IV SA/Po 1093/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska Sędziowie WSA Donata Starosta (spr.) WSA Anna Jarosz Protokolant st.sekr.sąd. Agata Tyll-Szeligowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 stycznia 2018 r. sprawy ze skargi Z.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] sierpnia 2017 r., nr [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy oddala skargę Zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm.; zwanej dalej "k.p.a.") utrzymało w mocy decyzję Starosty P. z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy na okres 3 miesięcy. W uzasadnieniu Kolegium wyjaśniło, że decyzją z dnia [...] lipca 2016 r. Starosta orzekł o zatrzymaniu Z. S. (zwanemu dalej również "Skarżącym") prawa jazdy kategorii B. Decyzja została następnie sprostowania postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2016 r. w zakresie kategorii poprzez zapisanie zamiast kategorii B, kategorii A. B, C, B+E. C+E. Kolegium ustaliło, że zawiadomieniem z dnia [...] czerwca 2015 r. Komendant Straży Gminnej w T. poinformował Starostę P. , iż w dniu [...] czerwca 2015 r. w miejscowości T. , ul. [...] Skarżący kierując pojazdem o nr rej. [...] z prędkością 181 km/h, naruszył przepis ograniczający prędkość do 40 km/h. W dniu [...] czerwca 2015 r. kierowca przyznał się do popełnionego wykroczenia, za co został ukarany mandatem karnym seria/ nr [...] Postanowieniem z dnia [...] września 2015 r., sygn. akt V. 15 Sąd Rejonowy P. Wydział VIII Karny nie uwzględnił wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o uchylenie prawomocnego mandatu karnego. Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2016 r., sygn. akt [...] Sąd Rejonowy P. II Wydział Karny utrzymał w mocy to postanowienie. Kolegium wskazało następnie, że w odwołaniu od decyzji Starosty z dnia [...] lipca 2016 r. Skarżący zarzucił naruszenie art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r.. poz. 541; zwanej dalej "ustawą nowelizującą") poprzez jego niezastosowanie i wniósł o umorzenie postępowania, ewentualnie o uchylenie decyzji Starosty i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Kolegium wyjaśniło, że z art. 102 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 roku o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2017 r. poz. 978 zwanej dalej "u.k.p.") wynikają przesłanki tego wydania orzeczenia o zatrzymaniu prawa jazdy: 1) kierujący pojazdem posiada prawo jazdy 2) kierując pojazdem przekroczył dopuszczalną prędkość o więcej niż 50 km/h i 3) tego przekroczenia dopuścił się na obszarze zabudowanym. W razie ustalenia tych okoliczności w indywidualnej sprawie, starosta nie może odstąpić od wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy. Dalej Kolegium wyjaśniło, że przepis art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy nowelizującej oraz art. 135 ust. 1 pkt 1a lit. a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2017 r. poz. 128 ze zm.; zwanej dalej "p.r.d.") mają charakter proceduralny bowiem ustanawiają szczegółowe zasady przeprowadzania postępowania dowodowego oraz przyznają prymat dowodowi z informacji o zatrzymaniu prawa jazdy. Przepis art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy nowelizującej powinien być jednak interpretowany zgodnie z całokształtem regulacji mających zastosowanie w sprawie. Nie wyłącza on stosowania innych przepisów ustawy o kierujących pojazdami, a jest jedynie regulacją przejściową z uwagi na oddalony w czasie termin wejścia w życie art. 102 ust.1bb u.k.p.. Natomiast art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy nowelizującej nie określa przesłanek wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy i w przekonaniu Kolegium nie jest uzupełnieniem podstawy materialno-prawnej tej decyzji. Kolegium uznało, że obowiązek organu I instancji polegał na ustaleniu, czy Skarżący, jako kierujący pojazdem, przekroczyła dopuszczalną prędkość o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym. Z treści zawiadomienia Komendanta z dnia [...] czerwca 2015 r. wynika, że Skarżący poruszał się z prędkością 181 km/h na obszarze zabudowanym, w miejscu z ograniczeniem prędkości do 40 km/h. Sprawa wykroczenia została prawomocnie rozstrzygnięta mandatem karnym. O prawomocnym rozstrzygnięciu w tym zakresie świadczą w ocenie Kolegium postanowienia Sądu Rejonowego P. Wydział VIII Karny z dnia [...].09.2015 r.. sygn. akt [...] oraz Sądu Rejonowego P. II Wydział Karny z dnia [...].01.2016 r.. sygn. akt [...]. Prawomocne ukaranie w trybie ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. - Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia (Dz. U. z 2016 r.. poz. 1713 ze zm.) ma skutki orzeczenia skazującego, a zatem wiąże organ administracji publicznej co do tożsamości sprawcy i co do znamion czynu. Kolegium nie podzieliło argumentacji Skarżącego jakoby Starosta mógł orzec o zatrzymaniu prawa jazdy wyłącznie w sytuacji, gdy do zatrzymania prawa jazdy doszło w wyniku interwencji Policji bowiem art. 102 ust. 1c u.k.p. wprost nakazuje zatrzymać decyzją prawo jazdy również wtedy, gdy nie zostało ono odebrane w trakcie kontroli. Kolegium zaznaczyło, że przesłanką zatrzymania prawa jazdy jest rażące przekroczenie prędkości, popełnione na obszarze zabudowanym. Omawiany przepis ma na celu z jednej strony chronić interes publiczny w postaci bezpieczeństwa ruchu drogowego, z drugiej zaś okresowo eliminować z ruchu drogowego kierowców, którzy nie chcą się podporządkować racjonalnym ograniczeniom ustanawianym na obszarze zabudowanym. W ocenie Kolegium nie ma żadnego uzasadnienia dla odmiennego traktowania osób, które rażąco przekraczają prędkość na obszarze zabudowanym, ale nie zostały skontrolowane w sposób opisany w ustawie p.r.d. oraz osób, które dopuściły się identycznego wykroczenia i zostały poddane tej kontroli. Różnicowanie konsekwencji przy identyczności obu sytuacji prowadziłoby zdaniem Kolegium do naruszenia konstytucyjnej zasady równego traktowania. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Z. S. zrzucił zaskarżonej decyzji naruszenie art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy nowelizującej i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Skarżący zaznaczył, że w art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy nowelizującej wskazano, że do dnia [...] grudnia 2016 r. podstawą wydania decyzji, o której mowa w art. 102 ust. 1 pkt 4 i 5 oraz art. 103 ust. 1 pkt 5 u.k.p. jest informacja o zatrzymaniu prawa jazdy na podstawie art. 135 ust. 1 pkt 1a p.r.d. Oznacza to zdaniem SKarżącego, iż do dnia [...] grudnia 2016 r. Starosta mógł wydać decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy wyłącznie w sytuacji, gdy do zatrzymania prawa jazdy doszło w trakcie interwencji Policji, czyli zgodnie z art. 135 ust. 1 pkt 1a p.r.d. gdy Policjant zatrzyma prawo jazdy za pokwitowaniem w przypadku ujawnienia czynu polegającego na kierowaniu pojazdem z prędkością przekraczającą dopuszczalną o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym, natomiast Starosta nie posiadał uprawnienia do wydania decyzji we wskazanym w trybie w innych wypadkach, tj. przykładowo gdy fakt przekroczenia prędkości został ustalony na podstawie fotoradaru. W rozpoznawanej sprawie podstawą do wszczęcia postępowania było zawiadomienie Straży Gminnej z dnia [...] czerwca 2015 r. Uprawnienia Straży Gminnej określone są w ustawie z dnia 29 sierpnia 1997 roku o strażach gminnych i nie przewidują one uprawnienia do kierowania do Starosty wniosków w zakresie zatrzymania prawa jazdy. Szczegółowe uprawnienia Straży w zakresie kontroli ruchu drogowego zostały wskazane w ustawie z dnia 20 czerwca 1997 roku Prawo o ruchu drogowym i także te przepisy nie przewidują uprawnienia dla Straży do inicjowania postępowania przed Starostą. Ponadto przepisy ustawy o kierujących pojazdami nie precyzują trybu postępowania w sytuacji gdy strona postępowania posiada prawa jazdy kilku kategorii. W ocenie Skarżącego brak było jednak wyraźnych podstaw do zatrzymywania uprawnień do kierowania pojazdami wszystkich kategorii. Skoro wykroczenie dotyczyło prowadzenia motocykla, to ewentualna decyzja o zatrzymaniu prawa jazdy winna dotyczyć wyłącznie motocykli, a nie pozostałych pojazdów. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie uznając zarzuty Skarżącego za niezasadne. Wojewódzki Sad Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Zgodnie z art. 102 ust. 1 pkt 4 u.k.p. starosta wydaje decyzję administracyjną o zatrzymaniu prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem, w przypadku gdy kierujący pojazdem przekroczył dopuszczalną prędkość o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym. Stosownie do treści art. 102 ust. 1c u.k.p. starosta wydaje decyzję, o której mowa w ust. 1 pkt 4 lub 5, na okres 3 miesięcy, nadając jej rygor natychmiastowej wykonalności oraz zobowiązując kierującego do zwrotu prawa jazdy, jeżeli dokument ten nie został zatrzymany w trybie art. 135 ust. 1 p.r.d. Z kolei zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy nowelizującej w brzmieniu mającym zastosowanie w niniejszej sprawie podstawą wydania decyzji, o której mowa w art. 102 ust. 1 pkt 4 i 5 oraz art. 103 ust. 1 pkt 5 u.k.p., jest informacja o zatrzymaniu prawa jazdy na podstawie art. 135 ust. 1 pkt 1a p.r.d. Jak prawidłowo ustaliło Kolegium Skarżący w dniu [...] czerwca 2015 r. w miejscowości T. , ul. [...] kierując pojazdem o nr rej. [...] z prędkością 181 km/h, naruszył przepis ograniczający prędkość do 40 km/h. Z notatki służbowej z dnia [...] czerwca 2015 r. (karta 35 akt organu I instancji) wynika, że w dniu [...] czerwca 2015 r. Skarżący stawił się w Komendzie Straży Gminnej w T. i nie zakwestionował okoliczności przekroczenia dopuszczalnej prędkości. Za popełnione wykroczenie Skarżący został ukarany mandatem karnym seria/ nr [...] (karta 34 akt organu I instancji).Dodatkowo wskazać trzeba, że postanowieniem z dnia [...] września 2015 r., sygn. akt [...] Sąd Rejonowy P. Wydział VIII Karny nie uwzględnił wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o uchylenie prawomocnego mandatu karnego (karta 82 akt organu I instancji), a następnie postanowieniem z dnia [...] stycznia 2016 r., sygn. akt [...] Sąd Rejonowy P. II Wydział Karny utrzymał w mocy to postanowienie (karta 80 akt organu I instancji). Okoliczności te pozostaję bezsporne w rozpoznawanej sprawie. Ustalenie przez organy orzekające w niniejszej sprawie, iż Skarżący przekroczył dopuszczalną prędkość o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym stanowiło w ocenie Sadu wystarczającą przesłankę do wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy. Podkreślenia w tym miejscu wymaga, iż Skarżący nie kwestionuje faktu popełnienia wykroczenia, ani nie powołuje żadnych szczególnych okoliczności jego popełnienia, a jedynie twierdzi, że w wydanie decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy w sytuacji, gdy popełniono wykroczenie polegające na przekroczenie prędkości o więcej niż 50 km/h może nastąpić tylko w trakcie interwencji Policji, czyli zgodnie z art. 135 ust. 1 pkt 1a p.r.d., w sytuacji gdy gdy Policjant zatrzyma prawo jazdy za pokwitowaniem. Zdaniem Skarżącego Starosta nie posiadał uprawnienia do wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy w innych przypadkach. Odnosząc się do stanowiska Skarżącego Sąd stwierdza, że ustawodawca jasno sprecyzował, co stanowi źródło ustalenia stanu faktycznego w zakresie stwierdzenia okoliczności przekroczenia dopuszczalnej prędkości w terenie zabudowanym o 50 km/h wskazując w art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy zmieniającej, że podstawę wydania decyzji, o której mowa w art. 102 ust. 1 pkt 4 i 5 oraz art. 103 ust. 1 pkt 5 u.k.p. była informacja o zatrzymaniu prawa jazdy na podstawie art. 135 ust. 1 pkt 1a p.r.d. W ocenie Sądu, użytego w art. 7 ust.1 pkt 2 ustawy nowelizującej zwrotu "informacja o zatrzymaniu prawa jazdy" nie można rozumieć w sposób, jakiego oczekiwałby Skarżący, formułując zarzut, że prawo jazdy nie zostało odebrane kierującemu przez Policję, a więc nie doszło do fizycznego zatrzymania prawa jazdy. Wprawdzie literalne brzmienie przepisu rzeczywiście mogłoby sugerować, że wydanie decyzji nastąpić ma jedynie w oparciu o informację stwierdzającą fizyczne zatrzymanie dokumentu, jednakże analiza przepisów uwzględniająca kryterium racjonalnego ustawodawcy prowadzić musi do wniosku, że "informacja o zatrzymaniu prawa jazdy" to w rzeczywistości "informacja o zaistnieniu przesłanek do zatrzymania prawa jazdy". Potwierdzeniem takiego stanowiska jest przede wszystkim treść art. 102 ust 1c u.k.p., zgodnie z którym starosta wydając decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy zobowiązuje kierującego do zwrotu prawa jazdy, jeżeli dokument ten nie został zatrzymany w trybie art. 135 ust. 1 p.r.d. Z kolei w myśl art. 102 ust. 1e u.k.p., okres, o którym mowa w ust. 1c oblicza się na zasadach określonych w k.p.a., przy czym dla ustalenia początku okresu właściwa jest data zwrotu dokumentu do właściwego organu. Zatem decyzja wydana w tym trybie dodatkowo zobowiązuje kierującego do zwrotu prawa jazdy, gdy dokument ten nie został wcześniej zatrzymany przez funkcjonariusza Policji w chwili popełnienia wykroczenia. Stwierdzić, że normę art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy nowelizującej należy odczytywać nie wybiórczo, lecz w kontekście pozostałych przepisów kształtujących daną regulację. W przeciwnym przypadku, uznanie za prawidłowe stanowiska proponowanego przez Skarżącego, wywołałoby skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności. Stanowisko skarżącego, opierające się na literalnej interpretacji art. 7 ust. 1 pkt 2 nowelizującej prowadziłoby bowiem do sytuacji, że w stosunku do kierowcy zatrzymanego przez Policję w trakcie kontroli drogowej można byłoby wydać decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy na 3 miesiące, a w sytuacji tego który popełnił dokładnie to samo wykroczenie drogowe, lecz ujawnione przez inny organ takiej podstawy już by nie było. Zdaniem Sądu, doszłoby tym samym do nieuzasadnionego i niedopuszczalnego w państwie prawa, różnicowania podmiotów, które popełniają takie same wykroczenia drogowe. Tymczasem celem regulacji wprowadzającej obowiązkowe zatrzymanie prawa jazdy w przypadku przekroczenia dopuszczalnej prędkości o ponad 50 km/h w terenie zabudowanym była poprawa bezpieczeństwa na drogach. Uzależnienie możliwości wydania decyzji od wcześniejszego fizycznego zatrzymania prawa jazdy czyniłoby ten cel iluzorycznym. Ponadto nie ma racji Skarżący, iż brak było podstaw do wszczęcia postępowania w sytuacji gdy zawiadomienie o popełnieniu wykroczenia pochodziło od straży gminnej. W dniu popełnienia wykroczenia straże gminne na podstawie art. 129b ust. 1 pkt b p.r.d. były uprawnione do wykonywania kontroli ruchu drogowego wobec kierującego pojazdem naruszającego przepisy ruchu drogowego, w przypadku ujawnienia i zarejestrowania czynu przy użyciu urządzenia rejestrującego. Sąd nie podzielił również argumentacji Skarżącego, iż wobec popełnienia wykroczenia prowadząc motocykl, decyzja o zatrzymaniu prawa jazdy powinna dotyczyć zatrzymania prawa jazdy tylko i wyłącznie z zakresie tego typu pojazdów. Organ I instancji pierwotnie błędnie przyjął, iż decyzja o zatrzymaniu prawa jazdy może zostać wydana w zakresie określonej kategorii uprawnień. Z art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. a u.k.p. wynika, iż prawo jazdy jest dokumentem stwierdzającym posiadanie uprawnienia do kierowania pojazdami. Inaczej niż w przypadku decyzji o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami, wydając decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy brak jest podstaw aby organ orzekał tylko w zakresie kategorii pojazdu, którym popełniono wykroczenie. Fakt wydania przez Starostę decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy tylko i wyłącznie w zakresie kategorii B nie może stanowić podstawy uchylenia zaskarżonej decyzji z uwagi na treść art. 134 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm). W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 ww. ustawy orzekł jak w sentencji.