieniu do decyzji z dnia [...] kwietnia 2008 r., znak: [...] zostało wszczęte na wniosek K. D. Przesłanką wznowienia postępowania, która wskazała została przez nią we wniosku był art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. Nie budzi wątpliwości, że Pomorski WINB bez przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego wyszedł poza granice objęte wskazanym wnioskiem bowiem wznowił postępowanie zarówno z przesłanki wskazanej przez K. D. ale także dodatkowo z przesłanki, której strona nie wskazała, tj. z przesłanki zawartej w art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. Jak trafnie zauważył Sąd I instancji Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego prawidłowo wskazał, że organ wznawiając postępowanie nie wyjaśnił, czy wniosek w przedmiocie wznowienia postępowania pochodzi tylko od K. E. D. czy także od A. M., która była wyszczególniona w nagłówku wniosku oraz ewentualnie na jakiej podstawie A. M. żąda wznowienia postępowania zakończonego ww. decyzją z dnia [...] kwietnia 2008 r. i czy zachowała ona termin do wniesienia tego wniosku. Wobec powyższego Sąd I instancji słusznie przyjął za organem, że dopiero poczynienie tych wyjaśnień i dokonanie ustaleń, co do podmiotów składających wniosek, a także co do podstaw wznowienia postępowania oraz ustalenia czy termin do złożenia podania został zachowany, pozwalało organowi zakończyć etap wstępny postępowania wznowieniowego, a następnie przejść do etapu następnego tj. do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Zdaniem NSA, uchybienia wskazane w decyzji GINB stanowiły naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 145 § 1 pkt 5, art. 148 § 1, 149 § 2, a także art. 151 § 1 pkt 2 K.p.a. a zatem wypełnione zostały podstawy do zastosowania art. 138 § 2 K.p.a. i wydania decyzji kasacyjnej. Wobec powyższego NSA uznał, że postawione w skardze kasacyjnej zarzuty nie są zasadne i nie mogły stanowić podstawy uchylenia zaskarżonego wyroku. Sąd I instancji w granicach rozpoznania sprawy określonych w art. 64e P.p.s.a. prawidłowo uznał, że nie było podstaw do uwzględnienia sprzeciwu i stosownie do art. 151a § 2 P.p.s.a. sprzeciw oddalił. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło