II GZ 54/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Hanna Kamińska po rozpoznaniu w dniu 28 lutego 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia E. D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 10 stycznia 2018 r., sygn. akt I SA/Bk 1633/17 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w sprawie ze skargi E. D. na decyzję Dyrektora Podlaskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łomży z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności ekologicznej postanawia: I. uchylić zaskarżone postanowienie, II. przywrócić termin do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku postanowieniem z dnia 10 stycznia 2018 r., sygn. akt I SA/Bk 1633/17, odmówił [...] przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na decyzję Dyrektora Podlaskiego Oddziału Regionalnego ARMiR w Łomży z dnia 25 sierpnia 2017 r. w przedmiocie przyznania płatności ekologicznej. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia podano art. 86 § 1 oraz art. 87 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270; dalej: p.p.s.a.). Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie, WSA w Białymstoku podał, że postanowieniem z dnia 22 listopada 2017 r. tut. Sąd odrzucił skargę [...] (dalej: skarżącej) na decyzję Dyrektora Podlaskiego Oddziału Regionalnego ARMiR w Łomży z dnia 25 sierpnia 2017 r. Powodem takiego rozstrzygnięcia było nieuiszczenie – pomimo wezwania – wpisu sądowego od skargi. Skarżąca wniosła o przywrócenie terminu do uiszczenia ww. opłaty sądowej. W uzasadnieniu podniosła, że nieuiszczenie wpisu sądowego w terminie nastąpiło bez jej winy. W dniu 24 października 2017 r. skarżąca dowiedziała się o nawrocie choroby nowotworowej, z którą zmaga się od 2014 r. Wskazała, że długi okres remisji choroby i jej gwałtowny nawrót były szokiem, zarówno pod względem fizycznym, jak też psychicznym, skutkując pogorszeniem samopoczucia, stanami depresyjnymi, utratą poczucia rzeczywistości i czasu. Równolegle toczył się proces diagnostyczny (badania, konsultacje – w tym poza granicami kraju). Na 9 stycznia 2018 r. skarżąca ma wyznaczony termin operacji w B. Powyższe sprawiło, że nie miała ona rozeznania, ani świadomości w zakresie konsekwencji, niedokonania określonych czynności w terminie. Dopiero interwencja męża, który 7 grudnia 2017 r. ustalił w Sądzie, że skarżąca odebrała wezwanie uświadomiła skutki pokwitowania odbioru zarządzenia oraz zmusiła do niezwłocznego podjęcia kroków prawnych w tym zakresie. Do wniosku skarżąca dołączyła dowód uiszczenia wpisu sądowego od skargi; wydruk z poczty internetowej, zawierający informacje dotyczące ustalania terminu operacji w B.; zaświadczenie lekarskie z dnia 19 grudnia 2017 r. Uzasadniając odmowę przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi WSA w Białymstoku wskazał, że Skarżąca nie wykazała w wystarczający sposób, że nie ponosi winy w uchybieniu terminu. Sąd I instancji podniósł, że okolicznością uprawdopodobniającą brak winy nie może być stan zdrowia Skarżącej. Do wniosku o przywrócenie terminu Skarżąca dołączyła zaświadczenie lekarskie, z którego wynika, że od 2014 r. leczy się onkologicznie. Przedłożyła również wydruki poczty elektronicznej – korespondencji z lekarzem w Niemczech, które uprawdopodobniają, że nastąpił nawrót choroby i został wyznaczony termin operacji na styczeń 2018 r. Tym niemniej dokumentacja ta nie wskazuje, że w chwili, gdy Skarżąca otrzymała zarządzenie wzywające do uiszczenia wpisu sądowego i w kolejnych dniach, gdy biegł termin do dokonania tej czynności procesowej, znajdowała się w takim stanie, który wyłączałby możliwość terminowego wykonania tego wezwania osobiście, czy też z wykorzystaniem pomocy osoby trzeciej (męża, który w jej imieniu zapoznawał się z aktami sprawy). Skarżąca mimo długoletniej i niewątpliwie ciężkiej choroby nie dołożyła wymaganej, w tego typu sytuacjach. [...] wniosła zażalenie na powyższe postanowienie Sądu I instancji. Skarżąca zaskarżyła je w całości i wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym w postaci uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisu art. 86 § 1 i art. 87 §1 i 2 p.p.s.a. poprzez ich niewłaściwie zastosowanie i przyjęcie, że nie zachodzą przesłanki uzasadniające przywrócenie terminu do dokonania czynności z uwagi na fakt, iż skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w niedokonaniu w terminie czynności w postępowaniu sądowym w postaci uiszczenia wpisu sądowego od skargi, w sytuacji, gdy przedstawione dowody świadczą w sposób jednoznaczny o spełnieniu przez skarżącą przesłanek określonych w powołanych przepisach. Uzasadniając zażalenie Skarżąca stwierdziła, że a leczy się ona onkologicznie od 2014 r. Proces leczenia tak poważnej choroby składa się z różnych etapów. Po zdiagnozowaniu i przeprowadzeniu leczenia, od roku 2017 nastąpiła u skarżącej remisja choroby, zaś wizyty u lekarza i przeprowadzane badania miały charakter kontrolny i profilaktyczny. Na skutek tych badań kontrolnych w dniu 24 października 2017 r. stwierdzono u skarżącej nawrót choroby, wymagający podjęcia inwazyjnego leczenia. W związku z powyższym, dnia 10 stycznia 2018 r. została dokonana operacja usunięcia guza znajdującego się w organizmie Skarżącej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie ma usprawiedliwione podstawy, dlatego podlega uwzględnieniu. Zasadnie Skarżąca podniosła, że WSA w Białymstoku rozpoznając jej wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego skargi nieprawidłowo ocenił okoliczności uprawdopodobnione przez nią, a wskazujące na brak jej winy w niedotrzymaniu ustawowego terminu do uiszczenia wpisu od skargi na decyzję Dyrektora Podlaskiego Oddziału Regionalnego ARMiR w Łomży. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego rozpoznając wniosek o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym w trybie art. 86 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne są zobowiązane do podjęcia rozstrzygnięcia przede wszystkim na podstawie treści wniosku (podniesionych tam okoliczności faktycznych i racji prawnych) oraz dokumentów zebranych w aktach sprawy. Obowiązek taki wynika z systemowego odczytania art. 133 § 1 w związku z art. 166 p.p.s.a. Na mocy tego ostatniego przepisu artykuły p.p.s.a dotyczące wyroków wojewódzkich sądów administracyjnych znajdują odpowiednie zastosowanie do postanowień tychże sądów. W myśl zaś art. 133 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Odpowiednie odczytanie ww. przepisu dla postępowania dotyczącego przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej, które kończy się postanowieniem dotyczącym wniosku strony, polega na tym, że jako podstawę oceny Sądu należy przyjąć akta sprawy, które dokumentują wszystkie ustalenia faktyczne poczynione w danym postępowaniu. Rozpoznając ww. wniosek sąd administracyjny nie może, zatem pomijać w swoim rozumowaniu informacji zawartych w aktach sprawy. Ich pełna analiza jest warunkiem prawidłowej oceny stanu faktycznego, która znajduje swoje odzwierciedlenie w postanowieniu sądu. Poprzestawanie tylko na treści wniosku strony o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej jest niedopuszczalnym naruszeniem obowiązku sądu administracyjnego do rzetelnego rozpoznania danej sprawy zgodnie z wymogami prawa (por. postanowienie NSA z dnia 6 lipca 2011 r., II FZ 320/11). W rozpoznawanej sprawie zasadnie Skarżąca podnosi w zażaleniu, że Sąd I instancji nieprawidłowo ocenił okoliczność uprawdopodobniającą brak winy. Taką wbrew stanowisku WSA może być stan zdrowia strony. W tym miejscu podkreślenia wymaga, że skarżąca jest osobą przewlekle chorą, leczoną od września 2013 r., na [...] (por. zaświadczenie z dnia 19 grudnia 2017 r. k. 45 akt WSA w Białymstoku). Przy tym w dniu 24 października 2017 r. skarżąca dowiedziała się o nawrocie choroby nowotworowej. Długi okres remisji choroby i jej gwałtowny nawrót były dla niej szokiem, zarówno pod względem fizycznym, jak też psychicznym, skutkując pogorszeniem samopoczucia, stanami depresyjnymi, utratą poczucia rzeczywistości. Uwzględniając okoliczność, że przesyłka pocztowa zawierająca wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi została odebrana przez Skarżącą w dniu 31 października 2017 r., (k. 14 akt sądowych), a więc w okresie nawrotu choroby nowotworowej i stanem z tym związanym, zaś potwierdzeniem powyższego jest konieczność hospitalizacji oraz operacji skarżącej w Niemczech (skierowanie na operację w Niemczech k. 69 akt sądowych), należy w oparciu o doświadczenie życiowe stwierdzić, że prawdopodobna jest okoliczność podniesiona w zażaleniu, że na skutek nawrotu choroby nowotworowej oraz stresu z tym związanego skutkującego pogorszeniem samopoczucia, stanami depresyjnymi Skarżąca doznała zaburzeń funkcjonowania psychicznego, co skutkowało nieuiszczeniem wpisu sądowego od skargi w terminie. Okoliczność ta zastała uprawdopodobniona przez Skarżącą zaświadczeniem lekarskim o objęciu leczeniem w [...], korespondencją mailową z lekarzem w N. oraz skierowaniem na operację w tym kraju w styczniu 2018 r. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie można podzielić poglądu WSA w Białymstoku jakoby ww. dokumentacja nie wskazuje, że w chwili, gdy Skarżąca otrzymała zarządzenie wzywające do uiszczenia wpisu sądowego i w kolejnych dniach, gdy biegł termin do dokonania tej czynności procesowej, znajdowała się w takim stanie, który wyłączałby możliwość terminowego wykonania tego wezwania osobiście, czy też z wykorzystaniem pomocy osoby trzeciej (męża). Dopuszczalność przewidzianego w art. 86 i 87 p.p.s.a. przywrócenia uchybionego terminu została przez ustawodawcę uwarunkowana spełnieniem przez stronę następujących przesłanek: (a) złożenie wniosku o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od ustania przeszkody, która uniemożliwiła dochowanie terminu, (b) równoczesne dokonanie czynności, które nie nastąpiło w zakreślonym terminie, (c) uprawdopodobnienie, że niedochowanie terminu nastąpiło bez winy strony oraz powstanie w wyniku uchybienia terminu ujemnych dla strony skutków procesowych. Przesłanka braku winy strony powinna być oceniana z uwzględnieniem wszelkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem strony. Przyjmując ww. zobiektywizowane kryterium staranności, należy stwierdzić, że w sytuacji radykalnego (inwazyjnego) leczenia przewlekłej choroby nowotworowej skarżącej (v: korespondencja mailowa oraz konieczność operacji) zachodzi stan nadzwyczajny. Fakt leczenia nowotworu uprawdopodabnia okoliczność zaburzeń pamięci czy stanów depresyjnych, które były powodem nieuiszczenia w terminie wpisu sądowego od skargi. Tym samym nie sposób dopatrywać się winy Skarżącej w niedotrzymaniu terminu do uiszczenia wpisu, tym bardziej, że negatywne skutki nawrotu choroby nowotworowej w postaci pogorszeniem samopoczucia, stanów depresyjnych, utratą poczucia rzeczywistości czy zaburzeniami pamięci miały charakter nagły i niespodziewany na skutek reemisji choroby. Stąd nie sposób doszukiwać się braku należytej staranności po stronie Skarżącej. Uwzględniając powyższe okoliczności Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie i rozpoznał wniosek na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. przywracając Skarżącej termin do uiszczenia wpisu sądowego od skargi.