II OZ 623/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Marzenna Linska-Wawrzon po rozpoznaniu w dniu 28 czerwca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 11 stycznia 2018 r. sygn. akt III SA/Łd 886/17 zawieszające postępowanie sądowoadministracyjne w sprawie ze skargi J. K. na postanowienie Wojewody Łódzkiego z dnia C lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi postanowieniem z dnia 11 stycznia 2018 r. na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej "p.p.s.a.") zawiesił postępowanie sądowoadministracyjne w przedmiotowej sprawie. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że decyzją z dnia 5 maja 2017 r. Prezydent Miasta Tomaszowa Mazowieckiego orzekł o wymeldowaniu J. K. z pobytu stałego w nieruchomości przy ul. [...] w T. Powyższa decyzja została doręczona pełnomocnikowi skarżącej w dniu 16 maja 2017r. W dniu 16 maja 2017 r. do organu wpłynęło pismo pełnomocnika skarżącej informujące o wypowiedzeniu przez J. K. pełnomocnictwa z dniem 26 kwietnia 2017 r. W dniu 29 maja 2017r. organ pierwszej instancji doręczył decyzję J. K. W dniu 14 czerwca 2017r. do Wojewody Łódzkiego za pośrednictwem Prezydenta Miasta Tomaszowa Mazowieckiego wpłynęło odwołanie J. K. od decyzji Prezydenta Miasta Tomaszowa Mazowieckiego z dnia [...] maja 2017r. Postanowieniem z dnia [...] lipca 2017 r. Wojewoda Łódzki na podstawie art. 134 k.p.a., stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania podnosząc, że odwołanie J. K. zostało nadane w zagranicznej placówce pocztowej - Deutsche Post w dniu 7 czerwca 2017 r. Z wydruku emonitoring.poczta-polska.pl - tzw. śledzenie przesyłek wynika natomiast, że do polskiej placówki pocztowej wpłynęło w dniu 13 czerwca 2017 r. Organ odwoławczy podkreślił, że nawet gdyby przyjąć za skuteczne doręczenie decyzji skarżącej w dniu 29 maja 2017 r., to czternastodniowy termin przewidziany w art. 129 § 2 k.p.a. do wniesienia odwołania biegł od dnia 30 maja 2017 r. a upłynął w dniu 12 czerwca 2017 r. J. K. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na postanowienie Wojewody Łódzkiego z dnia 19 lipca 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wskazał na treść art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego, przed Trybunałem Konstytucyjnym lub Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Sąd podkreślił, że w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że zawieszenie postępowania sądowego powinno być uzasadnione ze względów celowości, sprawiedliwości, jak również ekonomiki procesowej, przy czym celowość zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. powinna być analizowana z punktu widzenia wystąpienia w przyszłości ewentualnej konieczności uruchomienia nadzwyczajnych środków wzruszania rozstrzygnięć ostatecznych np. przesłanek do wznowienia postępowania administracyjnego lub stwierdzenia nieważności decyzji. Sąd Wojewódzki powołał się na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 6 listopada 2017 r. w sprawie o sygn. akt IV SA/Gl 106/17, którym to postanowieniem WSA w Gliwicach na podstawie art. 193 Konstytucji RP przedstawił Trybunałowi Konstytucyjnemu pytanie prawne następującej treści: "czy przepis art. 57 § 5 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2017r., poz. 1257) przewidujący, że termin czynności jest zachowany w przypadku oddania pisma wyłącznie w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe (tekst jedn. Dz.U. z 2017r., poz. 1481) - jest zgodny z art. 2 Konstytucji RP, art. 32 ust. 1 i 2 w związku z art. 45 § 1 i art. 78 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz z art. 21 i 45 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz. U. z 2004 r. nr 90, poz. 864/2 z dnia 30 kwietnia 2004 r.)". Podzielając wątpliwości przedstawione w powołanym powyżej pytaniu prawnym skierowanym do Trybunału Konstytucyjnego, Sąd Wojewódzki, po dokonaniu oceny z punktu widzenia celowości, sprawiedliwości, oraz ekonomiki procesowej, a także mając na względzie konieczność rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki, doszedł do przekonania, że podjęcie rozstrzygnięcia opartego na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. jest w pełni uzasadnione. Orzeczenie, które zapadnie w postępowaniu przed Trybunałem Konstytucyjnym, będzie stanowić jedną z głównych podstaw rozstrzygnięcia w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym. Skarżąca pismem z dnia 10 lutego 2018 r. wniosła zażalenie na postanowienie Sądu z dnia 11 stycznia 2018 r. wnosząc o jego uchylenie. W jej ocenie Sąd Wojewódzki dysponując całością dowodów w sprawie powinien wydać merytoryczny wyrok. W ocenie skarżącej zawieszenie postępowania powoduje tylko przewlekłość w prowadzeniu przedmiotowej sprawy Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie zasługiwało na uwzględnienie. Zgodnie z art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd może zawiesić postępowanie z urzędu jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego, przed Trybunałem Konstytucyjnym lub Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Rozstrzygnięcie tego zagadnienia musi być istotne z punktu widzenia realizacji celu postępowania sądowoadministracyjnego oraz powinno mieć bezpośredni wpływ na wynik tego postępowania. Jednakże zawieszenie postępowania powinno być uzasadnione również ze względów celowości, sprawiedliwości, jak również ekonomiki procesowej (por. M. Niezgódka-Medek w: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Komentarz, Wolters Kluwer 2011, uw. 3 do art. 125). Zawieszenie postępowania określone w art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. ma charakter fakultatywny, bowiem ocena jego zasadności pozostawiona została uznaniu sądu, który wydając postanowienie w tej kwestii powinien rozważyć, czy w danym przypadku celowe jest wstrzymanie biegu sprawy (por. postanowienie NSA z 16 maja 2013 r., II OZ 366/13). W orzecznictwie i piśmiennictwie przyjmuje się, że przesłankę zawieszenia należy badać pod kątem celowości, ekonomiki procesowej i sprawiedliwości. Celowość zawieszenia postępowania przez sąd administracyjny na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. powinna być analizowana także z punktu widzenia wystąpienia w przyszłości przesłanek do wznowienia postępowania administracyjnego, zakończonego zaskarżoną decyzją lub innym aktem, jak i przesłanek do wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego na skutek rozstrzygnięcia wydanego w innym już toczącym się postępowaniu. Zaznaczyć jednak należy, że w orzecznictwie nie ma jednolitego stanowiska co do celowości zawieszenia postępowań sądowych na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. z uwagi na toczące się postępowanie przed Trybunałem Konstytucyjnym. Z jednej strony wskazuje się, że oczekiwanie na rozstrzygnięcie TK uzasadnione jest względami wynikającymi z zasad dotyczących: stabilności orzecznictwa sądów administracyjnych, trwałości i nienaruszalności prawomocnych wyroków, spójności sytemu prawnego. Z drugiej strony wskazuje się na niecelowość zawieszania postępowania sądowego w przypadku gdy istnieją instrumenty prawne umożliwiające stronie eliminację rozstrzygnięć wydanych na podstawie niezgodnych z Konstytucją RP przepisów, mianowicie strona w razie niekorzystnego rozstrzygnięcia sądowego będzie mogła złożyć wniosek o wznowienie postępowania (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Dauter Bogusław, Kabat Andrzej, Niezgódka-Medek Małgorzata, Wyd. VII, opublikowane WKP 2018 i powołane tam orzecznictwo sądów administracyjnych (art. 125 p.p.s.a.); Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (red.) Woś Tadeusz, Komentarz, wyd. VI, opublikowane WK 2016 (art. 125) i powołane tam orzecznictwo). W niniejszej sprawie Sąd Wojewódzki uznał za zasadne zawieszenie postępowania z uwagi na skierowane do Trybunału Konstytucyjnego pytanie prawne dotyczące przepisu art. 57 § 5 k.p.a., stanowiącego obok art. 134 k.p.a. podstawę prawną zaskarżonego postanowienia w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Niewątpliwie pomiędzy sprawą sądowoadministracyjną a postępowaniem przed Trybunałem Konstytucyjnym zachodzi zależność mogąca skutkować – w razie stwierdzenia niekonstytucyjności art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a. – zaistnieniem przesłanki do wznowienia postępowania na podstawie art. 272 § 1 k.p.a. Jednak związek obu spraw automatycznie nie mógł determinować zawieszenia postępowania sądowego, zwłaszcza w sytuacji gdy skarżąca domaga się rozpatrzenia skargi wniesionej do WSA. Zaznaczyć należy, że Sąd Wojewódzki dostrzegając podstawę do zawieszenia postępowania powinien na rozprawie poinformować skarżącą o takiej ewentualności oraz znaczeniu pytania prawnego skierowanego przez inny sąd do Trybunału Konstytucyjnego. Tymczasem z akt wynika tylko, że skarżąca na rozprawie wypowiedziała się tylko co do skargi, wnosząc o jej uwzględnienie, po czym Przewodniczący składu orzekającego zamknął rozprawę, a następnie ogłosił postanowienie o zawieszeniu postępowania. W takich okolicznościach sprawy należy przyznać priorytet tym wartościom, które wynikają z zasady dyspozycyjności, a zwłaszcza prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki. Trzeba mieć też na uwadze, że sąd administracyjny dysponuje kompetencjami orzeczniczymi pozwalającymi uwzględnić kwestię ewentualnej niekonstytucyjności przepisu stanowiącego podstawę prawną kontrolowanego aktu. Ponadto interes prawny strony skarżącej, jest dodatkowo zabezpieczony możliwością skorzystania z wniosku o wznowienie postępowania po podjęciu rozstrzygnięcia przez TK. Wreszcie trzeba wskazać, że ocena co do zawieszenia postępowania sądowego na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w związku z postępowaniem wszczętym przed Trybunałem Konstytucyjnym powinna uwzględniać charakter aktu zaskarżonego do sądu oraz przedmiot sprawy administracyjnej. Wobec powyższego należało dojść do wniosku, że zaskarżenie przez stronę postanowienia proceduralnego w sprawie wymeldowania stwarzało potrzebę jak najszybszego rozpoznania skargi, zwłaszcza w sytuacji, gdy domaga się tego sama skarżąca. Z tych względów orzeczono jak w sentencji, zgodnie z art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.