IV SA/Wa 2408/17

WyrokWSA w Warszawie2018-01-10

Skład orzekający: Agnieszka Wójcik, Joanna Borkowska, Anita Wielopolska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej powinien odmówić wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, jeśli decyzja ta była już przedmiotem kontroli sądu administracyjnego, który oddalił skargę na tę decyzję?
Ratio decidendi
Organ administracji publicznej nie może automatycznie odmówić wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji tylko dlatego, że decyzja ta była już przedmiotem kontroli sądu administracyjnego, który oddalił skargę. Konieczne jest zbadanie, czy sąd w swoim orzeczeniu rozważył również przesłanki nieważności, a także czy pojawiły się nowe okoliczności lub dowody nieznane sądowi. Odmowa wszczęcia postępowania jest dopuszczalna tylko wtedy, gdy sądowe rozstrzygnięcie definitywnie wyklucza możliwość ponownego badania sprawy.
Stan faktyczny
Strona skarżąca złożyła wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody z 2001 r., która uchyliła wcześniejszą decyzję o wywłaszczeniu i przekazała sprawę do ponownego rozpoznania. Minister Infrastruktury i Budownictwa odmówił wszczęcia postępowania, powołując się na prawomocny wyrok WSA w Krakowie z 2005 r. oddalający skargę na decyzję Wojewody. Skarżący zarzucił, że organ nie uwzględnił nowych dowodów i okoliczności, które pojawiły się po wydaniu wyroku sądu, a które wskazują na prawidłowość pierwotnej decyzji wywłaszczeniowej. Skarga została wniesiona na postanowienie Ministra odmawiające wszczęcia postępowania oraz na poprzedzające je postanowienie.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżone postanowienie Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] lipca 2017 r. oraz poprzedzające je postanowienie Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] lutego 2017 r. Zasądził od Ministra na rzecz strony skarżącej kwotę 200 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Agnieszka Wójcik Sędziowie sędzia WSA Joanna Borkowska sędzia WSA Anita Wielopolska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 10 stycznia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi N. z siedzibą w K. na postanowienie Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] lipca 2017r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] lutego 2017r. II. zasądza od Ministra Infrastruktury i Budownictwa na rzecz strony skarżącej – N. z siedzibą w Krakowie kwotę 200 zł (słownie: dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Postanowieniem z [...] lipca 2017r. Nr [...] Minister Infrastruktury i Budownictwa, utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia [...] lutego 2017 r., znak: [...], odmawiające wszczęcia postępowania, na wniosek [...] w [...], w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 2001 r. uchylającej decyzję Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia [...] października 1973 r. w części pkt 2 orzekającego o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa na cele rozbudowy zaplecza [...] przy ul. [...] w [...] parceli I. kat. [...] o pow. 0,1179 ha, b. gm. kat. [...] i w tym zakresie przekazującej sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji, którym jest Prezydent [...]. W sprawie ustalono następujący stan faktyczny. Decyzją z dnia [...] października 1973 r. Prezydium Rady Narodowej [...] orzekło m.in. o wywłaszczeniu na rzecz Państwa ww nieruchomości w uzasadnieniu wskazując, iż nieruchomość ta przeznaczona jest na cele rozbudowy zaplecza [...] przy ul. [...] w [...], zgodnie z decyzją zatwierdzającą plan realizacyjny z dnia [...] września 1972 r., znak: [...] wydaną przez Wydział Budownictwa Urbanistyki i Architektury Prezydium Rady Narodowej [...]. W decyzji wywłaszczeniowej orzeczono również o odszkodowaniu za wywłaszczoną nieruchomość. W chwili złożenia wniosku o wywłaszczenie, nieruchomość była objęta Kw [...], gdzie jako właściciele figurowali L. W., A. S., E. G., J. W. i E. M.. Odwołanie od ww. decyzji, w ustawowym terminie, wniósł A. S. wskazując, że wywłaszczona część nieruchomości stanowi dla mieszkańców domu położonego przy ul. [...] w [...] teren rekreacyjny, zaś rozbudowa [...] może być dokonana w innym kierunku bez niszczenia zieleni. Ponadto podniósł, że w sposób wadliwy policzono odszkodowanie za wywłaszczony grunt, ogrodzenie siatki na cokole, mur z cegły, komórki oraz drzewa. Wnioskodawca wywłaszczenia - Dyrekcja Inwestycji Miejskich w [...], w piśmie z dnia 20 listopada 1973 roku skierowanym do Komisji odwoławczej ds. Wywłaszczeń przy Ministrze Gospodarki Komunalnej i Ochrony Środowiska w [...] - krytycznie odniósł się do powyższego stanowiska twierdząc, iż przedmiotowa nieruchomość jest wysypiskiem śmieci i zbędnego sprzętu domowego z okolicznych posesji. Wywłaszczony teren jest natomiast, z uwagi na swoje położenie, jedynym możliwym miejscem dla rozbudowy zaplecza [...]. A. S. zmarł w dniu [...] września 1979 roku, a spadek po nim nabyli: żona Z. S. oraz dzieci M. S., J. S. i E. W. W dniu 18 kwietnia 2001 roku, pełnomocnik E. W. wystąpił do Wojewody [...] o podjęcie działań celem rozpatrzenia wniesionego przez A. S. ww odwołania. W związku z powyższym [...] Urząd Wojewódzki w [...] zwrócił się do Urzędu Miasta [...] - Referatu Archiwum, Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz [...] Dyrekcji Inwestycji w Upadłości z wnioskami o odszukanie w zasobach archiwalnych tych instytucji dokumentów związanych z powyższym odwołaniem. W szczególności z prośbą o odszukanie i udostępnienie tych dokumentów, które pozwolą stwierdzić, czy ww odwołanie A. S. zostało rozpatrzone. W odpowiedzi, wszystkie wezwane instytucje poinformowały, że nie posiadają dokumentów dotyczących odwołania od decyzji wywłaszczeniowej. Wojewoda [...] z uwagi na brak danych dotyczących rozpoznania ww odwołania, decyzją z dnia [...] października 2001 r., znak: [...] uchylił ww decyzję Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia [...] października 1973 r., w części pkt 2 i w tym zakresie przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji - Prezydentowi [...] Wskazał, że obecnie przedmiotowa sprawa musi być rozpatrywana na gruncie nowej ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami regulującej w dziale III rozdziałach 4 i 5 instytucję wywłaszczenia nieruchomości, celem zweryfikowania wniosku wywłaszczeniowego (ówcześnie dopuszczalnego) oraz wspomnianego materiału dowodowego przedmiotowej sprawy. Wyjaśnienie powyższego wymaga tym samym przeprowadzenia stosownego postępowania wyjaśniającego w znacznej, części, co uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji wywłaszczeniowej Prezydium Rady Narodowej [...], mając na uwadze zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego wyrażoną w art. 15 k.p.a. oraz art. 136 k.p.a. Skargę na powyższą decyzję Wojewody [...] do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł [...] w [...] wskazując, iż organ błędnie bez wykazania własnej inicjatywy dowodowej w zakresie ustalenia czy została wydana decyzja zawierająca ostateczne rozstrzygnięcie, oparł się wyłącznie o posiadane akta archiwalne sprawy. W ocenie skarżącego za ostatecznym zakończeniem postępowania odwoławczego przemawia min. fakt, iż spadkobiercy odwołującego się podjęli działania zmierzające do rozpatrzenia przedmiotowego odwołania dopiero w 2001 roku, wcześniej nie wykazując żadnego zainteresowania postępowaniem. Te wątpliwości wskazują na istnienie rozstrzygnięcia i to na niekorzyść spadkobierców poprzedniego właściciela, tym bardziej, że pracownicy skarżącego otrzymywali z początkiem lat 90-tych w Urzędzie Rejonowym w [...] informacje, z których wynikało, że decyzja wywłaszczeniowa jest ostateczna. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie prawomocnym wyrokiem z dnia 27 września 2005 r., sygn. akt II SA/Kr 3662/01 powyższą skargę oddalił uznając za prawidłowe rozstrzygnięcie organu odwoławczego, uchylającego decyzję wywłaszczeniową celem wyjaśnienia, czy odwołanie A. S. zostało już ostatecznie rozpatrzone. Wskazał jednocześnie na brak akt archiwalnych sprawy niniejszej spowodowany upływem prawie 30-letniego okresu od podjęcia decyzji wywłaszczeniowej jak i na istniejący w dziale III ww księgi wieczystej prowadzonej dla przedmiotowej nieruchomości wpis "o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego odnośnie przedmiotowej działki (...)" co miałoby sugerować, iż odwołanie zostało wniesione ale nie rozpoznane. Pismem z dnia 16 kwietnia 2016 r. [...] w [...] wystąpił do Ministra Infrastruktury i Budownictwa z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 2001 r. W uzasadnieniu wskazał, że od 2006 roku Prezydent [...] kontynuował postępowanie i ustalił, iż w jego zasobach archiwalnych znajdują się akta niniejszego postępowania wywłaszczeniowego. Trudności z ich odnalezieniem wynikały ze zmiany sygnatury akt z dotychczasowej [...] na [...]. Jak wskazał skarżący, w aktach tych brak jest odwołania A. S.. Natomiast znajduje się w nich notatka służbowa z dnia 24.06.1876 r., w której stwierdzono, że do organu zgłosił się A. S., który oświadczył, iż do ww decyzji wywałaszczeniowej nie zgłasza żadnych zastrzeżeń poza sprostowaniem orzeczenia "w części dot. jego współwłasności do wysokości aktualnie podanych cen w aneksie do elaboratu szacunkowego (...)", tj. co do wysokości przyznanego mu odszkodowania. Jak podał skarżący, w aktach tych zostały "ujawnione" dokumenty: przedmiotowa decyzja z dnia [...]10.1976 roku z adnotacją o jej prawomocności z dniem [...].06.1976r., decyzja Naczelnika Dzielnicy [...] z dnia [...].09.1976 r. przyznająca odszkodowanie dla współwłaścicieli, z adnotacją o jej prawomocności z dniem [...].10.1976r., wniosek Dyrekcji Rozbudowy [...] IV o wydanie orzeczenia uzupełniającego o odszkodowaniu. Przedstawiając powyższe okoliczności skarżący stwierdził, iż ww orzeczenie o wywłaszczeniu jest całkowicie prawidłowe i zgodne z obowiązującymi w tym zakresie przepisami. Wojewoda [...] zanim wydał zaskarżoną decyzję powinien był natomiast przeprowadzić dokładną weryfikację posiadanych dokumentów a brakujące zażądać od właściwych organów lub stron, na te dokumenty się powołujących. Zasadniczym argumentem, jak wskazał skarżący, przemawiającym za stwierdzeniem nieważności ww decyzji Wojewody, jest złożenie przez Prezydenta [...], do Wydziału Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego dla [...] orzeczenia wywłaszczeniowego, na podstawie którego dokonano odpowiednich wpisów prawa własności. Jako przesłankę stwierdzenia nieważności ww decyzji wskazał na bezpodstawne podjęcie przez Wojewodę podważanego rozstrzygnięcia pomimo, iż tryb wywłaszczenia został już wyczerpany a decyzja wywłaszczająca stała się ostateczna. Rozpoznając wniesiony wniosek Minister Infrastruktury i Budownictwa postanowieniem z dnia [...] lutego 2017 r. odmówił wszczęcia postępowania wskazując, iż w sprawie niniejszej decyzja Wojewody była już przedmiotem rozpoznania (prawomocnego) przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie a nie zaistniały nowe okoliczności, które nie były znane sądowi administracyjnemu w dacie wydania wyroku, a które mogłyby wyłączyć ocenę prawną sądu i stanowić obecnie przesłankę do prowadzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności kwestionowanej decyzji. Prowadząc postępowanie sąd ten ocenił prawidłowość wniesienia odwołania i nie dostrzegł żadnych uchybień w tym zakresie. Zatem w niniejszej sprawie zachodzi niedopuszczalność przedmiotowa do merytorycznej oceny wniosku o stwierdzenie nieważności wskazanej decyzji Wojewody [...]. Nie zgadzając się z treścią ww rozstrzygnięcia [...] w [...] wnioskiem z dnia 16 lutego 2017 r. wystąpił o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej powyższym postanowieniem podnosząc, iż Minister Infrastruktury i Budownictwa nie wyjaśnił wszystkich okoliczności sprawy przyjętych za podstawę jej rozstrzygnięcia, podtrzymując w całości przedmiotowe żądanie. Minister ponownie rozpoznając wniosek podniósł, że po wyroku oddalającym skargę niedopuszczalne powinno być stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej, albowiem sąd z urzędu powinien ustalić, czy występują okoliczności uzasadniające stwierdzenie nieważności badanego orzeczenia (decyzji) w myśl art. 156 § 1 Kpa. Jeżeli nie występowały przyczyny nieważności w chwili wydania decyzji, to nie powstaną one również po jej wydaniu, a więc jeśli występowały to musiały być ujawnione w postępowaniu przed sądem administracyjnym (zob.wyrok WSA w Warszawie z dnia 15 października 2015 r., sygn. akt VII SA/Wa 406/15, publ. CBOSA). Skoro zatem przesłanka skutkująca nieważnością decyzji musi istnieć w dacie wydawania decyzji przez organ, to oddalenie skargi na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2001 r., jest równoznaczne z dokonaniem przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oceny, że wada taka nie wystąpiła. Sąd w wyroku z dnia 27 września 2005 r. wskazał natomiast, że organ II instancji podjął prawidłową decyzję. A skoro tak, to ocena prawna zawarta w tym wyroku jako taka wiąże organy orzekające w sprawie wniosku o wszczęcie postępowania nadzorczego w stosunku do decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 2001 r. (art. 170 ppsa). Odnosząc się natomiast do zarzutów podniesionych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Minister wskazał, że w przypadku gdyby wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, a nieznane organowi, który wydał decyzję, możliwe jest wznowienie postępowania administracyjnego w trybie art. 145 § 1 pkt 5 Kpa. [...] w [...] wystąpił do tut. Sądu ze skargą, wnosząc o uchylenie obu ww postanowień i o wydanie orzeczenia, zgodnie ze złożonym wnioskiem o stwierdzenie nieważności ww decyzji, jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa - art. 156 § 1 pkt 2 Kpa., zarzucając im błędne ustalenia dotyczące stanu faktycznego oraz nieprawidłową ich ocenę prawną i błędne w ich oparciu wydanie orzeczenia. W obszernym uzasadnieniu skargi przedstawiającym szczegółowy przebieg postępowania w sprawie niniejszej, począwszy od wydania decyzji wywłaszczeniowej, podtrzymał w całości argumentację dotychczas przedstawioną. Wskazał, że przedmiotowy wniosek został złożony w oparciu o dokumenty, które zostały udostępnione skarżącemu przez Urząd [...], a które wskazują, iż orzeczenie o wywłaszczeniu i odszkodowaniu było i jest całkowicie zgodne z prawem jak i z celem dla jakiego było wydane i który to cel został w całości zrealizowany. Minister natomiast nie zapoznał się z całokształtem materiału dowodowego opisanego w skardze, a przedstawianego przez [...] w składanych przez niego wnioskach, co skutkować powinno uznaniem wydania ww decyzji Wojewody [...] z rażącym naruszeniem art. 156 § 1 pkt 2. Skarżący wskazał, iż Wojewoda [...] wydając swoje orzeczenie w 2001 roku, a następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny to orzeczenie akceptujący, nie dysponowali całością dokumentacji wywłaszczeniowej, która była w trakcie poszukiwania w zasobach archiwalnych Urzędu [...], gdyż niektóre z istotnych i ważnych dokumentów zostały "odnalezione" dopiero w latach 2011-14. Wszystkie te okoliczności zostały ponownie przedstawione w złożonym do Ministra Infrastruktury I Budownictwa wniosku "o ponowne rozpatrzenie sprawy". Skarżący nadto wskazał, jako istotne, na powołane w uzasadnieniu wyroku Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] lipca 2016 r. w sprawie o sygn [...] "o wydanie nieruchomości" okoliczności, dotyczące postępowania wywłaszczeniowego, przemawiające za wnioskiem o stwierdzenie nieważności ww decyzji Wojewody. Skarżący niezależnie wyjaśnił, iż wskutek uchylenia przez Wojewodę [...] decyzji wywłaszczeniowej i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Prezydentowi [...], Prezydent wydał w dniu [...] kwietnia 2016r. decyzję umarzającą postępowanie w sprawie wywłaszczenia tej nieruchomości z uwagi na fakt, iż cel wywłaszczenia został już zrealizowany, co wyklucza kontynuowanie postępowania wywłaszczeniowego. Od tej decyzji odwołał się do Wojewody [...] "[...] ", zaskarżając ją w części stanowiącej podstawę prawną jej wydania. Wojewoda [...] nie uwzględnił jednak złożonego odwołania i decyzją z dnia [...] grudnia 2016r. utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie Prezydenta [...] W uzasadnieniu do niej potwierdził dotychczasowe ustalenia faktyczne, przedstawione w poprzednich orzeczeniach a szczególnie w powołanej wyżej swojej decyzji z dnia [...] października 2001 roku. W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury i Budownictwa wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Dokonując kontroli zaskarżonego w sprawie postanowienia, zgodnie z art. 119 ust. 2 p.p.s.a w trybie uproszczonym, Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. W rozpoznawanej sprawie skarżący domagał się wszczęcia postępowania nieważnościowego w odniesieniu do decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 2001 r. uchylającej decyzję Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia [...] października 1973 r. w części pkt 2 orzekającego o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa na cele rozbudowy zaplecza [...] przy ul. [...] w [...] i w tym zakresie przekazującej sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji, którym jest Prezydent [...] Bezspornym jest, iż decyzja, której stwierdzenia nieważności domaga się skarżący, była przedmiotem oceny Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie a zatem kwestia jej prawidłowości została już przez Sąd oceniona. Wskazać w tym miejscu należy, że zagadnienie dopuszczalności weryfikacji ostatecznych decyzji/postanowień w drodze stwierdzenia ich nieważności przez organy administracji publicznej - po uprzedniej ich kontroli legalności przez Sąd - było niejednolicie interpretowane w doktrynie i w orzecznictwie sądowym. Wyrazem tego było wystąpienie przez Rzecznika Praw Obywatelskich o podjęcie przez skład siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego, na podstawie art. 15 § 1 pkt 2 w związku z art. 264 § 2 p.p.s.a., uchwały mającej na celu wyjaśnienie tej kwestii. W wyniku rozpoznania wniosku Naczelny Sąd Administracyjny podjął w dniu 7 grudnia 2009 r. następującą uchwałę: "Żądanie stwierdzenia nieważności decyzji, od której skargę oddalono prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego powinno zostać załatwione przez wydanie decyzji o odmowie wszczęcia postępowania (art. 157 § 3 k.p.a.) wówczas, gdy w rezultacie wstępnego badania zawartości żądania organ administracji publicznej ustali wystąpienie - z uwagi na wydany uprzednio wyrok sądu - przeszkody przedmiotowej czyniącej jego rozpoznanie niedopuszczalnym. W pozostałych przypadkach organ administracji publicznej obowiązany jest rozpoznać żądanie co do istoty stosując art. 158 § 1 w związku z art. 156 § 1 k.p.a." (uchwała składu siedmiu sędziów NSA z dnia 7 grudnia 2009 r., sygn. akt I OPS 6/09 - ONSAiWSA 2010/2/18; LEX nr 530338). W uzasadnieniu powyższej uchwały Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, iż fakt utrzymania w mocy decyzji, na skutek oddalenia na nią skargi przez sąd administracyjny, zamyka organom administracji legitymowanym do uruchomienia nadzwyczajnego trybu postępowania administracyjnego możliwość pozbawienia jej mocy wiążącej, jednakże tylko "w takim zakresie, w jakim przyczyny tej wadliwości objęte są zakresem rozpoznania i orzekania sądu administracyjnego" (T. Woś (w:) T. Woś, H.Knysiak-Molczyk, M. Romańska: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2009, s. 515). A zatem w razie oddalenia skargi prawomocnym wyrokiem, ustalenie, czy żądanie strony stwierdzenia nieważności decyzji poddanej ocenie sądu powinno zostać załatwione przez organ administracji publicznej rozstrzygnięciem podjętym na podstawie art. 158 § 1 w związku z art. 156 § 1 k.p.a., czy też decyzją o odmowie wszczęcia postępowania (art. 157 § 3 k.p.a.), wymaga zbadania co było przedmiotem rozstrzygnięcia. Niezbędne jest więc stwierdzenie, czy oddalenie skargi nastąpiło w wyniku rozważenia przez sąd administracyjny także okoliczności odpowiadających wskazanym w żądaniu stwierdzenia nieważności decyzji przesłankom kwalifikującym do jej wzruszenia (art. 156 § 1 k.p.a.). Jeśli tak, to wydany wyrok zamknie organowi administracji drogę do uruchomienia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, gdyż wniesione żądanie wkraczałoby w zakres oceny objętej powagą rzeczy osądzonej (materii prawnej, co do której wiążąco wypowiedział się sąd - zgodność z prawem zakwestionowanej decyzji). Jednocześnie Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę, że możliwa jest i taka sytuacja, w której występujący z żądaniem stwierdzenia nieważności decyzji wskaże okoliczności, które nie były objęte orzeczeniem sądu. Uwarunkowany względami obiektywnymi brak wiedzy sądu o istotnych dla wyniku postępowania okolicznościach sprawy spowoduje, że poza zakresem kontroli sądowej objętej powagą rzeczy osądzonej znajdzie się to, na co powoła się wnoszący żądanie. W takim wypadku, prawomocny wyrok oddalający skargę na decyzję nie byłby przeszkodą dla przeprowadzenia postępowania w celu merytorycznego rozpoznania złożonego do organu administracji żądania. W tym stanie rzeczy wniesienie do organu administracji żądania stwierdzenia nieważności decyzji, od której skarga została wcześniej oddalona prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego, powoduje konieczność wstępnego zbadania przez organ, czy nie zachodzi przedmiotowa przyczyna niedopuszczalności merytorycznego rozpoznania tego żądania. Dokonanie tego rodzaju ustalenia będzie z reguły wymagało zapoznania się z uzasadnieniem wyroku oddalającego skargę na zakwestionowaną decyzję ostateczną. Jak wynika natomiast z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, orzekający w niniejszej sprawie organ powołał się jedynie na prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, oddalający skargę od przedmiotowej decyzji Wojewody uznając, iż tym samym Sąd ten zbadał wymienioną decyzję również pod kątem wystąpienia przesłanek nieważnościowych (art. 156 § 1 kpa), co czyni z urzędu. W ocenie Sądu, w okolicznościach niniejszej sprawy, reprezentowane przez Ministra stanowisko nie zasługuje na uwzględnienie. Organ nie skontrolował powołanego wyroku Sądu pod kątem ww przesłanek jak również nie uwzględnił dokumentów, które, zgodnie z treścią wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody, w ocenie skarżącego stanowią istotny dowód w niniejszej sprawie, a które zostały dołączone do akt sprawy już po prawomocnym rozstrzygnięciu Ww Sądu Administracyjnego. Zatem, niezasadne jest stanowisko organu odmawiające wszczęcia postępowania w badanej sprawie, przed dokonaniem wstępnej analizy materiału dowodowego i powołanego wyroku Sądu Administracyjnego w aspekcie zarówno nowych okoliczności w sprawie jak i zbadania czy w istocie Sąd odniósł się także do przesłanek nieważnościowych "z urzędu", na co w zaskarżonym i utrzymanym nim w mocy postanowieniu odmownym Minister się powoływał. Skarżący powołał nowe okoliczności, nieznane wcześniej zarówno organom jak i Sądowi, a których Minister, na skutek wydanego postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania, nie przeanalizował. Powołana natomiast Uchwała NSA I OPS 6/09 jednoznacznie wskazuje, iż zasadną jest odmowa wszczęcia postępowania jednakże tylko w takiej sytuacji, kiedy powołane przez wnioskodawcę przyczyny wadliwości podważanej decyzji objęte były zakresem rozpoznania i orzekania sądu administracyjnego. Bez zbadania co było przedmiotem rozstrzygnięcia Sądu nie można odmówić wszczęcia postępowania. A nadto, brak jest podstaw do odmowy wszczęcia postępowania nieważnościowego, kiedy występujący z żądaniem stwierdzenia nieważności decyzji wskaże okoliczności, które nie były objęte orzeczeniem sądu. Powyższa sytuacja bowiem powoduje, iż poza zakresem kontroli sądowej objętej powagą rzeczy osądzonej znajdzie się to, na co powołuje się wnoszący żądanie. W takim wypadku prawomocny wyrok oddalający skargę na zaskarżoną w ww trybie nadzwyczajnym decyzję również nie byłby przeszkodą do merytorycznego rozpoznania wniosku o stwierdzenie jej nieważności. Biorąc zatem powyższe pod uwagę stwierdzić należy, że stanowisko Ministra było przedwczesne. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Minister dokona oceny dopuszczalności wszczęcia postępowania nieważnościowego, mając na uwadze powołane przez skarżący [...] nowe okoliczności w sprawie a nadto również pod kątem ustalenia, czy oddalenie skargi od decyzji Wojewody [...] nastąpiło w wyniku rozważenia przez orzekający w sprawie sąd administracyjny także okoliczności odpowiadającym, wskazanym w żądaniu stwierdzenia nieważności decyzji, przesłankom kwalifikującym do jej wzruszenia (art. 156 § 1 k.p.a.). W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu sprawy w trybie uproszczonym działając na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w pkt I wyroku. Rozstrzygnięcie w pkt II wyroku zapadło na podstawie art. 200 ww. ustawy.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło