II GSK 1444/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Czarnik (spr.) Sędzia NSA Joanna Sieńczyło-Chlabicz Sędzia del. WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz Protokolant asystent sędziego Elżbieta Jabłońska-Gorzelak po rozpoznaniu w dniu 11 stycznia 2022 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej [A.] Sp. z o.o. w P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 grudnia 2017 r. sygn. akt VI SA/Wa 1704/17 w sprawie ze skargi [A.] Sp. z o.o. w P. na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rejestracji używanych odbiorników i ustalenia opłaty za używanie niezarejestrowanych odbiorników telewizyjnych 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od [A.] Sp. z o.o. w P. na rzecz Ministra Aktywów Państwowych 2700 (dwa tysiące siedemset) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: WSA, sąd pierwszej instancji) wyrokiem z 18 grudnia 2017 r. o sygn. akt VI SA/Wa 1704/17 oddalił skargę [A.] Sp. z o.o. w P. (dalej: skarżąca, Spółka) na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z [...] maja 2017 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia opłaty za używanie niezarejestrowanych odbiorników telewizyjnych. Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie sprawy: W wyniku kontroli wykonania obowiązku rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych przeprowadzonej 13 kwietnia 2016 r. w hotelu "[H.]" przy ul. S. [...] w P., zajmowanym przez Spółkę ujawniono 18 odbiorników telewizyjnych w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu. Kontrolę przeprowadzono w obecności pracownika Spółki – tj. kierownika marketingu A.B., która oświadczyła, że okres używania odbiorników wynosi cztery lata. Podczas kontroli uruchomiono jeden odbiornik telewizyjny na kanale TVP1. Uruchomienie pozostałych odbiorników było niemożliwe ze względu na gości hotelowych przebywających w pokojach. A.B. nie miała wiedzy czy abonament za telewizję publiczną jest opłacany. Zgodziła się z zapisami protokołu kontroli, lecz odmówiła jego podpisania z uwagi na brak upoważnienia w tym zakresie. Decyzją z [...] kwietnia 2017 r. Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. (dalej: organ pierwszej instancji) nakazał Spółce rejestrację 18 używanych odbiorników telewizyjnych oraz ustalił opłatę w kwocie 12 258 zł za używanie 18 niezarejestrowanych odbiorników telewizyjnych. Zaskarżoną decyzją Minister Infrastruktury i Budownictwa (organ drugiej instancji), działając na podstawie art. 5 ust. 1 i 3 oraz art. 7 ust. 7 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (Dz.U. z 2014 r. poz. 1204, dalej cyt. jako: u.o.a.) oraz art. 138 § 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016 r., poz. 23 ze zm., dalej cyt. jako: k.p.a.) wobec informacji, że w czerwcu 2016 r. kontrolowany hotel zmienił właściciela, uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej nakazania rejestracji 18 używanych niezarejestrowanych odbiorników telewizyjnych i w tym zakresie umorzył postępowanie w pierwszej instancji, a w pozostałym zakresie utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję uznając za zasadne naliczenie Spółce opłaty za okres 4 lat używania niezarejestrowanych odbiorników. Zdaniem organu ustalone podczas kontroli okoliczności pozwalały na domniemanie, że ujawnione odbiorniki były używane w miejscu kontroli. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem Spółka wniosła skargę, w której domagała się umorzenia decyzji organów obu instancji we wskazanym zakresie, ewentualnie uchylenia zaskarżonej decyzji w zakresie pkt 2, tj. ustalenia opłaty w kwocie 12 258 zł i w tym zakresie przekazania sprawy organowi do ponownego rozpoznania, a także zasądzenia kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji. WSA w Warszawie, działając na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r. poz. 1302; dalej cyt. jako: p.p.s.a.) oddalił skargę Spółki stwierdzając, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Sąd pierwszej instancji wskazał, że w myśl art. 7 ust. 1 i 2 u.o.a. kontrolę wykonywania obowiązku rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych oraz obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej prowadzi operator publiczny, o którym mowa w art. 5 ust. 1, a nadzór nad wykonywaniem kontroli obowiązku rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych oraz obowiązku pobierania opłaty abonamentowej sprawuje minister właściwy do spraw łączności. Stosownie do treści art. 5 ust. 3 u.o.a. w przypadku stwierdzenia używania niezarejestrowanego odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego pobiera się opłatę w wysokości stanowiącej trzydziestokrotność miesięcznej opłaty abonamentowej obowiązującej w dniu stwierdzenia używania niezarejestrowanego odbiornika. Z kolei w myśl § 2 i § 3 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. z 2013 r., poz. 1676), rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, dokonuje operator wyznaczony, na podstawie zgłoszenia podmiotu posiadającego odbiorniki, zwanego dalej "użytkownikiem". Zgłoszenie składa się w terminie 14 dni od dnia wejścia w posiadanie odbiorników. WSA wskazał, że podczas kontroli ustaleniu podlegają zatem trzy okoliczności: posiadanie odbiorników radiofonicznych lub telewizyjnych przez kontrolowany podmiot, niedopełnienie obowiązku ich rejestracji oraz uiszczania opłat, a także okres używania odbiorników, od którego zależy wysokość uiszczenia bieżącej opłaty abonamentowej, zgodnie z art. 5 ust. 4 u.o.a. W ocenie sądu zgromadzony w toku postępowania materiał dowodowy, w tym protokół kontroli, w sposób niebudzący wątpliwości potwierdza, że znajdujące się w pokojach hotelowych niezarejestrowane odbiorniki umożliwiały natychmiastowy odbiór programów TV. Skarżąca nie przedstawiła żadnych dowodów świadczących o krótszym niż 14 dni okresie używania ujawnionych odbiorników. Trafnie też organ wywiódł, że skoro prowadzony przez skarżącą obiekt zalicza się do hoteli czterogwiazdkowych, to obecnie nie sposób przyjąć, że pokoje hotelowe w tym standardzie nie są wyposażone w odbiorniki telewizyjne. W konsekwencji WSA uznał, że organy w toku postępowania wyczerpująco zbadały wszystkie istotne okoliczności faktyczne sprawy oraz przeprowadziły dowody służące ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej (art. 7 i art. 77 k.p.a.). Nadto oparły swoje rozstrzygnięcia na materiale dowodowym prawidłowo zebranym w toku kontroli, dokonując jego wszechstronnej oceny oraz uzasadniły swoje stanowisko wyrażone w spornych decyzjach w sposób przewidziany w art. 107 § 3 k.p.a. Odnosząc się do zarzutów skargi WSA wyjaśnił, że przepisy ustawy o opłatach abonamentowych nie dotyczą kontroli działalności gospodarczej, a jedynie obowiązku rejestracyjnego, w związku z tym nie jest konieczne, aby udział w kontroli brała osoba uprawniona do reprezentowania strony. Skargę kasacyjną wywiodła Spółka. Zaskarżyła powyższy wyrok w całości i wniosła o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji, rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zaskarżonemu orzeczeniu, na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. zarzuciła: I. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z przepisami procedury administracyjnej, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1. art. 133 § 1, art. 134 § 1, art. 141 § 4 p.p.s.a w zw. z art. 6, art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. poprzez zaakceptowanie przez sąd pierwszej instancji działań organów polegających na błędnym ustaleniu stanu faktycznego sprawy w wyniku nieprawidłowej analizy zebranego materiału dowodowego oraz poprzez zaniechanie jego uzupełnienia, co spowodowało oddalenie skargi na zaskarżoną decyzję o nałożeniu opłaty za używanie 18 niezarejestrowanych odbiorników telewizyjnych, 2. art. 134 § 1, art. 141 § 4, art. 151 p.p.s.a w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 6 i w zw. z art. 7 k.p.a. poprzez akceptację przez sąd pierwszej instancji nieprawidłowych działań organów polegających na oparciu rozstrzygnięcia jedynie na domniemaniach mających swoje źródło w oświadczeniu pracownika Spółki nieupoważnionego do uczestniczenia w kontroli, bez przeprowadzenia w sprawie innych czynności dowodowych potwierdzających lub zaprzeczających niniejszemu oświadczeniu, a w ten sposób zaniechaniu uzupełnienia materiału dowodowego i nieprzeprowadzeniu dowodów wskazywanych przez stronę, co spowodowało brak ustalenia w sposób prawidłowy i wyczerpujący stanu faktycznego w niniejszej sprawie; 3. art. 134 § 1 w zw. z art. 151 p.p.s.a. poprzez zaniechanie wyjścia przez sąd pierwszej instancji przy rozpoznawaniu sprawy poza zawarte w skardze zarzuty i w konsekwencji zaniechanie zbadania z urzędu całej sprawy w zakresie zgodności z prawem postępowania i rozstrzygnięcia organów. II naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w związku z przepisami prawa materialnego, tj. art. 2 ust. 2 i ust. 4 oraz art. 5 ust. 3, art. 7 ust. 1 u.o.a. poprzez uznanie domniemania faktycznego za prawidłowe w sytuacji faktycznego nieprzeprowadzenia kontroli w tym przedmiocie i oparciu rozstrzygnięcia na oświadczeniu osoby nieuprawnionej i nieposiadającej wiedzy w tym przedmiocie. Argumentację na poparcie powyższych zarzutów Spółka przedstawiła w uzasadnieniu skargi kasacyjnej. W piśmie procesowym stanowiącym odpowiedź na skargę kasacyjną pełnomocnik Ministra Infrastruktury wniósł o jej oddalenie w całości i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym. Obecny na rozprawie pełnomocnik Ministra Aktywów Państwowych wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: NSA lub sąd drugiej instancji) rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej biorąc z urzędu pod uwagę przyczyny nieważności postępowania sądowoadministracyjnego określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, zatem spełnione zostały warunki do merytorycznego rozpoznania skargi kasacyjnej. Zgodnie z treścią art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego, które może polegać na błędnej wykładni lub niewłaściwym zastosowaniu albo na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Skarga kasacyjna Spółki jako podstawy kasacyjne wskazuje art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. W takiej sytuacji sąd drugiej instancji w pierwszej kolejności odnosi się do sformułowanych w tej skardze zarzutów procesowych. Konieczność zachowania takiej kolejności rozpoznawania zarzutów kasacyjnych wynika z tego, że ocena stosowania prawa materialnego może być dokonana dopiero wówczas, gdy zostanie stwierdzone, że stan faktyczny sprawy nie budzi zastrzeżeń albo, że nie został skutecznie zakwestionowany w postępowaniu kasacyjnym. Skarga kasacyjna Spółki nie ma usprawiedliwionych podstaw, dlatego nie mogła prowadzić do uchylenia skarżonego wyroku. Zdaniem NSA nietrafne są zarzuty procesowe podnoszące naruszenie art. 133 § 1, art. 134 § 1 i art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 6, art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., a polegające na błędnym ustaleniu stanu faktycznego, co znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniu wyroku. Sąd drugiej instancji zwraca uwagę, że naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. polega na wadliwie zbudowanym uzasadnieniu wyroku. Zatem naruszenie tego przepisu może mieć miejsce tylko wówczas, gdy uzasadnienie skarżonego wyroku nie ma prawem określonych elementów. W rozpoznawanej sprawie sytuacja taka nie ma miejsca. Analiza treści uzasadnienia zaskarżonego wyroku prowadzi do wniosku, że sąd pierwszej instancji nie naruszył art. 141 § 4 p.p.s.a., gdyż za naruszenie tego przepisu nie można uznać stanowiska tego sądu, co do ustaleń faktycznych przyjętych za podstawę wyrokowania. Jeżeli strona twierdzi, że w tym zakresie sąd pierwszej instancji naruszył prawo, to powinna kwestionować stanowisko sądu przez wskazanie naruszenia art. 145 § 1 pkt 1-3 lub art. 151 p.p.s.a. z odniesieniem do właściwych przepisów procesowych stosowanych przez organ. Brak takiego zarzutu skutkuje tym, że NSA nie może oceniać prawidłowości postępowania administracyjnego przez pryzmat naruszeń art. 141 § 4 lub art. 133 § 1 i art. 134 § 1 p.p.s.a. Jest tak dlatego, że skarga kasacyjna to profesjonalny środek prawny, zatem jej skuteczność jest uzależniona od spełnienia przez nią prawem określonych warunków formalnych. Niezależnie od powyższego skuteczność skargi kasacyjnej jest powiązana z postawieniem zarzutów, a więc sformułowaniem naruszenia konkretnych przepisów i ich uzasadnieniem. Wynika to wprost z art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Rozpoznawana skarga kasacyjna w ogóle nie uzasadnia stawianych w zarzucie naruszeń. Jej uzasadnienie w sposób ogólny odnosi się do ustaleń faktycznych dokonanych w postępowaniu administracyjnym. Działanie takie jest wadliwe, bowiem nie wyjaśnia ono w czym Spółka upatruje naruszenia art. 133 § 1 i art. 134 § 1 p.p.s.a. W postępowaniu kasacyjnym NSA związany jest granicami sprawy wyznaczonymi przez stronę, a więc nie może z urzędu domniemywać naruszenia przepisów, których naruszenie nie zostało podniesione przez stronę. Z tych powodów dwa pierwsze zarzuty kasacyjne należało uznać za niezasadne. Podobnie trzeba ocenić zarzut naruszenia art. 134 § 1 w związku z art. 151 p.p.s.a. Wprawdzie w tym zarzucie Spółka twierdzi, że sąd pierwszej instancji nie dokonał kontroli zaskarżonej decyzji poza zarzutami skargi, jednak nie wyjaśnia w jakim zakresie ta kontrola powinna być prowadzona. Twierdzenie Spółki, że stan faktyczny sprawy został błędnie ustalony, bo oparty na domniemaniu, że posiadanie odbiornika telewizyjnego w stanie gotowym do odbioru programu jest równoznaczne z koniecznością uiszczenia opłat, nie znajduje uzasadnienia w obowiązującym prawie. Artykuł 2 ust. 2 u.o.a. jednoznacznie stanowi, że osoba, która posiada odbiornik radiowy lub telewizyjny w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, używa tego odbiornika. Na tle tej regulacji ustalono fakty niebudzące wątpliwości, zatem trudno zgodzić się ze stanowiskiem Spółki, że w zakresie stanu faktycznego WSA w Warszawie naruszył prawo, bo bezkrytycznie przyjął ustalenia dokonane podczas kontroli. Z tego też powodu za niezasadny należało uznać zarzut naruszenia przez sąd pierwszej instancji art. 134 § 1 p.p.s.a. Skoro tak, to nie doszło także do naruszenia art. 151 p.p.s.a., bowiem oddalenie skargi ma miejsce wówczas, gdy sąd stwierdzi, że organy nie naruszyły prawa. NSA za nieuzasadniony uznał również zarzut naruszenia prawa materialnego podnoszący naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w związku z art. 2 ust. 2 i ust. 4 oraz art. 5 ust. 3 i art. 7 u.o.a. Przede wszystkim zarzut ten nie jest uzasadniony, zatem sąd drugiej instancji nie zna intencji Spółki, jakie legły u podstaw wskazanych naruszeń. Natomiast z treści zarzutu wynika, że odnosi się on do ustaleń faktycznych, a więc wadliwego przyjęcia, że ilość niezarejestrowanych odbiorników może być ustalana na podstawie domniemania z art. 2 ust. 2 u.o.a. Sąd drugiej instancji raz jeszcze stwierdza, że ustalenia faktyczne nie mogą być podstawą kwestionowania wyroku w podstawie z art. 174 pkt 1 p.p.s.a. Ta wada formalna zarzutu nie pozwala dokonać oceny wyroku z punktu widzenia naruszenia przepisów ujętych w zarzucie. Wadliwość taka jest skutkiem naruszenia art. 176 § 1 pkt 2 w związku z art. 174 pkt 1 p.p.s.a. i w konsekwencji oceny, że tak zbudowany zarzut jest nieskuteczny. Mając na uwadze powyższe i treść art. 184 p.p.s.a. NSA orzekł jak w pkt 1 sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 2 lit. c w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a i w zw. z § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265). Zasądzona kwota 2700 zł stanowi wynagrodzenie pełnomocnika organu, który nie występował w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji, z tytułu udziału w rozprawie przed NSA.