I OSK 1349/18
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2018-11-21
Skład orzekający: Czesława Nowak - Kolczyńska, Jolanta Sikorska, Jolanta Górska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Sąd pierwszej instancji prawidłowo oddalił skargę na decyzję odmawiającą wydania prawa jazdy, uwzględniając prawomocny wyrok karny dotyczący instruktora skarżącego jako wiążący dla postępowania administracyjnego?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że ustalenia prawomocnego wyroku skazującego, nawet jeśli dotyczą osoby trzeciej (instruktora), są wiążące dla sądu administracyjnego i organów administracji w zakresie popełnionego przestępstwa i jego okoliczności, jeśli dotyczą one dowodów przedstawionych w postępowaniu administracyjnym. Sąd pierwszej instancji prawidłowo oddalił skargę, ponieważ nie było podstaw do prowadzenia dalszego postępowania dowodowego w celu obalenia ustaleń wyroku karnego.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy wydania prawa jazdy kategorii B+E i C+E P. P. po tym, jak Starosta uchylił własną decyzję z 2007 r. w wyniku sprzeciwu Prokuratury, wskazując na uzyskanie prawa jazdy bez ukończenia wymaganych kursów i badań, co miało być wynikiem przestępstwa. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję w mocy, powołując się na prawomocny wyrok skazujący instruktora P. P. za korupcję związaną z egzaminami i zaświadczeniami. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, uznając wiążący charakter wyroku karnego. P. P. wniósł skargę kasacyjną, zarzucając m.in. naruszenie przepisów postępowania i błędne zastosowanie prawa.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Czesława Nowak - Kolczyńska Sędziowie Sędzia NSA Jolanta Sikorska (spr.) Sędzia del. WSA Jolanta Górska po rozpoznaniu w dniu 21 listopada 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 27 września 2017 r., sygn. akt III SA/Kr 299/17 w sprawie ze skargi P. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia [...] stycznia 2017 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wydania prawa jazdy oddala skargę kasacyjną.
Wyrokiem z dnia 27 września 2017 r., sygn. akt III SA/Kr 299/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę P. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia [...] stycznia 2017 r., nr [...], w przedmiocie odmowy wydania prawa jazdy oraz przyznał pełnomocnikowi skarżącego 240 zł tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.
Powyższy wyrok zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:
Decyzją z dnia [...] września 2016 r., nr [...], Starosta M., w wyniku sprzeciwu Prokuratora Prokuratury Rejonowej w K., uchylił decyzję własną z dnia [...] października 2007 r. w sprawie wydania prawa jazdy kat. "B+E" i "C+E" P. P. (pkt 1) i odmówił wydania prawa jazdy kat. "B+E" i "C+E".
W uzasadnieniu organ powołał się na pismo Prokuratury, z którego wynika, że P. P. uzyskał prawo jazdy, nie uczestnicząc w kursie teoretycznym i praktycznym w odpowiedniej wymaganej prawem liczbie godzin, a wynik pozytywnego egzaminu został ustalony z góry i opłacony. Nie przeszedł on również badań lekarskich. Przedmiotowa decyzja została wydana w wyniku przestępstwa w związku z czym należało ją uchylić.
W wyniku rozpoznania odwołania P. P., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie decyzją z dnia [...] stycznia 2017 r. utrzymało w mocy powyższą decyzję Starosty M.
W uzasadnieniu decyzji podało, że na skutek sprzeciwu Prokuratora Prokuratury Rejonowej K. z [...] sierpnia 2016 r. od decyzji Starosty M. z [...] października 2007 r. Starosta wznowił postępowanie administracyjne na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. W jego toku w oparciu o wyrok Sądu Rejonowego w N. z [...] czerwca 2013 r., sygn. akt [...] ustalono, że skarżący nigdy nie uczestniczył w szkoleniach na prawo jazdy kat. C+E, tym samym organ wydając decyzję z [...] października 2007 r. orzekał na podstawie fałszywych dowodów. W związku z tym skarżący nie spełnił wszystkich warunków określonych w art. 11 ust.1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 978 z późn. zm.), aby mogło zostać mu wydane prawo jazdy.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący wniósł o uchylenie decyzji Kolegium jako niesłusznej. W uzupełnieniu skargi zarzucił m.in. naruszenie art. 7, 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie przez Kolegium wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych, w tym niepodjęcie jakichkolwiek czynności dowodowych związanych z wydaniem skarżącemu prawa jazdy. Nadto podniósł, że wznowienie postępowania administracyjnego nastąpiło na podstawie nieprawidłowej przesłanki.
W kolejnym uzupełnieniu skargi skarżący zarzucił także naruszenie art. 23a ustawy o kierujących pojazdami podkreślając, że wcześniej posiadał prawo jazdy kategorii B i C, zatem w aktualnym stanie prawnym nie byłby zobligowany do odbycia kursów jazdy.
Skarżący dwukrotnie wnosił o odroczenie rozpraw (7 września 2017 r. i 27 września 2017 r.), powołując się na zły stan zdrowia i przedkładając zaświadczenie lekarza sądowego o niemożności stawienia się 27 września 2017 r. na rozprawie.
W związku z nieodroczeniem rozprawy 27 września 2017 r. pełnomocnik skarżącego złożył zastrzeżenie w trybie art. 105 p.p.s.a.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując zajęte w sprawie stanowisko.
Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wskazał na wstępie, że nie było prawnego obowiązku odraczania rozpraw na wniosek skarżącego. Zasadniczo obecność strony na rozprawie (prawidłowo zawiadomionej o terminie posiedzenia) nie jest obowiązkowa. Sąd ten uznał, że skarżącemu zapewniono w sposób należyty możliwość uczestniczenia w postępowaniu, prawidłowo o nim zawiadamiając jego pełnomocnika, i nie było potrzeby kolejnego odraczania rozprawy. Skarżący powoływał się na posiadane dowody i chęć ich przedstawienia, jednak Sąd pierwszej instancji. przytoczył art. 106 § 3 p.p.s.a, zgodnie z którym sąd administracyjny nie może przesłuchiwać stron lub świadków. W praktyce wydaje wyrok na podstawie akt sprawy (art. 133 §1 p.p.s.a.), tj. przede wszystkim akt administracyjnych oraz pism i dokumentów składanych przez strony postępowania. Sąd ten doszedł do wniosku, że nie istniała żadna "ważna przyczyna" uzasadniająca ponowne odroczenie rozprawy.
Odnosząc się natomiast do pozostałych zarzutów skargi Wojewódzki Sąd stwierdził, że bez znaczenia jest pomyłka organu pierwszej instancji w podstawie wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 2 k.p.a.) zamiast art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. Istotne jest bowiem, że w uzasadnieniu postanowienia o wznowieniu postępowania opisano okoliczności, które zadecydowały o wznowieniu (posługiwanie się potwierdzającymi nieprawdę: zaświadczeniem o ukończeniu kursu i zaświadczeniem lekarskim). Okoliczności te wskazane zostały również w decyzji organu odwoławczego, chociaż zostały zakwalifikowane do przesłanek z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a.
W ocenie tego Sądu błędne zakwalifikowanie przyczyn wznowienia postępowania nie naruszyło zasady dwuinstancyjności, ponieważ nie została zmieniona istota twierdzeń organów, tj., że skarżący przedłożył w pierwotnym postępowaniu zaświadczenie o ukończeniu kursu, którego nie ukończył, oraz przedłożył zaświadczenie lekarskie, a takie zaświadczenie uzyskał za łapówkę, bez przeprowadzenia wymaganych badań. Organ odwoławczy podtrzymał stanowisko organu pierwszej instancji o nieposiadaniu przez skarżącego zaświadczeń wydanych zgodnie z prawem.
Odnośnie zarzutu naruszenia art. 23a ustawy o kierujących pojazdami, Wojewódzki Sąd zgodził się ze skarżącym, że skoro po wznowieniu postępowania (29 sierpnia 2016 r.) nie istniał prawny obowiązek ponownego zdawania egzaminu teoretycznego, to nie istniałaby podstawa do uchylenia decyzji z [...] października 2007 r. w sprawie wydania prawa jazdy. Zgodnie z art. 146 § 2 k.p.a. nie uchyla się decyzji także w przypadku, jeżeli w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej. Z uzasadnienia decyzji obu organów wynika jednak, że skarżący posługiwał się zaświadczeniem potwierdzającym nieprawdę również w zakresie zdania egzaminu praktycznego. Takiego egzaminu nie dotyczy ww. art. 23a ustawy o kierujących pojazdami. Skarżący posługiwał się dodatkowo zaświadczeniem lekarskim, które również potwierdzało nieprawdę.
Odnośnie tłumaczeń skarżącego kwestionujących ustalenia o posługiwaniu się przez niego zaświadczeniami wydanymi mu w zamian za przekazaną korzyść majątkową i braku przeprowadzenia w tym zakresie postępowania dowodowego, Sąd pierwszej instancji podniósł, że zgodnie z art. 11 p.p.s.a. ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd administracyjny. Skoro sąd administracyjny jest związany ustaleniami wyroku karnego, to tym samym organy administracyjne nie mogą takiego wyroku podważać w toku prowadzonego postępowania administracyjnego. Sąd ten zauważył, że niedopuszczalne jest ograniczanie prejudycjalności wyroków karnych wyłącznie do wyroków skazujących podmiot występujący jako strona postępowania przed organami, a następnie przed sądem.
W aktach sprawy znajduje się prawomocny wyrok Sądu Rejonowego w N. z [...] czerwca 2013 r., sygn. akt [...], skazujący W. P. (instruktora skarżącego) m.in. za przyjęcie od skarżącego korzyści majątkowej w wysokości 2 500 zł w zamian za załatwienie pozytywnego wyniku egzaminu teoretycznego i praktycznego na prawo jazdy kategorii C, z których przekazał następnie egzaminatorowi co najmniej 700 zł; przyjęcie 1 800 zł w zamian za załatwienie pozytywnego wyniku egzaminu praktycznego na prawo jazdy kategorii C+E, z których przekazał następnie egzaminatorowi co najmniej 700 zł. Współdziałał w potwierdzeniu nieprawdy o przebytym szkoleniu na prawo kategorii C oraz C+E, a także w wystawieniu zaświadczenia lekarskiego potwierdzającego brak przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Wyrok ten jest dla organów administracji i Sądu wiążący.
Z powyższych przyczyn Sąd pierwszej instancji skargę oddalił.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł P. P., reprezentowany przez adwokata z urzędu, domagając się uchylenia zaskarżonego wyroku w punkcie II i w tym zakresie przekazania sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Skarżący wniósł również o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego oraz o przyznanie pełnomocnikowi wynagrodzenia z tytułu pomocy prawnej udzielonej z urzędu.
Wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w postaci:
"1) art. 109 p.p.s.a. polegającym na zaniechaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odroczenia rozprawy w dniu 27 września 2017 roku mimo tego iż skarżący z uwagi na stan zdrowia nie mógł wziąć udziału w posiedzeniu o czym Sąd został zawiadomiony, zaś ani skarżący ani pełnomocnik nie wnosili o rozpoznanie sprawy pod nieobecność skarżącego;
2) art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25.07.2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych w związku z art. 151 p.p.s.a. w związku z : art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., 107 § 3 k.p.a. § 1 polegającym na oddaleniu zamiast uwzględnienia skargi wnoszącej, a w konsekwencji nieuchylenia decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia [...] stycznia 2017 roku, znak [...], o utrzymaniu w mocy decyzji-Starosty M. z dnia [...] września 2016 roku, Nr [...], o uchyleniu ostatecznej decyzji Starosty M. z dnia [...] października 2007 roku, Nr [...], w sprawie wydania prawa jazdy kat. B+E, C+E i odmowie wydania prawa jazdy kat B+E, C+E, co jest wynikiem błędnego przyjęcia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, iż niezasadne były zarzuty skargi w zakresie, w którym zarzucono organowi II instancji niewyjaśnienie okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy i zaniechanie wykonania obowiązku przewodzenia dowodów na okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy oraz ich całościowej oceny , gdy zarzuty te były zasadnymi a ich uwzględnianie skutkowałoby koniecznością uwzględnienia skargi;
3) art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25.07.2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych w związku z art. 151 p.p.s.a. w związku z : art. 138 § 2 k.p.a., w związku art. 145 § 1 pkt. 1 i 2 k.p.a. oraz art. 15 k.p.a., polegającym na oddaleniu zamiast uwzględnienia skargi wnoszącej, a w konsekwencji nieuchylenia decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia [...] stycznia 2017 roku, znak [...], o utrzymaniu w mocy decyzji Starosty M. z dnia [...] września 2016 roku, Nr [...], o uchyleniu ostatecznej decyzji Starosty M. z dnia [...] października 2007 roku, Nr [...], w sprawie wydania prawa jazdy kat B+E, C+E i odmowie wydania prawa jazdy kat B+E, C+E ,co jest wynikiem błędnego przyjęcia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, iż niezasadne były zarzuty skargi w zakresie, w którym zarzucono organowi II instancji nieuchylenie decyzji organu I instancji w całości i nieprzekazanie sprawy mu do ponownego rozpoznania, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, poprzez przyjęcie nieprawidłowej przesłanki wznowienia postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, w postaci ustalenia zaistnienia przesłanek prawidłowej podstawy wznowienia oraz uniemożliwienie skarżącemu instancyjnej kontroli w ramach postępowania administracyjnego decyzji wydanej w oparciu o zmienioną przesłankę wznowieniową, gdy zarzuty te były zasadnymi, a ich uwzględnianie skutkowałoby koniecznością uwzględnienia skargi;
4) art. 1 §1 i 2 ustawy z dnia 25.07.2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych w związku z art. 151 p.p.s.a. w związku z: art. 15 k.p.a. i 80 k.p.a., polegającym na oddaleniu zamiast uwzględnienia skargi wnoszącej, a w konsekwencji nieuchylenia decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia [...] stycznia 2017 roku, znak [...], o utrzymaniu w mocy decyzji Starosty M. z dnia [...] września 2016 roku Nr [...] o uchyleniu ostatecznej decyzji Starosty : M. z dnia [...] października 2007 roku Nr [...] w sprawie wydania prawa jazdy kat. B+E, C+E i odmowie wydania prawa jazdy kat B+E, C+E, co jest wynikiem błędnego przyjęcia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, iż niezasadne były zarzuty skargi w zakresie, w którym zarzucono organowi II instancji naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania poprzez zaniechanie ponownego samodzielnego rozpoznania sprawy i oparciu się w zakresie rozstrzygnięcia na wnioskach i ustaleniach organu I instancji, niewystarczających dla rozstrzygnięcia sprawy, gdy zarzuty te były zasadnymi, a ich uwzględnianie skutkowałoby koniecznością uwzględnienia skargi;
5) art. 1 §1 i 2 ustawy z dnia 25.07.2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych w związku z art. 151 p.p.s.a. i 132 p.p.s.a. w związku z: art. 8 § 2 k.p.a., art. 9 k.p.a., art. 64 § 2 k.p.a. oraz art. 11 ust. 1 pkt 2 lit. a) ustawy z dnia 5 stycznia 2011 roku o kierujących pojazdami (u.o.k.p.) oraz art. 11 ust 1 pkt 3 u.o.k.p. polegającym na oddaleniu zamiast uwzględnienia skargi wnoszącej, a w konsekwencji nieuchylenia decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia [...] stycznia 2017 roku, znak [...], o utrzymaniu w mocy decyzji Starosty M. z dnia [...] września 2016 roku, Nr [...], o uchyleniu ostatecznej decyzji Starosty M. z dnia [...] października 2007 roku, Nr [...], w sprawie wydania prawa jazdy kat. B+E, C+E i odmowie wydania prawa jazdy kat B+E, C+E, co jest wynikiem błędnego przyjęcia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, iż w postępowaniu przed organem I i II instancji organy administracyjne wykonały ustawowy obowiązek poinformowania skarżącego o okolicznościach istotnych dla rozstrzygnięcia w sprawie, w postaci obowiązku przedłożenia przez niego orzeczenia lekarskiego o braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem oraz zaświadczenia o szkolenie wymagane do uzyskania prawa jazdy danej kategorii oraz zaniechania przez nie obowiązku wezwania skarżącego do uzupełnienia wniosku o wydanie prawa jazdy o w/w dokumenty, gdy organy obowiązku tego nie wykonały, co skutkuje koniecznością uchylenia zaskarżanej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i tym samym uwzględnieniem skargi;
6) art. 11 p.p.s.a. polegającym na przyjęciu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, iż jest on, oraz organy administracyjne obu instancji, związany wyrokiem karnym Sądu Rejowego w N. z dnia [...] czerwca 2013 roku w sprawie sygn. akt. [...], skazującym pana W. P., w zakresie spełnienia przez skarżącego przesłanek dla uzyskania prawa jazdy zgodnie z decyzją Starosty M. z dnia [...] października 2007 roku, Nr [...], w sprawie wydania prawa jazdy kat B+E, C+E, gdy z sentencji tego wyroku wynika iż odnosi się on do popełnienia czynów karalnych przez W. P. i nie wyrzeka w zakresie okoliczności wyłącznie implikujących spełnienia przez skarżącego przesłanek dla uzyskania prawa jazdy kat. B+E, C+E, co skutkuje oddaleniem a nie przyjęciem skargi.".
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej rozwinięto ww. zarzuty.
Skarżący w skardze kasacyjnej zrzekł się rozprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna mogła być rozpatrzona na posiedzeniu niejawnym, gdyż po otrzymaniu odpisu skargi kasacyjnej Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie nie zażądało przeprowadzenia rozprawy.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd drugiej instancji, który w odróżnieniu od sądu pierwszej instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.
Na wstępie zauważyć należy, że skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, albowiem według art. 183 § 1 ustawy - p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Związanie podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym - zdaniem skarżącego - uchybił Sąd pierwszej instancji, określenia, jaką postać miało to naruszenie, uzasadnienia zarzutu ich naruszenia, a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego - wykazania dodatkowo, że to wytknięte uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny nie jest natomiast właściwy do zastępowania stron postępowania i jakiegokolwiek uzupełniania czy korygowania za nie podstaw kasacyjnych. Nie może też domniemywać intencji skarżącego i samodzielnie wywodzić dodatkowych zarzutów kasacyjnych z samego uzasadnienia rozpatrywanego środka zaskarżenia.
W niniejszej sprawie autor skargi kasacyjnej w podstawach skargi kasacyjnej powołał się zarówno na pkt 1 art. 174 p.p.s.a., jak i na pkt 2 tego przepisu prawa. W takich przypadkach, co do zasady, w pierwszej kolejności badaniu podlegają zarzuty naruszenia prawa procesowego. W sytuacji, gdy postawiony w skardze kasacyjnej zarzut procesowy jest w istocie konsekwencją zarzutów dotyczących naruszenia prawa materialnego, uzasadnione jest dokonanie jego oceny w ramach analizy tych właśnie zarzutów (materialnych).
Przechodząc do merytorycznej oceny zarzutów skargi kasacyjnej należy stwierdzić, że nie zawiera ona usprawiedliwione podstaw.
Za niezasadny uznać należało podniesiony w niej zarzut naruszenia art. 109 p.p.s.a. Zgodnie z jego treścią, rozprawa ulega odroczeniu, jeżeli sąd stwierdzi nieprawidłowość zawiadomienia którejkolwiek ze stron albo jeżeli nieobecność strony lub jej pełnomocnika jest wywołana nadzwyczajnym wydarzeniem lub inną znaną sądowi przeszkodą, której nie można przezwyciężyć, chyba że strona lub jej pełnomocnik wnieśli o rozpoznanie sprawy w ich nieobecności.
Wbrew odmiennemu w tym względzie stanowisku skarżącego kasacyjnie, Sąd pierwszej instancji nie miał prawnego obowiązku odraczania rozpraw na wniosek skarżącego. Trafnie Sąd ten zauważa, że zasadniczo obecność strony na rozprawie, prawidłowo zawiadomionej o terminie posiedzenia, nie jest obowiązkowa. Zgodnie z art. 91 § 3 p.p.s.a. sąd może w celu dokładniejszego wyjaśnienia sprawy zarządzić stawienie się stron lub jednej z nich osobiście albo przez pełnomocnika. W niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji nie wydał takiego zarządzenia.
Z akt sprawy wynika, że skarżący reprezentowany był przez profesjonalnego pełnomocnika ustanowionego z urzędu na wniosek skarżącego. Pełnomocnik był w sposób prawidłowy zawiadomiony o terminie rozpraw, tj. z wyprzedzeniem co najmniej 7 dniowym (zawiadomienie o rozprawie z 7 września 2017 r. otrzymane 7 sierpnia 2017 r., a o rozprawie z 27 września 2017 r. – 7 września 2017 r.). Na każdej z tych rozpraw pełnomocnik był obecny, składał pisma uzupełniające skargę. Ponadto z akt sprawy wynika, że pierwsza rozprawa wyznaczona na 7 września 2017 r. została odroczona, pomimo obecności na niej pełnomocnika skarżącego. Pismem z dnia 20 września 2017 r. skarżący dodatkowo został powiadomiony przez Sąd, że wszelka korespondencja w sprawie będzie kierowana do jego pełnomocnika wyznaczonego z urzędu. W piśmie tym wskazano też dokładny adres i dane pełnomocnika. Z pisma nadesłanego przez skarżącego z dnia 21 września 2017 r. wynika, że nowy termin rozprawy wyznaczony na 27 września 2017 r. był skarżącemu znany. Dodatkowo skarżący nadesłał wydruk wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego mający przemawiać za argumentacją skargi. Prawidłowo w tych okolicznościach sprawy Sąd pierwszej instancji uznał, że skarżącemu zapewniono w sposób należyty możliwość uczestniczenia w postępowaniu i nie było potrzeby kolejnego odraczania rozprawy. Zauważyć należy, że zgodnie z art. 99 p.p.s.a. sąd nawet na zgodny wniosek stron może odroczyć posiedzenie tylko z ważnej przyczyny. Trafnie też sąd pierwszej instancji zauważa, że chęć wzięcia udziału w rozprawie w celu składania przez skarżącego wyjaśnień i wniosków dowodowych w sytuacji, gdy skarżący jest reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, nie stanowi "ważnej przyczyny" w rozumieniu art. 99 p.p.s.a. Dodać należy, że zgodnie z art. 133 §1 p.p.s.a. sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy, chyba że organ nie wykonał obowiązku, o którym mowa w art. 54 § 2. Zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a. sąd może (z urzędu lub na wniosek stron) przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Przytoczony przepis oznacza, że sąd administracyjny nie może przeprowadzać dowodu z przesłuchania stron lub świadków. Z niekwestionowanych okoliczności sprawy wynika, ze rozprawa wyznaczona na dzień 7 września 2017 r. została przez Sąd pierwszej instancji odroczona z uwagi a chorobę skarżącego. Wobec tego, że skarżący był reprezentowany przez pełnomocnika wyznaczonego z urzędu, Sąd pierwszej instancji nie miał obowiązku kolejnego odraczana rozprawy w związku z przedłożeniem przez skarżącego kolejnego zaświadczenia lekarskiego, z którego wynikało, że z uwagi na stan zdrowia (zaburzenia depresyjne i stany lękowe) skarżący nie jest w stanie stawić się w Sądzie. Za nieskuteczny w tej sytuacji uznać należy zarzut skarżącego kasacyjnie, że Sąd pierwszej instancji uniemożliwił mu udział w posiedzeniu, złożenie wyjaśnień lub wniosków oraz osobistego wysłuchania przez Sąd, którego to wysłuchania się domagał. W wyroku z dnia 19 maja 2017 r. sygn. akt I OSK 1263/15 (lex nr 2357284) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że: "W sytuacji, gdy skarżący jest reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, odmowa odroczenia rozprawy nie narusza art. 109 p.p.s.a.". Jeżeli obecność na rozprawie nie jest obowiązkowa i zależy od woli i możliwości uczestników postępowania, to podstawy do odroczenia rozprawy nie mogą wykraczać poza okoliczności określone w art. 109 p.p.s.a. Odroczenie rozprawy w świetle tego przepisu jest sytuacją wyjątkową i nadzwyczajną i ocena tego, czy zachodzą uzasadnione podstawy do odroczenia rozprawy, należy każdorazowo do sądu. Jeżeli więc odmowa uwzględnienia takiego wniosku jest uzasadniona, to nie można mówić o naruszeniu art. 109 p.p.s.a., mimo że rozprawa została przeprowadzona bez udziału strony lub jej pełnomocnika.
Za niezasadny także uznać należało zarówno zarzut naruszenia art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25.07.2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr. 153, poz. 1269 ze zm.), dalej p.u.s.a., w związku z art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 138 § 2 k.p.a., w związku art. 145 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. oraz art. 15 k.p.a., jak i zarzut naruszenia art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. w związku z art. 151 p.p.s.a. w związku z: art. 15 k.p.a. i 80 k.p.a.
Z akt sprawy wynika, co nie jest okolicznością kwestionowaną przez skarżącego kasacyjnie, że organ pierwszej instancji wznowił postępowanie w sprawie, podając błędnie art. 145 §1 pkt 2 k.p.a. jako podstawę wznowienia, zamiast art. 145 §1 pkt 1 k.p.a. Zgodnie z art. art. 145 §1 pkt 2 k.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli decyzja wydana została w wyniku przestępstwa. Zgodnie zaś z art. art. 145 §1 pkt 1 k.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe. W decyzji drugoinstancyjnej wskazano art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. jako podstawę wznowienia postępowania w sprawie. Zgodzić się należy ze stanowiskiem Sądu pierwszej instancji, że powyższe uchybienie procesowe pozostaje w sprawie bez znaczenia. Istotne jest bowiem, że w uzasadnieniu postanowienia o wznowieniu postępowania opisano okoliczności, które zadecydowały o wznowieniu (posługiwanie się potwierdzającymi nieprawdę: zaświadczeniem o ukończeniu kursu i zaświadczeniem lekarskim). Okoliczności te wskazane zostały również w decyzji organu odwoławczego, aczkolwiek zostały zakwalifikowane jako przesłanka wznowieniowa wskazana w art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. Błędne zakwalifikowanie przyczyn wznowienia postępowania (posłużenie się zaświadczeniami potwierdzającymi nieprawdę) do art. 145 § 1 pkt 2 k.p.a., zamiast do art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. pozostawało bez wpływu na wynik sprawy. Wbrew także zarzutom skarżącego kasacyjnie, nie naruszyło też określonej w art. 15 k.p.a. zasady dwuinstancyjności postępowania, skoro nie została zmieniona istota twierdzeń organów, tj., że skarżący przedłożył w pierwotnym postępowaniu zaświadczenie o ukończeniu kursu, którego nie ukończył, oraz przedłożył zaświadczenie lekarskie, a takie zaświadczenie uzyskał za wręczenie korzyści majątkowej (łapówki) bez przeprowadzenia wymaganych badań. Nie naruszyło też art. 138 § 2 k.p.a. Trafnie zauważa Sąd pierwszej instancji, że ewentualne uchylenie decyzji wydanej w pierwszej instancji przez organ odwoławczy sprowadzałoby się do nakazania organowi I instancji aby zamienił pkt 2 na pkt 1 tej samej jednostki redakcyjnej przepisu dotyczącego podstaw wznowienia (art. 145 § 1 k.p.a.). Trafnie także Sąd ten wskazuje, że usunięcie ww. uchybienia na etapie postępowania odwoławczego nie "zaskoczyło" skarżącego nowymi, istotnymi w sprawie ustaleniami. Organ odwoławczy podtrzymał bowiem stanowisko organu I instancji o nieposiadaniu przez skarżącego zaświadczeń wydanych zgodnie z prawem. W tych okolicznościach nie można zarzucić Sądowi pierwszej instancji, że oddalił skargę mimo, że organ naruszył art. 80 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Skarżący kasacyjnie nie wykazał też w skardze kasacyjnej na czym miałoby polegać naruszenie przez organy art. 80 k.p.a.,
Nie mogły także odnieść zamierzonego skutku pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej.
Wbrew stanowisku autora skargi kasacyjnej, prawidłowo Sąd pierwszej instancji uznał za niezasadne zarzuty skargi dotyczące niewyjaśnienia przez organ drugiej instancji istotnych w sprawie okoliczności i nieprzeprowadzenia przez ten organ dowodów w postaci zeznań skarżącego i świadków oraz innych dowodów na okoliczność, że skarżący kasacyjnie odbył przewidziane prawem szkolenie wymagane do uzyskanie prawa jazdy określonej kategorii, jak również na okoliczność stanu zdrowia skarżącego kasacyjnie o braku przeciwskazań do kierowania pojazdem, a przez to zaakceptowanie przez Sąd pierwszej instancji naruszenia przez organ administracji art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. i 107 § 1 i 3 k.p.a. Zauważyć bowiem należy, że jak wynika z prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w N. z dnia [...] czerwca 2013 r., sygn. akt [...], instruktor skarżącego – W. P. został skazany za m.in. za przyjęcie od skarżącego korzyści majątkowej w wysokości 2 500 zł w zamian za załatwienie pozytywnego wyniku egzaminu teoretycznego i praktycznego na prawo jazdy kategorii C, z której to kwoty przekazał następnie egzaminatorowi co najmniej 700 zł. Został też skazany za przyjęcie od skarżącego korzyści majątkowej w wysokości 1 800 zł w zamian za załatwienie pozytywnego wyniku egzaminu praktycznego na prawo jazdy kategorii C+E, z której to kwoty przekazał następnie egzaminatorowi co najmniej 700 zł. Ponadto został skazany za współdziałanie w potwierdzeniu nieprawdy o przebytym przez skarżącego szkoleniu na prawo kategorii C oraz C+E, a także w wystawieniu zaświadczenia lekarskiego potwierdzającego brak u skarżącego przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Wyrok ten, jak to trafnie podkreśla Sąd pierwszej instancji, jest wiążący. Nie można w tej sytuacji udowadniać innym dowodami, że okoliczności stwierdzone ww. wyrokiem skazującym nie miały miejsca albo, że nie polegały na prawdzie, bądź przedstawiały się inaczej. I nie ma znaczenia w sprawie fakt, że wyrok ten dotyczy instruktora skarżącego a nie samego skarżącego, skoro dokumenty, którymi legitymował się skarżący, uzyskując pozytywną dla siebie decyzję wydaną przez Starostę M. z dnia [...] października 2007 r. w sprawie wydania prawa jazdy kat. "B+E" i "C+E", poświadczały nieprawdę co do okoliczności istotnych w sprawie administracyjnej zakończonej wydaniem na rzecz skarżącego ww. decyzji. Taka interpretacja art. 11 p.p.s.a. w niczym ww. przepisu prawa nie narusza.
Zgodnie z owym przepisem prawa, ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd administracyjny. Pod pojęciem "ustalenia prawomocnego wyroku" w rozumieniu art. 11 p.p.s.a., rozumieć należy ustalenia wynikające z sentencji wyroku karnego, dotyczące osoby sprawcy, strony podmiotowej i przedmiotowej przestępstwa, miejsca i czasu jego popełnienia. Związanie ustaleniami prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa nie odnosi tego związania tylko do wyroku skazującego podmiotu, będącego stroną danego postępowania administracyjnego, a następnie sądowoadministracyjnego. Niedopuszczalnym jest ograniczanie prejudycjalności wyroków karnych wyłącznie do wyroków skazujących podmiot występujący jako strona postępowania przed organami, a następnie przed sądem. Ponadto, wzgląd na respektowanie zasady rozszerzonej prejudycjalności wyroku karnego sprzeciwia się możliwości podważania dokonanych w nim ustaleń w postępowaniu administracyjnym z powołaniem się np. na okoliczność, że strona postępowania administracyjnego nie uczestniczyła w postępowaniu karnym i nie mogła wpływać na jego przebieg oraz poczynione w nim ustalenia. Tym samym w niniejszej sprawie nie było możliwości prowadzenia postępowania dowodowego zmierzającego do obalenia ustaleń Sądu Rejonowego w N. poczynionych w sprawie [...].
Mając powyższe na uwadze, nie można podzielić sformułowanego w skardze kasacyjnej zarzutu dotyczącego naruszenia art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. i 107 § 1 i 3 k.p.a., poprzez zaniechanie zebrania materiału dowodowego w sposób wyczerpujący.
Związanie sądu administracyjnego ustaleniami wyroku karnego wynikające z art. 11 p.p.s.a. należy rozumieć w ten sposób, że przepis ten zakazuje sądowi podważania ustaleń organu administracji publicznej zgodnych z ustaleniami prawomocnego wyroku skazującego oraz nakazuje akceptację ustaleń organu administracyjnego zgodnych z ustaleniami karnego wyroku skazującego.
Wbrew także zarzutom skarżącego kasacyjnie, nie można Sądowi pierwszej instancji zarzucić, że organy dopuściły się naruszenia art. 132 p.p.s.a. w związku z: art. 8 § 2 k.p.a., art. 9 k.p.a., art. 64 § 2 k.p.a. oraz art. 11 ust. 1 pkt 2 lit. a) ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (j.t. Dz. U. z 2016, poz. 627 ze zm.), dalej u.o.k.p., oraz art. 11 ust. 1 pkt 3 u.o.k.p., czego Sąd ten nie dostrzegł i oddalił skargę, zamiast ją uwzględnić.
Zgodnie z art. 11 ust. 1 pkt 2 lit. a) u.o.k.p. prawo jazdy jest wydawane osobie, która uzyskała orzeczenie lekarskie o braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem. Zgodnie zaś z art. 11 ust. 1 pkt 3 tej ustawy, prawo jazdy jest wydawane osobie, która odbyła szkolenie wymagane do uzyskania prawa jazdy danej kategorii. Przy prawidłowej wykładni art. 11 p.p.s.a. Sąd prawidłowo przyjął, że w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy brak było podstaw do wzywania skarżącego w trybie art. 64 § 2 k.p.a. do uzupełnienia wniosku w sprawie zakończonej decyzją Starosty M. z dnia [...] października 2007 r. i przedłożenia dokumentów, o których mowa w ww. przepisach prawa oraz do pouczania skarżącego kasacyjnie o obowiązku przedłożenia przez niego orzeczenia lekarskiego o braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem, jak również przedłożenia zaświadczenia o odbyciu przez niego szkolenie wymagane do uzyskania prawa jazdy danej kategorii. Skarżący posiadał już bowiem wiedzę o obowiązku przedłożenia ww. dokumentów wraz z wnioskiem o wydanie prawa jazdy określonej kategorii, którą powziął w związku z wszczęciem przez organ postępowania wskutek pierwszego złożonego przez niego wniosku, które zakończyło się wydaniem przez Starostę M. decyzji z dnia [...] października 2007 r., a w którym to postępowaniu skarżący posłużył się zaświadczeniami poświadczającymi nieprawdę.
Skoro zatem zarzuty skargi kasacyjnej okazały się niezasadne, skarga kasacyjna podlegała oddaleniu, co orzeczono na podstawie art. 184 p.p.s.a.
Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o wniosku ustanowionego w ramach prawa pomocy pełnomocnika skarżącego kasacyjnie o przyznanie stosowanego wynagrodzenia albowiem zgodnie z art. 254 § 1 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy oraz wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej składa się do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło