IV SAB/Gl 268/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kozicka, Sędziowie Sędzia WSA Tadeusz Michalik (spr.), Sędzia WSA Stanisław Nitecki, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 20 grudnia 2017 r. sprawy ze skargi M. K. na bezczynność Rektora Politechniki C. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności; 2) określa, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3) w pozostałym zakresie postępowanie umarza; 4) zasądza od Rektora Politechniki C. na rzecz strony skarżącej kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W dniu 12 lipca 2017 roku skarżąca M.K. złożyła do Politechniki C. w C. (zwanej dalej też organem) wniosek o udostępnienie informacji publicznej w zakresie obejmującym udzielenie odpowiedzi na pytanie czy organ, w latach 2014-2016 zawierał umowy z podmiotami zewnętrznymi o świadczenie usług w zakresie obsługi prawnej, w tym zastępstwa procesowego. W wypadku odpowiedzi pozytywnej, skarżąca wniosła o przesłanie kopii tych umów. Pismem z dnia 05 września 2017 r. skarżąca M.K. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na bezczynność organu – Politechniki C. w zakresie udostępnienia informacji publicznej. Zarzuciła organowi naruszenie art. 13 ust. 1, art. 13 ust. 2, art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 06 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej przez nieudzielenie informacji publicznej zgodnie z żądanym zakresem i wnosiła o: zobowiązanie organu do rozpoznania wniosku skarżącej o udostępnienie informacji publicznej w terminie czternastu dni od daty zwrotu akt organowi, zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania w łącznej kwocie 602,20 złotych według załączonego spisu kosztów, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego w kwocie 480 złotych, stosownie do przepisu § 14 ust. 1 pkt. 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie. W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że wniosek o udostępnienie informacji został wniesiony za pomocą platformy ePUAP i został on prawidłowo doręczony organowi w tymże dniu czego dowodzi Urzędowe Poświadczenie Przedłożenia. Dalej wskazała, że nie ulega wątpliwości, że żądana przez skarżącą informacja stanowi informację publiczną a organ jako podmiot sektora finansów publicznych jest obowiązany do jej udostępnienia. Następnie skarżąca podniosła, że po myśli przepisu art. 13 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, udostępnienie informacji publicznej następuje niezwłocznie, nie później jednak, niż w terminie 14 dni od dnia złożenia stosownego wniosku. W wypadku braku możliwości udostępnienia przedmiotowej informacji we wskazanym terminie, organ w terminie 14 dni od dnia wpływu wniosku winien powiadomić wnioskodawcę o powodach opóźnienia, określając jednocześnie termin jej udostępnienia, nie dłuższy jednak niż 2 miesiące (art. 13 ust. 2 ww. ustawy). Skarżąca zaznaczyła, iż w przepisanym terminie złożony przez nią wniosek nie spotkał się z jakąkolwiek reakcją organu, a zatem, nie ulega wątpliwości, iż organ pozostaje bezczynny w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, co czyni niniejszą skargę konieczną i zasadną. W odpowiedzi na skargę organ - Rektor Politechniki C. wniósł o umorzenie postępowania z uwagi uwzględnienie skargi na podstawie art. 54 § 3 P.p.s.a. W uzasadnieniu wskazał, że w dniu 15 września 2017 r. do Politechniki C. wpłynęła skarga na bezczynność organu administracji - w której skarżąca wskazała, iż uczelnia pozostaje w bezczynności, gdyż w terminie nie udzieliła odpowiedzi na złożony wniosek, nie wniosła również o przedłużenie terminu w związku z opóźnieniami. Podniósł, iż Politechnika C. dowiedziała się o wniosku M.K. o udostępnienie informacji publicznej dopiero po otrzymaniu skargi na bezczynność organu tj. w dniu 15 września 2017 r. zaznaczył, że po otrzymaniu powyższego pisma organ niezwłocznie przystąpił do rozpatrzenia wniosku skarżącej, co doprowadziło do przesłania w dniu 28 września 2017 r. żądanej informacji publicznej. Rektor wskazał, że wobec faktu, iż Politechnika C. udostępnia żądaną informację publiczną wnosi o umorzenie postępowania w niniejszej sprawie jako bezprzedmiotowego. Godzi się także zaznaczyć, że w piśmie z dnia 28 września 2017 r. skierowanym do skarżącej Rektor Politechniki C. wskazał, że Politechnika C. nie wiedziała o istnieniu skrzynki na platformie ePUAP i żaden z pracowników uczelni nie przyznaje się do utworzenia tego konta. W piśmie procesowym z dnia 07 listopada 2017 r. skarżąca wniosła o umorzenie postępowania sprawie na zasadzie art. 163 § 1 pkt 3 P.p.s.a. W uzasadnieniu wskazała m.in., że organ, nie udzielając informacji publicznej, dopuścił się bezczynności. Podkreśliła, iż po myśli art. 16 ust 1 a ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne, podmiot publiczny udostępnia elektroniczna skrzynkę podawczą, spełniająca standardy określone i opublikowane na ePUAP przez ministra właściwego do spraw informatyzacji, oraz zapewnia jej obsługę. Dalej wskazała, że po myśli przepisu art. 13 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, udostępnienie informacji następuje nie później niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, a zatem skoro w przepisanym terminie organ informacji nie udzielił to zaszła pozytywna przesłanka do wniesienia do właściwego miejscowo Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargi na bezczynność. Jednocześnie skarżąca podniosła, że wobec dokonania przez organ, w toku sprawy, czynności stanowiącej przedmiot skargi o bezczynność zaszła w niniejszej sprawie przesłanka do umorzenia postępowania na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718, zwanej dalej w skrócie: "P.p.s.a."), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1- 4a P.p.s.a. Z kolei stosownie do treści art. 149 § 1 P.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na bezczynność organów w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności albo stwierdzenia bądź uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa, a nadto rozstrzyga w kwestii, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Celem skargi na bezczynność organu administracji jest natomiast zwalczanie braku działania w załatwianiu sprawy administracyjnej. W doktrynie oraz orzecznictwie powszechnie przyjmuje się, że o bezczynności organu administracji możemy mówić wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podejmuje żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadząc postępowanie, mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie kończy go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu, czy też nie podejmuje innej stosownej czynności. Przy badaniu zasadności skargi na bezczynność organu administracji nie ma znaczenia z jakich powodów określony akt, czy czynność nie zostały dokonane przez organ. Natomiast Sąd bierze pod uwagę stan sprawy istniejący w chwili orzekania. Skarga na bezczynność organu ma bowiem na celu przede wszystkim wymuszenie na organie administracji załatwienia sprawy. W świetle powyższego dla uznania bezczynności organu konieczne jest ustalenie, że był on zobowiązany na podstawie obowiązujących przepisów prawa do wydania decyzji, aktu lub podjęcia określonych czynności i mimo to nie podejmuje działań mających na celu uczynienie zadość temu obowiązkowi. Ocena, co do bezczynności organu, dokonana być musi na gruncie właściwego dla załatwienia sprawy prawa materialnego, gdyż ono rozstrzyga o legitymacji organu oraz wynikających z przepisów uprawnieniach i obowiązkach. W kontrolowanej sprawie strona skarżąca wniosła skargę na bezczynność Rektora Politechniki C. w związku z niezałatwieniem jej wniosku o udzielenie informacji publicznej z dnia 12 lipca 2017 r. Wobec tego prawem materialnym, na podstawie którego należy ocenić postępowanie podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji publicznej, jest ustawa z dnia 06 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r. r., poz. 1764), zwana dalej "u.d.i.p." Ustawa ta w kompleksowy sposób reguluje zagadnienie dostępu do informacji publicznej, określa zarówno zakres podmiotowy i przedmiotowy stosowania ustawy oraz procedurę i tryb udostępniania informacji publicznej. W rozpatrywanej sprawie jest poza sporem, że Rektor Politechniki C. jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej na podstawie art. 4 ust. 1 u.d.i.p. Pojęcie informacji publicznej określone natomiast zostało w art. 1 ust. 1 u.d.i.p., zgodnie z którym każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną. Tę ogólną definicję doprecyzowuje art. 6 ust. 1, który wymienia rodzaje spraw, jakich mogą dotyczyć informacje o charakterze informacji publicznych, czyniąc to w sposób otwarty, czemu służy zwrot "w szczególności". Doktryna oraz orzecznictwo sądowe, w oparciu o ogólną formułę ustawy, a także konstytucyjną konstrukcję prawa do informacji zawartą w art. 61 ust. 1 i 2 ustawy zasadniczej, przyjmuje szerokie rozumienie pojęcia "informacja publiczna". Za taką uznaje się każdą wiadomość wytworzoną przez szeroko rozumiane władze publiczne i osoby pełniące funkcje publiczne lub odnoszącą się do władz publicznych, a także wytworzoną lub odnoszącą się do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem publicznym. Okoliczność, że określona informacja zawiera dane dotyczące prywatności, tajemnice przedsiębiorstwa czy też inne prawem chronione tajemnice, nie oznacza, że traci ona charakter informacji publicznej. Nadal jest informacją publiczną, ale zgodnie z art. 5 ust. 1 i 2 u.d.i.p. prawo do jej uzyskania podlega stosownym ograniczeniom. W tej sytuacji wniosek powinien był być rozpoznany w trybie określonym w ustawie o dostępie do informacji publicznej, a podmiot zobowiązany winien zakończyć wszczęte tym wnioskiem postępowanie w sposób przewidziany prawem, tj. poprzez udzielenie informacji w drodze czynności materialno-technicznej zgodnie z wnioskiem (art. 7 ust. 1 pkt 2) lub poprzez odmowę udzielenia informacji albo poprzez umorzenie postępowania z przyczyn uregulowanych w przywołanej ustawie, w drodze decyzji administracyjnej (art. 16 w zw. z art. 17 ust. 1 u.d.i.p.). Czynności tych organ powinien dokonać, zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku. Przy tym zgodnie z art. 13 ust.2 u.d.i.p. jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w 14 dni, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku. Należy podkreślić, że bez znaczenia dla niniejszej sprawy pozostaje podnoszona przez Rektora okoliczność, że Politechnika C. nie wiedziała o istnieniu skrzynki na platformie ePUAP, a jednocześnie żaden z pracowników uczelni nie przyznaje się do utworzenia tego konta. Godzi się tu zaznaczyć, iż z przepisu art.16 ust. 1 i 1a ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz.U. z 2017 r. poz.570) wynika, że podmiot publiczny, organizując przetwarzanie danych w systemie teleinformatycznym, jest obowiązany zapewnić możliwość przekazywania danych również w postaci elektronicznej przez wymianę dokumentów elektronicznych związanych z załatwianiem spraw należących do jego zakresu działania, wykorzystując informatyczne nośniki danych lub środki komunikacji elektronicznej. Jednocześnie, podmiot publiczny udostępnia elektroniczną skrzynkę podawczą, spełniającą standardy określone i opublikowane na ePUAP przez ministra właściwego do spraw informatyzacji, oraz zapewnia jej obsługę. W niniejszej sprawie wniosek strony skarżącej w zakresie dotyczącym udostępnienia informacji publicznej z dnia 12 lipca 2017 r. do dnia złożenia skargi nie został załatwiony w wymieniony wyżej sposób. Przy czym organ wbrew obowiązkowi wynikającemu z przepisu art. 13 ust.2 u.d.i.p. nie powiadomił skarżącej o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację. Bezczynność organu zachodzi bowiem nie tylko w przypadku niedotrzymania terminu załatwienia sprawy, ale także w przypadku niedokonania czynności lub odmowy wydania aktu, mimo istnienia w tym względzie ustawowego obowiązku, choćby organ mylnie sądził, że załatwienie sprawy nie wymaga podjęcia czynności lub wydania danego aktu. Powyższe kwalifikuje skargę jako zasadną wobec pozostawania organu w bezczynności w momencie jej wniesienia. W związku z tym, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 P.p.s.a Sąd stwierdził , że organ dopuścił się bezczynności, o czym orzeczono w pkt 1 wyroku. W okolicznościach sprawy nie mogło jednak dojść do uwzględnienia skargi, gdyż po jej wniesieniu bezczynność ustała, bowiem organ w dniu 28 września 2017 r. udostępnił żądaną informację publiczną. Przepis art. 149 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a. przewiduje w razie bezczynności organu zobowiązanie go do wydania aktu lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku. Zatem ma na celu wymuszenie załatwienia sprawy. Nie jest to możliwe, gdy sprawa już została zakończona. W takiej sytuacji należy przyjąć, że postępowanie jest bezprzedmiotowe i jako takie podlega umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. W związku ze stwierdzeniem, że w sprawie miała miejsce bezczynność organu Sąd był zobowiązany do rozstrzygnięcia – zgodnie z art. 149 § 1a P.p.s.a. - czy bezczynność ta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Natomiast rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym bez żadnej wątpliwości można powiedzieć, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności, że naruszono prawo w sposób oczywisty (por. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2012 r. sygn. akt I OSK 675/12). Takich cech, tj. oczywistości w naruszeniu prawa, nie sposób przyjąć w kontrolowanym stanie faktycznym. Sąd wziął pod uwagę, że istotnie organ zareagował z opóźnieniem, jednakże nie sposób przyjąć, że zachowanie organu w sposób jednoznacznie rażący naruszało prawo. Jednakowoż po wniesieniu skargi organ udostępnił żądaną informację publiczną. W tych okolicznościach nie można stwierdzić, że bezczynność przybrała postać celowego działania nacechowanego złą wolą, czy też poważnego zaniedbania. Okoliczności te nie pozwalają na zakwalifikowanie zaistniałej bezczynności jako rażącego naruszenia prawa. O zwrocie kosztów postępowania przez organ na rzecz skarżącego w kwocie 100 zł, orzeczono zgodnie z art. 201 § 1 P.p.s.a. Ustalając wysokość kosztów Sąd miał na uwadze fakt, że strona skarżąca złożyła w tut. Sądzie kilkanaście podobnych skarg, gdzie treść skargi i zarzuty są powielane w każdej kolejnej skardze.