III SA/Kr 1354/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Kutzner (spr.) Sędziowie WSA Renata Czeluśniak WSA Maria Zawadzka Protokolant Aleksandra Grabiec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 stycznia 2018 r. sprawy ze skargi J. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 31 sierpnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego skargę oddala. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art. 138 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.2017.1257) – dalej jako "k.p.a." oraz art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 39, art. 40, art. 41 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U.2016.930), decyzją z dnia 31 sierpnia 2017 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy z dnia [...] 2017 r. nr [...], na mocy której przyznano J. G. – dalej skarżący, specjalny zasiłek celowy z przeznaczeniem na dofinansowanie do kosztów remontu budynku mieszkalnego w kwocie 500 zł jednorazowo. Powyższe decyzje zostały wydane w oparciu o następujący stan faktyczny i prawny ustalony przez organy: Wnioskiem z dnia 3 lipca 2017 r. skarżący zwrócił się do Ośrodka Pomocy Społecznej o przyznanie pomocy społecznej na remont budynku mieszkalnego. Skarżący w uzasadnieniu wniosku podniósł, iż ubiega się o przyznanie świadczeń z pomocy społecznej z uwagi na swoją trudną sytuację materialną oraz zdrowotną. Organ I instancji na podstawie wywiadu środowiskowego oraz analizy zgromadzonego materiału dowodowego ustalił, że skarżący prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, pozostaje w stałym leczeniu; ma ustalony znaczny stopień niepełnosprawności. Organ ustalił, że dochód skarżącego wynosi 877,40 zł miesięcznie, na który składa się: renta socjalna w kwocie 724 zł oraz zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 153 zł i przekracza kryterium dochodowe określone w art. 8 ustawy o pomocy społecznej, tj. kwotę 634,00 zł. Zdaniem organu, pomimo przekroczenie wielkości kryterium dochodowego przez skarżącego, zasadnym było przyznanie pomocy w formie specjalnego zasiłku celowego na dofinansowanie do kosztów remontu budynku mieszkalnego w wysokości 500 zł, z uwagi na zły stan techniczny budynku , w którym mieszka . W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący podniósł, że nie zgadza się z tą decyzją, gdyż przyznana kwota jest zbyt niska, biorąc pod uwagę koszty ocieplenia budynku. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję, podzielając stanowisko organu I instancji przedstawione w uzasadnieniu tej decyzji. Organ odwoławczy na wstępie streścił przebieg dotychczasowego postępowania oraz wskazał na przepisy znajdujące zastosowanie w niniejszej sprawie. Powołał treść art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, art. 39 i podkreślił, że skarżący przekroczył kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej określone w art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej o kwotę 234,40 zł, uzasadniający przyznanie świadczenia z pomocy społecznej. W związku z powyższym skarżącemu przyznano specjalny zasiłek celowy na podstawie art. 41 pkt 1 u.p.s., albowiem w przypadku skarżącego zachodzi szczególnie uzasadniona sytuacja wynikająca zarówno ze stanu zdrowia skarżącego, jak i warunków, w których mieszka. W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, decyzja wydana przez organ I instancji jest prawidłowa i nie narusza ogólnych zasad przyznawania świadczeń z pomocy społecznej. Organ I instancji dokonując ustaleń faktycznych nie przekroczył granic uznania administracyjnego, a uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia kryteria pozwalające na wykluczenie dowolności przy jej podejmowaniu albowiem zawiera motywy przyjęte przez organ. Organ I instancji wyjaśnił , że z uwagi na ograniczone możliwości finansowe przyznał specjalny zasiłek celowy w wysokości 500 zł ; pomoc ta ma charakter uzupełniający w stosunku do potrzeb i nie wyklucza w przyszłości możliwości ponownego ubiegania się przez skarżącego o tę pomoc . Na powyższą decyzję wpłynęła skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjne w Krakowie, w której skarżący podtrzymał stanowisko zawarte w odwołaniu od decyzji organu I instancji, opisał swoją trudną sytuację materialną i zdrowotną. Ponadto podniósł zarzuty dotyczące sposobu załatwienia jego sprawy. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie i podtrzymało dotychczasowe stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 10 stycznia 2018r. skarżący na pytanie Sądu, czy wydatkował otrzymane pieniądze na remont budynku , odpowiedział , że środki te przeznaczył na " pilniejsze potrzeby" tj. na zakup opału i paliwa do piły spalinowej. Na zakup powyższych towarów skarżący nie posiada rachunków , mimo iż był pouczony przez organ o konieczności udokumentowania wydatków poczynionych ze środków pomocy społecznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art.1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.2002.1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność zaskarżonej decyzji z przepisami prawa materialnego i procesowego, nie zaś według kryterium słuszności, czy celowości. Przeprowadzona przez Sąd kontrola legalności zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji według wskazanych wyżej kryteriów wykazała, że nie naruszają one przepisów prawa. Tym samym, skarga nie zasługuje na uwzględnienie Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięć administracyjnych podjętych w niniejszej sprawie stanowią przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Zasady ogólne wskazanej ustawy, wyrażone w art. 2 ust. 1 i art. 3 stanowią, że świadczenia z pomocy społecznej mają na celu umożliwienie przezwyciężania trudnych sytuacji życiowych, których osoby ubiegające się o pomoc nie są w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości oraz wspieranie osób i rodzin w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwiania im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. Zatem zadaniem pomocy społecznej jest zapobieganie sytuacjom, o których mowa, przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem. Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, a potrzeby osób i rodzin wnioskujących o pomoc powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Jak wynika z powyższych przepisów, pomoc społeczna jest instytucją stosowaną wyjątkowo w sytuacjach, w których obywatel nie jest w stanie sam podołać okolicznościom życiowym. Pomoc ta przyznawana jest w różnej formie i zakresie, a przyznanie jej uzależnione jest od spełnienia określonych przez ustawodawcę warunków. Zgodnie z art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s., w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Może być on przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Świadczenie to przysługuje po spełnieniu ogólnych przesłanek korzystania z pomocy społecznej, w postaci kryterium dochodowego. Stosownie zaś do treści art. 8 ust. 1 u.p.s. w związku z § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2015 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U.2015.1058) z zastrzeżeniem art. 40, 41, 53a, 78 i 91, przysługuje: 1) osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 542 zł, 2) osobie w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza kwoty 456 zł, 3) rodzinie, której dochód nie przekracza sumy kwot kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, - przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej. W szczególnie jednak uzasadnionych przypadkach, o czym stanowi art. 41 ust. 1 pkt 1 u.p.s., osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi; Z treści przywołanych unormowań wynika, że specjalny zasiłek celowy nie jest świadczeniem obligatoryjnym, które organ administracji publicznej musi przyznać, gdy wnioskodawca spełnia określone ustawą kryteria, lecz ma charakter fakultatywny. Jest to bowiem świadczenie, które może lecz nie musi zostać przyznane przez organ administracyjny osobie, której dochód przekracza ustawowe kryterium dochodowe, pod warunkiem wystąpienia przesłanek, które ustawodawca określił mianem "szczególnie uzasadnionych przypadków". Uznaniowy charakter decyzji w przedmiocie specjalnego zasiłku celowego powoduje, że nawet w przypadku spełnienia wszystkich ustawowych przesłanek organ pomocy społecznej może orzec o odmowie jego przyznania, bądź przyznać go w wysokości, jaką organ uzna za zasadną. Specjalny zasiłek celowy może być przyznany osobie, która pomimo, że przekracza kryterium dochodowe , od którego uzależniona jest pomoc społeczna, z uwagi na swoją niepełnosprawność, bezrobocie, niezaradność życiowa i brak wsparcia ze strony środowiska , nie jest w stanie przezwyciężyć trudności życiowych. Jak wynika z przeprowadzonego w sprawie postępowania , skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo. Skarżący ma niewątpliwie poważne kłopoty zdrowotne, cierpi na liczne choroby przewlekłe, wymagające stałej opieki medycznej. Jest on osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym. Uzyskiwany przez niego dochód z tytułu renty socjalnej w kwocie 724,40 zł oraz zasiłku pielęgnacyjnego w kwocie 153 zł wynosi łącznie 877,40 zł, zatem przekracza ustawowe kryterium uprawniające do ubiegania się o przyznanie innych form pomocy np. zasiłku celowego w rozumieniu art. 39 ustawy. W zaistniałej sytuacji, organy prawidłowo rozważyły zatem wniosek skarżącego w kontekście art. 41 u.p.s. Mając ma uwadze powyższe okoliczności, organy administracyjne obu instancji słusznie uznały, że w przypadku skarżącego zachodzi szczególnie uzasadniona sytuacja przewidziana w art. 41 u.p.s. i zasadnie przyznały skarżącemu pomoc w postaci specjalnego zasiłku celowego, a wysokość przyznanego świadczenia była uzależniona od możliwości finansowych organu . Trudno nie zgodzić się ze stanowiskiem organu , że rozpatrując wiosek skarżącego musiały mieć na względzie nie tylko jego interes, ale także interes innych osób, znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej. Sąd podzielił stanowisko organów, że decyzje wydawane w tym zakresie są decyzjami uznaniowymi, a to oznacza, że sąd nie jest uprawniony do kwestionowania wysokości przyznanego świadczenia. To organ pomocy społecznej , a nie Sąd , decyduję o tym w jakiej wysokości świadczenie może być przyznane biorąc pod z jednej strony ilość środków finansowych , którymi dysponuje organ , a z drugiej strony – ilość podopiecznych i zakres koniecznej pomocy udzielanej tym osobom . Uznanie administracyjne obejmuje również prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy rozeznać w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nich żądań (wyrok NSA z dnia 10 grudnia 2015 r. I OSK 243/15). Specjalny zasiłek celowy powinien być traktowany jako sytuacja wyjątkowa, szczególna pomoc doraźna na konkretny cel bytowy w sytuacji, gdy uzyskiwany dochód przekracza kryterium dochodowe. Jak wynika z akt sprawy, przyznanie specjalnego zasiłku celowego skarżącemu na dofinansowanie kosztów remontu budynku mieszkalnego w kwocie 500 zł – zdaniem Sądu - uwzględniało okoliczności sprawy, w tym indywidualną sytuację i zadania pomocy społecznej. Na marginesie należy zauważyć , że skarżący środki przyznane na remont budynku , w którym mieszka , wydatkował na inne cele , nie związane z poprawa warunków mieszkaniowych , mimo że warunki, w jakich mieszka są " ciężkie" (budynek jest nieocieplony , okna i drzwi są do wymiany , brak podłogi , piec zrobiony samodzielnie, ...). W związku z powyższym należy stwierdzić , że organy orzekające w niniejszej sprawie wnikliwie, wszechstronnie i rzetelnie rozpatrzyły stan faktyczny sprawy oraz szczegółowo wyjaśniły motywy, jakimi się kierowały przy jej rozstrzyganiu. Nie znajdując podstaw do uznania , że zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa materialnego lub zasady postępowania administracyjnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy , należało orzec jak w sentencji. Mając powyższe na uwadze, Sąd działając na podstawie art.151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.