I SA/Kr 683/17
WyrokWSA w Krakowie2017-12-19
Skład orzekający: Agnieszka Jakimowicz, Jarosław Wiśniewski, Wiesław Kuśnierz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy prawidłowe jest naliczenie i pobranie kosztów egzekucyjnych w sytuacji, gdy zobowiązanemu nie doręczono odpisu tytułu wykonawczego na wskazany przez niego adres do doręczeń?Ratio decidendi
Sąd uznał, że prawidłowe doręczenie odpisu tytułu wykonawczego jest kluczowe dla zasadności obciążenia zobowiązanego kosztami egzekucyjnymi. Brak doręczenia na wskazany adres do doręczeń, pomimo kwestionowania tej kwestii przez stronę, stanowi naruszenie przepisów postępowania, co skutkuje koniecznością uchylenia zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia organu pierwszej instancji.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi L. S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K., które utrzymało w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego o wysokości kosztów egzekucyjnych. Skarżący podniósł zarzut niedoręczenia mu odpisu tytułu wykonawczego na wskazany adres do doręczeń, co jego zdaniem czyniło egzekucję niedopuszczalną i skutkowało bezpodstawnym naliczeniem kosztów egzekucyjnych. Organy egzekucyjne twierdziły, że doręczenie nastąpiło w trybie zastępczym.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego, zasądzono na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Agnieszka Jakimowicz (spr.) Sędziowie: WSA Jarosław Wiśniewski WSA Wiesław Kuśnierz po rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 19 grudnia 2017 r. sprawy ze skargi L. S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia 24 maja 2017 r. nr [...] w przedmiocie wysokości kosztów egzekucyjnych I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji, II. zasądza na rzecz skarżącego od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. kwotę 357 zł (słownie: trzysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 24 maja 2017 r. nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K., po rozpoznaniu zażalenia L. S., utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z dnia 7 kwietnia 2017 r. o nr [...] w sprawie wysokości kosztów egzekucyjnych.
W uzasadnieniu przedmiotowego rozstrzygnięcia wskazano, że Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] jako organ egzekucyjny prowadził do majątku zobowiązanego L. S. postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] i nr [...] z dnia 30 sierpnia 2016 r. obejmujących zaległości z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2006 r. i 2007 r. w wysokości 243.374,80 zł. W dniu 5 września 2016 r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia rachunku bankowego (zawiadomieniem z dnia 31 sierpnia 2016 r. nr [...]). Egzemplarz zawiadomienia o zajęciu wraz z odpisami ww. tytułów wykonawczych doręczony został zobowiązanemu w trybie zastępczym przewidzianym w art. 44 k.p.a. w dniu 19 września 2016 r.
W toku postępowania powstały koszty egzekucyjne w kwocie 19.199,89 zł, a w wyniku dokonanego zajęcia w dniu 8 września 2016 r. uzyskano kwotę, która w całości pokryła dochodzone zaległości wraz z kosztami egzekucyjnymi.
Pismem z dnia 17 marca 2017 r. zobowiązany złożył wniosek o określenie wysokości kosztów egzekucyjnych, zaś postanowieniem z dnia 7 kwietnia 2017 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] określił wysokość kosztów egzekucyjnych zobowiązanego na kwotę 19.199,89 zł. W jego uzasadnieniu organ egzekucyjny wyjaśnił stronie za co i w jakiej wysokości zostały naliczone koszty egzekucyjne w prowadzonym postępowaniu.
Na powyższe postanowienie zobowiązany złożył zażalenie, w którym podniósł, że nie został mu doręczony odpis tytułu wykonawczego. Fakt ten jego zdaniem powoduje, że egzekucja jest niedopuszczalna i stanowi podstawę umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 57 § 1 pkt 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W związku z tym, przymusowe pobranie przez organ egzekucyjny środków z rachunku bankowego zobowiązanego nastąpiło bez podstawy prawnej. Ponadto w zażaleniu zarzucono, że "zaskarżone postanowienie nie uwzględnia orzeczenia wydanego przez Trybunał Konstytucyjny z dnia 28 czerwca 2016 r. , sygn. akt SK 31/14".
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
Odpowiadając w pierwszej kolejności na zarzut niedoręczenia zobowiązanemu odpisów tytułów wykonawczych, organ odwoławczy wyjaśnił, że z akt sprawy wynika, iż tytuły wykonawcze zostały doręczone zobowiązanemu w dniu 19 września 2016 r. w trybie zastępczym z art. 44 k.p.a. W takiej sytuacji, wbrew temu co twierdzi pełnomocnik, nie ma zastosowania art. 64 § 2 i § 10 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Ustosunkowując się natomiast do zarzutu nieuwzględnienia przez organ egzekucyjny w zaskarżonym postanowieniu orzeczenia wydanego przez Trybunał Konstytucyjny organ odwoławczy wyjaśnił, że stosownie do art. 64c § 1 ustawy egzekucyjnej zarówno opłaty za czynności egzekucyjne, jak i opłata manipulacyjna wraz z poniesionymi przez organ egzekucyjny wydatkami wchodzą w skład kosztów egzekucyjnych, które co do zasady ponosi zobowiązany. Zobowiązanego nie obciążają jednak koszty egzekucyjne, jeżeli zostały spowodowane niezgodnym z prawem wszczęciem lub prowadzeniem postępowania egzekucyjnego. W takiej sytuacji do poniesienia tych kosztów zobowiązany zostaje wierzyciel lub organ egzekucyjny, w zależności od tego, kto spowodował ich powstanie (art. 64c § 3 cyt. ustawy). Ponadto zgodnie z istniejącym stanem prawnym obowiązek uiszczenia kosztów egzekucji nie zależy od efektów całego postępowania egzekucyjnego, skoro zostały podjęte czynności egzekucyjne, to nawet jeśli nie doprowadziły do wyegzekwowania obowiązku objętego tytułem wykonawczym, zobowiązany powinien ponieść powstałe koszty egzekucyjne.
Odnosząc się bezpośrednio do argumentów dotyczących wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2016 r, sygn. akt SK 31/14 organ odwoławczy stwierdził, że ustawodawca nie uregulował expressis verbis skutków temporalnych jakie wiążą się z wydaniem orzeczenia przez Trybunał Konstytucyjny, w którego sentencji stwierdzono o niezgodności przepisu prawa z Konstytucją RP. Zdaniem Ministerstwa Finansów zawartym w piśmie z dnia 24 października 2016 r. o nr [...], sposób wykonania każdego z wyroków Trybunału Konstytucyjnego zależy od skutków, jakie wyrok ten wywołuje. Dla określenia przedmiotowych skutków w analizowanym przypadku kluczowe znaczenie ma konstatacja, że orzeczenie to dotyczy tzw. "pominięcia prawodawczego". Problem skutków wyroków stwierdzających "pominięcie prawodawcze" należy do złożonych i spornych w doktrynie prawa konstytucyjnego oraz niejednolicie rozstrzyganych przez Trybunał Konstytucyjny. Szeroko prezentowany jest pogląd, że wyroki takie wywołują wyłącznie skutek zobowiązujący (ustalający), tzn. jedynie nakładają na ustawodawcę obowiązek uchwalenia nowelizacji usuwającej niekonstytucyjną lukę prawną, nie derogując przy tym uznanych za niekonstytucyjne przepisów.
Wydanie przytoczonego przez stronę wyroku Trybunału Konstytucyjnego nie spowodowało utraty mocy obowiązującej art. 64 § 1 pkt 4, § 6 i § 8 cyt. ustawy, z tym, że przepisy te utraciły walor domniemania konstytucyjności w zakresie, w jakim dotyczą kwestii objętych stwierdzonym przez Trybunał pominięciem prawodawczym.
Zatem biorąc pod uwagę wszystkie przytoczone powyżej argumenty, organ odwoławczy stwierdził, że powołany przez zobowiązanego w zażaleniu stan faktyczny nie spełnia przesłanek z art. 64c § 3 cyt. ustawy, bowiem w momencie, gdy nastąpiło ściągnięcie kosztów egzekucyjnych przepisy podważone przez Trybunał Konstytucyjny w cyt. wyroku były prawem obowiązującym.
Od powyższego postanowienia zobowiązany złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, wnosząc o jego uchylenie wraz z poprzedzającym postanowieniem organu I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zarzucił naruszenie:
- art. 64 § 2 i § 10 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przez niesłuszne naliczenie opłaty za czynności egzekucyjne oraz opłaty manipulacyjnej w związku z niedoręczeniem odpisu tytułu wykonawczego,
- art. 64 § 1 pkt 4 i § 6 cyt. ustawy w związku z orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2016 r., sygn. akt SK 31/14, przez ustalenie kosztów egzekucyjnych w wysokości nienależnej,
- art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 w zw. z art. 126 k.p.a., znajdujących odpowiednie zastosowanie w postępowaniu egzekucyjnym na mocy art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, przez zaniechanie rozpatrzenia zażalenia w pełnym jego zakresie i braku odniesienia do postawionych zarzutów.
W uzasadnieniu skargi zobowiązany podtrzymał zarzut niedoręczenia mu odpisu tytułu wykonawczego. Tytuł ten został bowiem wysłany w dniu 31 sierpnia 2016 r. na adres zobowiązanego przy ul. [...] w K., podczas gdy w dniu 2 stycznia 2015 r. zobowiązany złożył Naczelnikowi Urzędu Skarbowego [...] zgłoszenie aktualizacyjne NIP 7, w którym poinformował o zmianie adresu. Zatem doręczanie korespondencji winno się odbywać na nowy adres.
Ponadto wskazując na cyt. wyrok Trybunału Konstytucyjnego podniósł, że w sposób nieuzasadniony naliczono koszty egzekucyjne w maksymalnej wysokości, w oderwaniu od poziomu skomplikowania podejmowanych przez organ czynności. Tymczasem aktywność organu w niniejszej sprawie sprowadzała się do wysłania kilku pism oraz pobrania środków z jednego rachunku bankowego. Wobec braku stosownej interwencji ustawodawcy spełniającej standardy konstytucyjne, organ winien bezpośrednio zastosować art. 2 Konstytucji w zw. z jej art. 64 ust. 1 i art. 84.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. wniósł w odpowiedzi na skargę o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. W odpowiedzi na zarzut wadliwego doręczenia tytułu egzekucyjnego pod nieaktualny adres organ stwierdził, że zarzut ten podniesiono dopiero w skardze. Wyjaśniono w tym zakresie, że odpisy tytułów wysłane zostały na adres zamieszkania zobowiązanego, wg którego wyznaczana jest właściwość miejscowa organu egzekucyjnego (art. 22 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji).
W piśmie z dnia 11 grudnia 2017 r. skarżący dodatkowo podniósł zarzut naruszenia:
1. przepisów prawa materialnego, tj. art. 64c § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez jego niezastosowanie, tj. niezwrócenie kosztów egzekucyjnych oraz opłaty manipulacyjnej wraz z naliczonymi od dnia ich pobrania odsetkami ustawowymi – pobranych niesłusznie przez organ,
2. przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na treść wydanego orzeczenia, tj. art. 156 § 1 pkt 2, pkt 5 i pkt 7 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i brak stwierdzenia przez organ nieważności postępowania, podczas gdy przesłanki w wymienionym artykule wskazują na obowiązek stwierdzenia nieważności z powodu rażących naruszeń przepisów postępowania.
W uzasadnieniu pisma wskazano w szczególności na wydany w dniu 14 czerwca 2017 r. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie o sygn. akt I SA/Kr 152/17, w którym uchylono wydaną w stosunku do podatnika decyzję w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za rok 2009, co uzasadnia zdaniem skarżącego zawieszenie postępowania na podstawie art. 125 § 1 ust. 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Ponadto skarżący sprecyzował, że brak doręczenia mu tytułu wykonawczego powinien skutkować stwierdzeniem nieważności postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.
Na wstępie należy zauważyć, iż zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 z późn. zm.) oraz w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 z późn. zm.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 cytowanej ustawy, sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W kontekście powyższego trzeba zaznaczyć, że każde naruszenie przepisów prawa materialnego, czy procesowego należy oceniać przez pryzmat jego wpływu na treść rozstrzygnięcia.
Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd co do zasady rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co oznacza, iż Sąd zobowiązany jest dokonać oceny legalności zaskarżonego aktu niezależnie od zarzutów podniesionych w skardze.
Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia w oparciu o wyżej opisane zasady, orzekający w niniejszej sprawie Sąd doszedł do przekonania, że narusza ono prawo w sposób powodujący konieczność wyeliminowania go z obrotu prawnego, a zatem skarga zasługuje na uwzględnienie.
W przedmiotowej sprawie okolicznością bezsporną jest fakt prowadzenia przeciwko skarżącemu postępowania egzekucyjnego, w ramach którego doszło do zajęcia rachunku bankowego. Dokonanie powyższej czynności egzekucyjnej dawało zdaniem organu podstawę do obciążenia zobowiązanego kosztami egzekucyjnymi. W opinii skarżącego zaś takie obciążenie było niezasadne z uwagi na to, że nie doręczono mu tytułu wykonawczego.
Obowiązek doręczenia odpisu tytułu wykonawczego jednoznacznie wynika z art. 32 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w brzmieniu obowiązującym w dacie orzekania przez organy (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 599), zgodnie z którym organ egzekucyjny lub egzekutor, przystępując do czynności egzekucyjnych, doręcza zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony. Z faktem doręczenia tytułu ustawa wiąże szereg istotnych skutków prawnych, dlatego też w doktrynie wywodzi się tezę, że "bez skutecznego prawnie doręczenia tytułu wykonawczego żadne czynności egzekucyjne egzekutora nie mogą być uznane za zgodne z prawem i wywołujące skutki określone ustawą" (por. Kijowski Dariusz Ryszard (red.), Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Komentarz, wyd. II Opublikowano: LEX 2015). Stąd też przykłada się dużą wagę do prawidłowości doręczeń, podkreślając m.in. zakaz zastępowania dowodu doręczenia domniemaniami (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 19 maja 2004 r., sygn. akt III SA 3318/02).
Konsekwencją niedoręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego w terminie 14 dni od dnia pierwszego zajęcia nieruchomości, rzeczy lub prawa majątkowego jest niedopuszczalność pobrania opłat egzekucyjnych przez organ egzekucyjny. Zgodnie bowiem z art. 64 § 2 cyt. ustawy organ egzekucyjny pobiera opłaty za czynności egzekucyjne, jeżeli nie później niż po upływie 14 dni od dnia dokonania pierwszego zajęcia nieruchomości, rzeczy lub prawa majątkowego nadał w placówce pocztowej w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe za pokwitowaniem lub doręczył zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego lub zawiadomienie o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego.
Z powyższego wynika jednoznacznie, że kwestia prawidłowego doręczenia tytułu wykonawczego jest kluczowym i wyjściowym punktem do rozpatrzenia niniejszej sprawy, tj. nie tyle wysokości, ale w ogóle zasadności pobrania przez organ egzekucyjny kosztów egzekucyjnych. W tym zakresie przeprowadzone przez organy postępowanie wyjaśniające zawiera braki powodujące konieczność uchylenia zaskarżonego postanowienia, tak aby mogły one zostać uzupełnione w ramach ponownego rozpoznania sprawy.
Przechodząc do prawidłowości doręczenia na wstępie należy wskazać, że kwestie te nie zostały uregulowane w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, dlatego na mocy art. 18 cyt. ustawy w drodze analogii należy stosować adekwatne regulacje zawarte w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 23).
Zgodnie z art. 40 § 1 cyt. kodeksu pisma doręcza się stronie, a gdy strona działa przez przedstawiciela - temu przedstawicielowi. Z art. 42 § 1 wynika, że co do zasady osobom fizycznym pisma doręcza się w ich mieszkaniu lub miejscu pracy. Stosownie do art. 42 § 2 pisma mogą być doręczane również w lokalu organu administracji publicznej, jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej. W razie niemożności doręczenia pisma w sposób określony w § 1 i 2, a także w razie koniecznej potrzeby, pisma doręcza się w każdym miejscu, gdzie się adresata zastanie (§ 3).
W myśl art. 43 k.p.a. w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. O doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy zawiadamia się adresata, umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy to nie jest możliwe, w drzwiach mieszkania.
Z kolei przepis art. 44 § 1 cyt. kodeksu stanowi, że w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43, operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego. Pismo składa się na okres czternastu dni w urzędzie właściwej gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika urzędu gminy (miasta) lub upoważnioną osobę lub organ, a w świetle § 4 doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy.
Przepisy cyt. kodeksu ustanawiają odrębne zasady dla doręczania pism osobom fizycznym i adresatom, którzy nie są osobami fizycznymi. Kwestię doręczania pism osobom fizycznym reguluje art. 42 cyt. kodeksu, natomiast w odniesieniu do adresatów niebędących osobami fizycznymi art. 45, w myśl którego, w zakresie istotnym dla rozważanego zagadnienia, jednostkom organizacyjnym i organizacjom społecznym doręcza się pisma w lokalu ich siedziby do rąk osób uprawnionych do odbioru pism.
Osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą nie jest jednostką organizacyjną, o której stanowi art. 45 k.p.a. Z tego też względu osobie fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą należy doręczać pisma w postępowaniu administracyjnym tak, jak każdej innej osobie fizycznej, zgodnie z dyspozycją art. 42 § 1-3 k.p.a. Taki pogląd wyrażony został w orzeczeniach zarówno Naczelnego Sądu Administracyjnego jak i Sądu Najwyższego (por: wyrok NSA z dnia 6 maja 2010 r., sygn. akt II GSK 594/09, postanowienie SN z dnia 9 sierpnia 2011 r., sygn. akt I UK 23/11) i Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni go podziela.
Dla dalszych rozważań istotna jest zatem treść art. 42 § 1 k.p.a. stanowiąca, że pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy, przez które należy rozumieć w tym przypadku miejsce prowadzenia działalności gospodarczej. Określając w zacytowanym przepisie miejsca doręczania pism osobom fizycznym ustawodawca posłużył się spójnikiem "lub", a tym samym nie ustalił wiążącej organ prowadzący postępowanie administracyjne kolejności miejsc, w której doręczenie może nastąpić. W tej sytuacji uprawniona jest teza, że wybór miejsca doręczenia należy co do zasady do organu administracji publicznej, przed którym toczy się sprawa.
Zasada ta doznaje jednak ograniczenia wówczas, gdy strona spośród miejsc wymienionych w art. 42 § 1 k.p.a. wybiera i wskazuje adres do doręczeń (por. wyrok NSA z dnia 20 stycznia 2015 r., sygn. akt II GSK 1956/13). Oznacza to, że w takiej sytuacji organ pozbawiony jest swobody i zobowiązany jest do dokonania doręczeń pod wyraźnie wskazany przez stronę adres w szczególności, gdy wskazanie to nastąpiło w formalnym zgłoszeniu bądź w rejestrze. W obecnie obowiązującym stanie prawnym przedsiębiorca prowadzący działalność gospodarczą ma obowiązek podania adresu do doręczeń. Wynika to z treści art. 25 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 672) stanowiącej, że wpisowi do CEIDG podlega miejsce zamieszkania i adres zamieszkania przedsiębiorcy, adres do doręczeń przedsiębiorcy oraz adresy, pod którymi jest wykonywana działalność gospodarcza, w tym adres głównego miejsca wykonywania działalności i oddziału, jeżeli został utworzony. Nie jest zatem prawdą, jak stwierdził organ w odpowiedzi na skargę, że w sytuacji, gdy strona wyraźnie wskazała adres do doręczeń, doręczenie pod innym adresem, np. adresem zamieszkania jest skuteczne.
W przedmiotowej sprawie, pomimo podnoszonego od początku zarzutu braku doręczenia tytułu wykonawczego, organ nie rozpatrzył należycie tej kwestii. Ograniczył się wyłącznie do stwierdzenia, że z załączonego do akt sprawy potwierdzenia odbioru wynika, że tytuł wykonawczy został do skarżącego wysłany, a w związku z niepodjęciem w terminie, należy go uznać za doręczony w trybie zastępczym, o którym mowa w art. 44 k.p.a.
Należy w tym miejscu podkreślić, że warunkiem uznania przesyłki za doręczoną w świetle art. 44 cyt. kodeksu jest jednak skierowanie jej pod właściwy adres. Tego organy natomiast nie ustaliły, podczas gdy właśnie ten element stał się podstawą zarzutu skarżącego. Twierdzi on bowiem, że pod wykorzystanym przez organ egzekucyjny adresem nie zamieszkuje, gdyż mieszkanie to jest wynajmowane, a adres do doręczeń został przez niego wcześniej wyraźnie wskazany poprzez wysłanie zgłoszenia aktualizacyjnego NIP 7.
Faktem jest, że szczegółowe uzasadnienie zarzutu braku doręczenia znalazło swoje miejsce dopiero w skardze, można jednak dopuścić sytuację, że skarżący wcześniej nie wiedział z jakiego powodu tytuł wykonawczy do niego nie dotarł, tzn. że został wysłany pod niewłaściwy adres. Skoro bowiem nie zamieszkuje pod danym adresem, prawdopodobne jest, że nie otrzymał zawiadomienia o umieszczeniu przesyłki w urzędzie pocztowym. Tak czy inaczej, to na organie leży obowiązek zweryfikowania, czy doręczenia dokonano na prawidłowy adres strony, w szczególności w sytuacji, gdy strona fakt doręczenia kwestionuje. Zaniechanie powyższych ustaleń stanowi naruszenie zasad wynikających z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 w zw. z art. 126 Kodeksu postępowania administracyjnego, co słusznie zarzucono w skardze.
Ponownie rozpoznając sprawę, organ będzie zobowiązany do ustalenia, czy dokonano w sprawie prawidłowego doręczenia tytułu wykonawczego, w szczególności, czy skarżący rzeczywiście dokonał skutecznego wskazania adresu do doręczeń, a co za tym idzie, czy w świetle aktualnych rejestrów były podstawy do skierowania przesyłki na wybrany przez organ adres. Po dokonaniu ustaleń w tym zakresie organ raz jeszcze rozważy zasadność obciążenia skarżącego kosztami egzekucyjnymi.
Wobec tego, że na obecnym etapie organ zobowiązany został do ponownego rozpatrzenia samej zasadności obciążenia skarżącego kosztami egzekucyjnymi, przedwczesnym byłoby rozważanie zarzutów skarżącego związanych z ich wysokością. Odnosząc się natomiast do powołanego przez skarżącego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 14 czerwca 2017 r., sygn. akt I SA/Kr 152/17 należy ocenić, że jego treść pozostaje bez wpływu na przedmiotową sprawę. Wyrok ten dotyczył bowiem decyzji w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2009 r., podczas gdy przedmiotem egzekucji w przedmiotowej sprawie były podatkowe zaległości podatnika za lata 2006 i 2007.
Z powołanych wyżej przyczyn Sąd orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jak w pkt I sentencji. O kosztach postępowania orzeczono stosownie do art. 200 w zw. z art. 205 § 2 – 4 cyt. ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło