II SAB/Bd 99/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Klotz Sędziowie sędzia WSA Grzegorz Saniewski (spr.) sędzia WSA Jarosław Wichrowski Protokolant starszy sekretarz sądowy Dominika Znaniecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 grudnia 2017 r. sprawy ze skargi M. K. na bezczynność [...] Szpitala [...] w B. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania do rozpoznania wniosku M. K. o udostępnienie informacji publicznej z dnia [...] lipca 2017r., 2. stwierdza że, [...] Szpital [...] w B. pozostawał w bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 3. zasądza od [...] Szpitala [...] w B. na rzecz M. K. kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Skarżąca M. K., reprezentowana przez adwokata Ł. K., wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skargę na bezczynność Inne w B. w przedmiocie nieudostępnienia informacji publicznej zgodnie z treścią wniosku z dnia [...] lipca 2017 r., zarzucając naruszenie przepisów art. 13 ust. 1 i ust. 2, art. 16 ust. 1 ustawy z dnia [...] września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2016 r., poz. 1764, zwanej dalej: "u.d.i.p."), przez nieudzielenie informacji publicznej zgodnie z żądanym zakresem. Skarżąca wniosła o: 1) zobowiązanie organu do rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej w terminie czternastu dni od daty zwrotu akt organowi, 2) zasądzenie od organu kosztów postępowania w łącznej kwocie [...]zł według załączonego spisu kosztów, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego w kwocie [...]złotych, stosownie do przepisu § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie. W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, że w dniu [...] lipca 2017 r. złożyła do organu wniosek o udostępnienie informacji publicznej w zakresie obejmującym udzielenie odpowiedzi na pytanie czy organ, w latach 2014 - 2016 zawierał umowy z podmiotami zewnętrznymi o świadczenie usług w zakresie obsługi prawnej, w tym zastępstwa procesowego. W wypadku odpowiedzi pozytywnej, wniosła o przesłanie kopii tych umów. Podała, że wniosek został wniesiony za pomocą platformy ePUAP i został prawidłowo doręczony organowi w tymże dniu, co potwierdza wydruk Urzędowego Poświadczenia Przedłożenia. Skarżąca, powołując się na ugruntowane orzecznictwo podniosła, że doręczenie tą drogą wniosku organowi należy uznać za skuteczne, albowiem tak wygenerowane poświadczenie doręczenia stanowi dowód na realną możliwość zapoznania się adresata z treścią pisma [..] doręczenia dokonywane za pomocą ePUAP uważa się za dokonane przez podmiot publiczny lub do podmiotu publicznego, który utworzył na ePUAP elektroniczną skrzynkę podawczą. Poświadczenie doręczenia jest zatem niezaprzeczalnym urzędowym poświadczeniem odbioru. Dalej podkreśliła, że żądana informacja stanowi informację publiczną, a organ jako podmiot sektora finansów publicznych jest obowiązany do jej udostępnia. Wskazała, że umowy zawierane pomiędzy organem samorządu terytorialnego (wójtem) a podmiotem świadczącym na rzecz wójta samej gminy obsługę prawną stanowią informację publiczną i analogiczna sytuacja ma miejsce w przypadku jednostek organizacyjnych Skarbu Państwa (staniones fisci), czy też samorządu, gdyż te rodzaje podmiotów gospodarują majątkiem publicznym i wydatkują środki publiczne. Cytując przepisy mające zastosowanie w sprawie, tj. art. 13 ust. 1 i ust. 2 u.d.i.p., skarżąca stwierdziła, że organ w przepisanym terminie nie udostępnił żądanej informacji, nie zawiadomił też o zaistnieniu okoliczności z art. 13 ust. 2 u.d.i.p., jak też nie wydał decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej w trybie art. 16 u.d.i.p., więc złożony wniosek nie spotkał się z jakąkolwiek reakcją organu. Odnotowała, że wniesienie do sądu administracyjnego skargi w przedmiocie bezczynności organu w zakresie udostępnienia informacji publicznej nie jest uzależnione od wcześniejszego wezwania właściwego organu do usunięcia naruszenia prawa. Wobec tego uznała, że nie ulega wątpliwości, iż organ pozostaje bezczynny w przedmiocie udostępnienia żądanej informacji publicznej, stąd skarga była konieczna i zasadna. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o umorzenie postępowania sądowoadministracyjnego w zakresie zobowiązania do rozpoznania wniosku skarżącej o udostępnienie informacji publicznej w terminie 14 dni od daty zwrotu akt organowi, z uwagi na jego bezprzedmiotowość (art. 161 § 1 pkt 3 ustawy 2 dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) oraz stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności w udzieleniu skarżącej informacji publicznej, a także odstąpienie od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania na rzecz skarżącej z uwagi na treść art. 206 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Strona przeciwna przyznała, że skarżąca w dniu [...] lipca 2017 r. złożyła do wniosek o udostępnienie informacji publicznej w zakresie obejmującym udzielenie odpowiedzi na pytanie, czy w latach 2014-2016 zawierano umowy z podmiotami zewnętrznymi o świadczenie usług w zakresie obsługi prawnej, w tym zastępstwa procesowego. W przypadku odpowiedzi pozytywnej skarżąca wniosła również o przesłanie kopii tych umów. Wniosek powyższy został wniesiony za pomocą platformy e-PUAP, lecz trafił do nieużywanej obecnie przez Szpital skrzynki odbiorczej, na skutek czego nie udzielono na niego odpowiedzi w ustawowym terminie. O wniosku skarżącej Szpital dowiedział się ze skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, która wpłynęła do strony przeciwnej w dniu [...].08.2017 r. i po otrzymaniu skargi, niezwłocznie, to jest w dniu [...] września 2017 r. udzielono odpowiedzi skarżącej. Z tej przyczyny postępowanie sądowoadministracyjne w zakresie zobowiązania strony przeciwnej do rozpoznania wniosku skarżącej o udostępnienie informacji publicznej w terminie 14 dni od dnia zwrotu akt sprawy, o co wnosi skarżąca w pkt 1 petitum skargi, jako bezprzedmiotowe w ocenie strony przeciwnej powinno ulec umorzeniu. W przekonaniu Inne w B. nie zasługuje na uwzględnienie wniosek zawarty w pkt 2 petitum skargi o stwierdzenie, iż bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ o ile prawdą jest, że udzielenie informacji publicznej nastąpiło z przekroczeniem terminów ustawowych, to w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalił się pogląd, iż dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia spraw. Przekroczenie to musi być znaczne i niezaprzeczalne. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach musi być pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (tak WSA w Łodzi w wyroku z dnia 25 kwietnia 2017r. II SAB/Łd 20/17; wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 10 kwietnia 2014r. II SAB/Wr 14/14; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 11 października 2013r. II SAB/Po 69/13; wyrok WSA w Szczecinie z dnia 16 maja 2013r. II SAB/Sz 34/13). W przedmiotowej sprawie przyczyną niezałatwienia wniosku w terminie były nieprawidłowości w obsłudze systemu ePUAP i jak stwierdziła strona przeciwna - tego rodzaju okoliczność nie może usprawiedliwiać uchybienia terminowi do udzielenia odpowiedzi na wniosek skarżącej, jednak podkreślono, że gdy tylko wpłynęła skarga skierowana uprzednio do WSA w Bydgoszczy, niezwłocznie, w terminie 7 dni, udzielono odpowiedzi, dlatego nie może być tu mowy o nieracjonalnym opóźnieniu ze strony Szpitala w załatwieniu sprawy. Nie można również zdaniem strony przeciwnej uznać, że przekroczenie terminu było znaczne, gdyż wniosek skarżącej wpłynął do w dniu [...] lipca 2017r., a odpowiedzi udzielono ostatecznie w dniu [...] września 2017r., a więc po 2 miesiącach, czyli w istocie rzeczy, w maksymalnym terminie na udostępnienie informacji publicznej, o którym mowa w art. 13 ust. 2 u.d.i.p. W tym stanie rzeczy strona przeciwna skonstatowała, że co prawda dopuszczono się bezczynności w załatwieniu sprawy, ale bezczynność ta nie miała charakteru rażącego. Pismem z dnia [...] grudnia 2017 r. pełnomocnik skarżącej wniósł o umorzenie postępowania na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. z uwagi na udzielenie żądanej informacji oraz zasądzenie kosztów postępowania na zasadzie art. 201 § 1 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 i art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, dalej: p.p.s.a.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej poprzez rozpoznawanie skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Bezczynność w prowadzeniu postępowania przez organ administracji publicznej, w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. ma miejsce, gdy w prawnie ustalonym terminie organ administracji nie podejmuje żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie kończy go wydaniem w terminie stosownego aktu, lub nie podjął wymaganej czynności. Dla skuteczności skargi nie ma znaczenia, z jakich powodów określony akt nie został podjęty lub czynność nie została dokonana, a w szczególności czy bezczynność w prowadzeniu postępowania została spowodowana zawinioną lub niezawinioną opieszałością organu w ich podjęciu lub dokonaniu (patrz analogicznie dla instytucji przewlekłości postępowania - T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, str. 86). Uwzględniając skargę na bezczynność Sąd orzeka na podstawie art. 149 § 1 zwanej p.p.s.a., zgodnie z którym: zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności (pkt 1), zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (pkt 2) oraz stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności (pkt 3). Stosownie do art. 149 § 1a p.p.s.a. sąd jednocześnie stwierdza, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Natomiast w myśl art. 149 § 2 p.p.s.a. sąd, w przypadku o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub o przyznaniu od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę praw strony przez doprowadzenie do wydania w sprawie rozstrzygnięcia lub podjęcia innej czynności dotyczącej uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Przy czym należy dodać, że Sąd ocenia skargę na bezczynność na moment jej wniesienia, niemniej zobowiązany jest również uwzględnić wszelkie okoliczności zaistniałe od tego zdarzenia prawnego do chwili orzekania. W niniejszej sprawie adresatem wniosku skarżąca uczyniła Inne w B., domagając się informacji na temat zawieranych umów w przedmiocie obsługi prawnej. W świetle art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. nie ulega wątpliwości, że Inne w B. jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej, zaś żądane we wniosku informacje stanowiły informację publiczną w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. Jak wynika z powyższego organ zobowiązany był załatwić przedmiotowy wniosek w trybie przewidzianym przepisami u.d.i.p. W odpowiedzi na skargę organ przekonywał, że udzielił informacji na wniosek w ustawowym terminie. Wyjaśnił, że przekroczenie terminu nie było znaczne, gdyż wniosek skarżącej wpłynął do w dniu [...] lipca 2017r., a odpowiedzi udzielono ostatecznie w dniu [...] września 2017 r., a więc po 2 miesiącach, czyli w istocie rzeczy, w maksymalnym terminie na udostępnienie informacji publicznej, o którym mowa w art. 13 ust. 2 u.d.i.p. Kwestią konieczną do rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie jest, czy wniosek skarżącej z dnia [...] lipca 2017 r. został skutecznie doręczony adresatowi. Należy przede wszystkim mieć na uwadze, że postępowanie w przedmiocie udzielenia informacji publicznej jest postępowaniem odformalizowanym, a ustawa o dostępie do informacji publicznej nie wskazuje jakichkolwiek wymagań formalnych wniosku (poza utrwaleniem go w formie pisemnej). Nie budzi również żadnych wątpliwości, że za wniosek pisemny uznać trzeba także przesłane zapytanie pocztą elektroniczną (e-mail) - i to nawet, gdy do jego autoryzacji nie zostanie użyty podpis elektroniczny (por. wyrok NSA z dnia 16 marca 2009 r., I OSK 1277/08 - dostępny na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl - dalej: CBOSA). Nadto w orzecznictwie zgodnie wskazuje się, że do obowiązków organu administracji publicznej oraz innych podmiotów zobligowanych do udzielenia informacji publicznej należy taka konfiguracja poczty elektronicznej oraz takie zorganizowanie obsługi technicznej oficjalnej poczty elektronicznej - aby zapewnić bezproblemowy i niezwłoczny odbiór przesyłanych na ten adres podań, wobec prawnej dopuszczalności ich wnoszenia także drogą elektroniczną (por. postanowienie NSA z dnia 10 września 2015 r., I OSK 1968/15; postanowienie NSA z dnia 3 listopada 2015 r., I OSK 1940/15 - CBOSA). Ponadto, organ powinien zapewnić takie funkcjonowanie przepływu wiadomości w systemie wewnętrznym, aby zagwarantować sobie możliwość odbioru wiadomości znajdujących się na obsługującym go serwerze. Jeżeli zatem podmiot skarżący udowodni, że wniosek został wysłany drogą elektroniczną, to ciężar dowodu, że wniosek nie został doręczony na serwer odbiorcy obciąża organ administracji (podmiot zobowiązany do udzielania informacji publicznej), na którego adres poczty elektronicznej skierowany został wniosek. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjęto, że wydruk z poczty elektronicznej nadawcy stanowi dostateczny dowód, że wiadomość zawierająca wniosek została wysłana (por. wyrok NSA z dnia 16 września 2016 r., I OSK 1924/16). Przenosząc powyższe na grunt rozpatrywanej sprawy zauważyć należy, że skarżąca przedłożyła do akt sprawy wydruk wniosku wniesionego za pomocą platformy ePUAP, który został prawidłowo doręczony organowi w tymże dniu, co potwierdza wydruk Urzędowego Poświadczenia Przedłożenia. W ocenie Sądu, skarżąca w sposób wystarczający uprawdopodobniła fakt skutecznego doręczenia wniosku stronie zobowiązanej do udzielenia informacji publicznej Tym samym w realiach niniejszej sprawy należy zgodzić się ze skarżącą, że w chwili wnoszenia do Sądu przedmiotowej skargi organ pozostawał w bezczynności, o czym Sąd orzekł w pkt 2 niniejszego wyroku. Bezczynność ta ustała w momencie doręczenia skarżącej pisma zawierającego żądane informacje wraz z odpowiedzią na skargę, czyli po wniesieniu skargi, lecz przed wydaniem niniejszego orzeczenia. Ostatecznie organ prawidłowo załatwił wniosek skarżącej, udzielając jej informacji pismem z dnia [...] września 2017 r. W sytuacji ustania bezczynności sąd orzeka, biorąc za podstawę stan faktyczny sprawy w czasie wydania orzeczenia sądowego. Jeżeli w toku postępowania sądowoadministracyjnego, przed dniem orzekania w sprawie ze skargi na bezczynność, organ administracji publicznej wydał akt lub dokonał czynności, chociażby z przekroczeniem ustawowych terminów, to oznacza to, że organ nie pozostaje w stanie bezczynności i sąd nie może uwzględnić skargi na tzw. milczenie władzy. Nie może bowiem zobowiązać organu do określonego działania, które przed dniem orzekania zostało już podjęte (por. wyrok NSA z dnia 18 stycznia 2017r., sygn. akt I OSK 1789/16, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Wobec udzielenia skarżącej w całości żądanej informacji po wniesieniu skargi, Sąd umorzył postępowanie w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do udzielenia informacji, uznając iż w tym zakresie postępowanie stało się bezprzedmiotowe (art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a.), o czym orzeczono w pkt 1 wyroku. Podjęcie przez organ stosownego działania w toku postępowania sądowego po wniesieniu skargi na bezczynność, nie zwalania sądu administracyjnego z obowiązku rozpoznania skargi wniesionej na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. w zakresie orzekania w przedmiocie stwierdzenia, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Sąd nie stwierdził bowiem, by organ pozostawał bierny, a ocenę tę wyprowadza biorąc pod uwagę z jednej strony datę wpływu do organu wniosku skarżącej o udostępnienie określonej informacji, czyli [...] lipca 2017 r., z drugiej zaś strony - dzień, w którym organ przekazał skarżącej żądane informacje, tj. [...] września 2017 r. Zdaniem Sądu, rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania jakichkolwiek czynności, oczywistego lekceważenia wniosków skarżącego i jawnego natężenia braku woli do załatwienia sprawy, jak też w sytuacji ewidentnego niestosowania przepisów prawa. Dokonując w tym kontekście oceny postępowania organu, Sąd wziął pod uwagę fakt, że organ ten po otrzymaniu skargi z zachowaniem terminu określonego w art. 13 ust. 1 u.d.i.p., udzielił odpowiedzi na wniosek skarżącej. Takie zachowanie organu nie może być ocenione jako spełniające powyżej wskazane przesłanki rażącego naruszenia prawa dostępu do informacji publicznej. Udostępnienie informacji publicznej po wniesieniu skargi na bezczynność należy traktować jako jej uwzględnienie przez organ dlatego w badanej sprawie miał zastosowanie art. 201 § 1 p.p.s.a. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania sądowego, zawarte w punkcie 3 wyroku, wynikało ponadto z treści art. 205 § 2 u.p.p.s.a. w zw. § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm.), przy jednoczesnym uwzględnieniu dyspozycji z art. 206 p.p.s.a. Zgodnie z ostatnio wskazanym przepisem sąd w uzasadnionych przypadkach może odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części, w szczególności jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu. Przywołany przepis dopuszcza możliwość tzw. miarkowania przy zasądzaniu zwrotu kosztów postępowania od organu na rzecz skarżącego. Zastosowanie tej normy ustawowej pozostawione zostało uznaniu sądu orzekającego i swobodnej ocenie w odniesieniu do okoliczności konkretnej sprawy. Sąd wziął pod uwagę, że organ nie kwestionował swojego obowiązku udzielenia informacji publicznej i stan bezczynności nie był znaczny. Stwierdzona bezczynność nie nosiła znamion zamierzonego i celowego działania. Również charakter sprawy oraz nakład pracy pełnomocnika, związany ze sporządzeniem skargi nie przyczynił się w istotny sposób do wyjaśnienia sprawy w związku z czym w przedmiotowej sprawie do kosztów zaliczono wpis sądowy (100 zł). Ponadto Sądowi z urzędu wiadome jest, że ta sama skarżąca, reprezentowana przez tego samego pełnomocnika, wywiodła kilkanaście skarg na bezczynność organów związaną z udostępnianiem informacji publicznej do innych sądów administracyjnych w kraju, sporządzonych według jednego szablonu. W ocenie Sądu, rozpoznawana sprawa nie była obszerna i nie miała skomplikowanego charakteru, a podjęte w niej przez pełnomocnika skarżącej czynności miały – na tle innych prowadzonych przez niego w tym samym przedmiocie spraw - charakter powtarzalny. W związku z tym nakład pracy związany z prowadzeniem niniejszej sprawy był niewielki, co uzasadnia zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego w adekwatnej do tego wysokości.