II GZ 341/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Mirosław Trzecki po rozpoznaniu w dniu 4 grudnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia A. w O. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 marca 2018 r., sygn. akt VI SA/Wa 2055/17 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi A. w O. na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] lipca 2017 r., nr [...] w przedmiocie nieuwzględnienia odwołania w sprawie rozstrzygnięcia konkursu ofert na zawieranie umów o świadczenie opieki zdrowotnej postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z 27 marca 2018 r., sygn. akt VI SA/Wa 2055/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił przyznania terminu do wniesienia skargi przez A. w O. (dalej: skarżący) na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z [...] lipca 2017 r. w przedmiocie nieuwzględnienia odwołania w sprawie rozstrzygnięcia konkursu ofert na zawieranie umów o świadczenie opieki zdrowotnej. Sąd I instancji stwierdził, że skarżący jako okoliczności uzasadniające przywrócenie terminu do wniesienia skargi wymienił nieznaczne uchybienie terminu (o jeden dzień) wynikające z omyłki pracownika przygotowującego skargę do wysyłki, który błędnie obliczył termin 30-dniowy. Zdaniem WSA, w świetle powyższego wyjaśnienia, nie sposób dopatrzeć się braku winy skarżącego w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Przyczyna wyłączająca brak winy w uchybieniu terminowi musi być bowiem niezależna od strony i nie może nosić cech zaniedbania czy nieuwagi. Tymczasem strona nie dochowała szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowych. Za uzasadnienie przywrócenia terminu Sąd nie uznał również omyłki pracownika, któremu skarżący powierzył wysłanie skargi do Sądu. Wskazał, że pojęcie winy strony w uchybieniu terminowi w postępowaniu sądowym obejmuje swym zakresem także winę osób trzecich, które strona upoważniła do dokonania określonej czynności. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący, wnosząc o jego zmianę poprzez przywrócenie terminu do wniesienia skargi, a także o dopuszczenie dowodu z przesłuchania D. K. (dyrektora A.) oraz I. O. na okoliczność jego rozmowy z pełnomocnikiem w zakresie terminu złożenia odwołania i terminu przekazania sporządzonego projektu skargi. Zarzuciła naruszenie przez Sąd przepisu art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; dalej p.p.s.a.) i uznanie, że termin został uchybiony z winy skarżącego. Podniósł, że profesjonalny pełnomocnik popełnił błąd przy obliczaniu terminu, a skarżący nie miał podstaw do weryfikowania, czy termin ten został przez radcę prawnego obliczony prawidłowo. Ponadto, skarżący podał, że odrzucenie skargi spowoduje brak możliwości rozpatrzenia przez WSA sprawy rażącej niesprawiedliwości w przydziale środków na leczenie pacjentów. Pozytywne rozpoznania zażalenia umożliwi uwzględnienie interesu społecznego na etapie postępowania sądowoadministracyjnego, co jest istotne z uwagi na naruszenie tej zasady przez organ przy wydawaniu decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 85 p.p.s.a. czynność w postępowaniu administracyjnym podjęta po upływie terminu jest bezskuteczna. Stosownie jednak do art. 86 § 1 p.p.s.a., sąd na wniosek strony postanowi o przywróceniu terminu, jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy. Jak stanowi art. 87 § 1 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana w terminie 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.). W orzecznictwie i w doktrynie wskazuje się, że w sprawach, w których stronę reprezentuje profesjonalny pełnomocnik, kryterium braku winy w uchybieniu terminu powinno być oceniane z uwzględnieniem miernika staranności wymaganego przy dokonywaniu czynności przez takiego pełnomocnika. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in. stany nadzwyczajne, których pełnomocnik nie mógł usunąć. Z powyższych przepisów wynika, że przywrócenie terminu jest możliwe pod następującymi warunkami: 1) nastąpiło uchybienie terminu do dokonania czynności, 2) strona złożyła wniosek o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od ustania przeszkody, która uniemożliwiła dochowanie terminu, 3) dokonała jednocześnie czynności, której w zakreślonym terminie nie dokonano, 4) uprawdopodobniła, iż uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony oraz 5) w wyniku uchybienia terminu powstały dla strony ujemne skutki procesowe. W rozpoznawanej sprawie sporne jest to, czy skarżący uprawdopodobnił brak swojej winy w uchybieniu terminowi do złożenia skargi. Jako przesłankę braku winy wskazano, że pełnomocnik A. błędnie obliczył termin do złożenia skargi, a informacja ta nie była weryfikowana przez skarżącego. Wobec tego stwierdzić należy, że kryterium braku winy, jako przesłanka przywrócenia terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym, wiąże się z obowiązkiem dochowania szczególnej staranności przy dokonaniu tej czynności. O braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2009, s. 257-258; postanowienia NSA z: 8.10.2013 r., II GZ 549/13; 3.10.2013 r., I FZ 410/13; 1.10.2013 r., II OZ 833/13; 25.9.2013 r., I OZ 828/13, dostępne na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl). Strona wnioskująca o przywrócenie terminu zobowiązana jest do uprawdopodobnienia dołożenia należytej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Sąd oceniając, czy w konkretnej sprawie strona zawiniła uchybienie terminowi do dokonania czynności, powinien przyjąć obiektywny miernik staranności. Innymi słowy sąd powinien zbadać, czy do uchybienia terminu doszło z uwagi na wystąpienie przyczyn niezależnych od strony. W orzecznictwie przyjmuje się zaś, że zaniedbania osób, którymi posłużyła się strona powodują, że nie można uznać braku winy strony w uchybieniu terminowi (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 12 marca 1999 r. sygn. I PKN 76/99, OSNP 2000 r. Nr 11, poz. 431; także postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 15 marca 2000 r. sygn. II CKN 554/00, Lex nr 51986). Strona ponosi tym samym odpowiedzialność za dobór osób, którymi posługuje się przy prowadzeniu swoich spraw (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 października 2009 r., I FSK 853/08, LEX nr 537041). Zdaniem NSA, Sąd I instancji prawidłowo ocenił, że A. nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do złożenia skargi. Podniesione argumenty świadczą o tym, że A. ponosi winę w wyborze pracownika, którym posłużył się przy nadaniu skargi. Pracownik ten, błędnie obliczając termin do złożenia skargi, wykazał się niedbalstwem, które obciąża skarżącego. Tym samym, jak słusznie uznał Sąd I instancji, skarżący nie wykazał okoliczności, skutkujących zastosowaniem instytucji, o której mowa w art. 86 § 1 p.p.s.a. NSA nie mógł wziąć pod uwagę argumentacji strony o zasadności złożonej skargi, ponieważ na etapie rozpoznawania wniosku o przywrócenie terminu niedopuszczalne jest badanie treści skargi. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.