I SA/Wa 1759/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska Sędziowie WSA Jolanta Dargas WSA Anna Wesołowska (spr.) Protokolant referent Marcin Sieradzki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 stycznia 2018 r. sprawy ze skargi A. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji administracyjnej uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Burmistrza Miasta M. z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (SKO) decyzją z [...] sierpnia 2017 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta [...] z [...]kwietnia 2017 r. nr [...] uchylającą z dniem [...] grudnia 2016 r. decyzję tego organu z [...] lipca 2016 r. nr [...] w przedmiocie przyznania świadczenia wychowawczego. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym: Burmistrz Miasta [...] (Burmistrz) decyzją z [...] lipca 2016 r., działając na podstawie art. 2 pkt 11 i 14, art. 4, art. 5, art. 8, art. 10, art. 13, art. 18, art. 27 ust. 3, art. 28 i art. 48 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U. z 2016 r. poz. 195), powoływanej dalej jako "ustawa", po rozpoznania wniosku A. G. (Skarżąca) z 23 maja 2016 r., przyznał wnioskodawczyni świadczenie wychowawcze na pierwsze dziecko – P. G., na okres od 1 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r. w wysokości 500 zł. Decyzją z [...] kwietnia 2017 r. Burmistrz, działając na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy, uchylił powyższą decyzję w całości z dniem 31 grudnia 2016 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazał, że mąż Skarżącej- H. G. - 13 marca 2017 r. przedłożył umowę zlecenia potwierdzającą podjęcie przez niego zatrudnienia od 10 listopada 2016 r. oraz dokument potwierdzający dochód netto uzyskany w kolejnym miesiącu po zatrudnieniu. Po ponownym przeliczeniu dochodu rodziny organ uznał, że Skarżąca nie kwalifikuje się do dalszej wypłaty świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko od stycznia 2017 r. Dochód miesięczny z roku kalendarzowego poprzedzającego okres na jaki zostało ustalone prawo do świadczenia wychowawczego, tj. z roku 2014, powiększony o dochód uzyskany za listopad 2015 r. w wysokości 1000 zł netto (rozpoczęcie prowadzenia działalności gospodarczej od 12 października 2015 r.) oraz dochód uzyskany za grudzień 2016 r. w wysokości 1320 zł netto (podjęcie zatrudnienia od 10 listopada 2016 r.) wyniósł bowiem 1167,34 zł na osobę w rodzinie i przekracza kryterium dochodowe określone w art. 5 ust. 3 ustawy, tj. kwotę 800 zł. Zgodnie natomiast z art. 18 pkt 6 ustawy w przypadku, gdy uzyskanie dochodu powoduje utratę prawa do świadczenia wychowawczego, świadczenie nie przysługuje od miesiąca następującego po pierwszym miesiącu od miesiąca, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu. W tej sytuacji od stycznia 2017 r. prawo do świadczenia na pierwsze dziecko w rodzinie Skarżącej nie przysługuje, co skutkowało uchyleniem decyzji z [...] lipca 2016 r. W odwołaniu od powyższej decyzji Skarżąca podniosła, że między nią a H. G. toczy się postępowanie rozwodowe, w trakcie którego sąd zabezpieczył alimenty na dziecko. Od chwili złożenia wniosku o świadczenie wychowawcze Skarżąca była informowana przez męża, że nie pracuje on i nie uzyskuje dochodów, jest na zwolnieniu chorobowym i nie pobiera zasiłku chorobowego, a utrzymuje się z drobnych prac dorywczych. Skarżąca podkreśliła, że jest osobą chorą, rencistką, zamieszkuje wraz z synem, którego utrzymuje. Rodzina mieszka w lokalu, który jest zadłużony. Nie posiada środków na zwrot pobranego świadczenia ze względu na niskie dochody i bardzo wysokie wydatki na leczenie. SKO decyzją z [...] sierpnia 2017 r., po rozpoznaniu odwołania, utrzymało w mocy decyzję z [...] kwietnia 2017 r. W uzasadnieniu wyjaśniło, że organ pierwszej instancji prawidłowo do dochodu rodziny z 2014 r. doliczył kwotę 1320 zł uzyskaną przez męża skarżącej w grudniu 2016 r., co skutkowało przyjęciem, że uzyskany dochód na osobę w rodzinie wyniósł 1167,34 zł, a tym samym przekracza ustawowe kryterium dochodowe wynoszące 800 zł. Skoro sytuacja dochodowa rodziny uległa zmianie, zasadnie Burmistrz, działając na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy, uchylił decyzję przyznającą na P. G. świadczenie wychowawcze. Odnosząc się do zarzutów odwołania organ wskazał, że choć niewątpliwie H. G. miał obowiązek poinformować ośrodek pomocy społecznej o podjęciu zatrudnienia niezwłocznie po uzyskaniu dochodu, to jednak samo stwierdzenie, że w sytuacji dochodowej rodziny zaszły zmiany powodujące utratę uprawnień do pobierania świadczenia wychowawczego, stanowi podstawę do uchylenia decyzji przyznającej to świadczenie. SKO podkreśliło, że do momentu prawomocnego zakończenia postępowania rozwodowego H. G. jest członkiem rodziny Skarżącej i otrzymywany przez niego dochód ma znaczenie dla sytuacji dochodowej całej rodziny. Skarżąca wniosła na powyższą decyzję skargę do tutejszego sądu zaskarżając ją w całości i popierając stanowisko przedstawione w odwołaniu od decyzji pierwszej instancji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Burmistrza z [...] kwietnia 2017 r. naruszają prawo w stopniu uzasadniającym ich wyeliminowanie z obrotu. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja SKO z [...] sierpnia 2017 r. utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza z [...] kwietnia 2017 r. uchylającą z dniem 31 grudnia 2016 r. decyzję tego organu z [...] lipca 2016 r. w przedmiocie przyznania świadczenia wychowawczego. Materialnoprawną podstawę decyzji z [...] kwietnia 2017 r. stanowił przepis art. 27 ust. 1 ustawy, zgodnie z którym organ właściwy oraz wojewoda mogą bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczenia wychowawczego, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczenia wychowawczego, członek rodziny nabył prawo do świadczenia wychowawczego w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, osoba nienależnie pobrała świadczenie wychowawcze lub wystąpiły inne okoliczności mające wpływ na prawo do świadczenia wychowawczego. W orzecznictwie sądów administracyjnych, dotyczącego przyznawania świadczeń rodzinnych w trybie ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2017 r. poz. 1952 ze zm.) (por. m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 czerwca 2016 r. sygn. akt I OSK 15/15 i z 24 lutego 2010 r. sygn. akt I OSK 1208/09 oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 14 grudnia 2016 r. sygn. akt I SA/Wa 976/16; http://orzeczenia.nsa.gov.pl), przyjmuje się, że decyzja o zmianie lub uchyleniu decyzji przyznającej świadczenie rodzinne ma charakter konstytutywny. Decyzja taka, powodująca zmianę bądź uchylenie dotychczasowych uprawnień podmiotu, może zatem wywierać wyłącznie skutki ex nunc (od chwili jej wydania na przyszłość), nie może zaś nastąpić z mocą wsteczną, za wyjątkiem sytuacji, o której mowa w art. 32 ust. 1 in fine. Chodź przywołany wyżej pogląd wyrażony został na gruncie art. 32 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, to w ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie, z uwagi na tożsame brzmienie tego przepisu oraz art. 27 ust. 1 ustawy, powyższa interpretacja znajduje zastosowanie w zakresie oceny charakteru decyzji wydawanej w trybie art. 27 ust. 1 ustawy i jej skutków prawnych. W kontrolowanej sprawie świadczenie wychowawcze na P. G. przyznano od 1 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r. Decyzja organu pierwszej instancji zapadła w dniu [...] kwietnia 2017 r., a zatem Burmistrz Miasta [...] instytucję określoną w art. 27 ust. 1 ustawy mógł zastosować jedynie do okresu następującego po dacie wydania decyzji. Uchylenie decyzji z mocą wsteczną możliwe było natomiast jedynie w razie ustalenia przez organ, że doszło do nienależnego pobrania świadczenia wychowawczego. Jednak w realiach niniejszej sprawy, ani w zaskarżonej decyzji ani w poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji organy nie poczyniły ustaleń pozwalających na stwierdzenie, że Skarżąca nienależnie pobrała świadczenie wychowawcze. Skoro zatem decyzja wydawana w trybie art. 27 ustawy wywołuje skutki od chwili jej wydania na przyszłość, to datą utraty prawa do świadczenia wychowawczego przez A. G. winna być data wydania decyzji przez organ pierwszej instancji. W konsekwencji zdaniem Sądu, w sprawie wadliwie, tj. z naruszeniem art. 27 ust. 1 ustawy, organ pierwszej instancji uchylił decyzję przyznającą skarżącej świadczenie wychowawcze z mocą wsteczną, które to stanowisko zaakceptował organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy wezmą pod uwagę powyższe rozważania dotyczące konstytutywnego charakteru decyzji wydawanej na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), orzekł jak w sentencji.