II SA/Sz 908/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Danuta Strzelecka-Kuligowska,, Sędzia WSA Arkadiusz Windak, Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Skrzetuska-Gajos, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 26 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi E. B. na decyzję Rektora Politechniki K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stypendium doktoranckiego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] r. (brak numeru) Rektor Politechniki K. odmówił E. B. przyznania stypendium doktoranckiego ze środków Projektu "Program rozwojowy Politechniki K. w zakresie kształcenia na kierunkach technicznych nr [...] ". W uzasadnieniu decyzji Rektor wskazał, że stypendium ze środków Projektu przyznawane było według kryteriów ustalonych w Regulaminie przyznawania uczestnikom stacjonarnych studiów doktoranckich stypendium doktoranckiego (załącznik do obwieszczenia Rektora Nr 1/2011) oraz § 12 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 19 grudnia 2006 r. w sprawie studiów doktoranckich prowadzonych przez jednostki organizacyjne uczelni. Zgodnie z kryteriami ustalonymi w ww. przepisach, stypendium doktorskie mógł otrzymać doktorant, który terminowo realizował program studiów doktoranckich, wykazywał się zaangażowaniem w prowadzeniu zajęć dydaktycznych, badawczych w ramach praktyk zawodowych albo zaangażowaniem w realizację badań naukowych prowadzonych przez jednostki organizacyjne uczelni. Wypłacane stypendia, współfinansowane przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego, były ograniczone, stąd wystąpiła konieczność ich reglamentacji w ramach oceny wskazanych wyżej kryteriów. Przy ilości wniosków o stypendia przekraczających przeznaczony na ten cel budżet, podmiot dysponujący tymi środkami dokonuje wyboru osób, które spełniają te kryteria w najwyższym stopniu. W wyniku oceny osiągnięć wnioskodawców, wybór stypendysty następuje na podstawie oceny jego osiągnięć w stosunku do oceny osiągnięć pozostałych wnioskodawców. W wyniku postępowania kwalifikacyjnego ustalono, że poziom zaangażowania [...] B. w postępy badań własnych, aktywność publikacyjna oraz aktywność dydaktyczna i organizacyjna w porównaniu do pozostałych osób ubiegających się o przyznanie stypendium zakwalifikowały wnioskodawczynię na pozycji 13 listy rankingowej doktorantów III roku studiów doktoranckich w ramach Projektu. Z powyższej listy otrzymało stypendium [...] wnioskujących. E. B. w związku z decyzją odmawiającą jej prawa do stypendium, wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy. Podniosła, że w uzasadnieniu decyzji brak jest wskazania kryteriów, jakimi kierowano się dokonując tej oceny, a także jak kryterium to było punktowane, w szczególności dotyczące jej dorobku publikacyjnego, oceny osiągnięć naukowych na tle osiągnięć innych doktorantów oraz brak zróżnicowania wartości punktowej w zależności od autorstwa lub współautorstwa opracowania naukowego. Zakwestionowała także ocenę opiekuna naukowego jako okoliczność przesądzającą o odmowie przyznania stypendium. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Rektor Politechniki K. , po ponownym rozpoznaniu sprawy, działając na podstawie art. 200 ust. 1 i 3 w zw. z art. 207 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym, § 12 -13 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 19 grudnia 2006 r. w sprawie studiów doktoranckich przez jednostki organizacyjne uczelni, Regulaminu przyznawania uczestnikom stacjonarnych studiów doktoranckich stypendium doktoranckiego stanowiącego Załącznik do Obwieszczenia Rektora Nr 1/2011 z dnia [...] r, art. 138 § 1 pkt. 1 K.p.a., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji Rektor wskazał, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy uwzględniono zapadłe w sprawie wyroki sądów administracyjnych: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. z dnia 8 stycznia 2015 r. (II SA/Sz 238/14), Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 sierpnia 2015 r. (I OSK 1167/15) oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 25 listopada 2015 r. (II SA/Sz 1115/15). W dalszej kolejności organ podał, że wnioski o przyznanie stypendium z opisanego wyżej Projektu rozpatrywała Komisja powołana w tym celu Zarządzeniem Rektora Nr 19/2009 z dnia 27 marca 2009 r. W skład Komisji wchodzili: Kierownik zadania 10 projektu jako jej przewodniczący, kierownicy poszczególnych studiów doktoranckich prowadzonych w Uczelni oraz przedstawiciele doktorantów. Stypendium doktoranckie przyznawane było w oparciu o konkurs wniosków. Ogółem o stypendium na semestr letni w roku akademickim [...] wpłynęło [...] wniosków, z czego przyznano stypendium 52 osobom, a 35 osób nie zakwalifikowało się. Dla celów przyznawania stypendium ze wskazanego wyżej Projektu nie uchwalano w Uczelni odrębnego regulaminu, a stypendia przyznawano na podstawie Regulaminu przyznawania uczestnikom studiów doktoranckich stypendium naukowego, którego tekst jednolity stanowi Załącznik do Obwieszczenia Nr 1/2011 Rektora Politechniki K. . W myśl § 2 ust. 1 Regulaminu stypendium doktoranckie może otrzymać doktorant, który terminowo realizuje program studiów doktoranckich i wykazuje się zaangażowaniem w prowadzeniu zajęć dydaktycznych lub badawczych w ramach praktyk zawodowych albo zaangażowaniem w realizację badań naukowych prowadzonych przez jednostkę organizacyjną uczelni. Organ podkreślił, że przedstawiony wyżej sposób przyznania stypendium przesądza o jego charakterze uznaniowym i motywacyjnym, co dostrzegły również sądy rozpoznające składane wcześniej przez stronę skargi. Kryteria, którymi kierowano się przy wydawaniu wszystkich wcześniejszych decyzji, mimo, ze nie zostały wyraźnie opisane, są wymierne, a wykazane przez poszczególne osoby ubiegające się o stypendium osiągnięcia, podlegają weryfikacji. Z zestawienia osób, które złożyły wnioski o stypendia oraz rodzaju osiągnięć, jakie brane były pod uwagę wynika, że postępowanie kwalifikacyjne przeprowadzono według następujących kryteriów: postęp badań własnych, aktywność publikacyjna, aktywność dydaktyczna i organizacyjna, ocena opiekuna naukowego. Z uwagi na to, iż Regulamin stypendiów nie określał procentowo lub punktowo wagi poszczególnych kryteriów, wskazane wyżej kryteria uwzględniane były przy końcowej ocenie w częściach równych, tj. do ostatecznej oceny przyjmowano % punktacji oceny końcowej (25% w ujęciu procentowym). Odnosząc się do poszczególnych kryteriów, ocena przeprowadzana była w następujący sposób: 1. Postęp badań własnych oceniany był według stopnia zaawansowania nad pracą doktorską. I tak: - jako wysoki stopień zaawansowania przyjmowano wykonanie badań i analizę zrealizowanych badań, opracowanie końcowych wyników jako najdalej idące, - średni stopień zaawansowania - przyjmowano istnienie stanowiska badawczego i przeprowadzenie wstępnych badań, - niski stopień zaawansowania - brak stanowiska badawczego, dobór metod badawczych. Spośród 14 osób, doktorantów III roku, które złożyły wnioski, 13 osób wykazało wysoki i średni stopień zaawansowania tj. zrealizowane zostały badania wstępne, zadania obliczeniowe, przeprowadzone symulacje opracowanych modeli, dokonano opracowania wyników badań. Poziom badań [...] B. pod względem zaawansowania oceniony został jako niski - etap początkowy - dobór oprogramowania, dobór metod badawczych. W zakresie tego składnika oceny strona zajęła ostatnie 14 miejsce w rankingu, nie uzyskując punktacji. 2. Aktywność publikacyjna. Przy ocenie uwzględniano ogólną liczbę publikacji, przy czym kwalifikowane były artykuły opublikowane, przyjęte do druku lub po pozytywnej recenzji. Artykuły w trakcie recenzowania lub artykuły w przygotowaniu mogły być uwzględniane przy ocenie w następnym roku, o ile zostały opublikowane. Regulamin przyznawania stypendium nie przewidywał punktacji za rodzaj publikacji, stąd premiowana była sama aktywność publikacyjna i przyznawany był 1 punkt za jedną publikację (z uwzględnieniem artykułów po recenzji lub w druku). Osoby zamieszczone na liście rankingowej otrzymały odpowiednio: poz. listy 1) [...] . W zakresie tego składnika E. B. zajęła 13 miejsce w rankingu, przez co znalazła się poza pozycją punktowaną. Organ wskazał, że wykazywany przez stronę w piśmie z dnia [...] r. jako opublikowany artykuł pt. "Możliwe struktury systemów hybrydowych w przetwarzaniu informacji nieprecyzyjnych dla rozwiązywania wieloaspektowych problemów optymalnego zużycia wody do nawadniania roślin" nie mógł zostać zaliczony w punktacji, gdyż na dzień składania wniosku był na etapie jako "przyjęty do recenzji". Oceniając aktywność publikacyjną nie różnicowano publikacji napisanych samodzielnie i publikacji, w których doktorant był współautorem. Założono, iż zarówno publikacje samodzielne, jak i współautorskie, są równie ważne dla rozwoju doktoranta oraz dla postępów pracy naukowo-badawczej i nie przesądzają ostatecznie o wartości artykułu. Nawet 100 % autorstwa w napisaniu artykułu nie oznacza pełnego wkładu tylko autora, gdyż dorobek naukowy doktoranta jest wynikiem współpracy twórczej z opiekunem naukowym i innymi pracownikami wydziału/uczelni. Opiekun naukowy ukierunkowuje temat i zakres artykułu a także sprawuje nadzór nad treścią i formą edycyjną artykułu. Jednocześnie, organ stwierdził, że wykazane przez E. B. w "Uzupełnieniu do wniosku o stypendium doktoranckie" publikacje wymienione w poz. 5-8 wykazane jako wysłane do czasopisma "Technika Rolnicza, Ogrodnicza i Leśna" oraz w przygotowaniu mimo upływu ponad 4 lat nie ukazały się w druku, co zdaniem organu, przeczy twierdzeniom strony o jej wysokiej aktywności naukowej, w tym publikacyjnej. 3. Aktywność dydaktyczna i organizacyjna. Obowiązkiem doktoranta była dyspozycyjność w katedrze/zakładzie na zasadach ustalonych bezpośrednio z doktorantem oraz prowadzenie zajęć dydaktycznych w minimalnej ilości 15 godzin w roku akademickim 2011/2012. Za zajęcia przewyższające liczbę obowiązkowych zajęć doktorantom wypłacane było wynagrodzenie. Wszyscy doktoranci ubiegający się o stypendia wywiązali się z tego obowiązku zgodnie z ustaleniami z opiekunem naukowym, stąd przyznane im została ¼ punktacji. 4. Ocena opiekuna naukowego. Ocena opiekuna naukowego była i jest równie ważna jak pozostałe kryteria, gdyż rolą opiekuna jest sprawowanie indywidualnej i bezpośredniej opieki nad doktorantem. Postępy prac zależą od aktywności samego doktoranta. Ocena ta wiąże się ściśle z postępem prac badawczych ocenianych według kryterium opisanego w pkt. 1. Postęp prac badawczych [...] B. w stosunku do innych osób ubiegających się o stypendium, był znacznie wolniejszy, co przekładało się na możliwość uzyskania stopnia doktora. Stąd ocena wystawiona przez opiekuna naukowego była dobra, podczas, gdy osoby znajdujące się na wyższej pozycji listy rankingowej miały wystawioną ocenę bardzo dobrą. Zadaniem studiów doktoranckich obok poszerzenia wiedzy jest przede wszystkim uzyskanie stopnia doktora. E. B. mimo formalnego ukończenia studiów doktoranckich we [...] r. (przedłużonych o rok), dotychczas nie nawiązała kontaktu z promotorem w celu przedstawienia pracy, która kwalifikowałaby się do obrony. Powyższe, zdaniem organu, świadczy, iż wobec [...] B. studia doktoranckie nie spełniły celu, dla którego są prowadzone. Odnosząc się do zarzutów zawartych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, Rektor wskazał, że E. B. otrzymała w wyniku opisanej wyżej weryfikacji przyznawania stypendium maksymalną ocenę określoną punktowo jako ¼ (25%) tylko w zakresie aktywności dydaktycznej i organizacyjnej, co spowodowało, że na uczelnianej liście rankingowej zajęła 13 miejsce, podczas, gdy otrzymane z dotacji środki pozwoliły na przyznanie przez uczelnię 12 osobom zajmującym najwyższe pozycje w rankingu. Ułamek (%) przyznanych punktów został ustalony według poddającym się weryfikacji kryteriom określonym we wskazanym wyżej regulaminie w oparciu o obiektywną ocenę. Zawarty we wniosku zarzut, co do nierozpatrywania wniosku jest, zdaniem organu, nieprawdziwy, co potwierdza sporządzona dokumentacja, w której wniosek [...] B. był rozpatrywany i poddany ocenie. Jednocześnie, Rektor stwierdził, że złożone przez E. B. w piśmie z dnia [...] r. zażalenie na brak wydania postanowienia w trybie art. 74 § 2 jest co najmniej niezrozumiałe. Art. 74 § 2 k.p.a. dotyczy odmowy przeglądania akt sprawy. Z treści uzasadnienia pisma z dnia [...] r. wynika, że w dniu 3 czerwca 2016 r. odbyło się spotkanie w siedzibie Wydziału Mechanicznego w celu zapoznania się z aktami sprawy. Jednocześnie w aktach sprawy znajduje się sporządzone własnoręcznie przez stronę oświadczenie potwierdzające, że w dniu 3 czerwca 2016 r., w obecności osób w oświadczeniu tym wskazanych, zapoznała się z aktami sprawy. Oczekiwanie strony, że z uwagi na obecność osób w trakcie zapoznawania się z aktami sprawy (radcy prawnego i kierownika studium doktoranckiego) będzie prowadzona dyskusja w celu wyjaśnienia zainteresowanej motywów decyzji, uznać należało za nietrafne. Pismem z dnia [...] r. E. B. złożyła skargę na ww. decyzję Rektora do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. Zaskarżonej decyzji strona zarzuciła: - brak faktycznego zweryfikowania sprawy, - brak wyczerpującej odpowiedzi, wyjaśnienia odmowy przyznania stypendium, - złamanie zasady procentowego punktowania współautorstwa publikacji naukowych zgodnie z prawem oraz redukowania punktów przyznanych przez Ministerstwo Oświaty i Szkolnictwa Wyższego, umieszczonym na liście ministerialnej, - zmianę kryterium przyznawania stypendium i niepodanie tego faktu do publicznej wiadomości, - nieuwzględnienie zapadłych wyroków: NSA sygn. akt I OSK 1167/15, WSA w Szczecinie sygn. akt II SA/Sz 1115/15. W odpowiedzi na skargę Rektor Politechniki K. wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. zważył, co następuje: Sądowa kontrola zgodności zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Rektora Politechniki K. wykazała, iż nie naruszają one prawa w stopniu powodującym konieczność ich wyeliminowania z obrotu prawnego. Przedmiotem skargi [...] B. była odmowa przyznania stypendium doktoranckiego ze środków Projektu "Program Rozwojowy Politechniki K. w zakresie kształcenia na kierunkach technicznych" na semestr letni roku akademickiego[...] . Dokonując ponownej oceny wniosku skarżącej o przyznanie ww. stypendium organ miał obowiązek w sposób jasny i czytelny określić jakimi kryteriami kierował się rozpatrując wszystkie wnioski o przyznanie przedmiotowego stypendium doktoranckiego, a także jaka wartość punktowa została przypisana każdemu z nich w odniesieniu do skarżącej, a także innych doktorantów, w szczególności zaś organ miał obowiązek ustosunkować się do zarzutów skarżącej dotyczących przyjęcia niesprawiedliwych kryteriów oceny dorobku publikacyjnego. Powyższe zalecenia wynikały z treści uzasadnienia wyroku Sądu z dnia 25 listopada 2015 r. sygn. akt II SA/Sz 1115/15, którym uchylono decyzję Rektora Politechniki K. z [...] r. oraz poprzedzającą ją decyzję tego organu z dnia [...] r., odmawiającą przyznania skarżącej przedmiotowego stypendium doktoranckiego. W ocenie Sądu, organ orzekający w niniejszej sprawie w pełni zastosował się do wskazówek i zaleceń zawartych w przywołanym wyżej wyroku z dnia [...] r. Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy Regulaminu przyznawania uczestnikom stacjonarnych studiów doktoranckich stypendium doktoranckiego, stanowiącego załącznik do obwieszczenia Rektora nr 1/2011 z dnia 21 lutego 2011 r. oraz § 12 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 19 grudnia 2006 r. w sprawie studiów doktoranckich prowadzonych przez jednostki organizacyjne uczelni (Dz. U. Z 2007 r. Nr 1, poz. 3 ze zm.). Zgodnie z kryteriami ustalonymi w ww. przepisach, stypendium doktorskie mógł otrzymać doktorant, który terminowo realizował program studiów doktoranckich, wykazywał się zaangażowaniem w prowadzeniu zajęć dydaktycznych, badawczych w ramach praktyk zawodowych albo zaangażowaniem w realizację badań naukowych prowadzonych przez jednostki organizacyjne uczelni. Jak podkreślił organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wypłacane stypendia, współfinansowane przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego, były ograniczone i stąd wystąpiła konieczność ich reglamentacji. Wybór stypendystów nastąpił na podstawie oceny ich osiągnięć w stosunku do oceny osiągnięć pozostałych wnioskodawców. W wyniku postępowania kwalifikacyjnego ustalono, że poziom zaangażowania [...] B. w postępy badań własnych, jej aktywność publikacyjna oraz aktywność dydaktyczna i organizacyjna, jak również ocena opiekuna naukowego w porównaniu do pozostałych osób ubiegających się o przyznanie stypendium zakwalifikowały wnioskodawczynię na pozycji 13 listy rankingowej doktorantów III roku studiów doktoranckich w ramach Projektu, podczas gdy liczba stypendiów wynosiła 12. Organ wyjaśnił jednocześnie, że z uwagi na to, iż Regulamin stypendiów nie określał procentowo lub punktowo wagi poszczególnych kryteriów, wskazane wyżej kryteria uwzględniane były przy końcowej ocenie w częściach równych, tj. do ostatecznej oceny przyjmowano % punktacji oceny końcowej (25% w ujęciu procentowym). Ustosunkowując się do poszczególnych kryteriów, organ stwierdził, że spośród 14 osób, które złożyły wnioski, 13 osób wykazało wysoki i średni stopień zaawansowania badań własnych, podczas gdy poziom badań własnych [...] B. pod względem zaawansowania oceniony został jako niski - etap początkowy - dobór oprogramowania, dobór metod badawczych. W zakresie tego składnika oceny strona zajęła ostatnie 14 miejsce w rankingu, nie uzyskując punktacji. Oceniając aktywność publikacyjną skarżącej organ wskazał, że komisja uwzględniła ogólną liczbę publikacji, przy czym kwalifikowane były artykuły opublikowane, przyjęte do druku lub po pozytywnej recenzji. Stąd, artykuł wykazywany przez stronę w piśmie z dnia [...] r. jako opublikowany nie mógł zostać zaliczony w punktacji, gdyż na dzień składania wniosku był na etapie jako "przyjęty do recenzji". Ponadto, organ wyjaśnił, że ww. Regulamin przyznawania stypendium doktoranckiego nie przewidywał punktacji za rodzaj publikacji, stąd premiowana była sama aktywność publikacyjna i przyznawany był 1 punkt za jedną publikację. Tym samym, nie różnicowano publikacji napisanych samodzielnie i publikacji, w których doktorant był współautorem. W zakresie tego składnika E. B. zajęła 13 miejsce w rankingu, przez co znalazła się poza pozycją punktowaną. Z kolei, w odniesieniu do aktywności dydaktycznej i organizacyjnej skarżącej, organ wskazał, że wszyscy doktoranci ubiegający się o przedmiotowe stypendium wywiązali się z tego obowiązku zgodnie z ustaleniami z opiekunem naukowym, stąd przyznane im została ¼ punktacji. Końcowo, organ stwierdził, że w związku z tym, że postęp prac badawczych [...] B. w stosunku do innych osób ubiegających się o stypendium był znacznie wolniejszy, dlatego ocena wystawiona przez opiekuna naukowego była tylko dobra, podczas, gdy osoby znajdujące się na wyższej pozycji listy rankingowej miały wystawioną ocenę bardzo dobrą. E. B. , mimo formalnego ukończenia studiów doktoranckich we wrześniu 2014 r., dotychczas nie nawiązała kontaktu z promotorem w celu przedstawienia pracy, która kwalifikowałaby się do obrony. Powyższe, zdaniem organu, świadczy, iż wobec [...] B. studia doktoranckie nie spełniły celu, dla którego są prowadzone. Mając na uwadze powyższe, Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie nosi cech dowolności i mieści się w granicach uznania administracyjnego. W ocenie Sądu, Rektor Politechniki K. całościowo zebrał oraz zweryfikował i rozważył posiadany materiał dowodowy. Organ wskazał powody, którymi kierował się rozstrzygając sprawę przyznania stypendium skarżącej i dał im wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Uzasadniając swoją decyzję wskazał kryteria, które były brane pod uwagę przy przyznawaniu stypendium doktoranckiego oraz liczbę punktów (w ujęciu procentowanym) przyznawanych w ramach danego osiągnięcia naukowego i wyjaśnił, dlaczego nie uwzględnił wniosku skarżącej w powyższym zakresie. Uzasadnienie decyzji spełnia zatem wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a. W tym stanie rzeczy, na mocy art. 151 w zw. z art. 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 728 ze zm.), należało orzec jak w sentencji wyroku.