II SAB/Op 92/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Jeżewska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Teresa Cisyk Sędzia WSA Daria Sachanbińska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 24 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi K. K. na bezczynność Starosty Prudnickiego w przedmiocie informacji publicznej oddala skargę. K. K., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skargę na bezczynność Starosty Prudnickiego w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej w związku z wnioskiem z dnia 14 sierpnia 2016 r. o wskazanie: ile wniosków o dostęp do informacji publicznej zostało skierowanych do Starosty w poszczególnych latach w okresie 2010-2015 oraz w roku 2016 do chwili udzielenia odpowiedzi na wniosek. Skarżący wskazał, iż wnosi o nakazanie organowi udostępnienia wnioskowanej informacji publicznej; stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności, jak też przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości połowy przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, a także zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego przez radcę prawnego, wedle norm przepisanych. W uzasadnieniu podał, że w dniu 14 sierpnia 2016 r. za pośrednictwem poczty elektronicznej złożył wniosek o dostęp do informacji publicznej. Podkreślił, że bezspornie organ jest podmiotem zobowiązanym do udzielania informacji publicznej, zaś wnioskowana informacja ma właśnie taki charakter. Tymczasem, do dnia wniesienia skargi nie uzyskał żadnej odpowiedzi na powyższy wniosek, tym samym skarga jest uzasadniona. W odpowiedzi Starosta Prudnicki wniósł o oddalenie skargi, wskazując, że nie otrzymał wniosku z dnia 14 sierpnia 2016 r., który wysłano za pośrednictwem poczty elektronicznej. O wniosku skarżącego organ dowiedział się dopiero ze skargi i niezwłocznie, w terminie ustawowym, udzielił żądanej informacji W tym zakresie wyjaśnił, że powyższy wniosek fizycznie nie wpłynął na adres skrzynki pocztowej [email protected], a także nie znajdował się (i nadal nie znajduje) w skrzynce odbiorczej, ani w folderze "spam". W związku z tym nie miał możliwości wykonania obowiązku i udostępnienia informacji publicznej w sierpniu 2016 r. Jednocześnie Starosta zaakcentował, że po otrzymaniu w dniu 9 grudnia 2016 r. powyższej skargi na bezczynność niezwłocznie udostępnił skarżącemu żądaną informację w dniu 13 grudnia 2016 r. Podkreślił, że żądaną informację publiczną udostępnił w terminie 4 dni od dnia otrzymania wniosku, więc okoliczność ta jednoznacznie potwierdza, że po stronie organu administracji wystąpił niezależny problemem techniczny w otrzymaniu wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Stąd, w ocenie Starosty, zarzucana bezczynność pozostaje w dużej opozycji z zaistniałym i przedstawionym stanem faktycznym. Poza tym zwrócił uwagę na ujmujące powyższą materię orzecznictwo, które implikuje brak bezczynności organu administracji i bezzasadność skargi. Do akt został dołączony wydruk elektronicznego systemu obiegu dokumentów w Starostwie Powiatowym w Prudniku. Na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału wezwano skarżącego do wyjaśnienia czy załączony do skargi wydruk z poczty elektronicznej stanowi jedyny dowód złożenia wniosku oraz do przedłożenia dowodu potwierdzającego wpływ wniosku do organu, jeśli skarżący taki posiada. W dniu 20 stycznia 2017 r. do Sądu wpłynęło pismo skarżącego, w którym cofnął skargę w zakresie wniosku o nakazanie organowi udostępnienia wnioskowanej informacji publicznej oraz w zakresie wniosku o przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości połowy przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa GUS. W pozostałym zakresie podtrzymał skargę. Skarżący wskazał, że nie może być obciążany negatywnymi konsekwencjami wadliwego funkcjonowania systemów elektronicznych organu. Stwierdził, że złożył skutecznie wniosek, który nie został zwrócony przez systemy elektroniczne organu. Powołując się na orzecznictwo NSA w przedmiocie konsekwencji uznania napływającej do organu korespondencji jako "SPAM", w którym przyjęto m.in., że skutki trudności, błędów czy nieprawidłowości w zakresie kształtowania i obsługiwania przez organy administracji publicznej oficjalnych systemów służących do komunikacji z tymi organami (np. poczty elektronicznej, systemu ePUAP) nie mogą być przerzucane na korzystających z tych systemów. Tym samym ryzyko nieodebrania przez organ wysłanego do niego przy użyciu poczty elektronicznej listu, skierowanego na oficjalnie podany adres poczty elektronicznej organu, obciąża ten organ, a nie stronę skarżącą. Obowiązkiem organu jest przestrzeganie obowiązujących przepisów prawa, a w konsekwencji takie zorganizowanie swojej pracy i zatrudnienia, aby obowiązek ten - także w zakresie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej - był zrealizowany i każdy z wpływających do organu na oficjalny adres jego poczty elektronicznej listów był odbierany i odczytany. Tym samym twierdzenia podmiotu zobowiązanego, że nie otrzymał (nie odebrał) tej wiadomości, mogą tylko świadczyć o wadliwej organizacji pracy organu (obsługującego go urzędu) lub nieprawidłowym skonfigurowaniu jego poczty elektronicznej - co obciąża ten organ. Uchybienia w tym zakresie nie mogą być przerzucane na podmiot, korzystający z konstytucyjnego prawa dostępu do informacji publicznej. Do pisma, realizując zarządzenie Przewodniczącego Sądu, załączył wydruk z folderu "Wysłane" skrzynki poczty elektronicznej skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066, z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718, z późn. zm.), kontrola działalności administracji publicznej sprawowana przez sądy administracyjne obejmuje m.in. rozpatrywanie skarg na bezczynność organów. W takich przypadkach, kontroli poddany jest brak aktu lub czynności w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie w terminie określonym przez prawo. Dla dopuszczalności skargi na bezczynność nie mają znaczenia powody dla jakich akt nie został podjęty lub czynność nie została dokonana, jak również czy bezczynność organu spowodowana została zawinioną lub niezawinioną opieszałością organu. W zakresie dostępu do informacji publicznej bezczynność organu występuje wtedy, gdy organ zobligowany jest udostępnić informację publiczną na podstawie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2015 r., poz. 2058, z późn. zm. - dalej: ustawa), a tego nie uczynił i jednocześnie nie wydał stosownej decyzji o odmowie udostępnienia takiej informacji. Przyjdzie zatem, najpierw ustalić, czy żądana informacja jest informacją publiczną, a jeżeli tak, to czy podlega udostępnieniu na podstawie ustawy. Następnie należy rozstrzygnąć, czy podmiot, do którego skierowany został wniosek o udostępnienie informacji publicznej taką informacją dysponuje i czy ciąży na nim ustawowy obowiązek jej udostępnienia. Oceniając zatem, czy Starosta, pozostawał w bezczynności w rozpoznaniu wniosku skarżącego z 14 sierpnia 2016 r. trzeba stwierdzić, że niewątpliwie Starosta jest organem władzy publicznej zobowiązanym do realizacji gwarancji zapewniających dostęp do informacji publicznej a wnioskowane żądanie stanowi informację publiczną. Przedmiotem kontroli jest zarzucana bezczynność Starosty Prudnickiego w udostępnieniu skarżącemu informacji określonych w ww. wniosku wysłanym pocztą elektroniczną na adres organu, w zakresie podania ilości wniosków o dostęp do informacji publicznej zostało skierowanych do Starosty w poszczególnych latach w okresie 2010-2015 oraz w roku 2016 do chwili udzielenia odpowiedzi przez organ. Pojęcie informacji publicznej ustawodawca określił w art. 1 ust. 1 i art. 6 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U z 2016 r. poz. 1764 - dalej: ustawa). W ich świetle informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych, a w szczególności o sprawach wymienionych w art. 6 ustawy. Ponieważ sformułowania te nie są zbyt jasne, należy przy ich wykładni kierować się art. 61 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, zgodnie z którym prawo do informacji jest publicznym prawem obywatela, realizowanym na zasadach skonkretyzowanych w ustawie o dostępie do informacji publicznej. Zgodnie z treścią art. 10 ustawy informacja publiczna, która nie została udostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej lub centralnym repozytorium jest udostępniana na wniosek. Stąd warunkiem udzielenia informacji publicznej, czy też stwierdzenia bezczynności podmiotu w udzieleniu takiej informacji jest zarówno złożenie, jak też doręczenie organowi, który posiada informację, wniosku. Przede wszystkim należy stwierdzić, że organ podniósł, że nie otrzymał wniosku o udostępnienie informacji publicznej, stąd - zdaniem tut. Sądu - podzielając w pełni stanowisko wyrażone w tym zakresie w postanowieniu NSA z dnia 22 maja 2012 r., sygn. akt I OSK 973/12; z dnia 5 listopada 2015 r., sygn. akt I OZ 1414/15, uznać przyjdzie, że wykazanie, iż wniosek został złożony skutecznie obciąża skarżącego. Bezspornie przepisy omawianej ustawy wprowadzają minimum formalizmu w zakresie procedury wnioskowej, jednakże niewątpliwie złożony wniosek musi dotrzeć do adresata. Ciężar dowodu w tym zakresie obciąża zaś wnioskującego. W ocenie Sądu, w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, nie jest wystarczające jedynie skierowanie żądania do adresata, co dotyczy zarówno formy pisemnej, telegraficznej, za pomocą telefaksu lub ustnej do protokołu, jak i elektronicznej. Przyjdzie zauważyć, że jeśli skarżący wybrał złożenie wniosku za pośrednictwem poczty elektronicznej, to powinien zabezpieczyć w celach dowodowych potwierdzenie odbioru takiego wniosku. Okoliczność, że korespondencja kierowana jest na adres wskazany przez organ, ma jedynie to znaczenie, że w przypadku skutecznego doręczenia korespondencji pod tenże adres, pozwala na przyjęcie, iż określony adresat przesyłkę otrzymał, jednak wniosek wysłany do adresata za pomocą operatora pocztowego, czy też złożony elektronicznie, dla swej skuteczności musi zostać doręczony organowi. Przy czym, odnośnie do doręczeń za pośrednictwem poczty elektronicznej możliwe są doręczenia za potwierdzeniem odbioru, doręczenia z wykorzystaniem systemu ePUAP, po myśli art. 63 ustawy z dnia z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23, z późn. zm. - dalej: K.p.a.). Wówczas nie ma żadnej wątpliwości, że wniosek do organu dotarł i w jakiej dacie. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie skarżący legitymuje się wyłącznie, przedłożonym na żądanie Sądu, komputerowym wydrukiem z serwera pocztowego Gmail, opatrzonym tytułem "Wniosek o dostęp do informacji publicznej" i datą 14 sierpnia 2016 r., z treści którego wynika, że e-mail z tej daty wysłany został z adresu [...] na adres powiatpr@powiatprudnicki pl. Ponadto z przedłożonego wydruku wynika, że w adresie po słowach "powiatprudnicki" brakuje kropki przed skrótem pl. Nadto przy takim wydruku nie ma możliwości sprawdzenia czy jest to autentyczny wydruk pochodzący z folderu - elementy wysłane, czy tylko kopia robocza. Skarżący nie przedkłada natomiast żadnego innego dowodu doręczenia wspomnianego e-maila podając, że został skutecznie złożony, gdyż nie został zwrócony przez systemy elektroniczne organu. Zdaniem Sądu, w sytuacji, gdy adresat nie potwierdza otrzymania wniosku, to powyższy tok rozumowania uznać trzeba za niewystarczający dla udowodnienia spornej okoliczności. Przy czym podkreślić warto, że nie ma żadnych podstaw do różnicowania sytuacji podmiotów korzystających z poczty elektronicznej i metod tzw. tradycyjnych. Skoro więc w przypadku korzystania z pośrednictwa operatorów pocztowych, nie jest wystarczające samo wysłanie korespondencji na adres odbiorcy, a dla wykazania skuteczności doręczenia konieczne jest posługiwanie się dowodem doręczenia, wydaje się oczywiste, że takie same wymogi stawiane być muszą wobec korespondencji kierowanej do adresata drogą elektroniczną. W przypadku korzystania z platformy e-PUAP potwierdzenia takie generowane są zresztą automatycznie, co ma zabezpieczać interes wnioskodawców. Wobec powyższego, w ocenie Sądu, należy dać wiarę twierdzeniu organu, że nie otrzymał przedmiotowego wniosku, gdyż nie ma żadnych przesłanek do jego podważenia. Wręcz przeciwnie, jeśli przedłożony dowód przez skrzącego pochodzi z folderu - elementy wysłane, to dostrzec należy, ze wskazany tam adres jest nieprawidłowy. Skoro, skarżący skorzystał z adresu poczty elektronicznej organu, dostępnej poza platformą e-PUAP i nie posiada, jak wyżej wskazano, dowodu doręczenia wniosku adresatowi, który fakt ten kwestionuje, to nie można zarzucać organowi nieprofesjonalnego potraktowanie żądania skarżącego poprzez "umieszczenie go w zakładce SPAM", czy też pominięcie z uwagi na wielość korespondencji, lecz o jego niedoręczenie organowi. Konstatując, skarżący nie wykazał, że dochował należytej staranności w dostarczeniu przedmiotowego wniosku do organu. Ponadto nie wyjaśnił, dlaczego w sytuacji, gdy nie otrzymał odpowiedzi na wniosek nie interweniował w sprawie, a w szczególności, dlaczego nie zastosował - wobec braku potwierdzenia dostarczenia e-mail - innej formy doręczenia. W ocenie Sądu, w interesie skarżącego leżało skuteczne doręczenie organowi omówionego wniosku. Skarżący jednak wybrał najprostszy i jednocześnie niepewny sposób doręczenia żądania. W takiej sytuacji konsekwencje tego wyboru ponosi skarżący a nie organ. W tym względzie, Sąd uznał, na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, w tym załączonego do skargi wydruku ze skrzynki poczty elektronicznej, że nie można przyjąć, iż wniosek o udzielnie informacji publicznej został przez skarżącego skutecznie wysłany i doręczony organowi. Powyższe pozwala uznać, że w dacie wniesienia skargi organ nie pozostawał w bezczynności w zakresie udostępnienia informacji publicznej, gdyż stosowny wniosek nie został przez K. K. złożony przed datą jej wniesienia. Skuteczne złożenie wniosku, stanowiącego załącznik do skargi, nastąpiło dopiero w dacie jej wniesienia, która wpłynęła do organu w dniu 9 grudnia 2016r. Jak wynika z odpowiedzi na skargę oraz pisma skarżącego z dnia 14 stycznia 2017 r. żądana informacja została wnioskodawcy udostępniona w terminie ustawowym, o którym mowa w art. 13 ust. 1 ustawy. Skoro Starosta Prudnicki nie pozostaje w bezczynności w zakresie udostępnienia informacji publicznej, to skargę jako niezasadną należało oddalić, na podstawie art. 151 P.p.s.a.