V SA/Wa 2345/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Irena Jakubiec - Kudiura, Sędzia WSA - Sławomir Fularski, Sędzia WSA - Justyna Mazur (spr.), Protokolant ref. staż - Julia Murawska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 października 2015 r. sprawy ze skargi D. B. na decyzję Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości z tytułu opłat abonamentowych uchyla zaskarżoną decyzję Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji (dalej także: "KRRiT", "organ") decyzją [...] z dnia [...] lutego 2015 r. na podstawie art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (t.j. Dz.U. z 2014 r., poz. 1204, dalej: "ustawa o opłatach abonamentowych") w związku z art. 104 oraz 138 pkt 1 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) po rozpatrzeniu wniosku D. B. (dalej także: "skarżąca") o ponowne rozpatrzenie sprawy – utrzymała w mocy własną decyzję [...] z dnia [...] września 2014 r. Powyższe decyzje zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym: Pismem z dnia [...] sierpnia 2013 r. (data nadania w urzędzie pocztowym – [...] sierpnia 2013 r.) D. B. zwróciła się do Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z wnioskiem o umorzenie zadłużenia z tytułu nieuiszczenia opłaty abonamentowej w kwocie [...] zł. We wniosku opisała swoją sytuację zdrowotną, majątkową, podnosząc, iż powyższa kwota jest dla skarżącej bardzo wysoka. KRRiT rozpatrując powyższy wniosek decyzją [...] z dnia [...] września 2014 r. na podstawie art. 10 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych w związku z art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.; dalej: "k.p.a.") umorzyła zaległość w płatności opłaty abonamentowej za okres od [...] lipca 2013 r. do [...] września 2013 r. w wysokości [...] złotych wraz z odsetkami w wysokości [...] złotych. W uzasadnieniu powyższej decyzji KRRiT wskazała, iż z przekazanej organowi w dniu [...] września 2014 r. informacji Poczty Polskiej S.A. Działu Obsługi Abonamentu RTV w B. wynika, iż na indywidualnym numerze indentyfikacyjnym skarżącej figurują zaległości w płatności za okres od [...] lipca 2013 r. do [...] września 2013 r. Wskazano jednocześnie, iż zgodnie z art. 10 ustawy o opłatach abonamentowych, przedmiotem postępowania mogły być jedynie zaległości wykazywane przez Pocztę Polską S.A. Pismem z dnia [...] września 2014 r. skarżąca wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy. Dziękując za umorzenie zaległej opłaty w kwocie [...] zł, wskazała, iż podtrzymuje swój wniosek o umorzenie kwoty [...] zł, jako stanowiącej duże obciążenie dla jej domowego budżetu. Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji decyzją [...] z dnia [...] lutego 2015 r., wskazaną na wstępie i zaskarżoną w niniejszej sprawie, po rozpatrzeniu wniosku skarżącej o ponowne rozpatrzenie sprawy – utrzymała w mocy decyzję własną z dnia [...] września 2014 r. W uzasadnieniu decyzji organ podniósł, iż w dniu [...] sierpnia 2013 r. do Biura Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji wpłynęło pismo D. B. z prośbą o umorzenie zaległości w płatności opłat abonamentowych, argumentowane tym, że skarżąca miała operację [...] i choruje na [...] prawego oka, prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, pobiera emeryturę w wysokości [...] złotych, do 2009 r. otrzymywała rentę inwalidzką w kwocie [...] złotych. Organ podniósł, iż w dniu [...] kwietnia 2014 r. otrzymał pismo skarżącej z informacją o zajęciu prawa majątkowego przez Urząd Skarbowy, zawierające prośbę o zajęcie stanowiska w sprawie umorzenia zaległości w płatności opłat abonamentowych. KRRiT podniosła także, iż w dniu [...] lutego 2015 r. uzyskano od Poczty Polskiej S.A. informację o tym, że na podstawie tytułu wykonawczego Nr [...] z dnia [...] lipca 2013 r. Urząd Skarbowy pobrał należności za okres od [...] stycznia 2008 r. do [...] czerwca 2013 r. Wskazano jednocześnie, iż Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji nie posiada ustawowych uprawnień do naliczania wierzytelności w opłatach abonamentowych. Zgodnie z przepisami ustawy o opłatach abonamentowych obowiązki polegające na pobieraniu opłat abonamentowych oraz kontroli wykonywania rejestracji odbiorników rtv, spoczywają na operatorze wyznaczonym, tj. Poczcie Polskiej S.A. Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji nie posiada dostępu do ewidencji abonentów, w związku z powyższym nie wysyła upomnień o zaległościach w opłacie abonamentowej rtv. Nie ma uprawnień do uchylania wystawionych przez wierzyciela (Pocztę Polską S.A.) tytułów wykonawczych ani do zawieszania postępowań egzekucyjnych. Wszelkie dokumenty dotyczące abonentów gromadzone są przez operatora wyznaczonego. Przywołując art. 7 ust. 3 ustawy o opłatach abonamentowych organ wskazał, iż do opłat abonamentowych oraz do opłaty, o której mowa w art. 5 ust. 3, stosuje się przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zakresie egzekucji obowiązków o charakterze pieniężnym. Uprawnionymi do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązków określonych w ust. 1 są kierownicy jednostek operatora wyznaczonego, tj. Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. Egzekucja administracyjna z tytułu zaległych opłat abonamentowych odbywa się na podstawie przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012 r., poz. 1015, ze zm.; dalej: "u.p.e.a."). Na podstawie art. 7 ust 2. ustawy o opłatach abonamentowych - nadzór nad wykonywaniem kontroli obowiązku rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych oraz obowiązku pobierania opłaty abonamentowej sprawuje minister właściwy do spraw łączności. Dłużnicy zaś mają możliwość kwestionowania zasadności wystawionych wobec nich tytułów wykonawczych na podstawie art. 29 ust. 1 u.p.e.a. poprzez wniesienie zarzutu. W tych okolicznościach KRRiT uznała za zasadne utrzymać w mocy decyzję [...] z dnia [...] września 2014 r. na mocy, której umorzono zaległości w płatności opłat abonamentowych wskazanych przez wierzyciela, tj. Pocztę Polską S.A. Skargę na powyższą decyzję Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji wniosła D. B.. Skarżąca ponownie podniosła, iż wnosi o umorzenie zaległości w opłatach abonamentowych w kwocie [...] zł. Dodała, iż w sierpniu 2013 r. wniosła o umorzenie tych zaległości, motywując prośbę niską emeryturą oraz złym staniem zdrowia. Podniosła, iż niezrozumiałe jest dla niej dlaczego nie można było umorzyć tej zaległości, mimo, iż jest ona dużym obciążeniem dla skarżącej. W konkluzji wniosła o wydanie pozytywnego dla skarżącej orzeczenia. W odpowiedzi na skargę Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji wniosła o oddalenie skargi. W uzasadnieniu swojego stanowiska organ podniósł, iż ocenę przesłanek umorzenia zaległości w płatności opłat abonamentowych należy poprzedzić ustaleniem czy zaległość, której dotyczy wniosek, istnieje. Z uwagi bowiem na art. 10 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych rozstrzygnięcie organu mogło odnosić się wyłącznie do kwoty istniejących zaległości to jest, w niniejszej sprawie kwoty [...] złotych wraz z odsetkami w kwocie [...] zł. W ocenie KRRiT zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą należało wziąć pod uwagę stan zadłużenia skarżącej na moment wydawania decyzji i wydać orzeczenie merytoryczne wyłącznie w tym zakresie. W pozostałym zakresie postępowanie zostało uznane za bezprzedmiotowe. Nie znalazło ono wprawdzie wyrazu w sentencji decyzji, ale uchybienie to nie miało wpływu na wynik sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, o ile ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że w postępowaniu sądowym badana jest legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa, obowiązujących w dacie wydania zaskarżonego aktu, do zaistniałego stanu faktycznego, jak również trafność wykładni tych przepisów oraz prawidłowość przyjętej procedury. Ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania aktu, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."), w brzmieniu obowiązującym przed dniem 15 sierpnia 2015 r., to jest przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. z 2015 r., poz. 658; z uwagi na treść jej art. 2), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd nie rozstrzyga co do istoty sprawy, ale, jak wynika z brzmienia art. 145 § 1 p.p.s.a., w przypadku, gdy stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części, albo stwierdza ich nieważność, bądź też stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa. Tym samym legalność decyzji administracyjnej oznacza jej zgodność nie tylko z prawem materialnym, ale również z przepisami postępowania. Rozpoznając sprawę według tak zakreślonych kryteriów Sąd uznał, iż skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 10 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych w wyjątkowych sytuacjach, jeżeli przemawiają za tym szczególne względy społeczne lub przypadki losowe, Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji może umorzyć lub rozłożyć na raty zaległości w płatności opłat abonamentowych, odsetki za zwłokę w ich uiszczaniu, opłatę, o której mowa w art. 5 ust. 3 oraz odsetki za zwłokę w jej uiszczeniu. Brzmienie powyższego przepisu w sposób nie budzący wątpliwości wskazuje, iż jest on podstawą do rozstrzygania o udzieleniu ulgi w odniesieniu do należności wskazanych w tym miejscu. Ulga ta polegać może na umorzeniu lub rozłożeniu należności na raty, a jej udzielenie, pozostawione uznaniu organu, może nastąpić w przypadku wystąpienia wyjątkowych sytuacji, przy jednoczesnym istnieniu szczególnych względów społecznych lub przypadków losowych, które to okoliczności zostały pozostawione ocenie organu. Tym samym w ocenie Sądu istotą i przedmiotem postępowania wszczętego na wniosek podmiotu ubiegającego się o udzielenie ulgi jest dokonanie przez orzekający w sprawie organ oceny zaistnienia przesłanek pozwalających na uwzględnienie takiego wniosku. Wskazanie w art. 10 ust. 1 rodzaju należności, o których umorzeniu lub rozłożeniu na raty orzeka Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji ma jedynie na celu określenie kompetencji organu do udzielania ulgi w odniesieniu do tych należności. Brak jest podstaw do wywodzenia z powyższego, iż przedmiotem postępowania jest istnienie zaległości, a nie wystąpienie przesłanek uzasadniających udzielenie ulgi. Uiszczenie należności nie uchyla automatycznie występowania przesłanek do umorzenia tej należności, wskazywanych jako wyjątkowe sytuacje oraz szczególne względy społeczne lub przypadki losowe, w szczególności, gdy uiszczenie należności odbywa się nie dobrowolnie, ale w drodze postępowania egzekucyjnego, zaś brak dobrowolności w uiszczaniu opłat, podmiot do tego zobowiązany argumentuje swoją trudną sytuacją majątkową i zdrowotną. Jak wynika zaś z art. 105 § 1 k.p.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Z powyższego wynika, iż bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego ma miejsce wówczas, gdy przestaje istnieć jeden z konstytutywnych elementów materialnego stosunku administracyjno-prawnego, wobec czego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę co do istoty. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, w ocenie Sądu wyegzekwowanie od skarżącej należności z tytułu opłat abonamentowych za okres od [...] stycznia 2008 r. do [...] czerwca 2013 r., które miało miejsce po dacie złożenia wniosku o umorzenie zaległości z tego tytułu, nie powoduje bezprzedmiotowości niniejszego postępowania. Występują bowiem wszystkie elementy materialnego stosunku administracyjno-prawnego, albowiem istnieje podmiot, którym jest skarżąca oraz przedmiot, którym jest ocena wystąpienia lub nie wystąpienia przesłanek do umorzenia istniejących w dacie składania wniosku zaległości objętych wnioskiem (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 października 2012 r. w sprawie II GSK 1387/11, dostępny w internecie). W tych okolicznościach wbrew stanowisku organu zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 105 § 1 k.p.a. i naruszenie to, wobec orzeczenia przez organ o umorzeniu części zaległości, to jest kwoty nie uiszczonej w dacie orzekania, może mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ winien uwzględnić powyższe wywody, dając temu wyraz w wydanym rozstrzygnięciu. Z uwagi na powyższe Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł jak wyroku.