I SAB/Wa 537/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka – Płaczkowska (spr.) Sędziowie WSA Elżbieta Lenart WSA Bożena Marciniak po rozpoznaniu w dniu 11 stycznia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym sprawy ze skargi K.R., N.R., K.R., M.R., T.T., I.D. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o odszkodowanie 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku o odszkodowanie za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], hip. nr [...], w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że Prezydent [...] dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz K.R., N.R., K.R., M.R., T.T., I.D. solidarnie kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. WSA/wyr. 1 – sentencja wyroku K.R., N.R., K.R., M.R., T.T., I.D. pismem z 22 sierpnia 2016 r. wnieśli skargę na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie nierozpoznania wniosku o odszkodowania za nieruchomość położoną w W., przy ul. [...], hip. nr [...]. Skarżący wnieśli o wyznaczenie Prezydentowi [...] miesięcznego terminu na wydanie decyzji oraz o przyznanie na rzecz każdego z nich sumy pieniężnej w wysokości 2.000 zł. Ponadto, wnieśli o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym oraz o zasądzenie od Prezydenta [...] na ich rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi wskazali, że wnioskiem z [...] marca 2014 r., wystąpili do Prezydenta [...] o przyznanie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. Jednakże pomimo upływu terminu Prezydent nie wydał decyzji. Wobec powyższego, pismem z [...] marca 2014 r., (data wpływu do organu [...] października 2014 r.) wnieśli zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie, skierowane do organu wyższej instancji. Wojewoda [...] postanowieniem z [...] stycznia 2015 r., nr [...] uznał zażalenie za uzasadnione i wyznaczył Prezydentowi dodatkowy termin załatwienia sprawy, w ciągu 3 miesiący od daty doręczenia postanowienia. Pomimo wyznaczenia Prezydentowi dodatkowego terminu nie wydał on decyzji w sprawie. W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że postępowanie w sprawie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość znajduje się na etapie uzupełnienia zgromadzonej dotychczas dokumentacji niezbędnej do ustalenia, czy przedmiotowa nieruchomość spełnia przesłanki wyznaczone w art. 215 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2016, poz. 2147 ze zm.). Organ wyjaśnił, że opóźnienia w rozpatrywaniu spraw są spowodowane między innymi bardzo dużą ilością wpływającej korespondencji w sprawach odszkodowawczych za nieruchomości objęte działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Waga tych spraw, stopień ich skomplikowania oraz złożoność okoliczności, które powinny być ustalone w toku tych postępowań, nie pozwala na dotrzymanie ustawowych terminów przewidzianych na ich rozpatrzenie. Zaznaczył, że o kolejności rozpatrzenia spraw nie może decydować tylko aktywność procesowa strony i ilość składanych skarg, tym bardziej, iż wniosek skarżących jest relatywnie nowy w stosunku do innych wniosków o odszkodowanie oczekujących na rozpatrzenie. Jak wynika z akt sprawy kolejne zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie skarżący wnieśli pismem z dnia [...] stycznia 2016 r. Wojewoda [...] postanowieniem z [...] czerwca 2016 r. nr [...] uznał zażalenie za uzasadnione i wyznaczył Prezydentowi [...] dodatkowy termin załatwienia sprawy, w ciągu 3 miesięcy od daty doręczenia postanowienia. Skarga wraz z odpowiedzią na skargę i aktami administracyjnymi została przekazana do Sądu w dniu 14 października 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje : Zgodnie z art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 t.j.) powoływanej dalej jako P.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Niniejsza skarga dotyczy bezczynności organu, wobec czego Sąd rozpoznał ją w wyżej wskazanym trybie. Stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej poprzez rozpoznawanie skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a. Zgodnie natomiast z art. 149 § 1 i § 1 a P.p.s.a., Sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie Sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Zgodnie z treścią art. 35 § 1 i 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23 t.j.), powoływanej dalej jako "K.p.a.", organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, a w postępowaniu odwoławczym w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. W myśl natomiast art. 36 § 1 K.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 K.p.a. organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Organ administracji publicznej pozostaje zatem w bezczynności w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 K.p.a., jeżeli nie dopełnił czynności określonych w art. 36 K.p.a. lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych, mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji. W sprawie ze skargi na bezczynność organu Sąd zobowiązany jest nie tylko do ustalenia, że organ nie podjął w terminie przewidzianym dla załatwienia sprawy czynności, do których był zobowiązany, lecz także do ustalenia i wyjaśnienia przyczyn, z powodu których ich nie wykonał. Należy przy tym wziąć pod uwagę zarówno charakter sprawy, jak i specyfikę obowiązującego trybu jej załatwienia. W rozpoznawanej sprawie należało uznać, że Prezydent [...] pozostaje w bezczynności. Po pierwsze od dnia [...] marca 2014 r., tj. od daty wpływu wniosku o odszkodowanie do organu do dnia wyrokowania organ nie rozpoznał wniosku i nie wydał rozstrzygnięcia w sprawie. Po drugie z akt sprawy nie wynika, aby od [...] marca 2014 r., organ podjął skuteczne działania zmierzające do merytorycznego zakończenia postępowania. Jedynymi bowiem czynnościami podejmowanymi w sprawie było zwrócenie się pismami z [...] października 2015 r. do Wojewody [...] o zwrot akt własnościowych oraz o przesłanie wyroku kończącego postępowanie o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego. Organ zwrócił się także do Archiwum Państwowego w W. o przesłanie niezbędnych do rozpoznania sprawy dokumentów. Pismem z [...] października 2015 r. Prezydent [...] poinformował pełnomocnika stron, że wniosek o odszkodowanie zostanie rozpatrzony w przewidywanym terminie do 30 stycznia 2016 r. Takie działania organu uznać należy za mało skuteczne skoro od ponad 3 lat od daty wpływu wniosku o przyznanie odszkodowania do Prezydenta [...] do dnia orzekania przez Sąd, organ nie był w stanie zgromadzić niezbędnej dokumentacji oraz wydać merytorycznej decyzji w sprawie. Pomimo dwukrotnie wniesionych zażaleń na niezałatwienie sprawy przez Prezydenta i wydanych przez Wojewodę [...] postanowień z [...] stycznia 2015 r. nr [...] oraz z [...] czerwca 2016 r. nr [...], zobowiązujących organ do wydania w wyznaczonym terminie rozstrzygnięcia Prezydent nie wydał decyzji w sprawie. Powyższe okoliczności prowadzą do wniosku, że od ponad 3 lat organ pozostaje w stanie bezczynności, a ta - w okolicznościach faktycznych rozpoznawanej sprawy przybiera postać kwalifikowaną, tj. rażąco narusza prawo. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwianiu sprawy jest znaczna i jest efektem zaniechań organów. W ocenie Sądu, sytuacja taka zaistniała w niniejszej sprawie. Brak bowiem podejmowania przez tak znaczny okres czasu skutecznych działań zmierzających do załatwienia sprawy pozostaje w oczywistej sprzeczności z zasadą szybkości postępowania, co w dalszej kolejności prowadzić musi nieuchronnie do podważenia zaufania uczestników tego postępowania do organów władzy publicznej, a tym samym w sposób rażący narusza normy zawarte w przepisach art. 8 i art. 12 k.p.a. Nie jest okolicznością usprawiedliwiającą brak działania w sprawie duża ilość wpływających do organu spraw i korespondencji w sprawach odszkodowawczych za nieruchomości objęte działaniem dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy. Kwestie sposobu organizacji pracy i wykorzystania kadr pozostają poza oceną Sądu i nie mogą stanowić okoliczności zwalniających organ od terminowego załatwiania spraw. Uznać należy, że w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki uzasadniające stwierdzenie bezczynności organu, a tym samym wydanie orzeczenia, o którym mowa w art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a., tj. zobowiązanie organu do rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość Wyznaczając, stosownie do art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a., termin w jakim organ zobowiązany będzie do załatwienia sprawy, Sąd miał na względzie realną możliwość zakończenia w tym okresie postępowania oraz okoliczność, że postępowanie znajduje się na etapie uzupełnienia zgromadzonej dotychczas dokumentacji. Zdaniem Sądu, 3 miesiące jest to termin, w jakim możliwe jest zakończenia postępowania bez uszczerbku dla gwarancji procesowych stron. Z przyczyn wyżej wskazanych Sąd uznał, że bezczynność organu w niniejszej sprawie miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Poza sporem jest, że organ do dnia wyrokowania nie wydał orzeczenia w sprawie. Nie można również pominąć faktu braku aktywności organu w zakresie zmierzającym do rozpatrzenia sprawy. Mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz § 1a P.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 i 2 sentencji wyroku. Odnosząc się do wniosku skarżących o przyznanie od organu na rzecz każdego ze skarżących sumy pieniężnej wskazać należy, że przepis art. 149 § 2 P.p.s.a. nie precyzuje charakteru przyznawanej kwoty pieniężnej, stanowiąc jedynie o "sumie pieniężnej". Kwota ta, poza funkcją represyjną i prewencyjną, ma też znaczenie kompensacyjne. Oznacza to, iż ma ona na celu zadośćuczynienie za krzywdę, jaką strona poniosła wskutek wadliwie działającej administracji publicznej. Użycie przez ustawodawcę czasownika "może" w treści art. 149 § 2 P.p.s.a. oznacza, że rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania sumy pieniężnej ma charakter fakultatywny. Podkreślić trzeba, że przyznanie stronie od organu określonej sumy pieniężnej ma niejako zrekompensować skarżącemu stratę, jaką poniósł na skutek bezczynności organu. W związku z tym wniosek o przyznanie sumy pieniężnej winien zawierać uzasadnienie, w którym skarżący powinni nawiązać do krzywdy wywołanej bezczynnością lub przewlekłością postępowania. Aktywność sądu jest w takiej sytuacji uwarunkowana wskazaną argumentacją. Oceny tej nie zmienia również przewidziana w art. 149 § 2 P.p.s.a. możliwość przyznania przez sąd sumy pieniężnej z urzędu. Ograniczając się w tym zakresie do procesowego aspektu tego zagadnienia stwierdzić należy, że sąd rozpoznający skargę na bezczynność lub przewlekłość powinien podjąć czynności wyjaśniające, odnoszące się do ewentualnego przyznania sumy pieniężnej, jeśli istnienie takich okoliczności wynika z uzasadnienia skargi lub wniosku wyartykułowanego przed rozpoznaniem skargi, a przyznanie tej sumy jest uzasadnione względami materialnoprawnymi (por. wyrok NSA z dnia 16 maja 2017 roku, sygn. akt I OSK 2934/16). Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że z treści skargi, zawierającej jednozdaniowy wniosek o przyznanie sumy pieniężnej nie wynika, aby skarżący doznali w związku z bezczynnością organu krzywdy, którą należałoby zrekompensować. Poza tym, suma pieniężna powinna być przyznawana w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu, kiedy istnieje uzasadniona obawa, że bez zastosowania tej sankcji organ sprawy nie załatwi. Taka sytuacja obecnie nie zachodzi. Mając na uwadze powyżej przedstawione okoliczności w tej części Sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 P.p.s.a. (pkt 3 sentencji wyroku). W przedmiocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1804). Na powyższe koszty składają się wynagrodzenie pełnomocnika skarżących w kwocie 480 zł oraz wpis sądowy od wniesionej skargi w wysokości 100 zł.