II FSK 1220/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Bogusław Dauter Sędzia NSA Antoni Hanusz Sędzia WSA (del.) Krzysztof Przasnyski (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 27 lipca 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Prezydenta Miasta P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 19 grudnia 2017 r. sygn. akt I SA/Po 945/17 w sprawie ze skargi Prezydenta Miasta P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z dnia 19 czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie nieprzystąpienia do egzekucji 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od Prezydenta Miasta P. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 19 grudnia 2017 r. sygn. akt I SA/Po 945/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę Prezydenta Miasta P. (dalej: skarżący) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z dnia 19 czerwca 2017 r. w przedmiocie nieprzystąpienia do egzekucji. Jako podstawę prawną powołano art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 2188 ze zm., dalej: p.p.s.a.). Wyrok (podobnie, jak pozostałe powołane w uzasadnieniu orzeczenia) jest dostępny na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl/. Skargę kasacyjną od ww. wyroku WSA w Poznaniu do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł skarżący reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, który zaskarżył ten wyrok w całości. Sformułował wniosek o uchylenie wyroku w całości i wydanie wyroku reformatoryjnego uwzględniającego skargę w całości albo uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania; zasądzenie kosztów postępowania, według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi Sądu I instancji zarzucił naruszenie art. 29 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 599 ze zm.; dalej: "u.p.e.a.") oraz art. 8 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.; dalej: "k.p.a."), poprzez ich błędne zastosowanie. W odpowiedzi na skargę kasacyjną pełnomocnik organu wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. w rozpoznawanej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd ten w odróżnieniu do wojewódzkiego sądu administracyjnego nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej. Wszystkie podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty oparte są na naruszeniu przepisów postępowania (chociaż jej autor nie wskazał art. 174 pkt 2 p.p.s.a. ani nie powołał przy tym naruszonych przez sąd I instancji przepisów p.p.s.a. ). Zarzut oparty na tej podstawie kasacyjnej może okazać się skuteczny, jedynie wówczas, jeżeli wnoszący skargę kasacyjną wykaże, że sąd I instancji w procesie kontroli legalności rozstrzygnięcia organów administracji - naruszył przepisy postępowania sądowoadministracyjnego oraz, że to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W świetle podjętej przez pełny skład Naczelnego Sądu Administracyjnego uchwały z dnia 26 października 2009 r. sygn. akt I OPS 10/09 – przytoczenie podstaw kasacyjnych, rozumiane jako wskazanie przepisów, które – zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną – zostały naruszone przez wojewódzki sąd administracyjny, nakłada na NSA - stosownie do art. 174 pkt 1 i 2 oraz art. 183 § 1 p.p.s.a. obowiązek odniesienia się do wszystkich zarzutów przytoczonych w podstawach kasacyjnych, nawet wówczas, gdy wady konstrukcyjne wniesionego środka uniemożliwiają merytoryczne rozpatrzenie zarzutów. Uwagi te w znacznej mierze odnoszą się do rozpatrywanej skargi kasacyjnej. Dokonując oceny zasadności wniesionej skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, że skarga ta nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Istota sporu w rozpoznawanej sprawie dotyczy prawidłowości stanowiska sądu I instancji co do tego, że organ egzekucyjny zasadnie nie przystąpił do egzekucji na podstawie art. 29 § 2 pkt 2 u.p.e.a. Przesłanką odmowy przystąpienia do egzekucji jest, zgodnie z tym przepisem uprawdopodobnienie przez organ egzekucyjny, że w toku egzekucji nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Jak trafnie podkreślono w zaskarżonym wyroku, regulacja ta została wprowadzona nowelizacją dokonaną na podstawie art. 39 pkt 9 lit. a ustawy z 10 lipca 2015 r. o administracji podatkowej (Dz. U. 2015, poz. 1269). W uzasadnieniu projektu ustawy nowelizującej podkreślono, że wspomniana przesłanka wystąpi w razie przypuszczenia, że stosowanie środków przymusu wobec zobowiązanego będzie nieskuteczne, co powinno zapobiec nieefektywnym działaniom naczelników urzędów skarbowych i zwiększeniu efektywności działań tych organów w innych sprawach, w których możliwe jest osiągnięcie celu egzekucji administracyjnej (zob. Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, red. prof. zw. dr hab. Roman Hauser, prof. zw. dr hab. Andrzej Skoczylas, rok wydania: 2018, Wydawnictwo: C.H. Beck). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, zajęcie stanowiska przez organ o jakim mowa w art. 29 § 2 pkt 2 u.p.e.a. jest możliwe wówczas, jeżeli organ posiada już w miarę miarodajne wiadomości na temat sytuacji zobowiązanego uzyskane np. w toku wcześniej prowadzonych postępowań, czy też z informacji pozyskanych choćby od wierzyciela (por. wyrok NSA z 16 czerwca 2020 r., sygn. akt I GSK 563/20). Z akt niniejszej sprawy wynika, że organ egzekucyjny był w posiadaniu takich danych. Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej, ustalone okoliczności jak bezskuteczność egzekucji wobec zobowiązanego, brak składników majątkowych, z których można byłoby tę egzekucję przeprowadzić - co wynika z wcześniej prowadzonych postępowań egzekucyjnych, umorzonych również z uwagi na ich bezskuteczność, przy uwzględnieniu, że organ egzekucyjny nie dysponuje informacjami odnośnie zmiany stanu faktycznego, usprawiedliwiają tezę, że w sprawie zaistniała przesłanka, o której mowa w art. 29 § 2 pkt 2 u.p.e.a. W toku czynności poprzedzających wydanie zaskarżonego postanowienia organy ustaliły, że pod adresem wskazanym w KRS, zobowiązany nie działa od ponad dwóch lat. Z bazy danych organu egzekucyjnego wynika, że spółka nie wykazała nowego adresu. Ustalenia w tym zakresie potwierdzały raporty poborcy skarbowego z 8 lutego 2016 r. i 31 marca 2017 r. oraz pismo z Komisariatu Policji w Margoninie. Niewątpliwie zatem organ egzekucyjny podjął stosowne działania w celu ustalenia aktualnej siedziby zobowiązanej spółki. Rację ma Sąd pierwszej instancji wskazując, że przesłankę braku prawdopodobieństwa w uzyskaniu kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne, o której mowa w art. 29 § 2 pkt 2 u.p.e.a należy odnosić jedynie do egzekucji należności pieniężnych. Uwzględniając zebrany w sprawie materiał dowodowy, na aprobatę zasługuje stanowisko wyrażone w zaskarżonym wyroku o uprawdopodobnieniu przez organ egzekucyjny, że sytuacja majątkowa zobowiązanej spółki nie pozwala na uzyskanie kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Poszukiwania majątku spółki nie przyniosły rezultatów mogących przyczynić się do przeprowadzenia skutecznej egzekucji administracyjnej. W świetle powołanego przepisu, nie mogły mieć wpływu na odmienną ocenę sprawy podnoszone przez skarżącego takie okoliczności, jak zainteresowanie opinii publicznej faktem nielegalnego składowania przez zobowiązaną spółkę odpadów, czy doniosłość ewentualnej egzekucji należności o znacznej kwocie. Nie jest również zasadny zarzut naruszenia art. 8 § 1 k.p.a., regulującego zasadę zaufania obywateli do organów państwa. Podkreślenia wymaga, że dla jego poprawności konieczne jest co do zasady wskazanie przepisów procedury sądowoadministracyjnej naruszonych przez sąd w powiązaniu z właściwymi przepisami regulującymi postępowanie przed organami administracji publicznej. Przedmiotem zaskarżenia jest bowiem orzeczenie sądu, a nie akt lub czynność administracji publicznej. Takich przepisów w skardze kasacyjnej nie wskazano. Niezależnie od tego zauważyć należy, że skoro ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w sposób wyczerpujący określa przesłanki odmowy przystąpienia do egzekucji, to nie jest możliwe w oparciu o przepisy k.p.a. modyfikowanie przesłanki z art. 29 § 2 pkt 2 u.p.e.a. W konsekwencji zarzuty skargi kasacyjnej uznać należy za niezasadne, a orzeczenie Sądu I instancji za odpowiadające prawu. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji. O zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c oraz pkt 2 lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265).