I OSK 1737/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Maria Wiśniewska Sędziowie Sędzia NSA Joanna Runge-Lissowska (spr.) Sędzia del. WSA Tomasz Grossmann po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 21 kwietnia 2017 r., sygn. akt II SAB/Gl 63/16 w sprawie ze skargi M. N. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach w przedmiocie aktualizacji opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste nieruchomości gruntowej oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z 21 kwietnia 2017 r. sygn. akt II SAB/Gl 63/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, po rozpoznaniu skargi M. N., stwierdził przewlekłe prowadzenie postępowania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach oraz że nie miało ono rażącego charakteru, w pozostałym zakresie, tj. żądania wymierzenia grzywny w wysokości 3000 zł na rzecz skarżącej skargę oddalił. Wyrok zapadł w następujących okolicznościach sprawy: Starosta Tarnogórski, pismem z [...] lipca 2011 r., wypowiedział M. N. dotychczasową wysokość opłaty rocznej z tytułu wieczystego użytkowania nieruchomości i zaproponował nową, a wniosek M. N. kwestionujący opłatę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach oddaliło, orzeczeniem z [...] października 2011 r. Wnioskiem z [...] kwietnia 2013 r. M. N. wystąpiła o wznowienie postępowania zakończonego orzeczeniem z [...] października 2011 r., Samorządowe Kolegium zaś postanowieniem z [...] maja 2013 r. odmówiło wznowienia, utrzymując je w mocy postanowieniem z [...] lipca 2013 r. Postanowienia te zostały uchylone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, wyrokiem z 19 grudnia 2013 r. ze wskazaniem, że dopuszczalne jest wznowienie postępowania w sprawach aktualizacji opłaty rocznej, jak i stwierdzenia nieważności orzeczeń. W wyniku tego wyroku Samorządowe Kolegium, postanowieniem z [...] kwietnia 2014 r., wznowiło postępowanie i orzeczeniem z [...] maja 2014 r. odmówiło uchylenia orzeczenia z [...] października 2011 r., utrzymując w mocy orzeczenie z [...] maja 2014 r. decyzją z [...] października 2015 r. Na skutek uchylenia rozstrzygnięć Kolegium, wydanych w obu instancjach przez Wojewódzki Sąd wyrokiem z 15 kwietnia 2016 r. Samorządowe Kolegium decyzją z [...] sierpnia 2016 r. uchyliło swoje orzeczenie z [...] października 2011 r. i ustaliło wysokość opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego. Skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania wznowieniowego M.N. wniosła [...] grudnia 2016 r., podając, że po wznowieniu postępowania dot. decyzji z [...] maja 2014 r., odmawiającej uchylenia orzeczenia z [...] października 2011 r., Samorządowe Kolegium zawarło błędne pouczenie o możliwości zaskarżenia decyzji wznowieniowej, na skutek czego został wniesiony sprzeciw do sądu powszechnego, który postanowieniem z 3 grudnia 2014 r. uznał się za niewłaściwy i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach, który postanowieniem z 29 czerwca 2015 r. odrzucił sprzeciw – skargę jako niedopuszczalną, zaznaczając, że od decyzji z [...] maja 2014 r. przysługuje wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy. Skarżąca podkreśliła, że błędne pouczenie spowodowało kilkunastomiesięczną przewlekłość w sprawie, konieczność złożenia wniosku o przywrócenie terminu, wadliwy skład Kolegium, wadliwy operat, które to ostatnie wady wytknął Wojewódzki Sąd, a których nie dostrzegło Kolegium. Stwierdzając przewlekłość postępowania, Wojewódzki Sąd podkreślił, że przewlekłość to nie tylko opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, ale także jego nieporadność, gdy nie działa on wnikliwie i szybko, a podejmuje czynności i środki nieadekwatne dla wyjaśnienia okoliczności. Sąd wskazał, że wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpoznania sprawy załatwiany był od 10 lipca 2015 r. do 11 września 2015 r., nadto decyzja kończąca postępowanie została wydana [...] sierpnia 2016 r., choć akta sprawy Kolegium otrzymało z Sądu już 15 kwietnia 2016 r., a nie były prowadzone żadne czynności dowodowe, w sprawie zatem zaistniała przewlekłość postępowania. Przewlekłość ta, zdaniem Sądu nie miała charakteru rażącego, gdyż taka występuje wówczas, gdy jest oczywiście widoczna i pozbawiona jakiegokolwiek racjonalnego usprawiedliwienia. W sprawie natomiast, stwierdził Wojewódzki Sąd, przekroczenie terminów nie było zbyt duże, zatem nie było też uzasadnione zasądzenie wnioskowanej przez skarżącą grzywny. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła M. N., reprezentowana przez radcę prawnego, domagając się uchylenia zaskarżonego wyroku w części dotyczącej pkt 2 i 3 i stwierdzenia, że przewlekłość organu w przedmiotowej sprawie miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, a nadto wymierzenia organowi grzywny w wysokości 3 tysięcy złotych, względnie przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, oraz zasądzenia kosztów postępowania. Wyrokowi zarzuciła: – naruszenie przepisu postępowania, a to art. 149 § 1a i § 2 w zw. z art. 35 § 1, art. 37 i 65 § 1 k.p.a., poprzez ich wadliwe zastosowanie prowadzące do braku stwierdzenia rażącej przewlekłości oraz wymierzenia organowi grzywny, tj. na przesłance wynikającej z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Odpowiadając na skargę kasacyjną Samorządowe Kolegium podkreśliło, że nie ma ona uzasadnionych podstaw. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna mogła być rozpatrzona na posiedzeniu niejawnym, gdyż obie strony zrzekły się przeprowadzenia rozprawy. Zarzuty skargi kasacyjnej nie mogły być uznane za usprawiedliwione. Jedną z zasad postępowania administracyjnego jest, wyrażona w art. 12 k.p.a., zasada szybkości postępowania, obligująca organ do działania w sprawie wnikliwie i szybko. Naruszenie tej zasady, tj. działanie opieszałe, niesprawne, podejmowanie czynności zbędnych, niemających uzasadnienia to właśnie przewlekłość postępowania. Błędy organu, wadliwe rozstrzygnięcia, wadliwe pouczenia o środkach odwoławczych lub ich brak w konsekwencji przedłużają postępowanie, prowadząc także do przewlekłości. U przyczyn przewlekłości leży więc zawsze niesprawność i nieporadność organu. W niniejszej sprawie taka sytuacja i niesprawność i nieporadność Samorządowego Kolegium miała miejsce. Odmowa wznowienia postępowania, odmowa uchylenia orzeczenia w sprawie aktualizacji opłaty rocznej, błędne pouczenia o przysługujących środkach odwoławczych to właśnie nieporadność Samorządowego Kolegium powodująca przewlekłość postępowania, ale wynikająca z odmiennej wykładni przepisów, czy oceny okoliczności sprawy. Orzekanie w kwestii przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy (2 miesiące), czy o istocie sprawy – aktualizacja opłaty rocznej (4 miesiące) to przewlekłe postępowanie, bowiem ze zwłoką nieuzasadnioną okolicznościami. Zasadnie zatem Wojewódzki Sąd uznał, iż Samorządowe Kolegium dopuściło się przewlekłości postępowania. Jednak zgodzić należy się z Wojewódzkim Sądem, iż przewlekłość ta nie miała charakteru rażącego, powodującego też konieczność orzeczenia grzywny. Postępowanie Kolegium nie było wnikliwe i szybkie, jak to nakazuje art. 12 k.p.a., jednak wnikliwość wynikała z błędnej wykładni przepisów czy odmiennej oceny okoliczności, brak zaś szybkości nie był, jak to podzielił Wojewódzki Sąd, nadmierny w stosunku do terminów zakreślonych art. 35 k.p.a., zatem przewlekłości nie można było przypisać rażącego charakteru. Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 184 p.p.s.a.