II OZ 209/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński po rozpoznaniu w dniu 7 marca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia T. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 grudnia 2017 r., sygn. akt VII SA/Wa 2734/17 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi T. K. na postanowienie Ministra Zdrowia z dnia [...] września 2017 r., znak [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej jako P.p.s.a.), postanowieniem z dnia 29 grudnia 2017 r., sygn. akt VII SA/Wa 2734/17, po rozpoznaniu wniosku T. K. odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia Ministra Zdrowia z dnia [...] września 2017 r., znak [...], którym utrzymano w mocy postanowienie Wojewody Zachodniopomorskiego z dnia [...] października 2016 r., o nałożeniu na skarżącego grzywny w wysokości 300 zł w celu przymuszenia w związku z uchylaniem się od poddania dziecka Z. K., obowiązkowym szczepieniom ochronnym, zgodnie z tytułem wykonawczym wystawionym przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Goleniowie. Sąd uznał, że wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia nie został należycie uzasadniony, przez pryzmat przesłanek z art. 61 § 3 P.p.s.a., zatem brak było podstaw do jego pozytywnego załatwienia. Skarżący nie wskazał, z jaką konkretnie szkodą lub z trudnymi do odwrócenia skutkami, będzie się dla niego wiązać wykonanie zaskarżonego postanowienia, a tylko takie okoliczności mogą być podstawą do udzielenia ochrony tymczasowej, jaką jest wstrzymanie wykonania aktu. Ponadto, Sąd zaznaczył, iż postanowienie w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia do wykonania określonego obowiązku, nie jest z zasady rozstrzygnięciem, którego wykonanie może spowodować trudne do odwrócenia skutki. Postanowienie tego rodzaju dotyczy świadczenia pieniężnego, które z reguły jest odwracalne, a w przypadku zaskarżenia go do sądu administracyjnego i ewentualnego uwzględnienia takiej skargi, pozostaje możliwość domagania się jego zwrotu (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 kwietnia 2005 r., sygn. akt II OZ 210/05, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zdaniem Sądu, w rozpatrywanym wniosku skarżący nie wskazał jakie są dochody rodziny, ograniczając się jedynie do gołosłownego stwierdzenia, że kwota 660 zł stanowi bardzo wysokie obciążenie dla budżetu jego rodziny. Ponadto w uzasadnieniu wniosku skarżący wskazuje na negatywne konsekwencje i potencjalnie nieodwracalne skutki wykonania obowiązku szczepienia, nie zaś na negatywne konsekwencje nałożenia na niego grzywny w celu przymuszenia. Skarżący nie wykazał także, w jaki sposób obowiązek uiszczenia grzywny spowoduje dla niego trudne do odwrócenia skutki, bądź znaczną szkodę. Sąd wskazał, że przedmiotem postępowania toczącego się przed sądem w niniejszej sprawie nie jest bezpośrednio kwestia obowiązku poddania dziecka skarżącego szczepieniom ochronnym lecz kwestia nałożenia grzywny w celu przymuszenia. Jedynie grzywna może być objęta postępowaniem egzekucyjnym, obowiązujące przepisy nie przewidują przymusowego dokonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Tak długo jak skarżący nie podda dziecka szczepieniu, tak długo nie zostanie ono wykonane. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, domagając się wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia. W uzasadnieniu podniesiono, że grzywna przymuszająca do szczepienia może spowodować, iż rodzice zaszczepią z tego powodu dziecko, co może spowodować nieodwracalne skutki dla jego zdrowia. Szczegółowo opisano szkodliwość szczepionki dla zdrowia dziecka z uwagi na jej skład i związane z tym powikłania poszczepienne. Zatem obawa rodziców o zdrowie dziecka związana ze szczepieniem jest zasadna. Wskazano, że wykonanie szczepienia ochronnego bez uprzedniego wykonania badania kwalifikacyjnego przez lekarza jest niezgodne z prawem a zatem obowiązek stwierdzony tytułem wykonawczym jest niemożliwy do spełnienia. Dziecko skarżącego w dniu wystawienia tytułu wykonawczego nie miało aktualnego badania kwalifikacyjnego. Wykonanie szczepienia w ciągu 7 dni na szereg wskazanych w postanowieniu Wojewody Zachodniopomorskiego chorób, zagrażałoby życiu i zdrowiu małoletniej. By uniknąć grzywny skarżący musiałby w terminie 7 dni od doręczenia postanowienia wykonać wymienione w tytule wykonawczym obowiązki, a zatem musiałby podać dziecku 16 dawek szczepień. Podanie tylu dawek w tak krótkim terminie jest niezalecane i samo w sobie stanowi zagrożenie dla życia i zdrowia dziecka. Przymusowe szczepienie sprzeczne jest z art. 8 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie art. 61 § 3 P.p.s.a. na wniosek skarżącego Sąd może wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności. Przesłanką wstrzymania zaskarżonej decyzji jest prawdopodobieństwo wystąpienia w razie jej wykonania okoliczności, które zagrożą powstaniem znacznej szkody lub wywołaniem trudnych do odwrócenia skutków. Nie chodzi przy tym o jakiekolwiek skutki i jakąkolwiek szkodę, ale o szkodę i skutki kwalifikowane, tzn. przekraczające normalne następstwa związane z wykonywaniem decyzji. Sąd administracyjny, wydając orzeczenie w omawianym przedmiocie, powinien swoje rozstrzygnięcie oprzeć zarówno o wniosek skarżącego, jak i materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy i ocenić, czy występują wymienione przesłanki wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu. Zasadniczo więc ciężar uprawdopodobnienia okoliczności przemawiających za wstrzymaniem wykonania zaskarżonego aktu spoczywa na stronie skarżącej. Samo złożenie wniosku, a nawet przytoczenie w jego uzasadnieniu okoliczności, które teoretycznie mogą pojawić się na etapie wykonywania orzeczenia nie jest wystarczające. We wniosku należy wskazać na okoliczności, które są prawdopodobne i które w związku z wykonaniem zaskarżonej decyzji mogą doprowadzić do powstania znacznej szkody czy trudnych do odwrócenia skutków. Na podstawie tych okoliczności Sąd ma dojść do przekonania, że zagrożenia wskazane w art. 61 § 3 P.p.s.a. są prawdopodobne i ochrona skarżącego przed nimi wymaga wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W przedmiotowej sprawie skarżący domaga się wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia Ministra Zdrowia z dnia [...] września 2017 r., znak [...], którym utrzymano w mocy postanowienie Wojewody Zachodniopomorskiego z dnia [...] października 2016 r., o nałożeniu na skarżącego grzywny w wysokości 300 zł w celu przymuszenia w związku z uchylaniem się od poddania dziecka Z. K., obowiązkowym szczepieniom ochronnym, zgodnie z tytułem wykonawczym wystawionym przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Goleniowie. Zatem wstrzymanie ma zapobiec skutkom jakie wywołuje wykonanie postanowienia Ministra Zdrowia. Akt ten z kolei potwierdza legalność nałożenia na skarżącego grzywny w celu przymuszenia do wykonania szczepienia ochronnego stwierdzonego w tytule wykonawczym. Tym samym uznać należy, że obowiązek wykonania szczepienia nie jest przedmiotem zaskarżonego postanowienia. Obowiązek ten wynika bezpośrednio z tytułu wykonawczego, którym go nałożono. Grzywna stanowiąca przedmiot zaskarżonego w niniejszej sprawie postanowienia jest związana z niewykonaniem obowiązku szczepienia dziecka ale sama takim obowiązkiem nie jest. Dlatego też wstrzymanie wykonania zaskarżonej grzywny nie będzie miało przełożenia na sam obowiązek szczepienia. To z obowiązkiem szczepienia łączą się wskazywane we wniosku i zażaleniu negatywne skutki, które można by zakwalifikować jako niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub wystąpienia trudnych do odwrócenia skutków. Zdarzenia te uzasadniałyby wstrzymanie wykonania tytułu wykonawczego, który nakładał obowiązek szczepienia nie mogą jednak stanowić przesłanki wstrzymania dla aktu, który stanowi o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia. Postanowienie Ministra Zdrowia wywołuje skutek w postaci konieczności uregulowania wskazanej tam kwoty pieniężnej tytułem grzywny w celu przymuszenia. To właśnie z uiszczeniem grzywny należy łączyć zaistnienie przesłanek z art. 61 § 3 P.p.s.a. Jak słusznie zauważył Sąd I instancji konieczność wpłaty środków pieniężnych co do zasady nie wywołuje trudnych do odwrócenia skutków bowiem w razie uwzględnienia skargi na zaskarżony akt możliwe jest wystąpienie o zwrot wpłaconej kwoty. Z uwagi na przesłankę znacznej szkody przy świadczeniu pieniężnym znaczenie ma czy skarżący zobowiązany do wpłaty jest w stanie bez uszczerbku dla własnej egzystencji dokonać tej wpłaty. Sąd I instancji słusznie zauważył, że wniosek o wstrzymanie poza wskazaniem wysokości grzywny nie przedstawia argumentacji, z którą można byłoby wiązać zaistnienie przesłanek z art. 61 § 3 P.p.s.a. Ponownie zaznaczyć należy, że przedmiotem zaskarżonego postanowienia nie był obowiązek zaszczepienia dziecka ale jedynie nałożenie grzywny w celu przymuszenia do wykonania takiego szczepienia. Skarżący zamiast wykazać, że uiszczenie takiej grzywny rodzi zagrożenia z art. 61 § 3 P.p.s.a. niezasadnie skoncentrował swój wywód na zagrożeniu, które wywołuje zaszczepienie, czego nie dotyczyło zaskarżone postanowienie. W związku z powyższym Sąd I instancji słusznie wskazał, że skarżący nie wykazał prawdopodobieństwa wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków związanych z wykonaniem zaskarżonego postanowienia w tym samym nie był podstaw by w oparciu o art. 61 § 3 P.p.s.a. udzielić ochrony tymczasowej do czasu merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.