II SO/Po 11/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Wiesława Batorowicz po rozpoznaniu w dniu 20 grudnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku M. H. o wymierzenia grzywny Rektorowi Uniwersytetu/Politechniki/Akademii w związku z niezastosowaniem się do obowiązku przekazania skargi oraz akt sprawy i odpowiedzi na skargę postanawia odrzucić wniosek. /-/ Wiesława Batorowicz We wniosku z dnia 4 września 2017 r. M. H. wniosła na podstawie art. 55 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a.") o wymierzenie grzywny Rektorowi Uniwersytetu/Politechniki/Akademii ze względu na nieuzasadnione niewywiązanie się organu z realizacji wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 31 sierpnia 2016 r., sygn. akt II SA/Po 207/16. W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że wyrokiem z dnia 31 sierpnia 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił decyzję z dnia 15 stycznia 2016 r., utrzymującą w mocy decyzję z dnia 4 listopada 2013 r. o nieprzyznaniu M. H. stypendium doktoranckiego na rok akademicki [...]. Następnie Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii decyzją z dnia 16 grudnia 2016 r. ponownie utrzymał w mocy decyzję z dnia 4 listopada 2013 r. Organ nie wydał zatem rozstrzygnięcia zgodnego z powołanym wyrokiem, co w konsekwencji oznacza niewykonanie powyższego orzeczenia. Wobec tego zasadne było wystąpienie z wnioskiem o wymierzenie grzywny na mocy art. 55 § 1 p.p.s.a., przy czym grzywna ta powinna być wymierzona w maksymalnej wysokości przewidzianej przez art. 154 § 6 p.p.s.a. W odpowiedzi Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii wystąpił o oddalenie powyższego wniosku, wskazując, że kwestia przyznania skarżącej stypendium doktoranckiego na rok akademicki [...] została rozstrzygnięta wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 6 września 2017 r., sygn. akt II SA/Po 322/17, oddalającym skargę. W niniejszej sprawie organ nie pozostawał również w bezczynności i nie naruszył obowiązków po rozpatrzeniu sprawy przez sąd. Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii przekazał w niniejszej sprawie skargę sądowi wraz z aktami i odpowiedzią. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje Zgodnie z art. 54 § 1 p.p.s.a. skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Ustawodawca wskazuje zarazem w art. 54 § 2 p.p.s.a., że organ, o którym mowa w art. 54 § 1 p.p.s.a., przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. W razie niezastosowania się do powyższego obowiązku sąd w świetle art. 55 § 1 p.p.s.a. może orzec na wniosek skarżącego o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Jak wynika z kolei z tego ostatniego przepisu, grzywnę wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. W obwieszczeniu Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 16 lutego 2017 r. w sprawie przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w 2016 r. i w drugim półroczu 2016 r. (M.P. poz. 208) wskazano, że przeciętne wynagrodzenie w gospodarce narodowej, pomniejszone o potrącone od ubezpieczonych składki na ubezpieczenie emerytalne, rentowe i chorobowe, w 2016 r. wynosiło [...] zł. Odnosząc powyższe uwagi do specyfiki rozważanej sprawy, należy zauważyć, że skarga M. H. z dnia 3 marca 2016 r. na decyzję Rektora Uniwersytetu/Politechniki/Akademii z dnia 15 stycznia 2016 r. (k. 3-6 akt sądowych o sygn. II SA/Po 207/16) została zakończona prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 31 sierpnia 2016 r., sygn. akt II SA/Po 207/16. Ponadto akta administracyjne związane z tą sprawą zostały zwrócone organowi (k. 87 akt sądowych o sygn. II SA/Po 207/16). Tym samym w ocenie Sądu wykluczone stało się orzekanie na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a. o wymierzeniu grzywny Rektorowi Uniwersytetu/Politechniki/Akademii. Wniosek, o jakim mowa w powołanym przepisie, składany jest bowiem jedynie w toku postępowania sądowego. Pogląd ten znajduje oparcie normatywne w art. 55 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd może na żądanie skarżącego rozpoznać sprawę na podstawie nadesłanego odpisu skargi, jeżeli organ nie przekazał sądowi skargi, mimo wymierzenia grzywny, a stan faktyczny i prawny przedstawiony w skardze nie budzi uzasadnionych wątpliwości. Przytoczony przepis, stanowiący sankcję za niewykonanie obowiązku z art. 54 § 1 p.p.s.a., znajduje zatem zastosowanie wyłącznie w ramach toczącego się już postępowania sądowego. Ustawodawca nie przewiduje bowiem merytorycznego orzekania o skardze poza postępowaniem, zainicjowanym jej wniesieniem. Za powyższym poglądem przemawia również analiza celu i funkcji art. 55 § 1 p.p.s.a Powołany przepis stanowi mianowicie dodatkowy instrument dyscyplinowania organów w realizacji obowiązku przekazania skargi i akt administracyjnych zgodnie z art. 54 § 1 p.p.s.a. Omawiane uregulowanie ma zatem eliminować uniemożliwianie sądowej kontroli działalności organu przez przetrzymywanie skargi lub innych dokumentów. Złożenie wniosku o wymierzenie grzywny z art. 55 § 1 p.p.s.a. już po wydaniu orzeczenia nie realizuje tego celu. W szczególności trudno wywodzić w takim przypadku, że powyższy środek prawny zmierza do nadania sprawie dalszego biegu lub doprowadzenia do rozpoznania skargi. Powołany przepis pełni ponadto nie tylko funkcję represyjną (ukaranie organu za nieprawidłowe zachowanie), lecz także funkcję prewencyjną (przeciwdziałanie podobnym uchybieniom w przyszłości). Dlatego też wysokość grzywny powinna być proporcjonalna do negatywnych konsekwencji wywołanych przez nieprzekazanie skargi lub akt administracyjnych. Skoro w niniejszej sprawie skarga z dnia 3 marca 2016 r. została merytorycznie rozpoznana, nie zachodzi potrzeba wymierzania grzywny z art. 55 § 1 p.p.s.a. W przeciwnym razie przepis ten pełniłby tylko funkcję represyjną, co wydaje się trudne do zaakceptowania. Powyższe stanowisko spotkało się również z aprobatą w orzecznictwie (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 maja 2016 r., sygn. akt II OZ 498/16, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Należy przy tym zauważyć, że skarżąca dążyła pośrednio do ukarania Rektora Uniwersytetu/Politechniki/Akademii w związku z wydaniem niekorzystnej dla niej decyzji z dnia 16 grudnia 2016 r. Zastosowania w rozważanym przypadku nie mógł jednak znaleźć art. 154 § 1 p.p.s.a., gdyż powołany przepis dotyczy jedynie przypadku niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Taka okoliczność nie występowała jednak w przedmiotowej sprawie. Konsekwentnie zatem nawet gdyby traktować wniosek z dnia 4 września 2017 r. jako żądanie wymierzenia grzywny na podstawie art. 154 § 1 p.p.s.a., wniosek ten nie podlegałby merytorycznemu rozpoznaniu. Mając na uwadze dotychczasowe rozważania, wniosek skarżącej o wymierzenie grzywny organowi należało uznać za niedopuszczalny i odrzucić na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 64 § 3 p.p.s.a. W tej sytuacji Sąd na podstawie art. 16 § 2, art. 55 § 1, art. 58 § 1 pkt 6 i art. 64 § 3 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. /-/ Wiesława Batorowicz